<?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "/dtds/tei/p4x/teicelt.dtd" [
<!ENTITY % TEIbase "TEI.prose">
]>
<TEI.2 id="G305005">
<teiHeader creator="Beatrix F&auml;rber" status="new" date.created="2011-12-01">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title type="uniform">Imtheachta &AElig;niasa</title>
<title type="translation">The Irish Aeneid</title>
<title type="gmd">An electronic edition</title>
<author>Unknown</author>
<editor>George Calder</editor>
<respStmt>
<resp>Electronic edition donated by</resp>
<name id="ML">Margaret Lantry</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>Electronic edition compiled and proof corrections by</resp>
<name>Margaret Lantry</name>
</respStmt>
<funder>School of History, University College, Cork</funder>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition n="1">First draft, revised and corrected.</edition>
</editionStmt>
<extent><measure type="words">42760</measure></extent>
<publicationStmt>
<publisher>CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork</publisher>
<address>
<addrLine>College Road, Cork, Ireland&mdash;http://www.ucc.ie/celt</addrLine>
</address>
<date>2011</date>
<distributor>CELT online at University College, Cork, Ireland.</distributor>
<idno type="celt">G305005</idno>
<availability status="restricted">
<p>This electronic text is made available with the kind permission of the estate of George Calder.</p>
<p>Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.</p>
</availability>
</publicationStmt>
<notesStmt>
<note>You can purchase the book(s) containing this text via the ITS website (http://www.irishtextssociety.org/). Click on the link to the RIA shop.</note>
</notesStmt>
<sourceDesc>
<listBibl>
<head>Manuscript sources</head>
<bibl n="1">Dublin, Royal Irish Academy, MS 536, 449&ndash;485 (olim 23 P 12, Book of Ballymote) (Catalogue of the Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 13, ed. Kathleen Mulchrone (Dublin), 1610&ndash;1655). For details see Robert Atkinson (ed.), The Book of Ballymote, a collection of pieces, prose and verse, in the Irish language in part compiled in the fifteenth century, published from the original manuscript, by the Royal Irish Academy with an Introduction, Analysis of contents and Index (Dublin, 1887).</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Editions and Translations</head>
<bibl n="1">Imtheachta &AElig;niasa: The Irish Aeneid, being a translation, made before A.D. 1400, of the XII books of Vergil's &AElig;neid into Gaelic. The Irish text, with translation into English, introduction, vocabulary, and notes by George Calder (London: Irish Texts Society, 1907).</bibl>
<bibl n="2">T. Hudson Williams, Cairdius Aenias ocus Didaine. The Love of Aeneas and Dido [Text from Book of Ballymote 451a with translation], ZCP 2 (1899) 419&ndash;472.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Literature</head>
<bibl n="1">Edward O'Reilly, An Irish-English dictionary: with copious quotations from the most esteemed ancient and modern writers, to elucidate the meaning of obscure words, and numerous comparisons of Irish words with those of similar orthography, sense, or sound in the Welsh and Hebrew languages. By Edward O'Reilly. A new edition, carefully revised, and corrected, with a supplement (...) by John O'Donovan (...)  (Dublin 1864).</bibl>
<bibl n="2">Eugene O'Curry, Lectures on the manuscript materials of ancient Irish history (Dublin and New York 1861; repr. Dublin 1878; repr. Dublin 1995) 45.</bibl>
<bibl n="3">Domenico Comparetti, Vergil in the Middle Ages; translated by E.F.M. Benecke, with an introduction by Robinson Ellis (London/New York 1895).</bibl>
<bibl n="4">Henry Fanshawe Tozer, Dante La divina commedia: notes on Inferno (Oxford 1902).</bibl>
<bibl n="5">Wilhelm Heinrich Roscher, Ausf&uuml;hrliches Lexikon der griechischen und r&ouml;mischen Mythologie </bibl>
<bibl n="6">Robert T. Meyer, The Middle-Irish version of the Aeneid, Tennessee Studies in literature 11 (1966), 97&ndash;108.</bibl>
<bibl n="7">Robert J. Rowland, Jr., Aeneas as hero in twelfth century Ireland, Vergilius 16 (1970), 29&ndash;32.</bibl>
<bibl n="8">John R. Harris,  'Aeneas' Treason and Narrative Consistency in the Mediaeval Irish Imtheachta Aeniasa' Florilegium 10 (1988&ndash;1991) 25&ndash;48.</bibl>
<bibl n="9">Erich Popp&eacute;, Introduction to Imtheachta &AElig;niasa: The Irish Aeneid (London: Irish Texts Society, 1995).</bibl>
<bibl n="10">Isabel Kobus, 'Imtheachta Aeniasa: Aeneis-Rezeption im irischen Mittelalter', Zeitschrift f&uuml;r celtische Philologie 47 (1995) 76&ndash;86.</bibl>
<bibl n="11">Brent Miles, Heroic Saga and Classical Epic in Medieval Ireland (Woodbridge/Suffolk 2011).</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Online resources</head>
<bibl n="1">Calder's edition is available online in various formats on www.archive.org.</bibl>
<bibl n="2">The Latin text by Publius Vergilius Maro is available at the Latin Library: http://www.thelatinlibrary.com/verg.html.</bibl>
<bibl n="3">O'Reilly's Dictionary is available on www.archive.org; courtesy of the national Library of Scotland.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>The edition used in the digital edition</head>
<biblFull>
<titleStmt>
<title level="m">Imtheachta &AElig;niasa</title>
<editor id="GC">George Calder</editor>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition>First edition, xx + 238 pp.</edition>
</editionStmt>
<extent>one volume</extent>
<publicationStmt>
<publisher>Irish Texts Society</publisher>
<pubPlace>London</pubPlace>
<date>1907</date>
</publicationStmt>
<seriesStmt>
<title>Irish Texts Society [Comann na Sgr&iacute;bheann Gaedhilge]</title>
<idno type="volume">VI</idno>
</seriesStmt>
</biblFull>
</listBibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>CELT: Corpus of Electronic Texts</p>
</projectDesc>
<samplingDecl>
<p>The present text represents pages xi&ndash;xviii of the editorial introduction and even pages 2&ndash;200 of the volume. Neither expansions nor variant readings are indicated. Translation, variants, glossary, notes and indexes have been omitted. Editorial corrigenda are included in the electronic edition.</p>
</samplingDecl>
<editorialDecl>
<correction status="medium">
<p>Text has been proof-read twice.</p>
</correction>
<normalization>
<p>The electronic text represents the edited text. Corrigenda provided by the editor in the printed text are silently
included.</p>
</normalization>
<quotation>
<p>Quotations are rendered <emph>q</emph>, including for reported speech.</p></quotation>
<hyphenation>
<p>Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, the page-break and line-break are marked after the completion of the hyphenated word.</p>
</hyphenation>
<segmentation>
<p><emph>div0</emph>=the whole text. Line numbering follos the lineation of the printed text. Metrical quatrains are marked and numbered; individual lines of verse are marked. Metrical texts are treated as embedded texts.</p>
</segmentation>
<stdVals>
<p>Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.</p>
</stdVals>
<interpretation>
<p>Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged. Such tagging is envisaged in a future electronic edition.</p></interpretation>
</editorialDecl>
<!--<refsDecl>
<state gi="div1" freq="1" label="book" unit="number"/>
</refsDecl>-->
</encodingDesc>
<profileDesc>
<creation>By an unknown Irish scribe
<dateRange from="1400" to="1499">15th century</dateRange></creation>
<langUsage>
<language id="ga">The text is in early Middle Irish</language>
<language id="en">The introduction is in English.</language>
<language id="la">Some phrases in the introduction and the text are in Latin.</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords>
<term>Classical</term>
<term>histor</term>
<term>prose</term>
<term>medieval</term>
<term>adaptation</term>
<term>Aeneid</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<change>
<date>2011-12-09</date>
<respStmt>
<name>BF</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Addition to bibliography made; introduction scanned, proofed (1) and encoded; file parsed.</item>
</change>
<change>
<date>2011-12-01</date>
<respStmt>
<name>BF</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>File converted from SGML to XML; new TEI-XML header created.</item>
</change>
<change>
<date>1997-04-17</date>
<respStmt>
<name>Margaret Lantry</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>File proofed (2).</item>
</change>
<change>
<date>1997-04-08</date>
<respStmt>
<name>Margaret Lantry</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>File proofed (1).</item>
</change>
<change>
<date>1997-03-18</date>
<respStmt>
<name>Margaret Lantry</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Header created, structural markup inserted.</item>
</change>
<change>
<date>1997-02-27</date>
<respStmt>
<name>Margaret Lantry</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Text captured by scanning.</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text n="G305005">
<front>
<div type="front matter" lang="en">
<pb n="xi"/>
<head>INTRODUCTION</head>
<div type="section" n="1">
<head>The Origin</head>
<p>The source of the Irish &AElig;neid is the <name type="ms">Book of Ballymote</name> (pp. 449&ndash;485), the property of the Royal Irish Academy, and widely known by means of the facsimile. <ps reg="Robert Atkinson"><rn>Prof.</rn> <sn>Atkinson</sn></ps>  has, in the Introduction to the fcs., given an account of the contents. Besides that account, and those in the printed catalogues, two others may be mentioned. The first is by <ps reg="Eugene O'Curry"><sn>O'Curry</sn></ps>, in the <title type="book">R.I.A. Catalogue of Irish MSS.</title>, First Series, Part iii., 753&ndash;875. The second is by <ps reg="John O'Donovan"><sn>O'Donovan</sn></ps>, MS. Cat. T.C.D., H. 2. 4. <name type="ms">The Book of Ballymote</name> is, so far as is at present known, the only source. Not even a copy of the tale is known to exist; for, in the paper copy of the <name type="ms">The Book of Ballymote</name>, deposited in T.C.D., the Story of the &AElig;neid finds no place. The title is entered in the Table of Contents, but has again been cancelled. The scribe never began to write the tale, and its allotted space remains blank. The condition of the proper names shows that it was copied, probably, many times after it left the translator's hands; and other copies may yet be found.</p>
<p>The Irish &AElig;neid has not received much attention at the hands of editors. <ps reg="Whitley Stokes"><rn>Dr.</rn> <sn>Stokes</sn></ps> and <ps reg="Robert Atkinson"><rn>Prof.</rn> <sn>Atkinson</sn></ps> occasionally refer to it. <ps reg="Kuno Meyer"><rn>Prof.</rn> <sn>Meyer</sn></ps> has selected it as one of the sources for his <title type="book">Contributions</title>. <ps reg="John  Strachan"><rn>Prof.</rn> <sn>Strachan</sn></ps> has examined it closely for his <title type="book">History of Middle-Irish Declension</title>, and for other articles in the Philological Society's <title type="book series">Transactions</title>. But the text appears to have been wholly inedited till <ps><rn>Prof.</rn> <fn>T.</fn> <sn>Hudson</sn> <sn>Williams</sn></ps> published, in the <title type="periodical">Zeitschrift f&uuml;r Celtische Philologie</title>, 1899, his interesting Episode of Dido (BB. 451a 36&ndash;459a 30). By that time my first draft of the whole tract was completed. I am

<pb n="xii"/>
anxious to make all the acknowledgments that are justly due to the labours of my predecessor; but it will be seen that both in text and in translation there are a great many details, which cannot be regarded as unimportant, where I am unable to follow <ps><rn>Prof.</rn> <sn>Williams</sn></ps>. His <title type="article">Episode of Dido</title> extends from line 210 to line 931 of the following transcript. The whole text is here edited for the first time.</p></div>

<div type="section" n="2">
<head>The Text</head>
<p>The transcription I first made from the fcs.; and I then collated it with the original ms. This was done with a view to secure accuracy in regard to the marks of aspiration; but I also found that greater accuracy was attained with regard to the marks of contraction, which, in a few cases&mdash;e.g. <frn lang="ga">tigi</frn> for <frn lang="ga">troigi</frn>, 148&mdash;were omitted in the fcs. From the appearance of the ms., I concluded that many of the marks of aspiration, and probably some of the letters above (and especially below) the line, were added by a later hand. There is no evidence that the text existed in an older form. The passages quoted from older writings do not fit in well with the context. On the other hand, there are in the text itself many apparently late and even modern forms; and I have preferred to give the text in its late Middle-Irish dress, rather than to run the risk of destroying its character by a too zealous editing. In transcribing the text, I have been guided chiefly by the text itself; and I now set down the following explanations:&mdash;<lb/>
Vowels written above the line represent the syllables <emph rend="ital">ra, re, ri, ro, ru;</emph> and the <emph rend="ital">r</emph> only is printed in italics.<lb/>
Similarly, vowels written below the line&mdash;chiefly a&mdash;are printed in Roman characters.<lb/>
Consonants written above the line are sometimes noted, especially in the first sheets of the text. The vowel which completes the syllable&mdash;chiefly <emph rend="ital">-ud</emph> of verbal nouns&mdash;is printed in italics.<lb/>
The contractions for -air, -ar<note type="auth" resp="BF" n="1">Symbols for manuscript contractions are given here; they cannot be rendered via XML.<!--check: available in Unicode, or can images be used?--></note>, though frequent in mss. and in the printed copies of the Bible, are also printed in italics. The extension <emph rend="ital">-ar</emph> is not otherwise expressed; and <emph rend="ital">-air</emph>,

<pb n="xiii"/>
represented by a stroke above the line, occurs only in two instances, <frn lang="ga">mat<ex>hair</ex></frn>, 350, 568; 'air' is extended to <emph rend="ital">ra</emph> in 1599, 1654; <emph rend="ital">o</emph> written above the line is extended to <emph rend="ital">or</emph> in <frn lang="ga">Iutorna</frn> 2972, 2981, 3061, <frn lang="ga">port</frn> 287; and <emph rend="ital">u</emph> written above the line is not infrequently extended to <emph rend="ital">ur</emph> 349, 677, 684, 821, 1834, 2210, 8, 2313.</p>
<p>Y<note type="auth" resp="BF" n="2">A symbol for the manuscript contraction is given here; and cannot be rendered via XML.<!--check: available in Unicode, or can images be used?--></note>, vero, occurs at lines 1168, 1751, 1800, 2970, and has been transcribed <frn lang="ga">immorro</frn>.<lb/>
In extending <emph rend="ital">n</emph> to <emph rend="ital">nn</emph> or <emph rend="ital">nd</emph>, the latter has been adopted, as being by far the commoner fully-written form in this ms.<lb/>
The sign ~ denotes usually <emph rend="ital">m</emph>, sometimes <emph rend="ital">um</emph>.<lb/>
The sign - denotes usually <emph rend="ital">n</emph>, but is used also for other letters, e.g. <frn lang="ga">Caipes</frn> 664, <frn lang="ga">gach</frn> 296, and for a considerable variety of syllables.<lb/>
A hyphen is used to connect emphasizing particles or inseparable pronouns with their respective nouns and verbs; also, for the sake of clearness, it is inserted between the infixed pronoun and the verb; and between transposed consonants (except <emph rend="ital">h</emph>) and initial vowels.<lb/>
A comma above the line is used to indicate the elision of a vowel or consonant.<lb/>
The article is written as one word except when its final <emph rend="ital">d</emph> becomes <emph rend="ital">t</emph>, in which case the <emph rend="ital">t</emph> is joined to the following noun. It is written along with a preceding preposition as one word.<lb/>
Prepositions are joined to the relative and possessive pro­nouns.<lb/>
The accents I have, with a very few exceptions, omitted from the text. In the ms. they are freely used in a few passages; and, occasionally, they mark a long or accented syllable; but for the most part they merely serve to distinguish the letter i from part of an adjacent letter for which it might have been mistaken.<lb/>
In the ms. the passive and deponent endings in <emph rend="ital">-er</emph> or <emph rend="ital">-ir</emph> are rarely written out. The following are the chief examples: <frn lang="ga">rodbaithfider</frn> 839, <frn lang="ga">gairmther</frn> 947, <frn lang="ga">muirfider</frn> 2473, <frn lang="ga">brister</frn> 3002, <frn lang="ga">murfaidher</frn> 3114; <frn lang="ga">cathaichtir</frn> 2517, <frn lang="ga">ni fitir</frn> 1796, 2598.<lb/>
The 3rd sing, of the enclitic perfect <frn lang="ga">co ndechaid</frn> is written out in lines 1724, 2151, 3188.<lb/>
The proper names have fared badly in one respect. Some ignorant scribe, having provided himself with a copy of <ps reg="Publius Vergilius Maro"><sn>Vergil</sn></ps>'s <title type="poem">&AElig;neid</title>, wrote them down in the Gaelic text, regardless of

<pb n="xiv"/>
their grammatical connexion. They have fared better in another respect, that in a number of instances the spelling of them appears to reflect the pronunciation of the time.</p></div>

<div type="section" n="3">
<head>The Subject-Matter</head>
<p>This is, in the main, identical with the <title type="poem">&AElig;neid</title>. The material is considerably curtailed. Genealogies and the speeches of the gods, and all matters peculiarly Roman that would fail to move the interest of an Irish audience, are omitted.</p>
<p>The additions, on the other hand, are just such as would rouse that interest. A specimen of the kind will be found on pp. 152, 154, and in many other similar places where it was found possible to give but few references to the text of Vergil. The additions consist sometimes of well-known passages in Irish literature, such as the description of Pallas (1924&ndash;1933), cf. <ps reg="Eugene O'Curry"><sn>O'Curry</sn></ps> <title type="book">Lectures</title> 45; Mann. iii. 140, 1; and of his sword ib. ii. 322 (1933, 7); and in a less degree of &AElig;neas (348&ndash;351); of Ascanius (2363&ndash;9); and of Turnus (1488&ndash;1491); and most of all do the additions tell of <q>the battles, sieges, fortunes</q> through which &AElig;neas, like Othello, passed. The woes of the vanquished, the sorrows of parting, gold and silver ornaments, the splendour of houses and of arms, and the charm of natural scenery and fine weather, find a place in the tale (1465). This beautiful passage probably does not owe all its inspiration to Vergil or to his translator.</p>
<p>The Tibermouth in Vergil corresponds to the entrance to Purgatory in <ps reg="Dante Alighieri"><fn>Dante</fn></ps>. The latter sings: <cit><qt>So dulcet were the notes that their melody still sounds in mine ears. My master and I, and his companion spirits, seemed wholly contented, as if naught else affected any of their minds</qt> <bibl>(<ps type="author" reg="Henry Fanshawe Tozer"><sn>Tozer</sn></ps>'s Trans., p. 158).</bibl></cit> The Irish&mdash;in no unusual phrase&mdash;re-echoes the same words: <q>It was enough of joy to listen to the many strains which those birds used to sing.</q> Further: <frn lang="ga">o li serce</frn> (350) may be compared with <ps type="author" reg="Henry Fanshawe Tozer"><sn>Tozer</sn></ps>'s Trans., p. 229, <q>the hue which love approves</q>; <q>thrice did I essay to put my arms about her neck,</q> &amp;c., 648, cp. <ps type="author" reg="Henry Fanshawe Tozer"><sn>Tozer</sn></ps>, p. 157, <q>Thrice did I clasp my hands behind him, and as oft I brought them back upon my breast</q>; <q>and now mayst thou conceive the intensity of that love where­with I burn for thee when I forget our unreality, and would handle a shade as it were a solid body,</q> p. 242. Due allowance

<pb n="xv"/>
being made for a common original, there seems room for the suggestion of <ps reg="Dante Alighieri"><fn>Dante</fn></ps>'s influence.</p>
<p>The matter, then, is in the main identical with the <title type="poem">&AElig;neid</title>. The translator was a competent scholar, both in Latin and in Gaelic. A few instances of idiomatic phrases, idiomatically rendered, place his scholarship beyond the reach of cavil: <frn lang="la">velut agmine facto</frn>, <frn lang="ga">amal tic slog namad</frn>, 220; <frn lang="ga">ar ni fuil dod dichumung</frn>, <frn lang="la">potes nam que omnia</frn>, 1256 ; <frn lang="ga">nochor' dichel</frn>, <frn lang="la">non ipse suo premit ore Latinus</frn>, 1521; <frn lang="ga">fora belaib</frn>, <frn lang="la">ante gremium suum</frn>, 2859; <frn lang="ga">ar ngnim muinterus</frn>, <frn lang="la">fide</frn>, 1581; <frn lang="ga">aithescul</frn>, <frn lang="la">oraculum</frn>, 1509; and many other examples might be added.</p>

<p>But his main purpose was to produce a <frn lang="ga">sc&eacute;l</frn>. <ps reg="Domenico Comparetti"><sn>Comparetti</sn></ps>, in his <title type="book">Vergil in the Middle Ages</title>, Pt. ii., chap, i., gives some account of the rise and spread of the <q>Romance of Troy</q>, and the <q>Romance of &AElig;neas</q>. And the translator had, above all things, to produce a work with the leading features of the modern novel. He has the requisite literary talent. A thorough knowledge of his original enables him to begin effectively; to select, curtail, amplify, or transpose his materials in order to meet the taste of his readers. It is unnecessary to expatiate. His progress through the <title type="poem">&AElig;neid</title> can be marked, at any point, by a glance at the references to Vergil's <title type="poem">&AElig;neid</title>, on the left-hand margin of the text.</p>
<p>I will now remark on some elements in the text which are not Vergilian.</p>
<p>The three sons of Laomedon&mdash;Pulus, Foclointis, and Aimpiter (page 2, line 18)&mdash;are difficult to identify in Classical Mythology; but v. <ps type="scholar and author" reg="Wilhelm Heinrich Roscher"><sn>Roscher</sn></ps>'s <title type="book">Dictionary</title>, s. Laomedon. TT1 <sup resp="BF">( = Togail Troi, Stokes's ed., Calcutta 1881)</sup> 623 has Pull<ex>us</ex>, and Vaclontis, and Ampit<ex>er</ex>; Dares, 3, has Hypsipylus, Volcontis, and Anyritos; and in the Welsh version of Dares, the <name type="ms">Red Book of Hergest</name> ii. 4, the names occur in the forms Nophilus, Aclius, and Ampiter.</p>
<p>If the translation which I have ventured to give of line 139 be the correct one, it reflects somewhat adversely on the Irish translator's knowledge of geography.</p>
<p><ps reg="Edward John Trelawney"><sn>Trelawney</sn></ps> (<title type="book">Records of Byron, Shelley, and the Author</title> ch. xvii. ad fin.) gives this description of the spot:&mdash; <q>In the morning we entered the narrow strait of Messina, passed close by the precipitous promontory of Scylla, and, at the distance

<pb n="xvi"/>
of a mile on the opposite shore, Charybdis; the waters were boiling, and lashed into foam and whirlpools by the conflicting currents, and set of the sea; in bad weather it is dangerous to approach too near in small craft.</q> It is possible to imagine that local associations led the translator to think of the danger from a shoal (<frn lang="ga">m&uacute;r</frn>), just as in another passage, line 1002, <frn lang="ga">iarna lothrugad</frn>, immersion in the sea has apparently suggested be-mudding in a bog or morass, <frn lang="ga">lodrach</frn>, <title type="book">Carmina Gadelica</title> ii. 172.</p>

<p>One of the translator's additions to the Vergilian text is the remark:&mdash; <q>Some allege that &AElig;tna is one of the doors of hell,</q> line 144. There is nothing to show whether he was moved to make this remark by his own theological leanings, or by the opinions current at the time. The idea was, no doubt, a common one. In <title type="book">The Last Days of Pompeii</title>, Bk. ii., ch. viii., the same observation is made of Vesuvius: <q>Difficult was it then and there to guess the causes why the tradition of the place wore so gloomy and stern a hue; why in those smiling plains&mdash;to Baiae and Misenum&mdash;the poets had imagined the entrance and thresholds of their hell&mdash;their Acheron and their fabled Styx.</q> And Lavengro, chap, xix., apostrophises <q>Ab Gwilym</q> in similar terms:&mdash; <q>Thou startest, bendest thy crossbow, intending to hit Reynard with the bolt just above the jaw; but the bow breaks, Reynard barks, and disappears into his cave, which by thine own account reaches hell.</q></p>

<p>And in the following passages of the poem <title type="poem">&AElig;tna</title>, of the Augustan age, we find (<ps><fn>Robinson</fn> <sn>Ellis</sn></ps>'s edition, lines 202&ndash;205):&mdash;
<text type="poem" lang="la">
<body>
<lg type="verse">
<l>Ipse procul magnos miratur luppiter ignes,</l>
<l>Neue sepulta noui surgant in bella Gigantes,</l>
<l>Neu Ditem regni pudeat, neu Tartara caelo</l>
<l>Vertat, in occulto tacitus tremit:</l>
</lg>
</body>
</text>

<q>Jupiter himself looks wonderingly from afar at those mighty fires, and trembles silently in his secret place that a new race of Giants may rise to wage again the war that was buried in their graves.</q></p>
<p>And, again, at lines 272&ndash;278 (cf. note, pp. 133, 134):&mdash;
<text type="poem" lang="la">
<body>
<lg type="verse">
<l>Implendus sibi quisque bonis est artibus: illae</l>
<l>Sunt animi fruges, hae rerum maxima merces:</l>

<pb n="xvii"/>
<l>Scire quid occulto terrae Natura coercet,</l>
<l>Nullum fallere opus, non mutos cernere sacros</l>
<l>Aetnaei montis fremitus animosque furentis,</l>
<l>Non subito pallere sono non credere subter</l>
<l>Caelestis migrasse minas aut Tartara rumpi.</l>
</lg>
</body>
</text>

<q>Each of us should do his part to steep himself in crafts that are noble; <emph rend="ital">they</emph> are the true grain of the mind, these the highest reward the world can bring us: to know what Nature keeps close within earth's deep heart; never to belie any of her workings, not to gaze in dumb amazement on the divine uproar and furious rages of &AElig;tna's mountain; not to grow pale with affright at its sudden din, not to believe that the wrath of heaven has found a new home underground, or that hell is bursting its confine.</q></p>

<p>Vergil's Sixth Book of the <title type="poem">&AElig;neid</title> gave him a tremendous popularity throughout Europe in the middle ages. He figured in the popular imagination less as a cultured genius than the arch astrologer and mathematician, the sorcerer <q>who made witch-rhymes by which he could raise the dead.</q> That the Celts came under this influence is proved by the existence of such tales as <title type="tale">Fearas Fursa</title> and <title type="tale">Fis Adamn&aacute;in</title>. But the influence was slighter in proportion as the general state of education was better. And the fact that so careful and good a translation was made into Irish goes to prove that there was a demand for it. The popularity of the proper name &AElig;neas in the Highlands proves that it had no evil associations, just as the prevalence of it points to the probability that the tale, in some form, was at one time widely known.</p>

<p>The first leaf of <name type="ms">BB.</name> is missing, but the contents may be
supplied from <name type="ms">TCD., H. 1. 15</name>; <name type="ms">H 2 4</name>, and probably would throw no light upon the <title type="poem">&AElig;neid</title>. But the opening page of the existing <name type="ms">Book of Ballymote</name> (3b 26) has the passage that gives the genealogy of Latinus corresponding to lines 1478&ndash;1480. It runs thus: <q lang="ga">Oir is iat da m<ex>ac</ex> Ioib m<ex>ei</ex>c Satuirnd m<ex>ei</ex>c Pallon m<ex>ei</ex>c Picc m<ex>ei</ex>c Peil m<ex>ei</ex>c Treis m<ex>ei</ex>c Trois m<ex>ei</ex>c Mesraim m<ex>ei</ex>c Caim m<ex>ei</ex>c Naei.</q> The TCD. paper copy has <q>Naoi</q>. Our text has ix = naoi: cf. O'D<sup resp="BF">onovan's Supplement to O'Reilly's <title type="book">Dictionary</title></sup>. Gr. 432. TT1 opens thus: <q lang="ga">Rogab r&iacute; uasal airegda ordnide rigi in 

<pb n="xviii"/>
domain .i. Satuirn mac Polluir  m<ex>eic</ex> Phic m<ex>eic</ex> Ph&eacute;il m<ex>eic</ex> Trois m<ex>eic</ex> Esrom m<ex>eic</ex> Chaim m<ex>eic</ex> Noe.</q></p>
<p>There seems room for doubt whether Apollo, in Gaelic Apaill or Paill, ever stood in the text.</p></div>

<div type="section" n="4">
<head>Extraneous Additions</head>
<p>On the top margin of the opening page (<name type="ms">BB.</name> 449), now illegible, but supplied from <ps reg="Eugene O'Curry"><sn>O'Curry</sn></ps>'s <title type="book">Catalogue</title>, is the following sentence in an indifferent modern hand:&mdash;<lb/>
<q lang="ga">Imraid ar &AElig;neas da reir an fili Romanach Virgil bo deasda, Tadg Ua Flannagain AT. 1784.</q> <q>An account of &AElig;neas, according to the Roman poet, Vergil, follows.</q> Such is the meaning of the phrase, bo deasta (= <q>now</q>): cf. <ps reg="Heinrich Zimmer"><sn>Zimmer</sn></ps>, <title type="periodical">KZ</title> 30, 18 ; O'D<sup resp="BF">onovan's Supplement to O'Reilly's Dictionary</sup> Gr. 132, <q lang="ga">indestar ann so bo deasta</q>, are narrated henceforward, MR <sup resp="BF">= The banquet of Dun na nGedh, and the Battle of Magh Rath, ed. John O'Donovan, Dublin 1842,</sup> 100, 2. But this is apparently the source of <ps><sn>O'Reilly</sn></ps>'s curious blunder in his <title type="book">Dictionary</title>, p. 178b, where he has the entry: <q>Deasda, adj., eldest, Ballim.</q></p>

<p>There are three marginal glosses:&mdash;<lb/>
p. 449 <q lang="ga">guba .i. go n-ead no mead broin</q><lb/>
p. 477 <q lang="ga">fodhbh .i. gearr<ex>adh</ex> no teasg<ex>adh</ex></q><lb/>
p. 479 <q lang="ga">fuidhbh .i. buain &eacute;udibh dhe</q><lb/>
Under the words <q lang="ga">co ruc urraind triana dhruim siar</q> 2549 (BB. 477) is faintly written, <q lang="ga">bidh Valint&iacute;n ruadh.</q></p>

<p>The scribe, <ps><fn>Solomon</fn> <sn>O'Droma</sn></ps>, was, according to <ps reg="Robert Atkinson"><rn>Professor</rn> <sn>Atkinson</sn></ps>, a pupil of <ps><sn>Mac Egan</sn></ps>, first editor of the book, who probably sold it to <ps><sn>Mac Donogh</sn></ps> of <pn>Ballymote</pn>. The same authority puts the date of writing at 1400 A.D. Two other pieces are in <ps><sn>O'Droma</sn></ps>'s hand, and end with his flourish, 281 fin., and 333 a17.</p>
<p>Following immediately upon <ps><sn>O'Droma</sn></ps>'s signature is an appreciation in a practised, modern hand: <q lang="ga">Bennacht for hanmoin a mhic Ui Droma gi gur ecc tu ccc bliadhain ria mesi do ghenedh.</q> <q>Blessing on your soul, Mac Ui Droma, though you died three hundred years before I was born.</q> This pious postscript, by an unknown admirer, does more than express a wish for the welfare of the scribe's soul. It suggests the identity of his name with the modern Mac Codrum. I, also, will add my tribute of admiration for O'Droma's beautiful penman­ship and his general accuracy.</p></div>
</div>
</front>
<body>
<div0 type="tale" lang="ga">
<pb n="2"/>
<head>Imtheachta &AElig;niasa</head>
<lb n="1"/><mls ed="BB" unit="folio" n="449a"/><p>O thairnic tra do Grecaib slad &ampersir; inrad &ampersir; dithlaithriugud
<lb n="2"/>rig cathrach na Frigia .i. in Tr&aelig;, cend ordain &ampersir; airechais
<lb n="3"/>na huili Aissia isside, tancadar rigraid na nGrec co dind 
<lb n="4"/>Minerba isin Trae, &ampersir; dorochtadar i n-&aelig;n baile uile &ampersir; rofiarfaig
<lb n="5"/>Aigmenon, int airdrig dib, ca comairle dobertais do arin forind
<lb n="6"/>romairn in cathraig, no in comaillfitis friu. Doraidset foirend
<lb n="7"/>do Grecaib ni bud coir a comall friu, uair ni her ar ngrad-ni acht
<lb n="8"/>ar ar n-omun &ampersir; ara n-anacul fen domairnset in cathraig, &ampersir;
<lb n="9"/>doronsat, gen co rancadar, olc rind, &ampersir; dogentais aris, dia c&aelig;msad
<lb n="10"/>leo. Roraid Nestor dono iarsin: <q>LX bliadan,</q> ar se, <q>gusin
<lb n="11"/>aimsir-sea, o thanac-sa &ampersir; Pelias &ampersir; Tailimon &ampersir; Castur &ampersir; Pullux ar
<lb n="12"/>&aelig;n re hErcail, lucht VII long im luing Argo, co roairgsim in
<lb n="13"/>cathair-seo, &ampersir; co tuc<sup resp="GC">sam</sup> fo gin g&aelig; &ampersir; claidim gach &aelig;n rob
<lb n="14"/>inmarbtha inti, co rucsam i mbroid &ampersir; a ndairi gach &aelig;n na romarbad,
<lb n="15"/>&ampersir; co rucsum a huili indmus esti, &ampersir; co tarrdsim tenedh tairsi
<lb n="16"/>iarsin. Don-farraid Laimidon iarsin, <sup resp="GC">&ampersir;</sup> dorad cath dun, co
<lb n="17"/>torchair dono Laimidon lind cona tri maccaib isin cath sin .i.
<lb n="18"/>Pulus &ampersir; Foclointis &ampersir; Aimpiter. Dorochradar dono forgla rig &ampersir;
<lb n="19"/>tasech &ampersir; trenfer na Troianu imailli fris. Rofucum lind i mbroid
<lb n="20"/>mac &ampersir; ingin Laimidoin .i. Esiona &ampersir; Priaim &ampersir; robai in Trai fas
<lb n="21"/>iarsin fri re ar omun na nGrec. Dorat dono Earcail iarsin tar
<lb n="22"/>cend set &ampersir; maine deonugad do Priaim teacht dochum na Trai &ampersir;
<lb n="23"/>a hathnuigedh dorisi, acht na dernad aris cogad fri Grecaib, &ampersir;
<lb n="24"/>rochomaill Priam indi sin cen robo beo. O robo marb Ercail, 
<lb n="25"/>&ampersir; o 'tconnairc Priaim daingni a cathrach &ampersir; nertmhairi a sloig, 
<lb n="26"/>ron-gab meit menmun &ampersir; dimus &ampersir; nir'bo maisi les cena gan a
<lb n="27"/>aincridi do iarraid for Grecaib, co rofaid a mac .i. Alaxandair &ampersir;
<lb n="28"/>Ainias for creich go Grecaib, co roinirsiut inis Cheithiria, &ampersir; co
<pb n="4"/>
<lb n="29"/>tucsat leo Elleand Legata. Tancamar-ne dono co lin ar 
<lb n="30"/>sochraiti i ndiaidh ar creichi, &ampersir; ni dernad acht nemthni dind, &ampersir; ni 
<lb n="31"/>thucad aissic dun tar cend ar sida, &ampersir; rotinoilit moirnea<sup resp="GC">r</sup>t na
<lb n="32"/>hAisia inar n-aigid, &ampersir; atrachtadar co bagach brigach borrfadach
<lb n="33"/>righa &ampersir; taisig, curaidh &ampersir; caithmilid &ampersir; laith gaili na n-uili Assia,
<lb n="34"/>ot<sup resp="GC">h</sup>a in Scethia thuaiscertaig, &ampersir; in n-Innia n-oirrtheraig, &ampersir; i
<lb n="35"/>n-Eitheoip ndeiscertaigh, i cath inar n-aigid, co ndorchradar leo
<lb n="36"/>hilar a<sup resp="GC">r</sup> rig-ni &ampersir; ar tusech &ampersir; ar cathmiled, co ndorchradar-sum uili
<lb n="37"/>lendi, &ampersir; co ndorchair Priam fen cona coecait mac &ampersir; ingen &ampersir; clemnad,
<lb n="38"/>&ampersir; cona uilib curadaib &ampersir; caithmiledaib, rigaib &ampersir; taisechaib &ampersir;
<lb n="39"/>s&aelig;rclandaib na Trae and, acht lucht in braith nama .i. &AElig;nias &ampersir;
<lb n="40"/>Antinor cona muintir. Ba he sin dered cardusa Priaimh fri 
<lb n="41"/>Grecaib. Is demin daibsi, dono, ni ba ferr cairrdius &AElig;nias ribsi
<lb n="42"/>dia facbaithi isin Trai, inas in cairdis <sup resp="GC">s</sup>in Priaim fri Grecu. Is
<lb n="43"/>mairg Greca dobera tairisim fair; ar is nama Grec dogress Ainias.
<lb n="44"/>Sochaidi do curadaib &ampersir; do caithmiledaib &ampersir;
d' an<mls unit="folio" n="449b"/>rudaib
<lb n="45"/>Grec torchair lais dia laim fen isna VII cathaib LX ar C
<lb n="46"/>dochuiredh rinde oc diden na Trae.</q> O rochualatar tra Greca na haithesca
<lb n="47"/>sin roraid Neastor, is i comairli roraid<sup resp="GC">set</sup>-seom &ampersir; roner<sup resp="GC">t</sup>sat, in
<lb n="48"/>Trae do fasugud, &ampersir; &aelig;s in braith do indarba esti gan a mbasugad,
<lb n="49"/>uair tucad enech Pirr friu fri<sup resp="GC">a n</sup>-anacul ar brath na Trae.
<lb n="50"/>Fororchongairt Aigmenon iarsin i comairli na nGrec for &AElig;nias &ampersir; for
<lb n="51"/>Aintinor, in Trai d' fagbhail fas, &ampersir; Antinor do dul co hIleric,
<lb n="52"/>ferand fuil etir Grecu &ampersir; Etail siar. Doluid immorro Ainias, gusin
<lb n="53"/>lucht rolen, co Sliab Ido sliabh esside for ur mara Torrian co
<lb n="54"/>fidbaid cain and. Ba maith do cumdach long in fidbad, &ampersir;
<lb n="55"/>cumdaigther lais XX long andsin, &ampersir; o tairnic do cumdach a lon<sup resp="GC">g</sup>,
<lb n="56"/>doluid la tosach soinindi i tus samraidh for muir Torrian, &ampersir; a
<lb n="57"/>athair .i. Anaichis, ina senoir, &ampersir; a mac .i. Ascan, &ampersir; gach &aelig;n rolean
<lb n="58"/>d'a &aelig;s cumtha, immalle fris. Ba bronach dubach derfadach
<lb n="59"/>toirrseach imsnimach in n-imirci sin. Ba leasc in turus docuas
<lb n="60"/>and. Ba truag tra in gair ghuil &ampersir; basgairi &ampersir; mairgnighi ac
<pb n="6"/>
<lb n="61"/>fegadh a tiri &ampersir; a n-atharda duichi iarna n-indarba dia naimdib
<lb n="62"/>uathi. Roseolsat iarsin co Traicia, tir cairdiumail do Troiannaib
<lb n="63"/>in Traicia sin, gen bai nert acu, ar ba ingin rig Traigia mathair.
<lb n="64"/>claindi Priaim .i. Ecuba ingen Chesi. O rosiachtatar tir Traigia,
<lb n="65"/>rocumdaigid cathair leo and, &ampersir; tucsat ainm furri .i. &AElig;nedoss o
<lb n="66"/>ainm &AElig;nias. Bai tulach i comfocus don cathair sin, <sup resp="GC">&ampersir;</sup>
<lb n="67"/>fualascach coisegartha inti. Doluid &AElig;nias do buain ne<sup resp="GC">i</sup>ch de, do
<lb n="68"/>thabairt a chraeb for altoire na ndea da denum edbarta doib.
<lb n="69"/>Dorala ni ingnad aduathmar do Enias andsin .i. in cet craeb 
<lb n="70"/>robean a talmain, rosilset frosa fola esti, gur'bo lan do chru &ampersir; 
<lb n="71"/>d'fhuil in talam asar'tallad in chraeb. Rosocht &AElig;nias oc fegadh
<lb n="72"/>na craibi &ampersir; na <sup resp="GC">ha</sup>irrdi aduathmaire sin, &ampersir; rogab egla &ampersir; omon
<lb n="73"/>mor, cona c&aelig;mnacair labra. Rochualai iarsin in acaine mor &ampersir;
<lb n="74"/>in labra n-enert n-atruag asin talmain, &ampersir; is ed roraidh: <q>Na dena
<lb n="75"/>sain, a &AElig;nias, acht tabair anacul dam. Nachum-saraigh fon
<lb n="76"/>fualuscach rofhas triam adnacul. Is mesi Polidorus, mac Priaimh;
<lb n="77"/>&ampersir; in tan tainic fainde don Trae, dom-radad-sa o Priaim, &ampersir; imud
<lb n="78"/>oir &ampersir; airgit lium, cum cliamain co rig Traicia sund .i. Polimestor
<lb n="79"/>&ampersir; Eliona ingen Priaim mo shiur do mnai oca. O rochualam<sup resp="GC">ar</sup> in
<lb n="80"/>Trai d'argain immorro rofeall-samh orumsa, &ampersir; rom-marb, &ampersir; romarb
<lb n="81"/>mo shiair, &ampersir; ros-fuc ar n-or &ampersir; ar n-airget, &ampersir; rom-adnaic-sea
<lb n="82"/>sund, &ampersir; triam adhnacul rofhas in fidh-sa rob ail duitsiu do
<lb n="83"/>letradh. Fagaib in tir fealltach finghalach, &ampersir; indsaigh co hEtail,
<lb n="84"/>ar is and ata a n<sup resp="GC">d</sup>an duit ferund du gabail.</q> Teit &AElig;nias
<lb n="85"/>iarsin, &ampersir; adfet do Anachis in scel sin, &ampersir; is ed roraid Anaicis,
<lb n="86"/>ba comairli coir dorad Polidorus doib, &ampersir; doniad na Troiana
<lb n="87"/>teachta a adnacuil do Polidorus .i. dognither a fert, &ampersir; clanntair
<lb n="88"/>a lia, &ampersir; scribthair a ainm, &ampersir; dognither a ghairm dochum a
<lb n="89"/>adnacuil, &ampersir; ferthair a guba. O tairnic doib sin, tiagait dochum
<lb n="90"/>a long, <mls unit="folio" n="450a"/> &ampersir; fagbaid tir Traigia, &ampersir; seolaid as co hinis Del.
<lb n="91"/>Is and robai Anius, ri &ampersir; sacart Apaill; &ampersir; daroine edbairt do Apaill
<lb n="92"/>ar cend &AElig;niasa, &ampersir; is e aithesc dorad Apaill do, nach raibi a
<pb n="8"/> <lb n="93"/>ndan do &AElig;nias crich na ferand do gabail, co risad Edail. O
<lb n="94"/>rochuala &AElig;nias int aithesc-<sup resp="GC">s</sup>a Apaill, doluid dochum a long,
<lb n="95"/>seach Naxon, seach Dionisa, &ampersir; sech Paron, &ampersir; sech Ciclaid,
<lb n="96"/>do shaighid co Cred. O rosiachtatar cosin indsi sin,
<lb n="97"/>cumdaigther cathair doib inti, Fergama a hainm na cathrach sin, &ampersir;
<lb n="98"/>oirisid fri re mis a Cred. Fagait inis Creid do reir faistine
<lb n="99"/>Apaill, &ampersir; tiagait for fairgi d'indsaighidh co hEdail, cona
<lb n="100"/>faccadar tir na talmain acht in fhairgi umpu do gach aird.
<lb n="101"/>Nosdoirtend sin &ampersir; gaillim forro andside. Tic g&aelig;th &ampersir; toirneach &ampersir;
<lb n="102"/>tene gelain isin &aelig;r, dorchaighit na neoill doib conach fedatar cia
<lb n="103"/>leth nothegdis. Atraig in ainfine forsin fairgi, conus-rola a
<lb n="104"/>ichtar fora uachtar, tri la &ampersir; tri aidchi doib isin gabad sin, gan
<lb n="105"/>soillsi grene a l-lo, gan soillsi re a n-aidchi. Isin ceathramadh 
<lb n="106"/>lo atconncadar uaithibh slebti indsi Sdrophaid. Telgid sodain
<lb n="107"/>a seolu, &ampersir; tiagait ar imrum, ar ni raibi coir seolta ocu, co
<lb n="108"/>ruachtadar co port indsi Sdrofaidh forin muir Ionda. Is amlaidh
<lb n="109"/>robai in indsi sin, lan do buaib &ampersir; do c&aelig;raib &ampersir; gabhraib, gan
<lb n="110"/>nech aga n-anacul no aga n-imcoimet. Dogniat dono feolbach 
<lb n="111"/>imdha dona hindilib sin agna Troiandaib. In tan tra iarsin 
<lb n="112"/>tuctha a mbiadh<sup resp="GC">a</sup> ina fiadnaise, co n-accatar chucu dona slebiu
<lb n="113"/>elta do enaib granda Airpi a n-anmand side &ampersir; siat for grechaid
<lb n="114"/> &ampersir; srengaid a mbiada uaithib asa lamaib, &ampersir; fagbaid a salchar fora
<lb n="115"/>miasaib, &ampersir; gabait na Troiandaigh a sciathu &ampersir; a claidme, &ampersir;
<lb n="116"/>nosdicuirit uaidibh a l-los comluind. Seolaid iarsin na Troiandaigh
<lb n="117"/>a hinis Sdrofaid seach na hindsi-seo .i. Sdacind, &ampersir; inis Duilci, &ampersir;
<lb n="118"/>inis Saim, &ampersir; sech Ithaig &ampersir; il-indsi ele mara Torrian, co
<lb n="119"/>ruachtadar co hEpir, &ampersir; rolaset a n-acaireda a tir andsin, &ampersir; dochuaid
<lb n="120"/>do accallaim Elena, meic Priaim, uair ba he ba ri i n-Epir in tan
<lb n="121"/>sin. Ar dorat Pirr mac Aichil Anromacha do Eleanus do mnai,
<lb n="122"/>o dorat fen Ermiona, ingen Menalus, meic Atir, do mnai, iarna
<lb n="123"/>hurnaidm ar tus do Oirestes, mac Aigminoin, co romarb Oirestes
<lb n="124"/>Pirr andsin a tempull Apaill, iarna brath do sagart Apaill. Go
<lb n="125"/>rotimna Pirr re mbas in mac ros-fuc Anromach&aelig; do Molosus a
<pb n="10"/>
<lb n="126"/>ainm side ar altram do Eleanus &ampersir; d'a mathair, &ampersir; co tuc Aichia 
<lb n="127"/>a feranus do Elena ar scath a meic .i. Molosus, rand iside do 
<lb n="128"/>Epir. O rosiacht tra &AElig;nias co hEleanus, fuair morfailti aigi.
<lb n="129"/>Doroine dono Eleanus tra faistine do, &ampersir; roraid fris: <q>Indsaig
<lb n="130"/>co hEdail, ar is and ata a ndan duid ferand d' fhagbail</q>; &ampersir;
<lb n="131"/>dorad comartha do, baili i n-ergebad do mucc find co <mls unit="folio" n="450b"/>
<lb n="132"/>trichai<sup resp="GC">t</sup> banb i t&aelig;b srotha Tibir, is and bias do tairisim co
<lb n="133"/>cinnti, &ampersir; cathair do chumdach, &ampersir; ferand do ghabail; &ampersir; roraidh ris
<lb n="134"/>ni roairised isin Edail comfhocus do Epir, ar is Greic aitrebat
<lb n="135"/>inte. Roscar dano &AElig;nias mac Anaichis &ampersir; Eleanus fo sidh &ampersir;
<lb n="136"/>c&aelig;ncomrac, &ampersir; doluid &AElig;nias dochum a long, &ampersir; seolaidh for fairgi co
<lb n="137"/>ruachtatar co hoirer na hEtaili i n-aitrebait Greic, &ampersir; doberat,
<lb n="138"/>a lam fri hEtail g<sup resp="GC">u</sup>nus-tarrla etir Scill &ampersir; Scaruibdis, &ampersir;
<lb n="139"/>rogabsat co mur and, co nus-rucc neart imruma &ampersir; seolta estib. 
<lb n="140"/>Tiagait iarsin fo Cred ar merugud co port slebi Eathna,
<lb n="141"/>ait i n-aitrebait Cicloipecda. Teni bithbeo 'sin tshleb sin
<lb n="142"/>dogress, co maided a duibdiad &ampersir; a lasra a huamaib &ampersir; a haircelaib
<lb n="143"/>in tshlebi sin amach dogress. Dia fhis do dainib conad do 
<lb n="144"/>sut<sup resp="GC">h</sup>ine tine iffirn dogni dia sin, ar is ed aderait araile conad 
<lb n="145"/>dorus du dhoirsib iffirnd sliab Eathna. O thainic in maidin
<lb n="146"/>doib isin purt sin con n-acatar cucu asin chaill, arracht duine
<lb n="147"/>truaigh diblighi, &ampersir; a lama ar lethad, &ampersir; se ag dibrigoit, &ampersir; ag atach
<lb n="148"/>mor, &ampersir; ass ed adbered: <q>Ar dia nime, &ampersir; ar buide, &ampersir; ar troigi rib,
<lb n="149"/>a Troigiana, marbaid missi, no cuiridh for fairgi me resiu faicfi
<lb n="150"/>me sunda</q>; &ampersir; dobeir a lam fo glun Anachis, &ampersir; gebid Anachis
<lb n="151"/>a laim ndes i comartha anacail do, &ampersir; fiarfaigid de can do, &ampersir;
<lb n="152"/>cuich he, &ampersir; cid nos-tuc andsin. <q>Do Grecaib damsa,</q> ar se, <q>&ampersir;
<lb n="153"/>Achenmedes m' ainm, &ampersir; tanac a luing Uilix meic Letris gusin
<lb n="154"/>port-sa. Dochuamar a tir sunda. Ron-la a n-uaim in 
<lb n="155"/>Ciclop<sup resp="GC">ec</sup>dai, &ampersir; tarraid dis uaind, &ampersir; ros-gab asa glacaib fo cairrgib na
<lb n="156"/>huamad, co ndernait minbruar dib, &ampersir; co nus-duaid oma iat, &ampersir;
<lb n="157"/>atconnarc-sa fen a mbuill etir na samlachaib fuil etir a fiaclaib, &ampersir;
<pb n="12"/>
<lb n="158"/>ibid fin iarsin, &ampersir; rochodail ina uaimh dia eis. Ni rofedamar-ni 
<lb n="159"/>Uilix do teacht uad, gan digail a muintire fair; &ampersir; dochuamair-ne
<lb n="160"/>dia indsaigid co rabamar uime, &ampersir; se ina chodlad, ac bruchtaig &ampersir; 
<lb n="161"/>slamrad a fhola &ampersir; a sgeithi fora ulchain, &aelig;n shuil ina chind
<lb n="162"/>medither cathsciath Gregda, no esca i coigid dec. Gonmaid in
<lb n="163"/>suil sin &ampersir; brismid &ampersir; tiagmaid uad anfailtig, imeclaigh, ar long, &ampersir;
<lb n="164"/>rom-facbad-sa gan fis, gan fairiugud do<sup resp="GC">m</sup> muintir, uair
<lb n="165"/>rochuadus ar sechran uaidhib. Atu-sa fri re tri mis sunda gan
<lb n="166"/>biad acht lusrad &ampersir; scechora bega. Ata anosa Poliphebus, &ampersir; a
<lb n="167"/>uaim dunta fair, ic blegan a gabar &ampersir; a c&aelig;rach, &ampersir; ticfaid chugaib
<lb n="168"/>dochum in phuirt-seo, do nighi a ruisc asin saili, amal tic
<lb n="169"/>gach l&aelig;, &ampersir; ata C brathar aigi a macsamla fen isin tshleb sin.
<lb n="170"/>Is mithigh duib, a Troianu, a theichedh, nach<sup resp="GC">ib</sup>-baitir sund.</q>
<lb n="171"/>In tan tra robai Aichminides forna briathraib sin, co n-acatar cucu
<lb n="172"/>dochum in mara, in torothar n-dermair sin dochum in morchuain
<lb n="173"/>.i. Polipebus, &ampersir; fedan fora muin, &ampersir; bili giuis arna imscathadh
<lb n="174"/>do luirg ina laim, &ampersir; a ailbin gabar &ampersir; c&aelig;rach uime, &ampersir; doluid
<lb n="175"/>seocu fon fairrgi, <mls unit="folio" n="451a"/> &ampersir; glanaid a gor &ampersir; a om asa rosc, &ampersir;
<lb n="176"/>rocluinti dresdernach a fhiacal &ampersir; a cnetach a fhad a<sup resp="GC">c</sup> glanad a
<lb n="177"/>ruisc.</p> <lb n="178"/><p>Cen robai-sium ag nighi a ruisc, nos-elad Troiana seacha 
<lb n="179"/>amach, &ampersir; siat imeglaig co foill forin fairgi. Airigidh-sium gredun 
<lb n="180"/>na ndaine &ampersir; forned na long ic teacht seocha amach. Imsai-sium
<lb n="181"/>ina ndiaid dia tarrachtain, &ampersir; ni ruacht do in fairgi Ionda tara
<lb n="182"/>formna, &ampersir; o nach tarraidh, air ni rourmais in chonair dochuatar
<lb n="183"/>uad, dobeir a trombuiredh miled as, co rocrithnaigh sliab 
<lb n="184"/>n-Eth<sup resp="GC">n</sup>a, &ampersir; gor'fagaib fo tondgar in fairgi n-Iond&aelig; gor'gab 
<lb n="185"/>omun &ampersir; imegla lucht na hEtaili ar adhuathmaire in gotha 
<lb n="186"/>rochualatar; co n-acatar na Troianaigh cuco asna coilltib sluagh dermair,
<lb n="187"/>int olc difhulaing d'a braithrib, amal daracho dimora, co rolinsat
<lb n="188"/>na purtu ina dochum. Tanic dono sochraidi granda garb and.
<lb n="189"/>Mairg Troianu ara tairsitis tend.</p>
<pb n="14"/>
<lb n="190"/><p>Na Troianu immorro, o'dconncatar in sluag n-edig uathmair
<lb n="191"/>na Cicloipegda ina ndochum a sochraide a mbrathar, nos-geb
<lb n="192"/>egla &ampersir; omun iat rompu, &ampersir; nir'bo omun gan adbar doib. Seolait
<lb n="193"/>for fairrgi uathaib in leth rofuc in g&aelig;th iat, ar ba fearr leo gabad
<lb n="194"/>na fa<sup resp="GC">i</sup>rrgi do fulang &ampersir; techt <sup resp="GC">for</sup> fordal conaire, ina tairisim for
<lb n="195"/>cind na Cicloipecda. Rofacsat tra na Troianu as gach gliaid &ampersir;
<lb n="196"/>as gach gabad dib sin i n<sup resp="GC">diaid</sup> araile, co ruachtatar co port
<lb n="197"/>Drepaine i Sicil. O rosiachtatar tra in port sin na Troianu,
<lb n="198"/>doruacht Achistes rig na Sicili 'na ndochum, &ampersir; dorad morfailti
<lb n="199"/>doib, &ampersir; rooirisiudar oga fri re, &ampersir; adbath in seanoir Anachis acu
<lb n="200"/>andsin i Sicil, <sup resp="GC">&ampersir;</sup> daronad a feart and, &ampersir; roclaidedh a lia, &ampersir;
<lb n="201"/>do-scribad a ainm, &ampersir; rogairmedh he dochum a adnacail, &ampersir; rofearad a
<lb n="202"/>guba, amal ba bes <sup resp="GC">l</sup>a gentib in cluichi sin do denum dia
<lb n="203"/>marbaib.</p>
<lb n="204"/><p>O tainic tra cend denus iarsin, tainic soineand a haieor &ampersir;
<lb n="205"/>coir g&aelig;thi dochum na hEtaili. Dotriall &AElig;nias do rer forcedail
<lb n="206"/>faisdine Casandra &ampersir; Eleana, &ampersir; roglanait a longa, &ampersir; rolaid lais
<lb n="207"/>forsin fairrgi, &ampersir; o thairrnig do ecor a long, rosheol amach for
<lb n="208"/>fairrgi o imrum urlum urmaisnech conach facatar uaithib ar cul
<lb n="209"/>tir Sicile.</p>
<lb n="210"/><p>Arai sin, ba galar la hIunaind, la sedig Ioib, uair robai
<lb n="211"/>a hancairdi fri Troendaib arin lethbreth ruc Alaxandair, mac
<lb n="212"/>Priaim, imon ubull orda. Doluid iarum Iunaind do agallaim
<lb n="213"/>Eoail, rig na ng&aelig;th, <sup resp="GC">&ampersir;</sup> is ed roraid ris: <q>Atait seacht n-ogha
<lb n="214"/>bindi agamsa, &ampersir; at e roc&aelig;ma, &ampersir; ata &aelig;n ug and doderscaig dib
<lb n="215"/>uile .i. Deopea a hainm. Doberthar duitsiu hi a lanamnus in
<lb n="216"/>ogh sin, &ampersir; teilg uait na g&aelig;tha fon fairgi do buaidhrid &ampersir; do badud
<lb n="217"/>loingsi &AElig;nias, teid anosa tar mo sharugud-sa co hEtail.</q> O
<lb n="218"/>roghell Iunaind immorro in logh sin re hEoil, gresis Eoail na
<lb n="219"/>g&aelig;tha amach iarsin asa n-uamaib &ampersir; asa n-aircelaib fon fairgi,
<lb n="220"/>amal tic slog namad fo thir, &ampersir; fuasnaid <mls unit="folio" n="451b"/> in talmain &ampersir;
<lb n="221"/>int &aelig;r o anfine dimoir. Tinoilter &ampersir; dluthaigter na neoil co
<lb n="222"/>rodiclithset soillsi na grene arin loingis Troianda, &ampersir; co tainic
<lb n="223"/>dorchatu gra<sup resp="GC">n</sup>na doib, cona fedatar cid noraghtais.
<pb n="16"/>
<lb n="224"/>Nosdoirtend forro iarum in duibsin &ampersir; dearrtan &ampersir; in toirrnech &ampersir; an
<lb n="225"/>tene gealan, cona fedatar durais dia mbethaid. Tic iarum
<lb n="226"/>ganng&aelig;th as cach aird fon fairgi .i. Eubrus anoir, &ampersir; Notus
<lb n="227"/>anes, &ampersir; Africus aniar. Focerd in fairgi ina cnocaib &ampersir; ina
<lb n="228"/>slebtib, &ampersir; bruigid &ampersir; brissid muru na tond frisna halltaib &ampersir; frisna
<lb n="229"/>trachtaib, co clos a muirnd &ampersir; a ngair fona tuathaib &ampersir; fona
<lb n="230"/>crichaib echtarcianaib. O 'tconnairc &AElig;nias na hairdi sin,
<lb n="231"/>adracht ina shesam, &ampersir; rothocaib a lama &ampersir; roraid na briathra-sa:
<lb n="232"/><q>Truagh duib, a uilicumachtacha, nach and adorchar-sa o<sup resp="GC">c</sup>
<lb n="233"/>cathughadh oc diten na Trae, baili i ndorchair Eachtair, &ampersir;
<lb n="234"/>Treolus, &ampersir; Alaxandair, &ampersir; Memnon dub, ri na Pers, &ampersir; Sarpidon, &ampersir;
<lb n="235"/>Pent<sup resp="GC">es</sup>ilia, &ampersir; anruid &ampersir; s&aelig;rcland na Troiana ar cheana, resiu
<lb n="236"/>dobertai in digal-sa aniu foraind.</q> In tan tra robai &AElig;nias forin
<lb n="237"/>sod sin, tic in g&aelig;th dianad ainm Aquilo atuaid a n-aigid na seol
<lb n="238"/>cona sian-san &ampersir; cona muirn moir le. Tocbaidh tonda in mara a
<lb n="239"/>n-airdi co ruachtadar renna nimi. Dluigid in fairgi cor'bo ler in
<lb n="240"/>talam sis trit in fairgi &ampersir; tresin sal etir na tondaib, &ampersir; dobeir side isna
<lb n="241"/>seolaib, co roimpo t&aelig;ba na long frisna tondaib adbulmhoraib na
<lb n="242"/>fairgi, uair roshailset co ticfaitis forro isna longaib na tonda
<lb n="243"/>batar ina cnocshlebtib osa cind. Brister na rama, &ampersir; dogni
<lb n="244"/>gadrach dia longaib, scengith a tairrneda estibh, &ampersir; scailit a
<lb n="245"/>claraid. Tocaibther in grian &ampersir; in gainim a
hichtar in mara, co
<lb n="246"/>mbai aco for lar a long &ampersir; a leburbarc in
t&aelig;b anis, &ampersir; forran na
<lb n="247"/>tond annuas, ac dubdortad forro. Tic iarsin tond baiti co
luing
<lb n="248"/>na Liceta i mbai Oirentes, &ampersir; adraig a n-airdi
uasin luing, &ampersir;
<lb n="249"/>nos-dortand fuirri, co rola in luamairi tarin luing amach
isin
<lb n="250"/>fairgi, &ampersir; co roimpo in s&aelig;bchoiri fo tri in
long, &ampersir; co ro<sup resp="GC">sh</sup>luig
<lb n="251"/>iarsin. Ba trog tra in gair dolecset na Troiandaig in tan
sin oc
<lb n="252"/>fegadh a muintire ica mbadud, &ampersir; nac<sup
resp="GC">h</sup>ar'fedsat a foirithin, &ampersir;
<lb n="253"/>siat fen ica mbadudh. Scailther in coblach, co mbatar ica
<lb n="254"/>mbadud seachnon in mara. Berid Notus .i. in g&aelig;th
aneas, tri
<pb n="18"/>
<lb n="255"/>longa dib, &ampersir; nos-geb dona cairgib folaich robatar
i ndomain na
<lb n="256"/>fairgi, co mbatar immalle for badud. Berid dono Eubrus .i.
in
<lb n="257"/>g&aelig;th anoir, tri longa ele i ndomuin in mara .i. long
Ilioni, &ampersir;
<lb n="258"/>long Achates, &ampersir; long Eletes. Roscailset a
comdluta, co mbatar
<lb n="259"/>for badad .i. in t&aelig;mad oca mbadad &ampersir; aga
forrach anis, &ampersir; in
<lb n="260"/>ainfine &ampersir; forran na tond annuas. Is e sin
buaidrid &ampersir; cumasc
<lb n="261"/>tucsat na g&aelig;tha for loinges &AElig;nias.</p>
<lb n="262"/><p>Tocbaid Neptuin a cend uasin fairgi, &ampersir;
o'dconnairc Neptuin
<lb n="263"/>in gne robai forsin fairgi, ba holc les inni sin,
&ampersir; rofergaig
<lb n="264"/>frisna g&aelig;thaib .i. re Sdeiphir &ampersir; Eoir,
&ampersir; roraid friu co ndigeltai
<lb n="265"/>forro indrad &ampersir; milledh a feraind uime, ar is la
<mls unit="folio" n="452a"/> Neptuin
<lb n="266"/>rigi na fairgi. Techid na g&aelig;tha iarsin, &ampersir;
tic feith ciuin forsin
<lb n="267"/>fairgi. Ros&aelig;gh iarum &AElig;nias lucht VII <sup
resp="GC">long</sup> co port n-Afraiche,
<lb n="268"/>&ampersir; se lochairthi, lethbaiti, iar ngoid celli doib
dia n-anmain.
<lb n="269"/>Tiagait iarsin isin port, &ampersir; fadoit tente iarsin,
&ampersir; doberait a
<lb n="270"/>n-eallaigi chucu asa longaib dochum a tented dia
tirmugudh.</p>
<lb n="271"/><p>Teid iarsin &AElig;nias for bend aillt bui i focus
doib, do
<lb n="272"/>dechsain na fairge, tus in taicfed nech dia muintir for
sechran
<lb n="273"/>na fairgi. Adchi do<sup resp="GC">no</sup> &AElig;nias in
tan sin tri doimh allta romora,
<lb n="274"/>&ampersir; ailbin d'aighib alltaib ina ndiaid asin caill,
ag ingilt fheoir.
<lb n="275"/>Gebidh &AElig;nias chuigi a shaigidbolg &ampersir; a
bogha, &ampersir; marbaid VII
<lb n="276"/>n-aighi dib imna tri damaib resiu rosiacht leo scailedh
uadh, &ampersir;
<lb n="277"/>berait lucht in coblaigh chucu iarsin agh gacha luingi
dib, &ampersir;
<lb n="278"/>fuinit in biadh &ampersir; nos-goraid &ampersir; caithid
biad &ampersir; ebaid fin iarsin
<lb n="279"/>tucad leo a Sicil.</p>
<lb n="280"/><p>Nos-neartand &AElig;nias iarsin, &ampersir; nos-gresind
comdis
<lb n="281"/>nertmeanmnaigh fri fulang gacha docrach dogebdais,
&ampersir; gacha gabaid
<lb n="282"/>dotegemad doib, &ampersir; roraid friu: <q>Bud aibind
duib,</q> ar se,
<lb n="283"/><q>beth i n-Edail, ic indisin gacha gabaid fogebthai.</q>
Tainic
<lb n="284"/>dono doib iarsin a mbruth &ampersir; a mbrigh &ampersir; a
soimenma, &ampersir; rolaiset
<lb n="285"/>bron &ampersir; dogaillsi di<sup resp="GC">b</sup>
triasi<sup resp="GC">n</sup> nertadh tuc &AElig;nias forro, &ampersir;
tic
<lb n="286"/>dono adaich iarsin &ampersir; cotlaid for feor dighaind in
fhasaigh
<lb n="287"/>inar'gabsat port.</p>
<lb n="288"/><p>O tainic dono soillsi in lai arnamarach, atracht
&AElig;nias,
<pb n="20"/>
<lb n="289"/>&ampersir; Acades imalle fris, &ampersir; focerd cuairt
imon airer inar'gabsat
<lb n="290"/>calad, tus in faicfed nech, no in taicheradh do &aelig;n
duine
<lb n="291"/>don lucht rochuaid for sechran uaidib. In tan tra robatar
<lb n="292"/>a ndis ac imdeacht na cailleth bai i comfocus in puirt
<lb n="293"/>inar'gabsat, dorala doib Uenir, mathair &AElig;nias, i
ndelb
<lb n="294"/>bansealgairi. Dobeir &AElig;nias aichne fuirri, &ampersir;
acainedh fria a imned
<lb n="295"/>&ampersir; a documul. Dobeir dono Uenir nertad fairsium:
<q>Na rub
<lb n="296"/>lagad duid,</q> ar si, <q>gach gabad &ampersir; gach
docair fogebar, air gidh
<lb n="297"/>mor do gabthib dogeba, elabair as cach gabud dib,
&ampersir; rosia
<lb n="298"/>Edail fo deoid.</q> Ocus roraid ris: <q>Ata rigan i
comfocus duid,
<lb n="299"/>&ampersir; is le in ferand-sa itai .i. Dido ingin Beoil,
&ampersir; ata <sup resp="GC">ac</sup> cumdach
<lb n="300"/>cathrach, &ampersir; berat-sa eolus duid cosin cathraig
sin, &ampersir; dobera in
<lb n="301"/>rigin .i. Dido, failti duidsiu, &ampersir; doroised do
muinter imslan
<lb n="302"/>chucad iarsin corigi in cathraig.</q> Teid Uenir roimpi
iarsin co
<lb n="303"/>tulaig bai isin cathraich, co n-acatar na sluaga a<sup
resp="GC">c</sup> cumdach na
<lb n="304"/>cathrach, foirind dib a<sup resp="GC">c</sup> cor a fotha,
foirind ic ordugud cloch,
<lb n="305"/>forind ic imorchar gainim, foirind ic suathad &aelig;il,
cach dib ria
<lb n="306"/>hobair amlaid sin. O 'dconncatar in cathraigh, ros-faid
Uenir
<lb n="307"/>uaide iad gusin cathraig, &ampersir; dorat dichealtair
umpo, &ampersir; dochuatar
<lb n="308"/>gan fhaiscin etir na sluaghaib, co ndeachatar isin
cathraig, &ampersir;
<lb n="309"/>rochuatar i tempull rocumdaich Dido do Iunaind cruthaigh
isin
<lb n="310"/>cathraig, &ampersir; doconcadar arna rindad a slesaib in
tempaill fuath (.i.
<lb n="311"/>dealb) na Trai, &ampersir; delb scor na nGrec; delba
Priaim &ampersir; na Troiana.
<lb n="312"/>Rorindad and dono dealb in catha, amal robid Echtair
&ampersir; milid
<lb n="313"/>na Troiana ac tafand na nGrec, &ampersir; amal robid
Aichil &ampersir; milid Grec
<lb n="314"/>ic tafand <mls unit="folio" n="452b"/> na Troiana. Fuath
Echtair &ampersir; Aichil i comrac
<lb n="315"/>desi, &ampersir; amal adorchair Echtair le Aichil a comrac
dessi, &ampersir; amal
<lb n="316"/>nos-fuc Achil corp Eachtair a timcheall na Trae a ndiaidh
a
<lb n="317"/>carpait, &ampersir; rorindad ind dono amal rocathaig
Pentesilia in
<lb n="318"/>primrigan cona Cichloisctib, &ampersir; amal atorcair le
Pirr, mac Aichil.
<lb n="319"/>Amal atconnairc &AElig;nias tra in rem-sea forna delbaib,
adnaig a
<lb n="320"/>tromosnad ass, &ampersir; caiidh gur'bo fliuch a edach,
&ampersir; roraidh re
<pb n="22"/>
<lb n="321"/>hAchades: <q>Cia tir isin domun,</q> ar se, <q>nach clos
troigi na
<lb n="322"/>Troianach.</q></p>
<lb n="323"/><p>In tan tra roraidh &AElig;nias na briathra-sa, doroich
in
<lb n="324"/>rigan rosochraidh, Dido, ingen Peil, co dorus in tempaill,
ic
<lb n="325"/>ordugudh do chach a oipri, &ampersir; a<sup
resp="GC">c</sup> cumdach na cathrach.
<lb n="326"/>Doruachtatar dono in tan sin gusin rigain tuissich in
lochta
<lb n="327"/>rochuatar for easbaidh o &AElig;nias .i. Andteo &ampersir;
Serg<sup resp="GC">es</sup>tus, &ampersir;
<lb n="328"/>Cloantus, &ampersir; Ilionius, &ampersir; sochaide ele
'malle friu. Rosocht dono
<lb n="329"/>&AElig;nias ic fegad in fiallaig sin. Roagaill Elionis in
rigan
<lb n="330"/>or'doruachtatar ina dochum. Is ed roraid: <q>A rigan,</q>
ar se,
<lb n="331"/><q>oircis dona Troianaib truaghaib-sea, roimluaid
g&aelig;th tre
<lb n="332"/>ilmuire, &ampersir; tancamar ar combadad dochum do
chrichi-siu &ampersir;
<lb n="333"/>t'fheraind, &ampersir; na longa fos na leg a loscad, acht
dena trocaire arin
<lb n="334"/>cenel craibthech-sa, uair nocho do denum uil<sup
resp="GC">c</sup> tancamar isin
<lb n="335"/>crich so, acht legar aighideacht duin isin port i
tangumar, co
<lb n="336"/>rodaingnigim ar longa &ampersir; ar rama. Robai ri
craibthech againd:
<lb n="337"/>nocho raibi nech ele bud fearr gal &ampersir; gaisced na
bud calma i
<lb n="338"/>cathaib inas e. Ma ta a mbethaid in ri sin .i.
&AElig;nias, &ampersir; co tora
<lb n="339"/>cugaind, ragaid in leth rotriallsam teacht .i. co hEtail.
Mini
<lb n="340"/>thora immorro &AElig;nias cucaind, rachmait ar cul co
Sicil do saighid
<lb n="341"/>Acasdes.</q> Dorad Didho fregra fair: <q>Rochualamar,</q>
ar si,
<lb n="342"/><q>areor na Trai &ampersir; na Troiana, &ampersir; is
mochen daib. Robar-bia
<lb n="343"/>failti sund, &ampersir; cumaidh crichi &ampersir; feraind,
&ampersir; ni ricthi a les tocht a
<lb n="344"/>tir n-aile etir, noco ti &AElig;nias cugaib, &ampersir;
d'a tisad &AElig;nias fen sunda
<lb n="345"/>rod-fia morfailti.</q> O rochualaid tra &AElig;nias int
aithesc-sa, focerd
<lb n="346"/>de co hobund in diceltair robai tairis, &ampersir; doluid
chucu &AElig;nias
<lb n="347"/>i soillsi moir, &ampersir; ba suairc, &ampersir; ba
sochraid, &ampersir; ba sercach
<lb n="348"/>soicheneoil in l&aelig;ch tainic and. Mong findbuidi
fororda fair, gnuis
<lb n="349"/>c&aelig;m corcurda aigi, ruisc cochlacha caindelta ina
chind cosmail
<lb n="350"/>re delb ndea, in delb rola a mathair .i. Uenir, o li serce
ina
<lb n="351"/>ghnuis, co rocarad gach &aelig;n he in nech rosillfed
fair, &ampersir; agaillidh
<lb n="352"/>in rigan, &ampersir; is ed roraid fria: <q>A rigan, as tu
at &aelig;nur airchises
<lb n="353"/>diar s&aelig;thur &ampersir; diar troighi, &ampersir;
dobeir failti dund i<sup resp="GC">t</sup> tigh &ampersir; id
<lb n="354"/>cathraig. Gid ed sin cena dedlaigh ar comain ort, acht co
<lb n="355"/>roicad dei nimi frit a n<sup resp="GC">d</sup>ingnea do
maith rinde, &ampersir; i cen mairid
<pb n="24"/>
<lb n="356"/>srotha &ampersir; aibni, slebti &ampersir; senchoillti,
meraid duitsiu a chlu
<lb n="357"/>&ampersir; a urrdercus &ampersir; a ardmholadh na
maithiusa dogni orainde.</q>
<lb n="358"/>O roraid &AElig;nias na briathra-sa, roth&aelig;d chuigi
Lionis, &ampersir;
<lb n="359"/><sic>Serge<sup resp="GC">s</sup>tos</sic>, &ampersir;
Gian, &ampersir; Cloantus, &ampersir; Anthea, &ampersir; cumaisgidh co
<lb n="360"/>forbailidh fris, &ampersir; ba fo leo in frithi
fuaradar.</p>
<lb n="361"/><p>Rosocht Didain o 'dconnairc inni sin. <q>Masa tussu
&AElig;nias
<lb n="362"/>mac Anachis,</q> ar si, <q>&ampersir; mac Uenire <mls
unit="folio" n="453a"/> bandea,
<lb n="363"/>rochualamar-ni do seghuindeacht, &ampersir; t' indleacht,
&ampersir; t' indrucus, do ghail,
<lb n="364"/>&ampersir; do gaisced, &ampersir; do sh&aelig;rclantacht,
&ampersir; do mormaithius cena.
<lb n="365"/>Rod-bia in failti sunda againni.</q> Ocus berair uaidi
arsin,
<lb n="366"/>XX boin, &ampersir; XX dam, &ampersir; XX tindi,
&ampersir; XX c&aelig;rach cona
<lb n="367"/>n-u<sup resp="GC">an</sup>aib, do lucht na long. Berid
Didho dono &AElig;nias
<lb n="368"/>le ina pealait righdha fen. Ba c&aelig;m in teach rancus
and.
<lb n="369"/>Batar imda edaighe srollda siregdha, &ampersir; edaigi
cumdachta gacha
<lb n="370"/>dat<sup resp="GC">h</sup>a inti. Batar imda cuirnd co
n-imdenum, &ampersir; bledheda,
<lb n="371"/>&ampersir; buancopain ailli orda &ampersir; airgit i
l-lamaib mac s&aelig;rclanda
<lb n="372"/>soicheneoil oc fri dail inti. Batar imda biada s&aelig;ra
somhillsi
<lb n="373"/>for miasaib c&aelig;ma cumdaigthi do airgit &ampersir; d'
<sup resp="GC">fh</sup>inddruine &ampersir;
<lb n="374"/>gemaib carrmogail gacha datha inti. Badar imda lenda sena
<lb n="375"/>somesca inti do chenel gacha dighi aga ndail forin teglach
fial
<lb n="376"/>forbhailigh fuil imun rigain n-uir n-oiregdha, im Didhain,
ingin
<lb n="377"/>Beoil. Ba haibind tra robas isin tigh sin.</p>
<lb n="378"/><p>Faidis dono &AElig;nias Acates uad ar cend Ascain gusin
luing, &ampersir;
<lb n="379"/>adbert fris in brat corcra corrthurach Elena, robai isin
luing, tuc
<lb n="380"/>le a Mecnib, do thabairt les, &ampersir; in flesc rigdha
d'or, nobith a
<lb n="381"/>laim Iliona, ingine Priaim, &ampersir; in muntorc oir do
thabairt les dia
<lb n="382"/>thabairt i n-aiscid do Didhain. O rofitir Uenir, mathair
&AElig;nias,
<lb n="383"/>meic Anachis, teacht ar cend Ascain, tet side do saigidh
Chuipit,
<lb n="384"/>meic Ioip, dia febus a s<sup resp="GC">h</sup>erqui-sium o
gentib, &ampersir; ros-guidind co
<lb n="385"/>rogabad delb Ascain, conid e notisad i richt Ascain ar
&aelig;n re
<lb n="386"/>hAchates do saigidh Didhaine, co rofaslaiged gradh
&AElig;nias i
<lb n="387"/>cridhi Didaine, &ampersir; rogab Cuipidh do laim o Uenir
inni sin, &ampersir;
<pb n="26"/>
<lb n="388"/>dobeir Uenir iarsin for Ascan suan codulta, &ampersir;
dobeir le co
<lb n="389"/>mullach slebe Idala ina suan codulta. Teid dano Cuipith,
mac
<lb n="390"/>Ioip, i ndelb Ascain ar &aelig;n &ampersir; Achates,
&ampersir; na haisceda leo, co
<lb n="391"/>righsuidhi nDidhaine, airm a mbatar flaithi &ampersir;
maithi na Tirda &ampersir;
<lb n="392"/>na Troian<sup resp="GC">a</sup> im Didhain, &ampersir; im
&AElig;nias i cofleidh n-aibind
<lb n="393"/>n-oiregdha.</p>
<lb n="394"/><p>O rotaisbenad na hasceda do &AElig;nias, dorat
&AElig;ni<sup resp="GC">a</sup>s do
<lb n="395"/>Dhidhain. Roingantaigh Didha &ampersir; maithi in rigdai,
&ampersir; romolsat
<lb n="396"/>na haisceda, &ampersir; ba buidech in rigan dib,
&ampersir; dotocair dia ndochum
<lb n="397"/>Cuipid i r-richt Ascain, &ampersir; ba faileth fris, ar bo
doigh le ba he
<lb n="398"/>Ascain fen bai and, &ampersir; nir'bitir gur'be Cuipid. Ba
cuimneach
<lb n="399"/>Cuipidh imoni rogheall do Uenir, &ampersir; rourail serc
&AElig;nias a
<lb n="400"/>cridhe Didaine, cor'bo difhulaing di romet &ampersir;
rothruma serce
<lb n="401"/>&AElig;nias ina cridi. Ba subach forbailid rocaithed in
aidchi sin:
<lb n="402"/>&ampersir; ag Tirdaib &ampersir; ac Troianaib ba
forbiseach. Bai gradh i cridhi
<lb n="403"/>nDidhaine; &ampersir; ba haibind le imagallaim le
h&AElig;nias ar med a
<lb n="404"/>serce le. Rofiarfaig de mor do scelaibh Priaim &ampersir;
Echtair &ampersir;
<lb n="405"/>Memnoin, &ampersir; rofiarfaigh cindus fear Diomidh
&ampersir; Achil, &ampersir; cin<sup resp="GC">d</sup>us
<lb n="406"/>docos acusam fo deoid arin Trae, &ampersir; cindus
terna-som esti, &ampersir; cid
<lb n="407"/>do tirib roimthigh co toracht Afraic.</p>
<lb n="408"/><p>O rofiarfaigh Dido na scela-sa do &AElig;ni<mls
unit="folio" n="453b"/>as, robatar
<lb n="409"/>uile ina tost lucht na rigda ac frithalum na scel
noindisfed
<lb n="410"/>&AElig;nias. Is e frithalum frecra dorat &AElig;nias for
Didain, ingin
<lb n="411"/>Beoil: <q>A rigan,</q> ar se, <q>is trom lim &ampersir; is
lesc indisin na scel
<lb n="412"/>sin, air is aithchuimniugud cumad &ampersir; broin
&ampersir; doghaillsi dam na
<lb n="413"/>scela sin do indisin. Gid ed dono, indisfed co cumair
duitsiu
<lb n="414"/>ni dib, ar is ed as maith leat. In tan tra rosithaigad
Greic,</q> ar
<lb n="415"/>se &AElig;nias, <q>&ampersir; dorcratar a righ &ampersir;
a taisigh &ampersir; a curaid &ampersir; a
<lb n="416"/>caithmilid fri re X mbliadan 'sin cathugad frinde, is e
airic a
<lb n="417"/>rancatar Greic, each cranda do denum, a mbiadh X traighi
ina
<lb n="418"/>fat, &ampersir; L traiged ina lethad. Togtair &ampersir;
tinoltair forgla curad &ampersir;
<lb n="419"/>caithmilid &ampersir; anraid Grec, &ampersir; dobertar a
mbroind in ech cranda
<lb n="420"/>iat, &ampersir; iathar forro int each. At iat so na
taissich rotinoilit
<pb n="28"/>
<lb n="421"/>ind .i. Steneleus, &ampersir; Tesandrus, &ampersir;
Acharias, &ampersir; Toas, &ampersir; Pelides, &ampersir;
<lb n="422"/>Neptolinus, primus Machaon, Uilixes, Menalus &ampersir; a
n-as dech
<lb n="423"/>anruid Grec immale friu, XC a lin uile. O tairnic tra do
<lb n="424"/>Grecaib, amal rob leor leo, cumdach &ampersir; egar in ech
crand<sup resp="GC">a</sup>
<lb n="425"/>sin, fagbaid int each ina scoraib dia n-eis, &ampersir;
oclach a cuibrech
<lb n="426"/>athach uad, &ampersir; tiaghait immalle lin a loingsi, co
mbatar for scath
<lb n="427"/>indsi Tenedoss, a foluch. O rochualamair-ni scuru na nGrec
<lb n="428"/>do beth fass, &ampersir; in coblach do imtheacht ass,
rofailtigsim fris, &ampersir;
<lb n="429"/>rofoslaigid in Trae, &ampersir; dochuamar-ni d' fegad na
scor fas, &ampersir; ba
<lb n="430"/>haibind duind ac siriudh gach longphuirt, &ampersir; siad
fas, co
<lb n="431"/>fuaramar and int each cranda gan neach ina farrad. Ba
hingnand
<lb n="432"/>lind cidh 'mar'fhacsat Greic, &ampersir; cid 'ma ndernsat
isin romeid ut
<lb n="433"/>he. Doruacht Timoedes ar ndochum, &ampersir; is ed ronert,
a breith isin
<lb n="434"/>cathraigh. Capis immorro is ed roraid side: `Is demin,' ar
se,
<lb n="435"/>`ni rofagaibset Greic int arracht-sa gan indell uilc ecin
and do
<lb n="436"/>lot na Trae. Is ed as choir, a chor re hallt mara, no a
loscad,
<lb n="437"/>no a thollad'; co festais cid nobiad ina medon.</q></p>
<lb n="438"/><p><q>Doruacht Licon, mac Priaim, chucu in tan sin,
&ampersir; is ed
<lb n="439"/>roraid: `A Troianu troga, is mor in b&aelig;s fora taithi,
ma credid
<lb n="440"/>na Grecu do fagbail in arrachta-sa ogaib gan celg and do
bar lot.
<lb n="441"/>Is demin,' ar se, `atait sloigh Grec a foluch isin
chrund-sa,
<lb n="442"/>no ata celg ecin d' ar lot-ni, no do scailedh muir na
cathrach
<lb n="443"/>roime. Na tabraid, a Troiana, tairisi don n-eoch-sa. Cid
bed
<lb n="444"/>bes and, amdagar-sa na Greic triasin tan-sa rofagbaised.'
O
<lb n="445"/>roraid Lucon na briathra-sa, crothaid in gai mor bai ina
laim,
<lb n="446"/>&ampersir; focert urchur de co mbai ar bocad i mbroind in
ech
<lb n="447"/>cranda. Focerd airmgrith dona miledaib andsin i mbroind
<lb n="448"/>in ech.</q></p>
<lb n="449"/><p><q>Dofuaratar na Troianaigh in tan sin &aelig;gairi in
ech cranda
<lb n="450"/>.i. oclach, &ampersir; cuibrech fora lama ria druim
anniar, &ampersir; noberaid
<lb n="451"/>co Priaim, co roindised do imthusa Grec, &ampersir; cidh
dos-fuc is
<lb n="452"/>amlaid docuatar. O rosiacht co mbai i fiadnaisi Priaim
<pb n="30"/>
<lb n="453"/>doroich cach ina dochum dia fegad &ampersir; do
chloisteacht ria
<lb n="454"/>scelaib. In tan adconnairc na Troianu uime as cach aird,
<lb n="455"/>tuc-sam a tromosnad ass, &ampersir; caiid, &ampersir; is
ed roraidh: `Is
<lb n="456"/>mairg damsa andiudh. Ni fhuil mo din i tal<mls
unit="folio" n="454a"/>muin toir
<lb n="457"/>no tiar, uair gid iat Greic nom-tairsidh, romuirfidis me.
<lb n="458"/>Troianaig, dono, ad buidin bidbudh dam. Romuirfet-sen me.'
Ocus
<lb n="459"/>dogni guba mor iarsin. Doth&aelig;dh ar craide dhaine
fair, &ampersir;
<lb n="460"/>oirchesmid de, &ampersir; mhathmait a anum do, &ampersir;
dobeir Priaim comairgi
<lb n="461"/>do do fuaislaigid de, &ampersir; roraid fris: `Lec uaid
Grecu, &ampersir; bi 'malle
<lb n="462"/>rinde dogress, &ampersir; indis dund co fir cid ara
ndernsat Greic in met
<lb n="463"/>romor ut int ech cranda, &ampersir; cid rob ail doib do
rochtain trit.'
<lb n="464"/>Torgaib Sinon a lama iarsin dochum nime: `Toingim,' ar se,
<lb n="465"/>`fo deu nime nach abraim breg frib acht fir uile. Is ed
dlegait na
<lb n="466"/>Grecaigh dind a miscais. Dligthi-si immorro, a Troianu,
bar ngrad
<lb n="467"/>uaim, ar i<sup resp="GC">s</sup> sib dorad anacul dam.
Menerba, bande na nGrec,
<lb n="468"/>is i sailet dia foirithin i cathaib dogress. Dochuaidh
Diomidh &ampersir;
<lb n="469"/>Uilixes, co rosharaigset tempall Minerba, co romarbsat a
<lb n="470"/>coimedaigh, co tucsat arracht Menerba leo 'na scoraib. O
doruacht
<lb n="471"/>'na scoraib rolassat a ruisc, &ampersir; tainic allus mor
goirt amal sal
<lb n="472"/>triana bullu. Roling a n-airdi fo tri. Rochroth a sciath
forru,
<lb n="473"/>&ampersir; robertaigh a gai, &ampersir; rogab tra omun mor
na Grecu triasna
<lb n="474"/>hairdib sin, &ampersir; ba hecail leo Minerba do impod
forru. Roraid
<lb n="475"/>Calcus friu in tan sin: `Gabaidh,' ar se, `na scuru,
&ampersir; ergid
<lb n="476"/>for fairgi; co tistair aris o Grecaibh for cul, nocho
cuimgith dul
<lb n="477"/>arin Trai.' Roraid dono Calcus friu co nderndais in
dealb-sa in
<lb n="478"/>ech cranda do Menerba do chotlugud a fergi. Is airi dono
<lb n="479"/>doraidh a denum co romor &ampersir; gu roard conach
c&aelig;msad sibsi a
<lb n="480"/>breith isin Trae. Air dia mberthai co mbeth os muraib na
<lb n="481"/>Trae oga fegad asa medon, rosestais lucht na hAisia co
metis
<lb n="482"/>os muraib na Grecia ica n-indrad.' Rocredid in scel-sa o
<lb n="483"/>Shinon ac Troianaib.</q></p>
<lb n="484"/><p><q>Dorala dono olc ele and la t&aelig;b na tosca sin
dochuaid
<lb n="485"/>Sinon do bregadh na Troianach .i. Lucon, in tan robai ic
<lb n="486"/>edbairt tairb moir do Neptuin, tancatar da nathraigh chucu
<pb n="32"/>
<lb n="487"/>don fhairgi o insi Tenidos co ngrain n-adhuathmair
&ampersir; a
<lb n="488"/>formnada &ampersir; a cind a n-airde forro, &ampersir;
ruisc gera lasarda leo, &ampersir; siat
<lb n="489"/>teanna tenntide, &ampersir; a crais forloiscthe,
&ampersir; a tengtha for bertnugad &ampersir;
<lb n="490"/>for fedughad ina cendaib, &ampersir; teichmit-ne rempu
fochetoir, &ampersir;
<lb n="491"/>tairthid maccu Lucoin, &ampersir; nos-ethaid, &ampersir;
tegaid co Lucon fen asa
<lb n="492"/>haithli, &ampersir; iadait ima broind &ampersir; ima
braigit. Doniat circlu dib, &ampersir;
<lb n="493"/>ataigh Lucon oca taithmech de cona glacaib, &ampersir;
a<sup resp="GC">c</sup> buiredach &ampersir;
<lb n="494"/>a<sup resp="GC">c</sup> becedach as co clethi nimi,
&ampersir; tegait na nathracha iarsin co
<lb n="495"/>tempull Menerba ina fiadnaisi, &ampersir; nos-failgid fo
chossaib &ampersir;
<lb n="496"/>sciathaib Menerba. Ron-geb oman &ampersir; egla sinne uime
sin, ar ba
<lb n="497"/>derb lind ba hair doratsat na nathracha amus ar Lucon cona
<lb n="498"/>maccaib arin gai tarrlaic a mbroind in ech cranda,
&ampersir; is ed
<lb n="499"/>roraidsim uile: `Berar int ech isin cathraig, ar is ed is
maith
<lb n="500"/>lasna deib.' Scailmit-ni muru na cathrach reme, &ampersir;
berar dochum
<lb n="501"/>na Trae, &ampersir; rosiacht focetoir isin tairsech, co
ndernsat na fir
<lb n="502"/>robatar and airmgrith mor, &ampersir; anddar lindi andside
ba he rath
<lb n="503"/>na bandea tainic <mls unit="folio" n="454b"/> tarin
toraind, &ampersir; bermait in arracht co
<lb n="504"/>mbi 'sin cathraigh. Ba subach forbailid lucht na cathrach
don
<lb n="505"/>gnim sin, &ampersir; ba coro doib bron de, dia festais
indi robai and iarsin.
<lb n="506"/>Dogniam iarsin edbarta a n-onoir Minerba. Tic in oidchi
iarsin,
<lb n="507"/>&ampersir; dot&aelig;d cach ina diaid dia tigh, &ampersir;
codlaid co trom na Troianaig,
<lb n="508"/>scith a aithle a n-astair &ampersir; a
s&aelig;thair.</q></p>
<lb n="509"/><p><q>Tic dono coblach na nGrec o insi Tenidoss co foill,
co
<lb n="510"/>tarrachtatar port na Trae, &ampersir; adhainter
tobchaindeal i luing
<lb n="511"/>Aigmenon i comarc fri Sinon in tan robud mithig do oslugud
<lb n="512"/>don tshlogh robai 'sin ech chranda. Adracht dono Sinon
<lb n="513"/>asa leabaigh in trath sin, &ampersir; teid for muru na
Trae, &ampersir; o
<lb n="514"/>'dconnairc in comarc, teid, &ampersir; oslaigid don
tshlogh rob&aelig; 'sin
<lb n="515"/>ech cranda, &ampersir; tiagait-sium focetoir, &ampersir;
marbait in fialluch robai
<lb n="516"/>ic fairi na Trae, &ampersir; oslacit doirrsi na Trae
frisna Grecu, &ampersir;
<lb n="517"/>dochuadar uile co mbatar for lar na Trae. Ba cetchodlud
<lb n="518"/>damsa andsin, co n-aca chucum Echtair co mbron mor
&ampersir; co
<pb n="34"/>
<lb n="519"/>toirsi, &ampersir; se ac c&aelig;, &ampersir; is i gne
robai fair in tan sin, in gne i r-raibi
<lb n="520"/>in tan ruc Achil iarna marbad a cengal a ndiaid a ech
&ampersir; a
<lb n="521"/>carbaid timchell na Trae .i. a ulcha &ampersir; a gnuis
salach, a mong
<lb n="522"/>lan do chru &ampersir; d' fuil &ampersir; luaithred arna
cumasc, a corp salach
<lb n="523"/>fuilide crechtnaigthi uime, &ampersir; is ed roraid rim:
`Teich, a meic,'
<lb n="524"/>ar se, `resin tenid-sea. Atait namait ac inrad na
cathrach.
<lb n="525"/>Is duid aithnes anmanda do carat &ampersir; a laimdeo.
Cuinnigh
<lb n="526"/>ferund fos i mbaile aile doib, ar adorchair in Trae
annocht fri
<lb n="527"/>lar.' Cen rom-ba-sa isin chodlud sin &ampersir; isin
aislingi, robatar na
<lb n="528"/>Greic ac indradh na cathrach &ampersir; dochualaid in
gairguba &ampersir; golgairi
<lb n="529"/>&ampersir; iachtach &ampersir; eigmeach &ampersir;
mairgneach in tshloigh mormuirnigh
<lb n="530"/>na namat ag sladbrat &ampersir; ic indradh na cathrach.
<lb n="531"/>Rom-duiscther-sa as mo chodlud imon mormuirn sin
&ampersir; in
<lb n="532"/>tshlat-<sup resp="GC">t</sup>uargain rolin in cathraigh,
&ampersir; rom-dhealb grain &ampersir; egla &ampersir; omon
<lb n="533"/>&ampersir; tegim for mullach mo thighe i<sup
resp="GC">c</sup> cloisteacht cid robai and.
<lb n="534"/>Co n-aca in tan sin in cathraig 'na h&aelig;nchorrthair
tenedh &ampersir; co
<lb n="535"/>cuala in gair doronsat na sloigh &ampersir; na stuic ica
seinm seachnon
<lb n="536"/>na cathrach. Rofhetar andside gur'bo iat Greic robatar and
<lb n="537"/>oc inrad na cathrach. Rom-geb-sea ferg iarsin &ampersir;
don-gni
<lb n="538"/>damh dasachtach dim &ampersir; gebim m'arm gaiscidh
&ampersir; tegim &ampersir;
<lb n="539"/>in sochraidhi rom-len d' fhorithin in righ. Doruachtatar
<lb n="540"/>dono chugum isin forithin sin Rifeus &ampersir; Ipanis
&ampersir; Diamas &ampersir;
<lb n="541"/>Corebus &ampersir; doruacht chucum sochaidhe ele do
anradhaib
<lb n="542"/>Troianach. Focherdsam iarsin a cumasc na nGrec &ampersir;
dothoit
<lb n="543"/>sochaidhe dib lind. Robai tra aduath mor &ampersir; duba
&ampersir; basugad
<lb n="544"/>&ampersir; comartha bais sechnon na cathrach isin aidchi
sin.
<lb n="545"/>Doruacht chugaind isin tan sin Androigius ardtuiseach do
Grecaib
<lb n="546"/>ac slaidhi &ampersir; ac esargain &ampersir; ac leodh
&ampersir; ac ledradh &ampersir; ac dichendad
<lb n="547"/>na Troianach &ampersir; doratsam-ne amus calma <mls
unit="folio" n="455a"/> fair &ampersir; dathoit
<lb n="548"/>lind Androghius &ampersir; sochaidhe do Grecaib imalle
fris. Gabmait
<lb n="549"/>foirn iarsin armu &ampersir; sciathu na nGrec &ampersir;
adnaigim i cumusc friu
<lb n="550"/>dia marbad in bail a faghmais a mb&aelig;ghal triasin celg
sin.
<lb n="551"/>Doriachtsam i cumusc Grec iarsin co tempull Menerba. Ba
<lb n="552"/>handside tucadh Casandra, ingen Priaim, ar egin asin
tempull.
<lb n="553"/>Tiaghmait-ni dia cosnum friu ar nir'<sup
resp="GC">b</sup>o fulaing duind beth ica
<pb n="36"/>
<lb n="554"/>fulang gan dul dia foirithin. Doberaid na Greic dono
aichni
<lb n="555"/>foirn iarsin &ampersir; impoid chugaind &ampersir;
focerdad ar n-ar &ampersir; rothoit and
<lb n="556"/>Croebus, &ampersir; Rifeus, &ampersir; Ifanus, &ampersir;
Diamus, &ampersir; Panachtus, &ampersir; sochaide
<lb n="557"/>ele immalle friu. Elaim-sea a sin iarsin, &ampersir;
Ipitus, &ampersir; Pelias, &ampersir;
<lb n="558"/>tiagmait co dind in righ d' fhoirithin Priaimh. Bai nert
mor
<lb n="559"/>andsidhe a<sup resp="GC">c</sup> cathughudh tar cend
Priaim. Badar andsin
<lb n="560"/>teglach in righ fen &ampersir; a amhsach &ampersir; a
sochraidhe as gach tir.
<lb n="561"/>Roferad tra cath fichda, fergach, feochair andsin do
cechtar in
<lb n="562"/>da lethi etir gaiscedachaib Grec &ampersir; trenferaib
Troianach. Doluidh
<lb n="563"/>dono Pirr mac Aichil cona Mirmedondaib &ampersir; co
n-ogbaid indsi Scir
<lb n="564"/>uili triasin cath, &ampersir; maididh rompu in cath
&ampersir; focerdaid ara mora
<lb n="565"/>&ampersir; murait in dai<sup resp="GC">n</sup>gin
&ampersir; brisid in rigd&aelig; &ampersir; dathoit Priaim do
<lb n="566"/>laimh Pirr meic Achil. In tan tra adconnairc missi Priaim
do
<lb n="567"/>thoitim, tic for mu menmain cuimni m'athar .i. Anacis .i.
fer
<lb n="568"/>cumtha &ampersir; com&aelig;sa Priaim. Tic dono mo
mathair, Uenir, in
<lb n="569"/>bainde, &ampersir; gebid mo lamh 'na laim &ampersir;
roraid frim: `Cia
<lb n="570"/>morbruth fergi, no cia dasacht fil fort, in tan nach
tabrai dot airi in
<lb n="571"/>senoir Anachis &ampersir; do mac Ascan &ampersir; do
sedigh Creuisa do beth
<lb n="572"/>isin gabad atait &ampersir; na Grecu ic indrad na cathrach
&ampersir; ica loscad
<lb n="573"/>umpo do gach leth &ampersir; tussu forin cathugud dimain
fora tai, uair
<lb n="574"/>rodhilsighset na dei adarthi uili dilgind na cathrach
&ampersir; na
<lb n="575"/>Troianach annocht, &ampersir; ni thig ditsu tesargain.
Leig as in
<lb n="576"/>drochciall fora tai &ampersir; dena mu chomairli-sea, air
is fearr duid inas
<lb n="577"/>indi dogni. Erigh do thigh, &ampersir; beir leat t' athair
Anachis &ampersir; do
<lb n="578"/>mac &ampersir; do bean &ampersir; do laimdea asin
cathraigh amach in bail a
<lb n="579"/>fuigbea diden forna Greco, ar ni fuil do din isin
cathraig-sea
<lb n="580"/>anocht. Erg co luath do<sup resp="GC">t</sup> tigh. Na len
don dail fora tai.
<lb n="581"/>Teich ass co calma &ampersir; fagaib in cathraigh
&ampersir; cuinnich do din
<lb n="582"/>i mbaile aile ar adorchair in chathair-sea annocht.'
<lb n="583"/>Dochuadus-<sup resp="GC">s</sup>a iarsin dom thigh do rer
comairli Uenire, &ampersir; rolegis uaim
<lb n="584"/>mo cathugud &ampersir; doraidus fri hAnachis:
`Doruachtadar ar
<lb n="585"/>namait i focus, &ampersir; is mithig duin a teichedh, ar
ni fuil ar ndin
<lb n="586"/>sund.' Roraid Anaichis ni theichfed, ar ba fearr les a bas
ica
<pb n="38"/>
<lb n="587"/>naimdib inas beathu iar n-orgain na Trai. Ba dith in
<lb n="588"/>fiadhnaisea roraidis-<sup resp="GC">s</sup>a fris<sup
resp="GC">s</sup>eomh: `Fogeba-su co luath annosa
<lb n="589"/>inni sin, mad he do thoga; air doro Pirr cugut, &ampersir;
se croda fulidi
<lb n="590"/>iar marbad a meic a fiadhnai<mls unit="folio" n="455b"/>si
Priaim, &ampersir; iarna
<lb n="591"/>dhichendadh fen iarsin. Is demin fogeba-su bas uadh, mad
ferr leat inas
<lb n="592"/>teched. Dogebum uile in cetna di<sup resp="GC">a
n</sup>-anum sund.' Ticim-sea
<lb n="593"/>iarsin &ampersir; Ascan &ampersir; Creuisa a<sup
resp="GC">c</sup> cai ina fiadnaisi &ampersir; ic atach co
<lb n="594"/>tisad ar &aelig;n rind asin cathraich amach, &ampersir; na
tairisitis innte for
<lb n="595"/>cind na nGrec dia mbasughad. In tan tra adconnairc Anachis
<lb n="596"/>in doghaillsi moir sin &ampersir; in bron foraindhe, ba
galar trom
<lb n="597"/>lais<sup resp="GC">s</sup>ium inni sin &ampersir; ba
cunntabairt lais cid dogenad, in dul
<lb n="598"/>leo, no in anad, &ampersir; tocbaid a lama &ampersir; a
rosc dochum nime &ampersir; is ed
<lb n="599"/>roraid: `A dei nime, tiged bar furtacht chugum, &ampersir;
nertaidh in
<lb n="600"/>comairli coir form.' Tic dono in tan sin co hobond torand
mor
<lb n="601"/>and, &ampersir; tic do retla thaitnemach co soillsi
dermair le do nim co
<lb n="602"/>ndesid for cleit<sup resp="GC">h</sup>i in tige i
rabamar-ni co rosoillsigh coill slebi
<lb n="603"/>Ida. O 'dconnairc Anachis inni sin is ed roraid: `Is maith
in
<lb n="604"/>celmuine,' ar se, `is relta inchoisc eolais moir
&ampersir; seda conaire
<lb n="605"/>sut. Is intochta le. Misi leb,' ar se, `gan fhuirech
fodesta
<lb n="606"/>gibe leath tiaghthai.' Is ed dono roraidius-<sup
resp="GC">s</sup>a,</q> ar &AElig;nias, <q>in
<lb n="607"/>tan sin. `Is mithigh teichid calma and. Doruachtatar Greic
<lb n="608"/>i focus. Ata tempull fas isin chnocthulaigh re cathraig
amuig
<lb n="609"/>.i. tempull Ceriuir, &ampersir; cid beg d' ar muintir
ternas asin orgain,
<lb n="610"/>tiged connigi sin. Beraid-sea dono Anachis ar mo muin in
<lb n="611"/>chonair raghat gu rub inand bas no betha duind. T&aelig;d
dono
<lb n="612"/>Ascan iarsin immalle frim. Teid Creuissa ingen Es inar
<lb n="613"/>n-airrchest. Tabradh dono Anachis ina laimdeo lais ar ni
coir
<lb n="614"/>damsa a thadhall &ampersir; me crodha fuilidi ar marbad
daine.' O
<lb n="615"/>thairnic dhamsa,</q> ar &AElig;nias, <q>int aithisc-sa do
rad, gebim
<lb n="616"/>Anachis ar mo muin &ampersir; Ascan imalle frim,
&ampersir; Creuisa allaid
<lb n="617"/>cendaidh inar ndiaidh. Nom-geb tra omun &ampersir; egla
mor.
<lb n="618"/>And-dar lind is Greic nobetis ar ar cind gach conair
dothegmis.
<pb n="40"/>
<lb n="619"/>Doriachtsam tra as gach eslind co tempull Ceruire bai i
tulaig
<lb n="620"/>ed on cathraigh amach. Doroichet dono ar muinter uile
coraigi
<lb n="621"/>sin acht Creuisa 'na h&aelig;nur &ampersir; ni fedar cid
ros-fasto dom es, in
<lb n="622"/>scis imtheachta, no merugud for conair egin. O thellus mu
chell
<lb n="623"/>dia torachtain chugum, fagbaim Ascan &ampersir; Anachis
aga n-&aelig;s
<lb n="624"/>cumtha &ampersir; rom-geb ferg &ampersir; bruth &ampersir;
gebim m' armgaiscidh form, &ampersir;
<lb n="625"/>teigim aris dochum na cathrach do iarraidh Creuisa. Tegim
ar
<lb n="626"/>mo lurg in conair tanag asan cathraig tus in tochrad im
aigid.
<lb n="627"/>Teigim dom thig fen dono fora hiarraidh, ar ba doig lim a
<lb n="628"/>himpud for cul dochum a leaptha laighi. Ba lan dono <sup
resp="GC">in</sup> teach
<lb n="629"/>isin dona Grecaibh ica loscad. Impoim-sea uaidib andsin co
<lb n="630"/>foill, &ampersir; teigim d'iarraid Creuisa in conair robo
doigh lim a dul.
<lb n="631"/>In tan tra robadhus ag siriudh na cathrach as gach inudh i
<lb n="632"/>n-aroile co n-aca chugum delb Creuisa incus ba mo
&ampersir; ba haidbli
<lb n="633"/>inas amal ba haichnid dam dogres. Sochtaim-sea ica faiscin
ar
<lb n="634"/>ba hin<mls unit="folio" n="456a"/>gnad lim in gne adconnarc
fuirri &ampersir; ni forc&aelig;mn<sup resp="GC">ac</sup>air
<lb n="635"/>a hagallaim. Labhraid-si immorro frimsa &ampersir; is ed
roraid: `A
<lb n="636"/>chomaim inmain,' ar si, `nocho deonaighit na dei duitsiu
mu
<lb n="637"/>breith-sea leat asin tir-sea, &ampersir; nocho rom-lecfet
do Grecaib acht
<lb n="638"/>oirisfet sund icna deib. Tusu immorro bia for loingis co
fata &ampersir;
<lb n="639"/>sirfea mor tire &ampersir; muire n-anaichnid. Ni geba
crich no ferand,
<lb n="640"/>gid mor sirea dib, co ris co hEtail. Fogeba catha mora
&ampersir;
<lb n="641"/>coctha inte, &ampersir; is tusu bus fortail, &ampersir;
geba flaithius na hEdaili ar
<lb n="642"/>egin, &ampersir; dobera rigain do dingbala inte &ampersir;
is dot shil betit flaithi,
<lb n="643"/>&ampersir; righ, &ampersir; ruirigh i n-Edail dogres.
Lesaig dono in mac mbeg
<lb n="644"/>rod-fuil etraind ar ndis, ar is coir a lesugudh co maith,
uair is e
<lb n="645"/>bus righ i n-Edail a<sup resp="GC">d</sup> diaidsiu.
Imthig fodhesta,' ar si, `&ampersir;
<lb n="646"/>beir bennachtain. Misi, dono, na bidh m' iargno fort, uair
ni
<lb n="647"/>legit mar &aelig;n frit.' O rochuala-sa na haithesca
roraid Creuisa,
<lb n="648"/>egainim-sea sin co mor &ampersir; triallaim fo tri adamh
laim do thabairt
<lb n="649"/>ima braighit, &ampersir; elaid fo tri uaim, &ampersir; ni
mo tarrthus cend furre no
<lb n="650"/>forin g&aelig;th. Impoim-sea iarsin co bronach,
toirrseach, dochum
<lb n="651"/>mo muintire. Tic dono soillsi maidni fai sin, &ampersir;
tinoilit cach
<pb n="42"/>
<lb n="652"/>as gach aird don fhoirind roela asin orgain inar ndochum,
&ampersir;
<lb n="653"/>doghniat uile a muinterus rimsa, &ampersir; gellaid rim mu
coimideacht
<lb n="654"/>gach leth noraghaind.</q></p>
<lb n="655"/><p><q>Tiagmait uile iarsin ar &aelig;n la soillsi in
l&aelig; .i. mesi &ampersir; m' athair
<lb n="656"/>.i. Anachis, &ampersir; mu mac Ascan gosin slogh rolen
dind co sliab
<lb n="657"/>nd-Ida, &ampersir; cumdaigther coblach againd and,
&ampersir; o thairrnic duind
<lb n="658"/>ar coblach do cumdach, tiagmait co Traigia, &ampersir; o
Traicia co
<lb n="659"/>hinis Deil, o sin co hinis Ciclaigh, a sidhe co hinis
Creid, o inis
<lb n="660"/>Creid co hinis Sdrofaigh, a side co hEipir, sech ur na
hEtaili i
<lb n="661"/>n-aitrebait Greic, seach Scill &ampersir; Caruibdis co
nguasacht mor co
<lb n="662"/>port slebi Ethna ait i n-aitrebait na Cicloipecda, a side
co port
<lb n="663"/>Derpaine &ampersir; co Sicil, &ampersir; is andsin atbath
in senoir m'athair-sea .i.
<lb n="664"/>Anachis, mac Caipes. Tangamar dono a side co nguasacht mor
<lb n="665"/>&ampersir; go combadudh <sup resp="GC">&ampersir;</sup>
doruachtamar chugudso sund, a rigan. Is
<lb n="666"/>i seo dono cumair in sceoil sin rofiarfaig<sup
resp="GC">is</sup>-siu dimsa, &ampersir; mina
<lb n="667"/>bedh t'uaisli-siu leamsa, robad lesc lim a indisin, ar
dobeir
<lb n="668"/>do-bron &ampersir; dogaillsi dam athchuimniugud na
scel-sa.</q> Rochaitset
<lb n="669"/>tra in aidchi sin frisna scelaib sin, &AElig;nias <sup
resp="GC">&ampersir;</sup> Dido, &ampersir; ba
<lb n="670"/>hoirfided mor don rigain cloisteacht &AElig;nias ina
cridhi gur'bo
<lb n="671"/>difhulaing di truma &ampersir; meid seirce &AElig;nias
aice cona liged longad
<lb n="672"/>no codlad di.</p>
<lb n="673"/><p>O thainic la arnamarach roaigill a siair thairisi .i.
Anna a
<lb n="674"/>hainm side, &ampersir; is ed roraid ria: <q>A siur
thairisi, is uasal
<lb n="675"/>oirbidneach s&aelig;rchlanta, &ampersir; is maith a delb,
&ampersir; is bind a urlabra, &ampersir; is
<lb n="676"/>maith a gal &ampersir; a gaisceadh in duine-sea,
&ampersir; is suairc socharthanach
<lb n="677"/>he, &ampersir; is urusa serc do thabairt do, &ampersir; is
demin gu rub do chenel
<lb n="678"/>dea do. Meni chindind gan teacht co fear ele ar n-eg in
chet fhir
<lb n="679"/>robai agum, ata do meid a sherce agum co mud duthracht lim
<lb n="680"/>feis les, mine gabad naire dim. A shiur inmain tra ni
thoill
<lb n="681"/>form a dichlith fortsu, uair is comrad ri tairisin he,
rofuc mo
<lb n="682"/><mls unit="folio" n="456b"/> chond &ampersir; mo chiall
uaim a fuil do shearc &AElig;nias agum.
<lb n="683"/>Arai sin is fearr lim talam dom shughad beo inas mo genus
&ampersir; mo
<lb n="684"/>nairi do mhillead</q>; &ampersir; caiidh co mor in rigan
.i. Didho, gur'bo
<lb n="685"/>fliuch a edach fora ucht. A haithli na mbriathar sin do
rad di,
<pb n="44"/>
<lb n="686"/>rofrecair di a siur .i. Anna &ampersir; is ed roraidh:
<q>A shiur inmain,</q>
<lb n="687"/>ar si, <q>gidh sochaide do rigaib &ampersir; flathaib na
hAffraice tanic do
<lb n="688"/>tochmarc-su, tucais era forro uili, &ampersir; ni rogab do
meanma fear
<lb n="689"/>dib. In tan fuarais neach rogab do meanmain, &ampersir; is
dingbala
<lb n="690"/>duit, &ampersir; dia tucais searc is difhulaing duit, is
ed is coir duit, snim
<lb n="691"/>&ampersir; drochmeanma do dichar uait, do thir &ampersir;
do sochraidi do
<lb n="692"/>chaithim i mbeathaid aibind, oiregdha, forbailidh
&ampersir; &aelig;ntugudh
<lb n="693"/>risin fher docharais, ar is ed dichuirfeas snim &ampersir;
drochmenmain
<lb n="694"/>dit, &ampersir; dobera forbailtius &ampersir; &aelig;bnius
i mbethaidh duit fein. Cid tai
<lb n="695"/>dono nach tabrai dot uidh na tuatha nemnecha, olcacha etir
atai
<lb n="696"/>sund .i. Getoltai, &ampersir; Munegdai, &ampersir;
Siregdai, &ampersir; Baircetai. Ata do
<lb n="697"/>mormiscais agna cebaib sin, &ampersir; duthrachtain uilc
do denum
<lb n="698"/>rit ar duthracht fuil agutsu doib sin .i. in dimegin
tucais doib
<lb n="699"/>gan nech dib do thogha duit i lanamnus chugut. Is demin
lim
<lb n="700"/>is iad na dea doratsat in tshochraidi sin do Troiandaib do
<lb n="701"/>torachtain chugaind i n-aighid na cenel-sa. Cid fodera
duitsiu
<lb n="702"/>na faice fen co mbia mor&ndot;et &ampersir; morgloir duit
dia fasto na
<lb n="703"/>Troianu agut &ampersir; dia ngaba &AElig;nias chugat a
lanamnus? &ampersir; is urusa
<lb n="704"/>duitsiu a fastodh uair is ed a hadbar .i. aimsir gemridh
&ampersir; doininde
<lb n="705"/>annosa and, &ampersir; ni haimsir coblaig ar muir.</q> O
roraid tra Anna
<lb n="706"/>na briathra-sa fri Didain, is moide roadnustair serc
&AElig;nias
<lb n="707"/>i cridhe nDidaine &ampersir; rogab-si fo utmailli
&ampersir; siubal sechnon
<lb n="708"/>na cathrach uair robai serc &AElig;nias ica loscad
conar'lec di a
<lb n="709"/>fosugud i n-&aelig;n baili, &ampersir; berid-si
&AElig;nias le sechnon na cathrach &ampersir;
<lb n="710"/>taisbenaid do a seodu &ampersir; a m&aelig;ne &ampersir; a
huile indmus etir or &ampersir;
<lb n="711"/>airget &ampersir; sroll &ampersir; siric &ampersir; cornu
&ampersir; copana &ampersir; gach inmus ar chena
<lb n="712"/>bai aice. Rotriallad co menic indsaigidh for &AElig;nias,
&ampersir; a indisin
<lb n="713"/>do med a sherci aice, &ampersir; rofemedh doris ar med a
nairi. Nocho
<lb n="714"/>bid a hoirfided acht imagallaim fri h&AElig;nias
&ampersir; fiarfaigid scela de.
<lb n="715"/>Nochor tairisim etir dia meanmain. Ni ba saim saidi no
laighi
<lb n="716"/>di, na codlad na longad, &ampersir; nochon fedadh maith do
denum, &ampersir;
<lb n="717"/>ros-ruc a cell uaithi &ampersir; ros-buaidrestair hi
roimadh serce &AElig;nias
<lb n="718"/>aice.</p>
<pb n="46"/>
<lb n="719"/><p>Tic dono ara menmain do Didain teacht do shelg
&ampersir; &AElig;nias
<lb n="720"/>imale fria, &ampersir; foghabar o &AElig;nias inni sin i
cuibdius. Doth&aelig;t in
<lb n="721"/>rigan in tan sin .i. Dido ingen Beoil, i comdail na
sealga, &ampersir; ba
<lb n="722"/>c&aelig;m tancas andsin for each mbuada cona dillait
cumdachta fair,
<lb n="723"/>lene brecdathach cona cimus d'or derg uimpi, soighedbolg
<lb n="724"/>fororda aice. Tancatar dono ocbaid na Tirda &ampersir; na
Sionda
<lb n="725"/>'malle fria. O rosiachtatar in sliab tra coraighit coir a
sealga.
<lb n="726"/>Suidighid cach n-&aelig;n ina inad sealga amal ba coir
ocus <mls unit="folio" n="457a"/>
<lb n="727"/>taifniter chucu iarsin <sup resp="GC">n</sup>a fedmila
asin tshleb. In tan tra ba
<lb n="728"/>haine ic tafand na fiadmil nos-dortend in duibhsin
&ampersir; in gaillim
<lb n="729"/>&ampersir; in casar &ampersir; in toirneach &ampersir; in
tene gealan forro conus-rogab ecla
<lb n="730"/>&ampersir; omun &ampersir; gu roscailset &ampersir; gu
rotheichset cach dib dochum a
<lb n="731"/>thighi ar femeamh na sealga. Teid dono &AElig;nias
&ampersir; Dido ina
<lb n="732"/>n-&aelig;n dis ar teiched i n-uaim bai i comfhochus doibh,
&ampersir; dogniad a
<lb n="733"/>n-&aelig;ntaidh andsin a ndis uair dorala a ndesi<sup
resp="GC">d</sup> doib.</p>
<lb n="734"/><p>Bai dono in tan sin in bandea robai i<sup
resp="GC">c</sup> comforchoimed
<lb n="735"/>gnima caich, &ampersir; ic indisin scel .i. Fama ingean
Terra ica
<lb n="736"/>forcoimet. Torothor grana dermhair iside, &ampersir; si ac
imteacht for lar &ampersir;
<lb n="737"/>a cend etir na nellaib, lan do chluim o ind co bond, suil
fo gach
<lb n="738"/>cluim ic forcoimet gnim caich, &ampersir; bel &ampersir;
tenga gacha sula ac
<lb n="739"/>indisin na ngnim sin, cluas gacha sula dib i<sup
resp="GC">c</sup> cloisteacht na
<lb n="740"/>scel sin. Is and immorro robid ic forcoimet forna holcaib
sin .i.
<lb n="741"/>for muraib na cathrach &ampersir; for clethib na tigeadh.
Is cuma
<lb n="742"/>roindisedh gai &ampersir; fir. Adfed in bainde sin .i.
Fama do poiblib
<lb n="743"/>na hAffraice &AElig;nias &ampersir; Dido do fhes,
&ampersir; adfet dono don righ .i. do
<lb n="744"/>Ithearba in scel cetna, &ampersir; ba fergach Itherba don
scel sin ar
<lb n="745"/>dimigen mor lais, Dido dia obad fen, &ampersir; fes la
h&AElig;nias di. Is e
<lb n="746"/>ni doroine, dogni edhpurta mora do Ioib, &ampersir;
acainidh fris a
<lb n="747"/>ndernaid Dido. <q>In bean,</q> ar se, <q>da tucus-<sup
resp="GC">s</sup>a inad cathrach
<lb n="748"/>agam sund, roob tiachtain chugainne i lanamnus &ampersir;
rofai la
<lb n="749"/>hAinias Troiannach, &ampersir; is mor in galar lim inni
doronsat gan a
<lb n="750"/>digailt forro dia c&aelig;msamis. Acht nama ni bern
b&aelig;gail in l&aelig;ch
<pb n="48"/>
<lb n="751"/>fuil and .i. &AElig;nias, uair is lam a nead nathrach, is
lua brot &ampersir;
<lb n="752"/>lem chindh fri hall, is cuindchidh ugra &ampersir; gledin
gaiscid fair, &ampersir;
<lb n="753"/>as fearg nathrach ima ned aigi, &ampersir; is nert
leomain, is bruth
<lb n="754"/>milead, is gal curadh, is lamach l&aelig;ch lais. Bid
calma curata a
<lb n="755"/>coimergi. Ni lamhaim insaigid fair, cid olc leam inni
doroine.
<lb n="756"/>Ni chuimgim a digail fair, a Ioib, mina digla-su, ar is
rit doberim
<lb n="757"/>t&aelig;b do digailt ar n-ancridhe for &AElig;nias
&ampersir; for Didain.</q> O
<lb n="758"/>rochuala tra Ioib in aines-<sup resp="GC">s</sup>a doroine
Itherba ris, roraidh Ioib
<lb n="759"/>re Merchuir: <q>Erg do agallaim &AElig;nias fuil a<sup
resp="GC">c</sup> cumdach a
<lb n="760"/>cathrach ic Didhain. Abair ris, `fagbaid in cathraigh,
&ampersir; teigid
<lb n="761"/>co hEtail.' Ar is i n-Eadail ata a cindeadh do catha croda
<lb n="762"/>calma do denum, &ampersir; righi do gabail esti ar egin,
&ampersir; airdflaithius in
<lb n="763"/>domain do gabail dia shil a hEtail. Eirgidh iarum co
hEtail &ampersir; na
<lb n="764"/>hoirisid i Cartacin, ar i n-Edail ata a ndan do gach maith
&ampersir; dia
<lb n="765"/>shil dia eis.</q> Dochuaid iarsin Mercuir risin
teachtaireacht sin,
<lb n="766"/>&ampersir; rogab a enceandaigh uime, &ampersir; is cuma
roimluaidhedh-se muir &ampersir;
<lb n="767"/>tir, &ampersir; gabaid a luirg n-encheandaighi ina laim
.i. indar<sup resp="GC">a</sup> cend
<lb n="768"/>di fri beoad &ampersir; in cend ele fri marbad &ampersir;
rosaigh co h&AElig;nias in
<lb n="769"/>baile i raibi i<sup resp="GC">c</sup> cumdach na cathrach,
&ampersir; lend corcra
<lb n="770"/>corrthurach uime &ampersir; claideb ordu<sup
resp="GC">i</sup>rn co ngemaib carrmogail ina laim, &ampersir;
<lb n="771"/>roraidh re h&AElig;nias: <q>Ni hi comairle Ioib du<mls
unit="folio" n="457b"/>id &ampersir; Uenire
<lb n="772"/>do mathar, beth i<sup resp="GC">c</sup> cumdach cathrach
sund don rigain
<lb n="773"/>ro-cruthaigh do Didain, &ampersir; dona Tirdaib, acht is i
a comairli duidsiu,
<lb n="774"/>flaithus &ampersir; oirechus do gabail duid &ampersir; dod
claind dot eis, &ampersir; doraid
<lb n="775"/>ritsu int aithis<sup resp="GC">c-s</sup>a &ampersir; is e
Ioib rom-faidis i<sup resp="GC">d</sup> dochum-su lesin
<lb n="776"/>comairle sin.</q> O roraidh tra Mercuir na briathra-sa
re h&AElig;nias
<lb n="777"/>dochuaid uada &ampersir; ni fhacaidh iarsin. &AElig;nias
immorro rolaidh
<lb n="778"/>socht mor fair imon aithisc rochuala o Mercur &ampersir;
nir'lec labra
<lb n="779"/>do fri re. Ocus arai sin, tra, roshantaigh imon comairli
tucad
<lb n="780"/>o Ioib do dhenum, acht nama robai snim mor &ampersir;
cuntabairt ina
<lb n="781"/>meanmain ar ni rofitir cindus roraghad on rigain rouasail,
<lb n="782"/>rochar &ampersir; doroine mormaith fris. Is i comairli
doroine, Nestor
<lb n="783"/>&ampersir; Serge<sup resp="GC">s</sup>tos do gairm ina
dochum, &ampersir; roraid friu in coblach do
<pb n="50"/>
<lb n="784"/>ullmhugud, &ampersir; do scibadh, &ampersir; int &aelig;s
cumtha uile do tochuiredh
<lb n="785"/>dochum a long, &ampersir; gach ni do beth i n-urrlaime
acu, &ampersir; fis im
<lb n="786"/>dhochum-sa in tan tairgeobus leo gach r&aelig;d iarna
coir.
<lb n="787"/>Do-gnither tra in triall sin gan fhis do Dhidain,
&ampersir; ni dechaidh a
<lb n="788"/>hairi-si fri feall furri do &AElig;nias ar med na serci
&ampersir; in grada robai
<lb n="789"/>etturu. Tainic dono Fama ingen Terra in bandea co Didain,
<lb n="790"/>&ampersir; adfet di in coblach do scibad dona Troiandib,
&ampersir; &AElig;nias do
<lb n="791"/>triall uaithe dochum na hEtaile. Bertaid-si aichni aicbeil
<lb n="792"/>forin scel sin, &ampersir; teid a ciall uaithi &ampersir;
nos-geb fualung &ampersir; dasacht, &ampersir;
<lb n="793"/>tic co h&AElig;nias &ampersir; is ed roraid ris: <q>A
aingidh &ampersir; a etarisi, in n-edh
<lb n="794"/>doshailis dul a n-elud uaimsea amal sin gan fairiugudh
damh?
<lb n="795"/>Cid na tabrai dod meanmain ar coimsherc &ampersir; ar
cairdius &ampersir;
<lb n="796"/>m' eg-sa dod gradh dia n<sup resp="GC">d</sup>echair uaim
amal triallai? Cid nach
<lb n="797"/>fairichi conad and triallai do choblach i n-aimsir
dhoininde
<lb n="798"/>moire? Arna deraib-sea teilgim-sea, &ampersir; arin
toirrsi moir, &ampersir; arin
<lb n="799"/>c&aelig;ncomarc robai edraind, &ampersir; arin coimsherc,
airchis dimsa &ampersir;
<lb n="800"/>nachum-fagaibh, &ampersir; na herig uaim mata ma chata no
mo dhethide
<lb n="801"/>agud, oirchis dim, &ampersir; na mill mo muintir
&ampersir; cuir uaid int imradud
<lb n="802"/>fuil id meanmain. A duine inmain, in fetarais co tucatar
na
<lb n="803"/>cenela feochrach-sa na hAffraice fuilet umum miscais mor
dam,
<lb n="804"/>ar dothogus tusu seocu fen? Is ar du thogo-su damh dorad
<lb n="805"/>Itharba miscais damh. Is ortsu roleigius uaim in clu genus
robai
<lb n="806"/>form fri re cen. Is trog duitsiu m'<sup
resp="GC">fh</sup>agbail arsein ar atbel-sa
<lb n="807"/>dot sherc-siu dianum-fagba. Ocus dia mbeth comorba beag
<lb n="808"/>edraind, agum oirfided dut eis, as lugaide rocuirfed form
do theacht
<lb n="809"/>uaim, &ampersir; dobenfadh toirrsi &ampersir; maichnighe
dim dia mbeth agum in
<lb n="810"/>comarba sin dot eis-<sup resp="GC">s</sup>iu agum
didhnudh.</q> Roraid &AElig;nias aga
<lb n="811"/>fregairt: <q>Is fir, is dethbir duit uile gach ni dia
n-abrai, a rigan,
<lb n="812"/>&ampersir; biaid do chataid &ampersir; do sherc acaind i
cen beim fein i mbethaid.
<lb n="813"/>Ni har do thechedh no ar t' imgabail tiagmait uaid amal
<pb n="52"/>
<lb n="814"/>adberi-siu acht is e egin na ndea fuil ag <mls
unit="folio" n="458a"/> ar mbreith co hEtail uaid.
<lb n="815"/>Uair dia mad lend fen ar comus is i in Trae rocumdaig<sup
resp="GC">fi</sup>mis &ampersir;
<lb n="816"/>is inti rooirisfimis &ampersir; nocho rachmais d'indsaigid
tire no feraind
<lb n="817"/>ele esti. Acht cena ni legaid na dea dund airisim a tir
ele noco
<lb n="818"/>roisim Edail .i. Apaill &ampersir; Uenir &ampersir; Ioib
ocus na dea ar cena, uair
<lb n="819"/>isin Etail ata a ndan dund airisim, &ampersir; flaithus
&ampersir; oirechus do gabail.
<lb n="820"/>Tic dono delb Anachis cugum gach n-aidchi im chodlud dom
<lb n="821"/>gresacht im dul co hEdail. Tainic dono Mercur o Ioib
chugum
<lb n="822"/>aigid i n-aighidh ar lar in lai da radh rim gan oirisim a
tir ele co
<lb n="823"/>roisind Edail. Ocus an, a rigan, iarum don tshnim fora
tai, ar
<lb n="824"/>is egin rom-beir-se uait co hEtail, &ampersir; ni dom
dheoin fodhen
<lb n="825"/>teighim, &ampersir; ni thalla form tairisium agudsu, a
rigan, gidh saint
<lb n="826"/>leam.</q> O rochualaidh tra Didha na briathra-sa roraidh
&AElig;nias,
<lb n="827"/>ros-gab ferg &ampersir; londus re h&AElig;nias, &ampersir;
is ed roraidh fris: <q>As
<lb n="828"/>demin,</q> ar si, <q>ni hi Uenir bandea do mathair
&ampersir; nochon e
<lb n="829"/>Anachis Troiandach t'athair. Is o cairgib
clochd&aelig;raib slebi
<lb n="830"/>Chugais rod-coimbris, &ampersir; is o fhothrib agarbaibh
slebi Ircain
<lb n="831"/>rogenis, in tan nach impond t'aignedh frimsa, &ampersir;
me a<sup resp="GC">c</sup> cai &ampersir; ac
<lb n="832"/>derfadaigh ar do gradh, &ampersir; me do thabairt failti
moiri duitsiu, in
<lb n="833"/>tan tanacais do thuind baiti chugam &ampersir; do ghabail
i comflaithius
<lb n="834"/>frim roaincis do mhuinter &ampersir; do longa gan loscad.
Tusa immorro,
<lb n="835"/>a aingidh &ampersir; a bregairi, i<sup resp="GC">c</sup>
cantain breg &ampersir; ica radh is dei
<lb n="836"/>doberat fort teacht i n-Eadail! Gluais iarum i n-Eadail
&ampersir; na
<lb n="837"/>rub soraid ge roisir. Ar is demin limsa, ma ta buide na
<lb n="838"/>trocaire ac deib nime, fogeba-su morimned don turus sin,
&ampersir; bud
<lb n="839"/>aithrech leat dul uaimsea, uair rod-baithfider &ampersir;
adbel-sa dot
<lb n="840"/>chumaidh &ampersir; bud e sin ar ndhil ar ndhis</q>;
&ampersir; roboi Didho 'na tost
<lb n="841"/>iarsin &ampersir; rochoe gur'bo fliuch a hedach fora hucht
&ampersir; roimpa
<lb n="842"/>uadha dochum a tighe &ampersir; rofrithoilset a hinailte
&ampersir; ros-coraigset
<lb n="843"/>fora derghud, ar ros-lai a tamh &ampersir; a taisibh iar
n-impod di
<lb n="844"/>dochum a tighi iar n-agallaim &AElig;nias.</p>
<pb n="54"/>
<lb n="845"/><p>&AElig;nias immorro ger'bo lesc les scaradh re Didhain
&ampersir; ger'bo
<lb n="846"/>duthracht les ni bud maith le do denum, &ampersir; ger'bo
scaradh cuirp
<lb n="847"/>re hanmain les scarad fria, teid dochum a choblaigh la
<lb n="848"/>forcongradh na ndea. Berid na Troianaigh a n-ellaighi uile
leo 'na
<lb n="849"/>longaib &ampersir; rosiacht &AElig;nias chucu. Ba
gaibthech, osnudach,
<lb n="850"/>inraithech beatha Didaine ac fegad a grianain ina
timcheall &ampersir; ac
<lb n="851"/>feghad na Troianach ig ellmugud a l-long &ampersir; aca
mbreith for
<lb n="852"/>fairrigi, &ampersir; roraid re siair .i. re hAnna:
<q>Erig, a shiur, do
<lb n="853"/>agallaim &AElig;nias, &ampersir; cuindigh dam, resiu adbel
fen, in &aelig;n aiscid-sea
<lb n="854"/>fair ar ar coimsherc ar ndis, arisid agum co ti soinind
do, &ampersir; ni
<lb n="855"/>chuindeoch fair beth am &aelig;ntaid lanamnus agum acht is
lor lim
<lb n="856"/>uaidh a imagalaim &ampersir; a fegad nama resiu ablur dia
gradh, &ampersir;
<lb n="857"/>deonaichfed do <mls unit="folio" n="458b"/> iarsin techt co
hEtail.</q> Dochuaid tra
<lb n="858"/>Anna do chuingidh na haisgida sin co h&AElig;nias
&ampersir; doradad era for
<lb n="859"/>Anna. O rofitir Dido era do thabairt fora siair, caiidh co
mor, &ampersir;
<lb n="860"/>ba fearr le a bas inas a beatha in tan sin. Ni theighid
&AElig;nias dia
<lb n="861"/>menmain &ampersir; is ed adchidh in tan rochodlad a mbeth
a ndis .i. i fen
<lb n="862"/>&ampersir; &AElig;nias ac imthecht dithru<sup
resp="GC">i</sup>b, &ampersir; a fagbail fein do &AElig;nias isin
<lb n="863"/>dithrum sin. In tan doduiscedh, ba fearr le a bas anas
betha.
<lb n="864"/>Ni roibi ni doimraided acht fastad &AElig;nias. Roraid re
hAnna:
<lb n="865"/><q>A shiur inmain,</q> ar si, <q>ado tenid moir isin
tempull &ampersir; loisc
<lb n="866"/>edaighi &ampersir; armu &ampersir; lebaid in fhir
rom-fagaib ara selb tus in
<lb n="867"/>tabhrait na dea in fer sin ar culu chugaind. Melfead-sa
broin
<lb n="868"/>dom laim fen agan altoir &ampersir; indara cos dam nocht
gan
<lb n="869"/>iallagrand &ampersir; in cos ele 'na hiallagrand. Is demin
mene thi in fer sin
<lb n="870"/>.i. &AElig;nias for culu chugumsa ri sin, adbel-sa co
demin dia sheirc.</q>
<lb n="871"/>Doronad dono in s&aelig;thar sin cona thuilledh leosum,
&ampersir; ni thormaigh,
<lb n="872"/>uair noco tainic &AElig;nias co Didhain. Tainic dono in
adaich
<lb n="873"/>iarsin, &ampersir; cidh cia rochodail and 'san aidhchi sin
nochur'chodail
<lb n="874"/>Didho. Robdar imda a himraiti, &ampersir; a comairle, uair
ni rofhetir
<lb n="875"/>cidh doghenadh, ar ruc a cond &ampersir; a ciall uaide,
&ampersir; robuaid<sup resp="GC">r</sup>estair
<lb n="876"/>med serci &AElig;nias in rigan.</p>
<pb n="56"/>
<lb n="877"/><p>&AElig;nias, immorro, rochodail-sen co saim i n-arus a
luinge, &ampersir;
<lb n="878"/>tainic Mercuir chuigi ina codlad &ampersir; roraid fris:
<q>A meic na
<lb n="879"/>baindea,</q> ar se, <q>is b&aelig;glach in codlud dogni.
Cidh dia leci
<lb n="880"/>uait coir na g&aelig;thi, uair ata do mhed fergi na rigna
rit co
<lb n="881"/>nduthraicend gach n-indell do denum umut dot <sup
resp="GC">fh</sup>asdud aici ar
<lb n="882"/>is derb le adbela dod gradh dot eis ? Imthig co luath,
resiu ti in
<lb n="883"/>la, ardia n-oirise co maidin doberthar longa chugaib for
fairrgi, &ampersir;
<lb n="884"/>not-berthar ar eigin for tir ar culu, ocus loiscfiter bar
longa for lar
<lb n="885"/>na traga in bar fiadnaisi dia n-oirisidh co soillsi lai.
Eirg &ampersir; teich
<lb n="886"/>co luath asin phort atai.</q> Duiscis &AElig;nias arsin
asin tshuan
<lb n="887"/>chodulta ina raibi, ocus nertaidh &ampersir; gressid a
muinter co fagbaidis
<lb n="888"/>co luath in port i r-rabatar &ampersir; co roseoldais
amach forin fairgi
<lb n="889"/>iarsin.</p>
<lb n="890"/><p>Tainic soillsi na maidni and fai sin, &ampersir;
roerigh in rigan fai sin
<lb n="891"/>co moch ina grianan &ampersir; rofegh uaithi na purtu
&ampersir; in fairrgi, &ampersir;
<lb n="892"/>adconnairc na purtu fasa &ampersir; in coblach ar seolad
tarin fairrgi
<lb n="893"/>uaithi. Tuairgidh a bruinde fo tri andside &ampersir;
scailidh a folt, &ampersir;
<lb n="894"/>adnaig a gol esti, &ampersir; is ed roraidh: <q>Uchan uch,
dochuadar-sum
<lb n="895"/>ass annossa. A deo nime &ampersir; talman, is truagh in
bregadh tuc
<lb n="896"/>forrn in duine tangnach tainic chugaind.</q> Ros-geb
buaidredh
<lb n="897"/>&ampersir; raibeis mor iarsin, &ampersir; is ed roraid ria
muintir: <q>Ergidh coimergi
<lb n="898"/>calma curata, &ampersir; gebidh bar n-armu, &ampersir;
berid bar longa i ndhiaidh
<lb n="899"/>na Troianach, &ampersir; tobraid lib iad for culu dochum
tiri, &ampersir; loiscidh a
<lb n="900"/>longa ina fiadnaisi.</q> Impoidh a meanma fria o roraidh
na
<lb n="901"/>briathra-sa &ampersir; fiarfaigis: <q>Cid raidim, no cia
ni labraim? A
<lb n="902"/>n-egmius mu celli atu ac imrad i<sup resp="GC">n</sup>
neich imraidim, ar is me
<lb n="903"/>foden foruair int olc-sa dom thiachtain, uair dia mad ed
<lb n="904"/>dognend-sea <mls unit="folio" n="459a"/> in tan tainic
&AElig;nias cona muintir chugum do thuind baiti,
<lb n="905"/>a muinter do marbad, &ampersir; e buden, &ampersir; a
longa do loscad, nocho
<lb n="906"/>digelta forum, &ampersir; nocho biad dund int olc-sa de
.i. ar n-ec do
<lb n="907"/>gradh &AElig;nias, ar is ed immorro doronus-<sup
resp="GC">s</sup>a, gach maith co
<lb n="908"/>n-rancatar a leas do thabairt doib la t&aelig;b a n-
anacail, &ampersir; doradus mo
<lb n="909"/>flaithus &ampersir; me fen re t&aelig;b gacha maithusa
robai agum do &AElig;nias,
<lb n="910"/>&ampersir; rofell-sam formsa &ampersir; rom-facaibh
iarsin. Gu rodiglat dei nime
<pb n="58"/>
<lb n="911"/>fair inni dorone rim ar ni roichim-sea a digail fair.
Masedh
<lb n="912"/>rochindset na dei riachtain do eigin co hEdail, co rub
aimreidh
<lb n="913"/>do a aitreb, co tugat na dei coimerghi bagach, brigach,
<lb n="914"/>borrfudach le tuathaib na hEtaile co fergach, fegh,
fuilechdha, a
<lb n="915"/>cathaib croda curataibh ina agaid, co rucad a coscar co
t&aelig;thsat
<lb n="916"/>leo a muinter ina fiadnaisi, &ampersir; ni rub tualaing a
n-anacail, &ampersir;
<lb n="917"/>romarbthar he fen iartain &ampersir; cu raib a corp fo
conaib &ampersir; fiachaib
<lb n="918"/>&ampersir; ethaidib in aer &ampersir; ni rofagba neach dia
adnacul a ndhighail
<lb n="919"/>i<sup resp="GC">n</sup> neich doroine rimsa. Is i mu
thimna duib, a Thirda, fri
<lb n="920"/>bas, gu rab bar cogad &ampersir; cogad bar mac &ampersir;
bar n-ua dogres frisin
<lb n="921"/>cenel-sa na Troianach teid uaind i n-Edail.</q> O roraid
Dido na
<lb n="922"/>briathra-sa uili, dochuaid isin codulteach i codlad ar
&aelig;n &ampersir; &AElig;nias
<lb n="923"/>&ampersir; teid isin lebaidh i mbitis, &ampersir; togbaid
in lebaid, &ampersir; silid dera, &ampersir;
<lb n="924"/>nochtaid a cloideam bai ina laimh, &ampersir; nos-leg
uime, &ampersir; nos-marband
<lb n="925"/>fen, ar ba ferr le a bass inas a betha a n-egmus
&AElig;nias.</p>
<lb n="926"/><p>In tan tra rofairichset a muinter in gnim sain do
denumh do
<lb n="927"/>Didain, atnagaid for gol &ampersir; basgairi, &ampersir;
roclos co cleithi n-aer in gair
<lb n="928"/>doronsat. Doroich a siur chuice iarsin .i. Anna,
&ampersir; gebid a cend
<lb n="929"/>ina hucht &ampersir; ba bronach, dubach, derfadach Anna
don gnim sin
<lb n="930"/>.i. do eg a sethar, &ampersir; ba he sin, tra, derid
cairdiusa &AElig;nias &ampersir;
<lb n="931"/>Didaine.</p>
<lb n="932"/><p>Cen tra, robai Dido forin luaidren-sa, rosaig
&AElig;nias co mbai
<lb n="933"/>for fairgi mara Torrian conach facatar tir na talmain acht
in
<lb n="934"/>fairgi umpu do gach aird. In tan tra ba haine do
&AElig;nias seolud
<lb n="935"/>co hEtail, dorchaigid in la, dluthaighid na neoill,
feochraigid in
<lb n="936"/>g&aelig;th, tic ainfine mor isin fairgi, feraid
tromfhliuchadh dermair
<lb n="937"/>forsin fairgi &ampersir; forsin cablach, impoid in
g&aelig;th i n-aigidh na seol
<lb n="938"/>cona c&aelig;mnaca<sup resp="GC">i</sup>r soighidh co
hEtail. Roraidh, tra, Palinurus,
<lb n="939"/>luamairi luingi &AElig;nias: <q>Roimpo in g&aelig;th,</q>
ar se, <q>ri ar
<lb n="940"/>n-aigid, robu fhearr in choir dund co Sigil inas co hEtail
etir
<lb n="941"/>risin g&aelig;th sin.</q> Is ed roraid &AElig;nias:
<q>Seolaid romaind,</q> ar
<pb n="60"/>
<lb n="942"/>se, <q>co Sigil ar ni fuil tir ele is fearr lind dul inas
in tir a fuil
<lb n="943"/>Achestes i rige, &ampersir; taisi Anaichis.</q> Impoid a
seolta iarsin co
<lb n="944"/>Sigil. O 'tches in coblach iarsin co port na Sigile,
dot&aelig;d
<lb n="945"/>Achestes in rig cosin port ina comdail, &ampersir; ferait
failti friu, &ampersir;
<lb n="946"/>dobeir aigideacht tairisi muinterda doib in aidchi sin.
Isi<sup resp="GC">n</sup>
<lb n="947"/>maidin arnamarach gairmther a mhuinter co h&AElig;nias i
<lb n="948"/>coimthinol &ampersir; is ed roraidh friu: <q>A chenel <mls
unit="folio" n="459b"/> s&aelig;r o bunadh
<lb n="949"/>na ndea is bliadain lan cosin laithi-sea andiu o
roadnaicsim
<lb n="950"/>Anacis, &ampersir; doronsam sollumain &ampersir; edbarta
dono ara anmain &ampersir; bidh
<lb n="951"/>sollumain agumsa dogres in la-sa cebe tir a mbiu. As demin
<lb n="952"/>lim conid iat na dei dono doratsat sund co Sicil don
chur-sa ar
<lb n="953"/>daigh co ndernmais sollumain &ampersir; edbarta dona deib
sund ar
<lb n="954"/>anmain Anachis. Tiagam uile dono imalle co hadnacul
Anachis,
<lb n="955"/>&ampersir; denum edpurta dona deib, &ampersir; cuindgem
coir na g&aelig;thi dund
<lb n="956"/>arna deib. Tiagam dono i cind IX laithi o 'niu dochum
n-&aelig;n
<lb n="957"/>baili uile &ampersir; dentar cuibleng mor againd inar
longaib &ampersir; imarbaig
<lb n="958"/>retha &ampersir; dibraici &ampersir; cluichi &ampersir;
tobarthar do chach a loighidheacht
<lb n="959"/>amal dligfes do rer a buadha.</q> O roraid &AElig;nias na
briathra-sa,
<lb n="960"/>dochuatar a lin uile co hadnacul Anachis .i. Achesteis
cona
<lb n="961"/>muintir &ampersir; &AElig;nias cona Troianaib &ampersir;
doronsat edpurta o bes gentligi
<lb n="962"/>for anmain Anachis .i. doradadh do ardigh do nua fina
forin
<lb n="963"/>adnucul &ampersir; do airdigh ele do lemhnacht &ampersir;
do airdig do fuil. Tic
<lb n="964"/>dono in tan sin chucu asin adhnacul nathair adbulmhor
ingantach
<lb n="965"/>co ndathaib ilib &ampersir; dot&aelig;t etir na hairdiogha
&ampersir; na telchuma, &ampersir;
<lb n="966"/>blaisidh na hidhbarta &ampersir; impoid uaidibh gan
urchoid aris isin
<lb n="967"/>adhnacul. Ba failidh leosamh inni sin ar ba doigh leo is o
<lb n="968"/>Anachis tainic in techtaire sin ina ndochum do airitin a
<lb n="969"/>n-udbarta.</p>
<lb n="970"/><p>Isin nomad laithi iarsin tainic &AElig;nias mac
Anaichis &ampersir;
<lb n="971"/>Achestes imalle cona slogaib &ampersir; co sochaidhe moir
leo cosin port
<lb n="972"/>i rabatar a longa co ndernta cuibleng long acu. O
rosiachtatar
<lb n="973"/>uili tra na longa co-hairm i mbatar, roordaig &AElig;nias
IIII
<lb n="974"/>longa do breth isin coibling co ceithri tuisechib intu,
&ampersir; roordaig
<pb n="62"/>
<lb n="975"/>luagh a buadh donti dibh roberad buaidh .i. airm cumdachta
&ampersir;
<lb n="976"/>edaigi datha cona n-imdhenum oir &ampersir; airgit. Is iat
taisigh
<lb n="977"/>rothogait isin coimling .i. Gias cona luing .i. Cimera a
hainm side;
<lb n="978"/>Cloandus cona luing .i. Sgialla a hainm side; Menestes
dono
<lb n="979"/>cona luing .i. Pistris a hainm side; Sergestius cona luing
.i.
<lb n="980"/>Centurus iside. Is e fod rohordaiged in coimling .i.
carrag
<lb n="981"/>robui forin fairgi tall ina fiadnaisi for aighid in puirt
coraigi in
<lb n="982"/>charraig sin anund &ampersir; anall aris coraigi in port.
Dochuatar tra
<lb n="983"/>na taisigh sin co c&aelig;m &ampersir; co cumdachta ina
longaib, &ampersir; rosuidighset
<lb n="984"/>a longa, &ampersir; rothocsat a forni leo, &ampersir;
roseolsat ara seasaib amal ba
<lb n="985"/>coir, &ampersir; rolasat a rama uili ina rumaib,
&ampersir; robatar iarsin ic urnaidi
<lb n="986"/>in chomairc in tan bud mithigh doib coimleagan. O thairnic
<lb n="987"/>doib a corugudh roshennedh stoc doib d' fhogra imtheachta
for
<lb n="988"/>fairgi tre chombaigh coimlenga. O rochualatar iarum guth
in
<lb n="989"/>stuic, rolaisit fo combaigh amach forsin fairgi fochetoir.
Ba
<lb n="990"/>talchar tren tairptheach, &ampersir; ba calma curata,
&ampersir; ba fortren feramail
<lb n="991"/>fureachair roferad in combaig sin ac trenmiledhaib
Troianach do
<lb n="992"/>chosnum tos<mls unit="folio" n="460a"/>saigh. Robai a
maccalla isna trachtaib re med
<lb n="993"/>a muirni. Berid long Gias edh foda dib fochetoir;
Cloandus, is
<lb n="994"/>e ba nesa do luing Gias; Pistris &ampersir; Cendturus ina
ndiaidh side fo
<lb n="995"/>coimrem &ampersir; comluas rogabsat coimsiugudh don
chomurdhudh.
<lb n="996"/>Roraid in tan sin Gias re Menoistes: <q>Is romor,</q> ar
se, <q>leigi
<lb n="997"/>in long amach o thir.</q> Adraigh Menestes, &ampersir;
nir'leg dochum na
<lb n="998"/>cairrgi in long a focus tire. Rocomfhoigsich Cloandus do
luing
<lb n="999"/>Gias, &ampersir; rostiur Cloandus a luing etir Gias ocus
tir. Rofergaiged
<lb n="1000"/>Gias andsin &ampersir; roindsaig Menestes &ampersir; rola
tar bord na loingi 'san
<lb n="1001"/>fairgi, &ampersir; rogab fen sduir a luinge. Rosoich dono
Menestes
<lb n="1002"/>iarna lothrugad docum tire .i. luamairi luinge Gias,
&ampersir; adnagaid
<lb n="1003"/>an d&aelig;scursluagh o gairib uime. Berid dono Sergestus
&ampersir;
<lb n="1004"/>Menestius for luing Gias &ampersir; fobraid Sergestus
broinde a luinge do breith
<lb n="1005"/>seach luing Menestius. Ataigh Menestius a<sup
resp="GC">g</sup> gressacht a
<lb n="1006"/>muintire andside: <q>A anradu inmuine,</q> ar se,
<q>denaidh calma.
<pb n="64"/>
<lb n="1007"/>Gen g<sup resp="GC">u</sup> roisim tossach doraith,
nachum-legid fo deiridh.</q>
<lb n="1008"/>Doberaid andside co dichra lasin imrum foirind luingi
Menestius.
<lb n="1009"/>In tan tra robadar forin combaig sin .i. Menestus
&ampersir; Sergestus,
<lb n="1010"/>focerd in long i roibi Sergestus &ampersir; lenaid for
carraic, &ampersir; adnaghaid
<lb n="1011"/>lucht na luingi a ngair estib, &ampersir; adnaghaid a<sup
resp="GC">c</sup> tarraing oirech a
<lb n="1012"/>luingi don charraic, &ampersir; ic tinol na ramadh
robristea do threthan
<lb n="1013"/>na fairrgi acu. Cen tra robai Sergestus cona muintir isin
gabud
<lb n="1014"/>sin, teid Menestius, &ampersir; se forbailid, secu,
&ampersir; fobraid for tarrachtain
<lb n="1015"/>luingi Gias, &ampersir; teid seach luing Gias, &ampersir;
ni roibi roime in tan sin
<lb n="1016"/>acht in long i roibi Cloantus, ar is iside 'na
h&aelig;nur robai rompu in
<lb n="1017"/>tan sin. Robhai tra combaig mor etir in da luing sin. Ni
raibi
<lb n="1018"/>neach dib i n-allsad. Ba laidir fortren feramail roferad
an
<lb n="1019"/>combaigh sin, Menestius a<sup resp="GC">g</sup> gresacht
a muintire co roistis
<lb n="1020"/>tossach, ar ni roibi rompu acht &aelig;n long; Cloandtus,
dono, ac
<lb n="1021"/>nertad a muintire na rolegtis uaidib an tossach tart<sup
resp="GC">h</sup>atar don tus
<lb n="1022"/>na cairrgi. Is doigh tra rosoisid Menestus tosach meni
soised
<lb n="1023"/>Cloandtus a muinigin na ndea muiridhi, &ampersir; meni
gellad edpurta
<lb n="1024"/>do denum doib, ar tosach do tabairt do. Rosoich tra
Cloandtus
<lb n="1025"/>tria atach a deao, &ampersir; tria dhaigimrum a muintire,
port rompu uili
<lb n="1026"/>ar tus. Fograid &AElig;nias andsin o guth mor ba he
Cloandtus ruc
<lb n="1027"/>buaid na coimlinge. Bert do mind do luir fora chend i
comartha
<lb n="1028"/>buadha do breth do. Dobeir a onoir choir do cach dib
iarsin.
<lb n="1029"/>Dobeir talland airgit &ampersir; lend chorcra
chorrthurach do Chloantus.
<lb n="1030"/>Dobeir do Menestus luirigh tredhualaigh cona cathbarr oir
&ampersir;
<lb n="1031"/>airgit, &ampersir; in cetna do Ghias, &ampersir; dobeir
do Sergestus druin<sup resp="GC">i</sup>g
<lb n="1032"/>maith ar tesargain a muintire in tan ros-la forsin
carraic.</p>
<lb n="1033"/><p>O tainic tra in combaigh sin na long, teid &AElig;nias
gusna
<lb n="1034"/>sloghaib robatar immalle fris i m-magh fairsing bai i
comfhocus
<lb n="1035"/>doibh i ndentais sloig Sigile &aelig;nach. O rosiachtatar
tra uili in
<lb n="1036"/>mag sin, roraid &AElig;nias friu: <q>Dentar,</q> ar se,
<q>combaig reotha
<lb n="1037"/>&ampersir; cebe beras buaid and, do<mls unit="folio"
n="460b"/>berthar do luagh a buada.</q>
<pb n="66"/>
<lb n="1038"/>O roclos int aithisg sin do rad do &AElig;nias, tainic
cach as cach
<lb n="1039"/>aird and .i. tancatar Troianaigh &ampersir; Sigelda i
cumusc fri araili.
<lb n="1040"/>Tainic Nisus &ampersir; Eoarilius a tus do muintir
&AElig;nias. Tainic dono
<lb n="1041"/>Diores &ampersir; Salius &ampersir; Patron do Troianaib
fos. Tainic dono Elinus &ampersir;
<lb n="1042"/>Paropesta oglach Sigealda. Tainic sochaidi la t&aelig;b
in fhiallaigh
<lb n="1043"/>sin. Roraidh dono &AElig;nias friu sin: <q>Na bidh
domeanmain
<lb n="1044"/>foraib, uair dogentar bar riar, uair ni bia neach agaib
gan ni.
<lb n="1045"/>Doberthar a riar comadhais do chach uaib.</q> O roraid
&AElig;nias
<lb n="1046"/>na briathra-sa, suidhigther cach dib ina inadh techta,
&ampersir; reathaid
<lb n="1047"/>iarsin o rochualatar guth in stuic. Berid Nisus ead foda
uaidibh
<lb n="1048"/>fochetoir. Is e fa neasa do .i. Salius, &ampersir; re
fhota etaru, Epriailius
<lb n="1049"/>isin treas lug, Elenus ina ndiaid sen. Diores dono i
comfhocus
<lb n="1050"/>do Elenus ina dhiaidh. Rosoighset amlaid sin co focus don
<lb n="1051"/>chomhartha. In tan tra ba haine do Nisus ic rith rompu,
focerd
<lb n="1052"/>i fuil baili in romarbad mairt gairit roime sin,
&ampersir; Nisus isin
<lb n="1053"/>fhuilredh sin, doroich Sailius cuigi. Nos-indsaighend
Nisus dia
<lb n="1054"/>tairmeasc ar chind daigh co ndeocha<sup resp="GC">d</sup>
Ebrialas, ar ba fear
<lb n="1055"/>caradraidh do he, &ampersir; ba fearr la Nisus Ebrialus
do breith buadha ina
<lb n="1056"/>Sailius. Dothoit dono Sailius le Nisus co mbatar 'na
ndhis ina
<lb n="1057"/>laighi. Teit Aurilius seocu andside conid e rosiacht ar
tus in
<lb n="1058"/>comhartha, Elenus iarsin, Diores fo deoidh. O roferad tra
in
<lb n="1059"/>combaigh, dorad &AElig;nias in tuarastal do chach dib
amal
<lb n="1060"/>ro-dechtait.</p>
<lb n="1061"/><p>Roraidh &AElig;nias: <q>Dentar,</q> ar se, <q>cluichi
ceast againd
<lb n="1062"/>fodesta.</q> Adracht andsin Daires Frighius &ampersir;
rogab ceasta uimi .i.
<lb n="1063"/>lamana iadside do shechidh tairb robidis fo lamaibh na
miled
<lb n="1064"/>co roichtis a formna &ampersir; a slinnena &ampersir;
cengal etaru tiar fora formna,
<lb n="1065"/>&ampersir; ialla a cendaib a mer &ampersir; mill luaidi
forrthaib, &ampersir; congebid
<lb n="1066"/>ceachtar in da miled na mill sin di<sup resp="GC">a</sup>
araile. In tan robitis
<lb n="1067"/>coimeolaigh is and foceardaid na mill sin i cendaib
araile acu.
<lb n="1068"/>In tan dono nachad coimeolaich traisc<sup
resp="GC">ir</sup>ther int aineolach.
<lb n="1069"/>Atraigh iarum Daires, <sup resp="GC">&ampersir;</sup>
dobeir les tarb, &ampersir; a aiderc ina laim, &ampersir; is ed
<pb n="68"/>
<lb n="1070"/>roraid: <q>Ma ta don tshlogh neach lasin eter in tarb-sa
da
<lb n="1071"/>chosnum, t&aelig;t alle co feram gliaidh.</q> Bad comlund
ro<sup resp="GC">gh</sup>na Daired
<lb n="1072"/>cluichi quest. Ni roibi do Troianaib fer a freagra acht
Alaxandair
<lb n="1073"/>mac Priaim a cluichi quest. Is lais adorchair buiden
rotren isin
<lb n="1074"/>cluichi sin fos ac leabaid Eachtair meic Priaim. Bai dono
<lb n="1075"/>Daireid fri re cian, &ampersir; ni fhuair neach do
Troiandaib na do
<lb n="1076"/>Shigeldaib dia fregra. Robai dono isin airecht in tan sin
senoir
<lb n="1077"/>iar cur a militachta de do muintir Acestes &ampersir;
i<sup resp="GC">s</sup> sochaidi dia ruc
<lb n="1078"/>buaidh cluichi cest in tan fa hog .i. Eantellus a ainm
side.
<lb n="1079"/>Adaigh do<sup resp="GC">no</sup> Acestes ic faslach for
Antellus tocht i n-agaidh
<lb n="1080"/>Daired, &ampersir; is ed roraidh fris: <q>A threnfhir
thoghaidhi &ampersir; a
<lb n="1081"/>chuingidh coimnert cotaigtheach, is dimain dund gach
buaidh tucsam
<lb n="1082"/>cugaind as gach aird in tan nach dingbai Daired dind
andiu.</q>
<lb n="1083"/><q>Is demin,</q> ar Anteallus, <q>dia mad he in tan
rom-ba-sa co
<lb n="1084"/>luthmar lan dom brighaibh dotisad Daired do chuindghid
<lb n="1085"/>chugat, rochoiscfind-sea co luath don muirnn fora ta.
Andiu
<lb n="1086"/>immorro in tan isim <mls unit="folio" n="461a"/> senoir ni
cubaidh rim comlund re fer
<lb n="1087"/>n-og co luth &ampersir; co l-lathar</q>; &ampersir;
taisbenaidh duib cesta Eirich
<lb n="1088"/>robatar aigi, &ampersir; as dib rochathaig Eiric fri
hErcuil, VII seicheda
<lb n="1089"/>tarb intib co mellaib luaidi estib. Rosochtsat uile 'ca
fegadh
<lb n="1090"/>ara romed leo &ampersir; is mo dono roshocht Daired inas
cach. Roraid
<lb n="1091"/>in senoir andsin: <q>Robad ingnad lib dia mad iat ceasta
Ercail
<lb n="1092"/>adchithea o rochathaig fri hEric, &ampersir; masa omun la
Daired
<lb n="1093"/>tiachtain i n-aigidh na cest sin fuil umum-sa, cuiredh a
omun uadh, &ampersir;
<lb n="1094"/>cudrumaigh<sup resp="GC">th</sup>er ar ceasta</q>:
&ampersir; focerd de a cheasta &ampersir;
<lb n="1095"/>cudrumaigther la hAchaistes &ampersir; la h&AElig;nias
iat fri ceasta Daired &ampersir; do<sup resp="GC">t</sup>h&aelig;d
<lb n="1096"/>iarsin co hinad in chomlaind &ampersir; doroich Daired
&ampersir; cumaiscit &ampersir; a
<lb n="1097"/>ceasta andsin &ampersir; focherdaid gliaidh croda churata
andsin .i.
<lb n="1098"/>Daired &ampersir; Antellus. Esairgther o cheachtar de a
chele co fortren
<lb n="1099"/>feramail &ampersir; co l&aelig;chda laidir lamchar
&ampersir; co fichda fergach fuirechar
<pb n="70"/>
<lb n="1100"/>tara slesa, forna lecnib, &ampersir; forna mullaigib
comdar crechtaigh
<lb n="1101"/>crolintigh &ampersir; dobeir Antellus in tan sin sinidh
fair i n-airde, &ampersir;
<lb n="1102"/>tocbaidh in laimh ndeis co mbai os mullach nDaired
&ampersir; rob ail
<lb n="1103"/>do builli digla do fhuirmed a mullach nDaired. O'dconairc
<lb n="1104"/>Daired inni sin, scuchaid ara cul riasin m<sup
resp="GC">b</sup>uilli cona tairtheadh
<lb n="1105"/>in builli e, &ampersir; o nach tarthaidh in builli tend
for Daired, dothuit
<lb n="1106"/>Anteallus a ndiaidh in builli rodichra tuc co mbai a
gnuis fria
<lb n="1107"/>lar. Laither gair mor andside co clos co clethi nimhe,
&ampersir;
<lb n="1108"/>adnaghaid fo combaigh chuigi Sigelda &ampersir;
Troiandaigh, &ampersir; rosoich
<lb n="1109"/>Achestes chuigi for tus &ampersir; ros-tocaib he,
&ampersir; ba nair le hAnteallus
<lb n="1110"/>inni dorala do &ampersir; dos-fic a brig &ampersir; a
bruth in trenmiled, &ampersir; tintoidh
<lb n="1111"/>aris dochum in comlaind, &ampersir; ba mairg do Dhaired
tairisimh ara
<lb n="1112"/>chind in tan sin, &ampersir; ba fearr do na toirised.
Ron-esairgind
<lb n="1113"/>Anteallus in tan sin co fichda fergach furechair co
ngresaig d'a
<lb n="1114"/>deis &ampersir; d'a cli imalle cona c&aelig;mnacair a
cend da tocbail lais, &ampersir;
<lb n="1115"/>cor'emhid fair i<sup resp="GC">c</sup> teichedh remhe
ocus Antellus ica sruigledh
<lb n="1116"/>d'a deis &ampersir; d'a cli i n-&aelig;n fheacht.
O'dconairc &AElig;nias Daired do
<lb n="1117"/>forrach do Anteallus adraigh d' fhoirithin Daired ocus
nos-tesairgind
<lb n="1118"/>aire, &ampersir; scuirid in deabaid, &ampersir; berair
Daired etir dis iarsin dochum
<lb n="1119"/>na long, &ampersir; nocho toi<sup resp="GC">ri</sup>sed a
sceith fhola, &ampersir; focerdad
<lb n="1120"/>bruirigh a fhiacal amach lasin fhuil. Doberar in tarb
iarsin co
<lb n="1121"/>hAntellus &ampersir; dobeir Antellus bem d'a cest do etir
a da adairc co
<lb n="1122"/>robris in cend cosin inchind &ampersir; co ndorchair for
lar gan anmain
<lb n="1123"/>and, &ampersir; dobeir fretech na dingned cluichi ceast o
sin amach.</p>
<lb n="1124"/><p>Roraidh &AElig;nias iarsin: <q>Dentar imurbaigh
shoigdeorachta
<lb n="1125"/>againd fodesta.</q> Cengailter colum agaib iarsin do
feren seoil
<lb n="1126"/>luingi <sic>Sergesti</sic>, &ampersir; dos&aelig;g
Agestes &ampersir; Ipocon &ampersir; Menestius &ampersir;
<lb n="1127"/>Eredtion &ampersir; tairthit a fidbaco &ampersir; gabait
a soighid &ampersir; focearrtar
<lb n="1128"/>craind etaru cia <sup resp="GC">dia</sup> toicherad ar
tus int en da lot. Tochraid
<lb n="1129"/>do Ipocon tosach, Me<sup resp="GC">ne</sup>steus ina
diaidh, Eretion iarsin, &ampersir;
<lb n="1130"/>Achestes fo deoidh. Doleig iarum Ipocon a shoighit co
ndechaid
<pb n="72"/>
<lb n="1131"/>isi<sup resp="GC">n</sup> feren seoil. Doleic Menestius
iarsin a shoighit co roledair
<lb n="1132"/>in snaithi robai im chois in eoin aga chengal frisin <mls
unit="folio" n="461b"/> crand
<lb n="1133"/>&ampersir; ni roletair int en, &ampersir; dochuaid int en
iarsin for foluamain fon
<lb n="1134"/>reim sin i n-airdi &aelig;r. Dos-farrlaic dono in tan sin
Eredsion a
<lb n="1135"/>shoighit isin &aelig;r for amus in eoin, &ampersir;
ron-anic he, &ampersir; dothuit,
<lb n="1136"/>&ampersir; se marb, dochum lair. Achestes dono ni roibi
aigiside ni
<lb n="1137"/>dothelgfed d'a shoighit a haithli in eoin do marbad,
conid edh
<lb n="1138"/>doroini isin uair sin do thaisbenadh a urchair &ampersir;
a dibraicthe.
<lb n="1139"/>Rothelg iarsin a shoighit, &ampersir; lasaidh in
tshoighet isin &aelig;r amal
<lb n="1140"/>soighnen, &ampersir; roinngantaigh na sloigh inni sin.
Roraid &AElig;nias:
<lb n="1141"/><q>Is maith,</q> ar se, <q>in celmuine ut, uair is e
uaisli Achestes
<lb n="1142"/>icna deib fodera sud.</q> Dobeir dono &AElig;nias aisceda
mora &ampersir;
<lb n="1143"/>maine imda do Achestes d'es a buadh<sup resp="GC">a</sup>
&ampersir; dobeir a techta
<lb n="1144"/>do chach o sin amach.</p>
<lb n="1145"/><p>Dogairm &AElig;nias chuigi in tan sin Epitiden comalta
Asgain, &ampersir;
<lb n="1146"/>roraid ris ina sanais: <q>Eirg,</q> ar se, <q>co luath,
&ampersir; abair re
<lb n="1147"/>hAscan tinolad &aelig;s ocbaid in tiri cona n-eachaib,
&ampersir; coraighed
<lb n="1148"/>marcshluagh mor aigi co maithib in tire uime, &ampersir;
ticed co croda
<lb n="1149"/>'chum in &aelig;naigh chugaind, &ampersir; Asgan rompu
cona airmgaisced forin
<lb n="1150"/>ech buada tuc Didhain damhsa, &ampersir; dentar
&aelig;nach suairc sir&aelig;baind
<lb n="1151"/>aigi a n-onoir a senathar Anachis.</q> Doroine Asgan dono
amal
<lb n="1152"/>roraidh &AElig;nias, &ampersir; tancatar in gasraid
gegdha sin rompo isin
<lb n="1153"/>&aelig;nach, &ampersir; roferadh co haibind oiregda int
&aelig;nach.</p>
<lb n="1154"/><p>Ocus ba hadbulcuimnech le hIunaind a aincride la
Troianaib,
<lb n="1155"/>&ampersir; faidid Iris uaithi dochum bandrochta na
Troianach baili i
<lb n="1156"/>rabatar ica longaib, &ampersir; slat ac toirsi &ampersir;
ag acaine Anachis &ampersir;
<lb n="1157"/>a mbethad fen &ampersir; ara fot leo robadar for loingis
a tir do tir gan
<lb n="1158"/>oirisim i n-&aelig;n baile. In tan tra robatar forna
himraitib sin,
<lb n="1159"/>doroich Iris chucu, &ampersir; saighidh etaru i medhon i
ndelb Brea
<lb n="1160"/>seitig Timoire. Is ed roraidh riu: <q>A Troianu trogha,
is
<lb n="1161"/>doiligh daib int imthus fora taithi o thir do thir fri re
cian ac
<lb n="1162"/>indsaighid Edaili, &ampersir; Edail for bar techid. Ba
coro tairisim
<pb n="74"/>
<lb n="1163"/>sund ac Sigil ag Achastes uair tainic Casandra banfhaith
<lb n="1164"/>chugumsa i fis, &ampersir; is ed roraidh: <q>Denaidh Trae
sund i Sigil, &ampersir;
<lb n="1165"/>oirisidh inti, &ampersir; loiscidh bar longa</q>;
&ampersir; teit ina fiadnaisi, &ampersir; dobeir
<lb n="1166"/>tenid isna longaib, &ampersir; rosochtsat andside in
bandrocht Troianach
<lb n="1167"/>&ampersir; ni fhedatar cidh doghentais. Ba handside
roraid Pirgo,
<lb n="1168"/>muimech claindi Priaimh &ampersir; is i ba sine immorro
don bandrocht: <q>A
<lb n="1169"/>maithri inmaini,</q> ar si, <q>ni hi Brea dochithi, uair
rofagbus-<sup resp="GC">s</sup>a
<lb n="1170"/>Brea i n-eslainti ina leabaidh annossa, &ampersir; ni
hetear le tiachtain
<lb n="1171"/>isin tinol-sa, acht is bandea eigin tuc in comairli ud
duibh, &ampersir; is
<lb n="1172"/>follus asa rusc &ampersir; asa himtheacht &ampersir; a
foghur a gotha conid bande
<lb n="1173"/>hi.</q> In tan tra robatar forsna briathraib sin, teid
Iris ina
<lb n="1174"/>fiadhnaisi <sup resp="GC">for</sup> foluamain isin
&aelig;r. O 'dconncatar-sum sin ba
<lb n="1175"/>derb leo is ona deib tucad in comairle ut doib. Doraidset
<lb n="1176"/>uili ba combaidh do loscad a long. Rosoich in scel sin
<lb n="1177"/>dochum <mls unit="folio" n="462a"/> in &aelig;naig na
loscadh, &ampersir; fegaid lucht in &aelig;naich
<lb n="1178"/>dochum na long co n-acatar in ciaich &ampersir; in lasair
dona longaibh ica
<lb n="1179"/>loscadh. Dot&aelig;thsat tra lucht in &aelig;naig etir
cois &ampersir; cairptheach
<lb n="1180"/>do thesargain na long. In tan atconncatar na mna na
sloigh
<lb n="1181"/>ina ndochum nos-geb omun rompu &ampersir; ba haithrech
leo inni
<lb n="1182"/>doronsat. Atnagait na sluaigh ac dibud na tenteadh
&ampersir; ac
<lb n="1183"/>tesargain na long o doruachtatar. In tan doruacht
&AElig;nias dathogaibh
<lb n="1184"/>a lama ag atach na ndea co tisadh cobair uaidib do
tesargain
<lb n="1185"/>na long. Nir'bo cian doib tra co tainic duibshin
&ampersir; fleachad
<lb n="1186"/>trom gu rodibastair in tenid uili &ampersir; cona raibi
acht airim cethri
<lb n="1187"/>long d'esbaid forna longaib. Ba snimhach tra &AElig;nias
don gnim
<lb n="1188"/>sin &ampersir; nir'fhidir cidh dogenadh. Tic chuigi in
tan sin in senoir
<lb n="1189"/>Nautes &ampersir; roraidh ris: <q>Na dena snim don
melladh tugadh
<lb n="1190"/>fort, acht dena mo chomairli-sea .i. tobair Achestes
chugut &ampersir;
<lb n="1191"/>athain do do sheanoire &ampersir; t'&aelig;s
mb&aelig;dbudh &ampersir; gach &aelig;n lasa scith
<lb n="1192"/>beith imaille frit for fai<sup resp="GC">r</sup>gi
&ampersir; tuc t'&aelig;s mbeodha lat co hEtail.</q>
<lb n="1193"/>Tainic adhaigh doib iarsin &ampersir; rothogaib Anachis
.i. a athair
<lb n="1194"/>cend do &AElig;nias isin aidchi sin &ampersir; roraidh
fris: <q>Dena,</q> ar se,
<pb n="76"/>
<lb n="1195"/><q>in comairle tuc Nautes duid, &ampersir; beir lat a
n-as fearr gal &ampersir;
<lb n="1196"/>gaisceadh dod muintir co hEtail, ar fogeba catha i
n-Edail co
<lb n="1197"/>dur doiligh, &ampersir; rigi a les firu beodha do breth
lat inti ocus fagaib
<lb n="1198"/>th'anrighe a Sigil ag Achestes, &ampersir; erig iarsin do
agallaim Sibilla,
<lb n="1199"/>&ampersir; dobera Sibilla onoir &ampersir; eolus duidsiu
gusna grianbhrughaibh
<lb n="1200"/>iffirn bail i mbim-sea, &ampersir; adchifea-su andsin
gach &aelig;n genfis uaid
<lb n="1201"/>do righaib &ampersir; flathaibh i n-Etail &ampersir; a
ngeba do dinghnaib &ampersir;
<lb n="1202"/>cathrachaib i n-Edail</q>; &ampersir; o roraidh Anachis
na briathra-sa roling
<lb n="1203"/>isin &aelig;r iarsin. Doroine &AElig;nias in comairle sin
&ampersir; roaithnestair
<lb n="1204"/><sup resp="GC">do</sup> Achestes in foirind diar'b ail
tairisimh i Sigil &ampersir; rogab-sumh
<lb n="1205"/>uad, &ampersir; dorad failte &ampersir; inad cathrach
doib &ampersir; doronsat a tomus a
<lb n="1206"/>ndis &AElig;nias &ampersir; Achestes rigmhur na ratha,
&ampersir; dochoraigset do
<lb n="1207"/>reir crandchair in chathair sin .i. a chuid do chach dib
don
<lb n="1208"/>chathraich, &ampersir; doradsat cuma na Trae furre. Ocus
o thairnic
<lb n="1209"/>tra doib ordugudh a cathrach amal ba coir doib,
&ampersir; o thairnic
<lb n="1210"/>aithniugud a long &ampersir; a lesughudh, tainic feth
&ampersir; coir na gaithi
<lb n="1211"/>doib. Tancatar ar &aelig;n dochum in puirt a mbatar na
longa, &ampersir;
<lb n="1212"/>robatar re hedh lai co n-aidhchi ac imagallaim andsin ria
<lb n="1213"/>n-imscaradh &ampersir; ba bronach toirrsech ciamair
geranach int
<lb n="1214"/>imscaradh sin. In lucht diar'b ail toirisimh i Sigil arna
<lb n="1215"/>toirrsiugud a tir do thir, ba ferr leo teacht ar &aelig;n
ria muintir co
<lb n="1216"/>hEtail anas toirisemh dia n-es a Sicil. Nos-comdhidnand
&AElig;nias
<lb n="1217"/>dono in tan sin o briathraib ailgenaib &ampersir;
nos-aithnend a l-laimh
<lb n="1218"/>Achesdes &ampersir; toirisidh a Sigil.</q></p>
<lb n="1219"/><p>Dogni dono &AElig;nias <mls unit="folio" n="462b"/>
edhburta dona deib .i. do
<lb n="1220"/>Neptuin &ampersir; dona deibh muiridib ar cheana,
&ampersir; tic feth &ampersir; coir na
<lb n="1221"/>gaithi doibh, &ampersir; seolaidh in coblach amach for
fairgi, &ampersir; seolaidh
<lb n="1222"/>rompu Palamurus .i. luamairi luingi &AElig;nias,
&ampersir; seolaidh in la sin
<lb n="1223"/>co haidhchi, &ampersir; ba cendais re<sup
resp="GC">t</sup>hineach in aidhchi sin &ampersir; dothuit
<lb n="1224"/>a codludh cu trom forna feraib, scithchaib iar
s&aelig;thar doib
<lb n="1225"/>imruma in l&aelig; co n-aidchi; &ampersir; tic dono
Somnus .i. dia in colluta
<lb n="1226"/>esidhe a ndelb fir do muintir &AElig;nias, Probandus a
ainm side.
<lb n="1227"/>Tic co Palamurus &ampersir; adbert fris: <q>Ad scith
adrasda, &ampersir; atait
<pb n="78"/>
<lb n="1228"/>cach ina codlud isin luing &ampersir; is re<sup
resp="GC">thi</sup>nech in muir, &ampersir; codail
<lb n="1229"/>athach becc, &ampersir; leg damsa in sdiuir do
gabail.</q> <q>Ni legiub,</q> ar
<lb n="1230"/>Palamurus, <q>is morfeacht rom-breg in fairgi &ampersir;
ni thibur t&aelig;b
<lb n="1231"/>ria.</q> Crothaid Somus andside, iarna tumad i sruth
Lethi, in
<lb n="1232"/>gesga bai 'na laim, &ampersir; dothoit a chodlud fair
focetoir. Amal
<lb n="1233"/>rochodail, focheard Somus dar bord na luingi, &ampersir;
ni roibi a
<lb n="1234"/>cobair de dia cur isin fairge, &ampersir; adnaigh
Palamurus ac digairi &ampersir;
<lb n="1235"/>ag atach luchta na luingi, &ampersir; ni rofregairset do
nogur' bathad
<lb n="1236"/>Ocus in tan rofairig &AElig;nias in long do bheth for
fordul gan
<lb n="1237"/>luamaire oga follumnugud, eirgidh fen, &ampersir; teid
forin lai. Is ed
<lb n="1238"/>roraid: <q>Trogh sin a dei Palamurus. Is trom a ghalar
form
<lb n="1239"/>a beith anocht for muir gan adnacul</q>; &ampersir;
sdiuraidh &AElig;nias
<lb n="1240"/>in long iarsin co port Obea, &ampersir; tiagait in
coblach a tir andsin, &ampersir;
<lb n="1241"/>fadaid tenid doibh, &ampersir; fuinit &ampersir; berbaid
biada fos.</p>
<lb n="1242"/><p>Teid dono &AElig;nias in tan sin do agallaim Sibilla,
banfaith
<lb n="1243"/>amra iside, i n-uaim i n-Eboea, &ampersir; Apaill doberid
fis di; &ampersir;
<lb n="1244"/>o rosiacht tra &AElig;nias ina dochum, raidis fria: <q>A
Shibill ron&aelig;mh,
<lb n="1245"/>aga ta fis na todochaide &ampersir; na cobra, nach can
acht fir dogres,
<lb n="1246"/>in roichim-sea Etail, &ampersir; in fuil forba for ar
nguasachtaib inar
<lb n="1247"/>Troianaib?</q> Is edh roraidh Sibilla fris<sup
resp="GC">s</sup>ium: <q>Soichfiur-su
<lb n="1248"/>co hEtail, &ampersir; geba flaithus Edaili, &ampersir;
dobera rigan inte &ampersir; fogeba
<lb n="1249"/>morchogadh &ampersir; morimnedh a fochaind na rigna sin
aga cosnum
<lb n="1250"/>rit. Arai sin, na treig-siu dona holcaib sin Edail, ar
gidh mor
<lb n="1251"/>n-imnid dogeba, is tusu bus fortail fo deoid, &ampersir;
in baile as nach
<lb n="1252"/>saile furtacht d'<sup resp="GC">fh</sup>agbail, is as
dogeba .i. o Gregaib.</q> Is i
<lb n="1253"/>fregra dorad &AElig;nias fuirrisi: <q>A ogh,</q> ar se,
<q>ni hanaichnidh
<lb n="1254"/>damsa docair d'<sup resp="GC">fh</sup>agbail guse,
&ampersir; rofetar fogeb fos. Acht ata
<lb n="1255"/>&aelig;n itchi agum re cuindchidh fort. Is e m'athair
Anachis
<lb n="1256"/>romfaidh a<sup resp="GC">d</sup> dochum do chuindgid na
hitche sin, ar ni fhuil do<sup resp="GC">d</sup>
<lb n="1257"/>dichumung, &ampersir; oirchis, a ogh uasal, dimsa
&ampersir; d'Anaichis imon
<pb n="80"/>
<lb n="1258"/>itchi sin, &ampersir; is i seo m'itchi .i. treorugudh
&ampersir; eolus uaitsiu damsa
<lb n="1259"/>co rius do agallaim Anaichis fuil i ngrianbrugaib
iffirn.</q> Is i tra
<lb n="1260"/>fregra tug Sibell banfaith: <q>Is urusa duid dul i
n-iffern, uair is
<lb n="1261"/>oslaicthi dogres bis doirsi iffirn; &ampersir; gidh edh
is doiligh tiachtain
<lb n="1262"/>ar culu ass aris. Gid doilig, dono, mased a<sup
resp="GC">s</sup > saint <mls unit="folio" n="463a"/> leatsu
<lb n="1263"/>teacht egin i n-iffern do fhis Anaichis, erg ar tus isin
coill &ampersir; ata
<lb n="1264"/>i medon na coilledh crand co nduillebar n-ordha fair,
&ampersir; dia fagba
<lb n="1265"/>in crand sin, tarraing cugut gesgda de, &ampersir;
fasfaid gesgda aili ina
<lb n="1266"/>inud fochetoir, dia ndeonaiged na dei duid. Ocus muna
<lb n="1267"/>deonaiget, immorro, ni cumgai-siu ni do ben de dod laim
na do
<lb n="1268"/>iarund aid ail duit.</q> Roraid dono fri h&AElig;nias:
<q>Is marb,</q> ar
<lb n="1269"/>si, <q>fer enec<sup resp="GC">g</sup>rais duit dod
muintir dot eis gein at&aelig; sund, &ampersir;
<lb n="1270"/>is gad mor ic lucht in choblaig uile a eg in fir sin.</q>
Ba dubach,
<lb n="1271"/>dono, &AElig;nias don sceol sin, &ampersir; teid dochum
in coblaigh, &ampersir; Achates
<lb n="1272"/>imalle fris. In tan rosiachtatar dochum a coblaigh, is
and
<lb n="1273"/>robai Misenus stocairi &AElig;nias marb arin traigh ara
cind arna
<lb n="1274"/>badud do deib in mara ar imarbaig do fri stocairi Neptuin
.i.
<lb n="1275"/>re Triton. Adnaichther acu iarsin Misenus o bes gente.
Teid
<lb n="1276"/>iarsin &AElig;nias isin caill do iarraidh in gesgdha
ordha amal
<lb n="1277"/>roraidh Sibill fris, &ampersir; adnaigh ic atach Uenire
co rofoillsighed
<lb n="1278"/>do in gesgda ica mbai d'iarraidh. Nir'bo chian iarsin co
n-aid
<lb n="1279"/>da colaim for foluamain co ndeisitar for lar ina
fhiadnaisi.
<lb n="1280"/>Atgeoin andside conid i Venir ros-faid chuigi iat do
tabairt eolais
<lb n="1281"/>do in conair roraghdais na heoin roime co ndechsad ina
ndiaidh.
<lb n="1282"/>Tiagait iarsin na colaim for luamuin co hisil roime
&ampersir; sesium ina
<lb n="1283"/>ndiaid ica leanmain cor'thoiris forin crand gusin duille
n-ordha
<lb n="1284"/>fair. O rosiacht &AElig;nias iarsin gusin crand fora
rabatar na
<lb n="1285"/>colaim, &ampersir; gne oir fora duillebur, brissid
&AElig;nias chuigi, &ampersir; se
<lb n="1286"/>failidh, gesgda don crand, &ampersir; teid &ampersir; a
gesgda lais, co teach Sibill
<lb n="1287"/>&ampersir; dogni edpurta do deib iffirn amal roraidh
Sibill fris, &ampersir; o
<lb n="1288"/>thairnic do denum na hidpurta, rola a muintir uadh dochum
a
<pb n="82"/>
<lb n="1289"/>coblaig, &ampersir; rooiris a &aelig;nur 'malle re Sibill
do teacht doib i n-iffern
<lb n="1290"/>ar turus a ndis ar nir'bo toil do deib iffirn nech ele do
riachtain
<lb n="1291"/>imalle friu na do rochtain chucu acht mairb nama. O
roscar
<lb n="1292"/>cach friu roraidh Sibill re h&AElig;nias: <q>Dena calma
innocht,</q>
<lb n="1293"/>ar si, <q>&ampersir; rigi a leas trenaigned do denum. Is
olc &ampersir; is aduathmar
<lb n="1294"/>in chonair triallmait tocht</q>; &ampersir; teit iarsin
Sibill reme i n-umdorus
<lb n="1295"/>iffirn. Teit dono &AElig;nias co dana &ampersir; co
trenaigentach ina diaidh.
<lb n="1296"/>Ba forgranda aduathmar dorcha doimtheachta in conair
dacuas
<lb n="1297"/>and tria cailltib duarca dubdoirchi gan soillsi grene
intib na
<lb n="1298"/>esca i ndorus iffirn. Ba handsin rosuidigit aidi
&ampersir; aitreba doib
<lb n="1299"/>i ndorus iffirn dei in broin &ampersir; na duba
&ampersir; na digla &ampersir; in galair &ampersir; na
<lb n="1300"/>tedmand. Is andsin dono ata bas &ampersir; teidm
&ampersir; send<sup resp="GC">a</sup>tu &ampersir; omun
<lb n="1301"/>&ampersir; uacht &ampersir; gorta &ampersir; aidilge.
Atat and dono arachta granda
<lb n="1302"/>aduathmara re feghadh. Atat dono de na debtha .i.
Discordia iside,
<lb n="1303"/>&ampersir; is e folt fuil imo cend .i. trillsi do
nathrachaib nemi. Robatar
<lb n="1304"/>dono ill-delba <sup resp="GC">a</sup>ile torothar and,
&ampersir; siat aigthidhi aduathamar
<lb n="1305"/>co mad phian throm la cach silledh fora ngnusibh. In tan
<lb n="1306"/>adconnairc &AElig;nias na torathair <mls unit="folio"
n="463b"/> imda aduathmara sin, rogab
<lb n="1307"/>egla &ampersir; moromun rompu, &ampersir; nochtaid a
chlaidem do chathugud
<lb n="1308"/>riu. In tan atconnairc Sibill &AElig;nias ac nochtadh a
chlaidibh
<lb n="1309"/>is ed roraidh ris: <q>Ni rigi a les inni dagni ar ni
fhuilet sund
<lb n="1310"/>acht scatha brege, gan churpu umpu, &ampersir; ni hegen
duit a n-omun
<lb n="1311"/>fort.</q> Tiagait iarsin &AElig;nias &ampersir; Sibill a
coir a seda co sruth
<lb n="1312"/>Aiciron. Is andsaide bai Caron ag imorchor Aciron ina
luing,
<lb n="1313"/>senoir eside, &ampersir; ulca liath imleabar fair,
&ampersir; se fen urda fuilide.
<lb n="1314"/>Co n-acatar dono in tan sin na sluaga &ampersir; na
sochaidi isi<sup resp="GC">n</sup> purt
<lb n="1315"/>a<sup resp="GC">c</sup> cuindghid arrtharaigh fair oca
atach &ampersir; ac siniudh a lam
<lb n="1316"/>cuigi. Nogebedh forend dib cuigi ina luing, roobad
foirend ele
<lb n="1317"/>&ampersir; ni thabrad arrtharach doib tar sruth Aciron.
Roiarfaigh,
<lb n="1318"/>dono &AElig;nias in tan sin do Sibill: <q>Cia sloigh so
dosoigh
<lb n="1319"/>dochum na haba, &ampersir; cid fodera in darna lucht do
gabail chuige
<lb n="1320"/>do Charon, &ampersir; in lucht ele do obad do.</q> Roraid
Sibill: <q>In slogh
<lb n="1321"/>mor-sa adchi-siu ac tiachtain dochum na haba do chui<sup
resp="GC">n</sup>dchid
<pb n="84"/>
<lb n="1322"/>imorchair go Caron, daine sin do<sup resp="GC">n</sup>a
dernad techta n-adnucail,
<lb n="1323"/>&ampersir; bid fri re C bhliadan ar sechran for bru na
haba-sa co ndentar
<lb n="1324"/>techta a n-adnucail, &ampersir; is iat sin in lucht dia
tabair Caron obad.
<lb n="1325"/>In lucht dia nde<sup resp="GC">n</sup>tar tecta adnacuil
berid Caron iadsaide
<lb n="1326"/>focetoir darin sruth-sa anund isna grianbrughaib.</q>
<lb n="1327"/>Rosochtastair &AElig;nias o rochuala int aithisg sin
roraid Sibill, uair ba trog
<lb n="1328"/>lais in sluag mor adchonnairc do bet<sup
resp="GC">h</sup> a seachran, sochaidi dia
<lb n="1329"/>aichintib fen dorala do co dubach toirrsech and. Dorala
do,
<lb n="1330"/>dono, Leocaspin &ampersir; hOrentes tancadar ar &aelig;n
ris<sup resp="GC">s</sup>im on Trae
<lb n="1331"/>&ampersir; robaided a luing na Liceada. Dorala do dono
Palamurus,
<lb n="1332"/>&ampersir; se dubach dobronach toirrsech taidiuir,
&ampersir; roiarfaigh &AElig;nias
<lb n="1333"/>de cid fodera a toitim asin luing isin fairgi. Roraid
Palamurus
<lb n="1334"/>Somnus dia chur ar egin ina chodlud co ruc in sdiuir
lais.
<lb n="1335"/>Robai tri la 'na bethaidh forin fairgi a<sup
resp="GC">c</sup> leanmuin na sdiuire
<lb n="1336"/>conidh isin ceathramad la robaided &ampersir; roraid:
<q>Mu chorp,</q>
<lb n="1337"/>ar se, <q>&ampersir; tond na mara ica imluadh dochum
tire</q>; &ampersir; roguidestair
<lb n="1338"/>&AElig;nias co rugad imalle fris tar sruth Aciron isna
grianbrugaib.
<lb n="1339"/>Roraid Sibill fris<sup resp="GC">s</sup>eom: <q>Is bais
duidsiu sin do chuindgid for
<lb n="1340"/>&AElig;nias, ar ni legaid dei iffirn nech ele do theacht
in leth sin
<lb n="1341"/>acht in lucht di ndentar tecta adnucail. Tusu dono
forcerdar
<lb n="1342"/>du chorp a tir &ampersir; adnaicfither &ampersir; biaidh
th'ainm-siu dogres forin
<lb n="1343"/>lug sin. Raga-su iarsin isna grianbrughaib.</q> Ba
buidech
<lb n="1344"/>Palamurus don athusg sin. Teit Sibill &ampersir;
&AElig;nias iarsin co port
<lb n="1345"/>srotha Aciron. Ocus doroich Caron chucu co forgarb
<lb n="1346"/>ainsergach andiardha, &ampersir; is ed roraidh:
<q>&AElig;nias, cidh do<sup resp="GC">t</sup>-thuc sunda
<lb n="1347"/>air techta lasna deib iffirn, duine corparda co n-armaib
do
<lb n="1348"/>thiachtain chucu. Eirg as, &ampersir; na tarr chugaind
seacha sin alle.
<lb n="1349"/>Imthigh ar culu gusin mbaili asa tanaghais.</q> <mls
unit="folio" n="464a"/> Roraid Sibill
<lb n="1350"/>re Caron: <q>Leig ass inni fora tai, uair ni do denum
uilc frib
<lb n="1351"/>tainic in fear-sa cugaib acht do fhis scel a athar .i.
Anachis fuil
<pb n="86"/>
<lb n="1352"/>a n-ifern tainic. <q>Togaib, a &AElig;nias,</q> ar
Sibill, <q>do Caron in
<lb n="1353"/>gesga orda fuil agut, uair nach denand cendsa frind
chena.</q>
<lb n="1354"/>In tan adconnairc in gesca focerdh a feirg de &ampersir;
dobeir in luing
<lb n="1355"/>chuigi &ampersir; tiaghaid ar &aelig;n .i. &AElig;nias
&ampersir; Sibill chuigi isin luing,
<lb n="1356"/>&ampersir; tiagait tarin sruth gusin port anund,
&ampersir; duroich Ceruir cu
<lb n="1357"/>Oirc chucu andsin gu garbh &ampersir; gu haduathmar
&ampersir; focherd Sibill
<lb n="1358"/>a conmir do ina beolu, &ampersir; oirisidh in cu ina tost
iarsin fochetoir.
<lb n="1359"/>Tancatar seacha iarsin &AElig;nias &ampersir; Sibill.
Rochualatar isin inad
<lb n="1360"/>ba coimnesa doibh acaine na naiden ciche as marb foa
cich.
<lb n="1361"/>Robatar dono isin inadh ba coimnesa dhoibsen i n-iffern
in
<lb n="1362"/>fhoireand forar'laied cin bregi nach dernsat &ampersir;
romarbait ind.
<lb n="1363"/>Robatar isin inadh ba nesu doibside i n-iffern in <sup
resp="GC">fh</sup>oirend
<lb n="1364"/>ros-marb buden. <sup resp="GC">Indar</sup> leo beith i
ndrochbeathaid isin
<lb n="1365"/>domun abhus gur'bo fearr a mbas inas a mbetha. Atat dono
<lb n="1366"/>circaill do Sdix do fhlaithi<sup resp="GC">b</sup> ifirn
timcheall in fhiallaigh sin ica
<lb n="1367"/>fasdudh i n-ifirn. Edh cian on inad sin atat muigi
caintecha
<lb n="1368"/>ifirn. Is intibside atait in foirind adbatar do sherc i
fhos isin
<lb n="1369"/>tsh&aelig;gal. Isin magin sin robi Pedra &ampersir;
Prosis &ampersir; Eripeli &ampersir; Eucateas
<lb n="1370"/>&ampersir; Pasiue &ampersir; Ludamia &ampersir; sochaidi
diairmhide ar ceana. Is
<lb n="1371"/>atarusen dono robai Didho ingen Beoil ros-marb i fen do
sherc
<lb n="1372"/>&AElig;nias. In tan tra rosiacht Sibill &ampersir;
&AElig;nias na maighi sin,
<lb n="1373"/>dorala dono Didhain chuici, &ampersir; dorad &AElig;nias
aichni fuirthi
<lb n="1374"/>fochetoir, &ampersir; is ed roraid ria: <q>I<sup
resp="GC">s</sup> s&aelig;th lim,</q> ar se, <q>&ampersir; is galar
<lb n="1375"/>trom t'fhaisgin sund, a Dhidho, ar rofedar is ar mo sherc
<lb n="1376"/>do-fuarais bas. Dos-tuingim-sea duid ar dei nimhi
&ampersir; talman &ampersir; iffirn,
<lb n="1377"/>is egin rom-ruc-sa uaid, &ampersir; n&iacute; has mu
dheoin fen tanac, &ampersir;
<lb n="1378"/>na teich romum, a righan, acht toiris rem agallaim.</q>
Arai sin
<lb n="1379"/>ni thard Didain fregra for &AElig;nias acht dorad a
gruaidi &ampersir; a hedan
<lb n="1380"/>&ampersir; a gnuis fri lar cen robui &AElig;nias ic labra
fria: &ampersir; o roraid &AElig;nias
<lb n="1381"/>na briathra so re Didhain, techid Didhain uadh do
shoighidh
<lb n="1382"/>Ibsichei in fhir oca mbai re h&AElig;nias, &ampersir;
n&iacute; tard fregra for &AElig;nias.
<lb n="1383"/>O dochuaid Didhain uad gan fregra fair, nod-geib for
toirrsi, &ampersir;
<pb n="88"/>
<lb n="1384"/>imthighidh i ndhiaidh Sibille in chonair dochuaid reimhe.
<lb n="1385"/>Tecmaidh ina n-aigidh and slogh mor do curadaib Troianach
im
<lb n="1386"/>tri maccaib, Antenoir .i. Glucus &ampersir; Medontus
&ampersir; Tersilocus, &ampersir; im
<lb n="1387"/>Ideus, &ampersir; im tri maccaib Priaimh .i. im Ectair
&ampersir; im Treolus
<lb n="1388"/>&ampersir; im Alaxandair ron-altad i sleb Ido &ampersir;
im ill-tuisechaib aile do
<lb n="1389"/>Troiannaib. Rogallraig dono cu mor &AElig;nias ac fegad
in lochta
<lb n="1390"/>sin. Dorala dono iarsin doib sochaidi do miledaib Grec,
&ampersir; o
<lb n="1391"/>thucsat side aichni for &AElig;nias dochuatar for
teichedh remhe.</q></p>
<lb n="1392"/><p>Roraid dono Sibill re h&AElig;nias in tan sin: <q>Ata
delughadh
<lb n="1393"/>da conaire sund,</q> ar si, <q>.i. conair for ar laim
<mls unit="folio" n="464b"/> deis, isside
<lb n="1394"/>teid co muru dind in righ i n-iffern &ampersir; isna
grianbrugaib. Conair
<lb n="1395"/>ele dono &ampersir; is iside teid co lugu na pian co
grinell iffirn.</q> Fegaid
<lb n="1396"/>&AElig;nias in tan sin fora laim cli co n-agaid in dunadh
romhor &ampersir; tri
<lb n="1397"/>muir ina thimceall, &ampersir; aband mor ina timcheall
side &ampersir; si for lassad,
<lb n="1398"/>tor roard iarnaide for lar in dunaidh, &ampersir;
Tessifoine robai and,
<lb n="1399"/>ocus brat derg uimpe, &ampersir; si for mullach in tuir
sin, &ampersir; si gan
<lb n="1400"/>chollud dogres ic fairi in dunaid sin. Rochualaidh dono
&AElig;nias
<lb n="1401"/>in tan sin isin dunud in acaine moir &ampersir; in
mairgnid &ampersir; in golghaire
<lb n="1402"/>&ampersir; in slat<sup resp="GC">t</sup>uairgnidh
&ampersir; in esargain &ampersir; in luagair granda rotrom.
<lb n="1403"/>Rola dono &AElig;nias oga cloisdeacht sain &ampersir;
ron-gab egla &ampersir; omun
<lb n="1404"/>mor &ampersir; roiarfaigh iarsin do Sibill: <q>Cia mor
muirn-seo
<lb n="1405"/>rochluinim?</q> <q>Isin dunad adchi-siu,</q> ar Sibill,
<q>is andsin piantar
<lb n="1406"/>lucht na col &ampersir; na peccadh &ampersir; &aelig;s in
g&aelig; &ampersir; in ethigh &ampersir; na gaide &ampersir;
<lb n="1407"/>na slat &ampersir; na saraighi &ampersir; na n-uili chol
ar cheana; &ampersir; is i an gair
<lb n="1408"/>rochluini-siu aga sraigleadh anosa &ampersir; ica
pianadh; &ampersir; ge nobeth
<lb n="1409"/>C gin agumsa &ampersir; C tengad in gach gin &ampersir;
guth iarnaidhi, ni
<lb n="1410"/>c&aelig;msaind a thuirim na fhaisneis duidsiu, a
&AElig;nias, an lanpian
<lb n="1411"/>doberar forna peccachaibh a n-ifern &ampersir; isin dunad
adchi-siu ara
<lb n="1412"/>n-imad &ampersir; ara linmaire &ampersir; arin egsamlacht
na pian sin, &ampersir; gach &aelig;n
<lb n="1413"/>teid forsin conair-sea fuil for du laim cli is iat berar
isin dunad
<lb n="1414"/>ut na pian d'a ndamnad and. Is lor atam sund,</q> ar
Sibill, <q>acht
<lb n="1415"/>tiagam in leth rotriallsam.</q></p>
<lb n="1416"/><p>Tiagait iarsin for conair dia laim ndes gur'riachtatar
<pb n="90"/>
<lb n="1417"/>grianbruigi iffirn .i. muighi ailli edrochta. Atet suarca
solusta
<lb n="1418"/>iatsaide co n-aibnius mor intu. Sluaigh imdha intib i<sup
resp="GC">c</sup> cluichi
<lb n="1419"/>.i. buiden mor, &ampersir; forind dib ig imrusgal,
foirind ic lemnigh. &ampersir;
<lb n="1420"/>foirend ele, &ampersir; tinol mor &ampersir; airechtus
and, timpanacht &ampersir;
<lb n="1421"/>cruitireacht &ampersir; duanoirfidedh ecu. Tiagait-sium
tra seach na sluagaib sin
<lb n="1422"/>co ruachtatar gusin inad a roibi Anachis isna
grianbrugaib.
<lb n="1423"/>Amal adconairc Anachis &AElig;nias ana dochum togbaidh a
lamha
<lb n="1424"/>ag atlugad dona deib &AElig;nias do torachtain chuigi,
&ampersir; failtigis fris,
<lb n="1425"/>&ampersir; is ed roraid: <q>A mec inmuin,</q> ar se,
<q>doruachtais fo deidh,
<lb n="1426"/>gidh mor do mhuirib &ampersir; do thirib anaichintib
doshiris, &ampersir; gidh
<lb n="1427"/>mor do ghaibthib fuarais ic torrachtain. Is subach
&ampersir; is failid
<lb n="1428"/>lim do thorachtain</q>; &ampersir; ted Anachis rompu
iarsin co tulaigh aird
<lb n="1429"/>bail a taisbenadh co l-lus &ampersir; i n-aichenad in lin
do righaibh &ampersir; do
<lb n="1430"/>fhlaithib &ampersir; do uaislib rogenfedh uait i n-Edail.
Is amlaid robai
<lb n="1431"/>in tulach a ndechatar &ampersir; si lan do shluaghaibh
&ampersir; d' oireachtaibh,
<lb n="1432"/>&ampersir; o rosiachtatar in tulaig sin, roraid Anachis
re h&AElig;nias: <q>In
<lb n="1433"/>slog-sa uili adchi, is e do shil-siu uile &ampersir; do
cland sain i n-Edail,
<lb n="1434"/>&ampersir; is uaid genfed uili in slogh adchi</q>:
&ampersir; teit Anachis fora tuiremh
<lb n="1435"/>&ampersir; fora n-aichni do &AElig;nias gacha foirne dib
fo leth. <q>Int oglach
<lb n="1436"/>atchi, &ampersir; in gai re ais, Silus a ainm sin <mls
unit="folio" n="465a"/> .i. mac beras Lauina
<lb n="1437"/>ingen Laitin deitsiu sin, &ampersir; is e gebus rigi
Edaili a ndiaidh
<lb n="1438"/>Asgain do meic-siu, Prochas as neasu do, Capus ina
fharrudh
<lb n="1439"/>side. Romolus in fer thall adchi &ampersir; in cathbarr
cirach fora
<lb n="1440"/>chend &ampersir; bid lais cumdaigfer in cathair .i. Roim
&ampersir; is uadh
<lb n="1441"/>ainmnighfer Romanaig; Numa &ampersir; Pampillus as nesu
do
<lb n="1442"/>Romul; Tullius &ampersir; Osdilius as nesu do Numa.</q>
Rotaisben do
<lb n="1443"/>iarsin &ampersir; rotuirim gach &aelig;n robai in gach
oirecht fo leth dofacaib
<lb n="1444"/>isin tulaig .i. na Taircind i n-oireacht for leth; na
Deici a
<lb n="1445"/>n-oireacht aile; na Druisi a n-aireacht ele; na Graice i
<lb n="1446"/>n-oireacht ele; na Scipe i n-oireacht ele; na Pabe i
n-oireacht
<lb n="1447"/>ele; Iuil Cesair &ampersir; Octafin airdri in domain co
fine na Sesarda
<lb n="1448"/>imalle friu i n-oirecht ele, cach dib amal sin ina
oireacht, amal
<pb n="92"/>
<lb n="1449"/>dogabadh fair. O tairnic tra do Anachis taisbenad in
tshloig
<lb n="1450"/>moir-sea rogenfed uaid a n-Edail do &AElig;nias, rotimain
Sibill &ampersir;
<lb n="1451"/>&AElig;nias celebrad do Anachis. Tancatar uad a h-iffern
arin dorus
<lb n="1452"/>n-eburnete &ampersir; dochuaidh Sibill dia huaim,
&ampersir; docuaid &AElig;nias
<lb n="1453"/>dochum a long, &ampersir; ni roibi d'&AElig;nias don
sceol sin adconnairc acht
<lb n="1454"/>taibsi ina menmain amal bis duine iar n-aislinge no i
remeg.</p>
<lb n="1455"/><p>O rosiacht tra &AElig;nias docum a coblaig d'aithle na
taibsi sin
<lb n="1456"/>tarfas do oc Sibill, ocus o tainig rethinighe a &aelig;r
do &ampersir; feth forin
<lb n="1457"/>fairgi, rofagaib port Epoea &ampersir; roseolastair co
hEtail &ampersir; robi for
<lb n="1458"/>seolad co rithinach in la sin co n-aidchi. Ocus
rosheolatar sech
<lb n="1459"/>in dind sin i raibi in bandrai rocuired na daine rightis
cuici ina
<lb n="1460"/>n-&aelig;s uallach &ampersir; ina conaib allta tria
brechtradh druideachta in tan
<lb n="1461"/>ba hail di a fasdudh aici .i. Cirece ingen grene.
Roingaibset
<lb n="1462"/>na Troianaigh iarum in crich i roibi in bandrai sin ar na
<lb n="1463"/>rofhastadh aici tria druideacht amal rofast Uilixes aice
co cend
<lb n="1464"/>mbliadna &ampersir; rosai a muintir ina conaib alta.
Robatar ac seolad
<lb n="1465"/>isin aidchi sin co maidin. O tainic in maidin doib
adracht
<lb n="1466"/>seach <sup resp="GC">fh</sup>orar talmun chucu in grian
alaind orda &ampersir; roruaimnigh a
<lb n="1467"/>ruithne rempu in fairge or bu c&aelig;m corcorda a dath.
Ba halaind
<lb n="1468"/>aibind in maitin sin. Ba r&aelig;thinach &aelig;r inti,
&ampersir; ba fethamail
<lb n="1469"/>fairrgi. Adconnairc &AElig;nias uadh in tan sin fidnemedh
alaind for
<lb n="1470"/>bru in mara bail asa tic sruth Tibir, &ampersir; elta do
enaib gach ceniuil
<lb n="1471"/>ein oc snamh for duim in inbir, &ampersir; ba lor
d'&aelig;bnius cloisteacht
<lb n="1472"/>frisna hil-ceolaibh doghnitis na heoin sin. Atconnairc
dono in
<lb n="1473"/>c&aelig;mtracht gainmide n-alaind n-oiregda imon inber
sin. Roraidh
<lb n="1474"/>&AElig;nias in tan sin ria muintir: <q>Tabraidh
duind,</q> ar se, <q>in
<lb n="1475"/>coblach innsa port n-alaind ut adchiam.</q> Doratsat an
coblach
<lb n="1476"/>a tir a n-inber srotha Tibir, &ampersir; ba subach
forfhailidh leo gabail and.
<lb n="1477"/>Ba fada robatar aga indsaigid. Ba failid &ampersir; ba
hemh leo
<lb n="1478"/>torachtain chuigi, in tan doruachtatar Laitin mac Puin
meic Picc
<lb n="1479"/>meic Neptuin meic Saduirn meic Pal <mls unit="folio"
n="465b"/> loir meic Pic meic
<pb n="94"/>
<lb n="1480"/>Pel meic Tres meic Trois meic Mesraim meic Caimh meic
Noe.
<lb n="1481"/>Ocus is e ba ri a n-Etail in tan sin senoir sona
soburthanach
<lb n="1482"/>in Laitin sin. Ba foda &ampersir; b<sup resp="GC">a</sup>
airegdha &ampersir; ba hoirbidnech a
<lb n="1483"/>flaithus. Robhai imud gach maithusa i n-Edail re remhis.
<lb n="1484"/>Ni roime immorro do chlaind aige acht &aelig;n ingen. Ba
suairc
<lb n="1485"/>sochraidh sognimach s&aelig;rchlanda socheniuil in ingen
sain. Is
<lb n="1486"/>i ba c&aelig;mhi do mnaib &ampersir; ba hingen dingbala
do Laitin hi. Tainic
<lb n="1487"/>&aelig;s tochmairc di. Robatar flaithi &ampersir; maithi,
rig &ampersir; ruirig &ampersir;
<lb n="1488"/>urrigha na hEtaili ica tochmarc. Robai dono Tuirn mac rig
na
<lb n="1489"/>Rudulta ica tochmarc. Ni bai a n-Edail l&aelig;ch bud
c&aelig;mi na bud
<lb n="1490"/>fhearr gal &ampersir; gaisced ina side. Ni roibi dono bud
sairi na bud
<lb n="1491"/>fhearr cenel. Righ immorro a athair &ampersir; rig a
senathair &ampersir; rig he
<lb n="1492"/>fen. Roshanntaigh dono in rigan Amata bean Laitin co mud
<lb n="1493"/>do Turn doberthea a hingen &ampersir; co mad e bud
chliamain muine
<lb n="1494"/>betis na dee ag toirmesc a tabartha do tria derbairde
brechta do
<lb n="1495"/>denum doib. At e seo na hairde isin .i. luir coisegarta
do Apaill
<lb n="1496"/>robai a medon cathrach Laitin &ampersir; 's on luir <sup
resp="GC">s</sup>in ainmnighther
<lb n="1497"/>Luirintighe do Laitintaib. Tainic iarum saithi beach go
rogabh
<lb n="1498"/>a mbarr na luire sin. Ocus is ed roraidset druidi ocus
faidi
<lb n="1499"/>Laitin, is e ni rothurchan in derbairde sin, fear do
thiachtain
<lb n="1500"/>asin aird asa rancatar na beich dochum Edaili &ampersir;
airdrighi na
<lb n="1501"/>hEtaili do gabail do, &ampersir; is e bud cliamhain do
Laitin. Robai
<lb n="1502"/>dono Laitin la n-&aelig;n ac denum idparta a tempull na
ndea, &ampersir;
<lb n="1503"/>Lauina a ingen ina <sup resp="recent hand">fh</sup>arrad.
Tainic lasair tenedh do nim a
<lb n="1504"/>fhiadnaisi Laitin, co roloisc a trillsi im chend Lauina i
<lb n="1505"/>fhiadnaisi luchta in tempaill, &ampersir; co roloisc in
uili chumdach robai
<lb n="1506"/>uimpi, &ampersir; co rolin in tempull uili in lasar sin.
Ba haduathmar
<lb n="1507"/>leosam in taibsi sin. Ba snim lasin righ immorro la
Laitin
<lb n="1508"/>'aduathmaire &ampersir; a graindecht &ampersir; 'agairbi.
Is e ni doroine
<lb n="1509"/>Laitin. Dochuaid co haithescul Puin a athar dia
fhiarfaighi
<lb n="1510"/>do Phuin cidh rothurchansat na hairdi aduathmara ut
dorala
<lb n="1511"/>do Lauina dia ingin-sium; &ampersir; doroine udpurta mora
do Fuin .i.
<lb n="1512"/>romarb C c&aelig;rach do amal ba bes doib &ampersir;
rolaigestair for croicnib
<pb n="96"/>
<lb n="1513"/>na c&aelig;rach sin. Rochuala-sam iarsin co hobund in
guth isin
<lb n="1514"/>aithesgul &ampersir; is ed roraid ris: <q>A meic
inmain,</q> ar se, <q>na tabair
<lb n="1515"/>th'inghean do fhir Laitindai a clemnus, uair ticfaidh
fear
<lb n="1516"/>echtrandcrichi chugut sund. Is do ata i ndan clemnus rit.
Is fis ata
<lb n="1517"/>conach t'ingine. Ticfa clu mor &ampersir; maisi diar
ceniul-ne don
<lb n="1518"/>clemnus sin, uair genfidh on fhir sin &ampersir; o
t'ingin-siu rigradh na hEtaile,
<lb n="1519"/>&ampersir; genfidh dono uaidib airdrigh na huili domun o
thurgbail co
<lb n="1520"/>fuinedh grene.</q> Ba failid tra don aithisc sin tuc Puin
do, &ampersir;
<lb n="1521"/>nochor'dichel, &ampersir; roclos fo thuathaib Edaili int
aithisc sin.
<lb n="1522"/>Doronsat dono na Troiandaigh in tan sin a coblach dochum
puirt
<lb n="1523"/>ic inber srotha Tibir, &ampersir; tancatar fen for tir,
&ampersir; deisidar forin
<lb n="1524"/>feoraind fallain i fosgadh na cailli for <mls
unit="folio" n="466a"/> bru in phuirt &ampersir;
<lb n="1525"/>doratsat chucu ubla asin chaill ar ba fogmhar in tan sin,
&ampersir;
<lb n="1526"/>doradad biad asa longaib, &ampersir; doduatar a miasa ar
ba terc biad acu
<lb n="1527"/>iarsin. Roraid dono Asgan: <q>As olc indi daronsam ar
miasa
<lb n="1528"/>do ithi.</q> Ro<sup resp="GC">fh</sup>regart do
&AElig;nias o rochualaid inni roraid
<lb n="1529"/>Asgan: <q>A meic,</q> ar se, <q>ni ba holc bias de acht
is maith
<lb n="1530"/>uair is ed robai a ndan &ampersir; a tairngire dund co
mad e oired
<lb n="1531"/>robemis arin sechran imalle gan ferand d' fhaghbail noco
<lb n="1532"/>n-ethmais ar miasa (.i. bairgina robitis acu fo guit
dogres) i
<lb n="1533"/>baili i caithfimis iad is andsin dogebmus crich
&ampersir; ferand.
<lb n="1534"/>Ro-chomaillead rinde aniu in faistine sin .i. ar miasa do
ithi duin
<lb n="1535"/>ar terci in bi<sup resp="GC">d</sup> againd.</q></p>
<lb n="1536"/><p><q>Taisceltaid &ampersir; bendaigidh, a Troianachu, in
tir a tarla daib
<lb n="1537"/>sain,</q>ar se, <q>uair is i bus atharda &ampersir; bus
forba diles duib in tir
<lb n="1538"/>sin dogres, &ampersir; denaidh udpurta dona deib,
&ampersir; aidchid Ioib &ampersir; Apaill
<lb n="1539"/>&ampersir; Uenir &ampersir; na dei ar chena gu rub soraid
duib atrib in tiri-sea
<lb n="1540"/>doruachtabair.</q> Doghniat dono iarsin a n-idpurta dona
deib
<lb n="1541"/>&ampersir; tic torand mor and iarsin fo tri a comartha
shoirrthiusa doib
<lb n="1542"/>uili. Ar maitin roraidh &AElig;nias friu tiachtain dochum
n-&aelig;n
<lb n="1543"/>baili co roiartais inad a cumdaigfidis cathair doib. O
thainic
<pb n="98"/>
<lb n="1544"/>tra soillsi in l&aelig; arnamarach tancatar na Troianaigh
co h&aelig;n
<lb n="1545"/>baili &ampersir; rothocbatar inad cathrach &ampersir;
daingin doib a t&aelig;bh srotha
<lb n="1546"/>Tibir, &ampersir; rof&aelig;d dono &AElig;nias uadh
iarsin C l&aelig;ch dia muintir
<lb n="1547"/>do agallaim Laitin &ampersir; gesgadha pailme ina lamaib
i comartha
<lb n="1548"/>sitha. Rothoiris &AElig;nias fen immorro a<sup
resp="GC">c</sup> cumdach na cathrach
<lb n="1549"/>&ampersir; ic togail a mur. Rosiachtatar dono techta
&AElig;nias co cathraigh
<lb n="1550"/>Laitin. Ba haibind dono &ampersir; ba subach forbailid
robas for fai<sup resp="GC">th</sup>chi
<lb n="1551"/>in dunaidh sin Laitin .i. foirend and ac imrim each,
foirend
<lb n="1552"/>ele ac soighdeoracht, foirend oc telgad fhogha, foirend
ig ain
<lb n="1553"/>liathroiti. O 'tconnairc in lucht sin in slog
n-anaichnidh docum
<lb n="1554"/>na cathrach, teid marcach uaidibh cona fis do Laitin fir
a
<lb n="1555"/>n-egusg anaichnidh do thiachtain dochum in duine. Roraid
<lb n="1556"/>Laitin a tabairt cuigi isin righdai a r-raibi, &ampersir;
deisidh Laitin
<lb n="1557"/>ina rigshuidhi imedon in righdai sin. Ba hurgna in
pealaid
<lb n="1558"/>righda i rabus and, C columan fora lar fuithi ica fulung.
<lb n="1559"/>Batar dealba ailli imda arna rindadh inte .i. dealba a
athar
<lb n="1560"/>&ampersir; a shenathar. Robai dono and delb Saduirn
&ampersir; Picc &ampersir; Puin &ampersir;
<lb n="1561"/>Iain. Rorinta and dono delba rochait<sup
resp="GC">h</sup>igset o chen tar cend
<lb n="1562"/>na hEtaili. Rorinta and dono delba &ampersir; fuath na
n-arm &ampersir; na
<lb n="1563"/>luirech &ampersir; na sciath &ampersir; na cloidim
&ampersir; na soighetbholg &ampersir; cendmila
<lb n="1564"/>tucsat a coscar catha &ampersir; comlaind o
echtarcenelaib amuigh chucu.
<lb n="1565"/>O rodesid tra Laitin ina shuidhi isin pelaid righda sin,
tugaid
<lb n="1566"/>chuigi na Troianaigh &ampersir; is ed roraidh riu iar
torachtain:
<lb n="1567"/><q>Ro-fetamar-ni,</q> ar se, <q>bar cenel &ampersir;
docualamar bar righcathair.
<lb n="1568"/>Indisid duind cena cid as ail duib sund, <mls
unit="folio" n="466b"/> &ampersir; cid ni
<lb n="1569"/>conaighid, &ampersir; cid 'ma tancubair tar il-muirib
&ampersir; il-tiri<sup resp="GC">b</sup> ot<sup resp="GC">h</sup>a
<lb n="1570"/>Asia co tracht na hEtaile. In ar aineolus no ar merugudh
<lb n="1571"/>tancubair, no in egindail ainfine rodus-tuc?</q>
Rofregair
<lb n="1572"/>Illeonius do muintir &AElig;nias don righ do Latin: <q>A
rig uasail airechda
<lb n="1573"/>do chlaind portrathmair Puin meic Picc, ni merugudh
&ampersir; ni
<lb n="1574"/>haineolus &ampersir; ni hegendail ainfine dos-fuc co
hEtail acht is d'ar
<lb n="1575"/>ndeoin buden &ampersir; is do reir ar comairle tancamar
co hEdail.
<pb n="100"/>
<lb n="1576"/>Ata rig firen craibthech againd as maith gal &ampersir;
gaisgidh .i.
<lb n="1577"/>&AElig;nias mac Anachis do chenel rigdha claindi Dardain
meic
<lb n="1578"/>Ioif, &ampersir; is e dos-fuc sindi i ndochum-sa do
cuingidh in foit
<lb n="1579"/>bic i ndingnem cathraigh mbic dun a tracht na hEtaili
ogutsu
<lb n="1580"/>sund. Ocus ni ba domaisech duidsiu ar toirisim-ni agut.
Bud
<lb n="1581"/>maith ar &ndot;gnim muinterus &ampersir; ar ngnim catha
&ampersir; comlaind duid
<lb n="1582"/>dia ris a leas. Sochaide targaid cumaidh crichi
&ampersir; feraind do
<lb n="1583"/>tabairt duind acht nir'lecset na dei duind oirisium aco
.i. Apaill
<lb n="1584"/>&ampersir; Ioib, &ampersir; is ed roraidset rind
torachtain co hEtail, uair is i
<lb n="1585"/>n-Edail ar mbunad, uair is do sil Ioib duind. Atait dono
<lb n="1586"/>againd sund aisgeda bega tuccad duit o &AElig;nias .i.
cuach ordha
<lb n="1587"/>robai ag Anachis &ampersir; ac Priaim &ampersir; barrin
.i. mind cind &ampersir; flesc righda
<lb n="1588"/>Priaim &ampersir; brat corcra corrturach.</q>
Nochor'thocaib Latin a rosc
<lb n="1589"/>cen bai Ileoinius forna briathra-sa, &ampersir; robai a
menma ac scrutadh
<lb n="1590"/>na faistine doroine Puin do im clemnus do denum re fer
<lb n="1591"/>ectrandcheneoil &ampersir; rogab a menma conad e
&AElig;nias in fer echtrandceneoil
<lb n="1592"/>rotairngiredh do a clemnus fris. Roraid dono Laitin a
haithli
<lb n="1593"/>in scrutain doroine: <q>A Troianu,</q> ar se, <q>gebmait
na haisceda
<lb n="1594"/>tuc sib leib, &ampersir; molmaid iad &ampersir;
rod-bia-su indi iari, a oglaig .i
<lb n="1595"/>rod-bia inad cathrach &ampersir; imud degtire, &ampersir;
eirgid-si &ampersir; abraid re
<lb n="1596"/>h&AElig;nias tiged chugaine conaigi so, &ampersir;
rod-bia aigideacht &ampersir; failti,
<lb n="1597"/>&ampersir; rod-bia tresi &ampersir; caradrad, &ampersir;
bidh inill do, gia thi. Ata ingen
<lb n="1598"/>agum, &ampersir; ni legit na dei dam a tabairt d'fhir
Laitinta, ar is
<lb n="1599"/>ed aderait, is do fhir ectrand ata a ndan &ampersir; a
tairngire a tabairt,
<lb n="1600"/>&ampersir; is fris ata a conach, &ampersir; genfidh
uaidib riga na hEtaili &ampersir; airdrighi
<lb n="1601"/>na n-uili domun o thur<sup resp="GC">c</sup>bail co
fuinedh, &ampersir; doberthar in ingen
<lb n="1602"/>sain do &AElig;nias, ar is demin leamsa is e in fer
echtrandcrichi
<lb n="1603"/>rotairngired do clemnus rim &AElig;nias.</q> O roraid
Laitin na
<lb n="1604"/>briathra-sa, roforchongair fora muintir tri C each buada
<lb n="1605"/>robatar for lesugud aige do thabairt chuigi cona srianaib
<lb n="1606"/>cumdachtaib leo d'airgit, &ampersir; d' or buidi,
&ampersir; dorad na heochu sin a lamaib
<pb n="102"/>
<lb n="1607"/>muintiri &AElig;nias. Doradad cuigi dono carbat cumdachta
&ampersir; da ech
<lb n="1608"/>do sil grene fai dia tabairt for cend &AElig;nias fen.
Dochuadar
<lb n="1609"/>iarsin a muinter for cend &AElig;nias Laitin gusna
hasg<mls unit="folio" n="467a"/>adaib
<lb n="1610"/>sin leo co sid &ampersir; co tairisi do &ampersir; co
n-aididin clemhnusa fris.</p>
<lb n="1611"/><p>In tan tra adconnairc Iunaind cruthach rigan Ioib na
<lb n="1612"/>Troianaigh do dul forir i n-Edail &ampersir; beth doibh
i<sup resp="GC">c</sup> cumdach
<lb n="1613"/>cathrach inti, &ampersir; sid &ampersir; clemnus d'
fagbail doib o Laitin o righ
<lb n="1614"/>na hEtaili, ba galar trom lesi inni sin, ar ba cumain le
a
<lb n="1615"/>haincride re h&AElig;nias dogres. Rochroith a ceand
&ampersir; roraidh na
<lb n="1616"/>briathra-sa: <q>Is truagh damsa,</q> ar si, <q>nach
cuimgim olc do
<lb n="1617"/>denum risna Troiandaib misg<sup resp="GC">n</sup>echa-sa
rochuatar i n-Etail.
<lb n="1618"/>Tucus-<sup resp="GC">s</sup>a amais mora, &ampersir;
roelodar as gach amus dib &ampersir; as gach
<lb n="1619"/>gabud tugus-<sup resp="GC">s</sup>a doib tar mu sharugud
ar egin, &ampersir; adchim dono
<lb n="1620"/>annosa rosiachtatar in leth rothogsat .i. co hEtail,
&ampersir; atait amal
<lb n="1621"/>is maith leo fen, a<sup resp="GC">c</sup> cumdach
cathrach doib dom
<lb n="1622"/>aindeoin-sea &ampersir; ata Laitin a clemnus friu.
Rom-clos-sa &AElig;nias &ampersir; ni
<lb n="1623"/>cuimgim olc bud leor leam do, &ampersir; uair nach erghit
lim dei
<lb n="1624"/>nime do tochur for &AElig;nias, raghat a muinigin dee
iffirn do
<lb n="1625"/>thochur fair imale frim.</q> O roraidh Iunaind na
briathra-sa,
<lb n="1626"/>dot&aelig;t co ferg mor le &ampersir; londus dochum
talman, &ampersir; gairmidh chuice
<lb n="1627"/>Elegto ingen Plutoin ina gradaibh, uair ba hiside bande
na
<lb n="1628"/>himchosaide &ampersir; na deabtha &ampersir; brisde sida
&ampersir; tabartha cogaid &ampersir;
<lb n="1629"/>catha. O doruacht Elegto co hIunaind roraid fria: <q>A
ogh
<lb n="1630"/>cumachtach,</q> ar Iunand, <q>tabair uait in aiscidh so
chuindgim,
<lb n="1631"/>uair tig dit, mad ail duit brisiudh caradraidh gacha
&aelig;n bis iga
<lb n="1632"/>denum fri aroili, &ampersir; doberi imcosaid etir na
der<sup resp="GC">b</sup>braithri &ampersir;
<lb n="1633"/>debaid co marband cach dib aroili, bris in sidh so fuil
etir
<lb n="1634"/>Laitin &ampersir; &AElig;nias &ampersir; tobair imcosait
aturu, &ampersir; na leig clemnus na
<lb n="1635"/>nuidhed cairdisa doibh &ampersir; tobair imcosait etaru
co romarbha
<lb n="1636"/>cach dib a chele.</q> Rogab dono Electo do laimh o
Iunaind inni
<lb n="1637"/>sin &ampersir; dochuaid focetoir co tech Laitin
&ampersir; dochuaid do shaighidh
<lb n="1638"/>na righna .i. Amata il-cruthach righan Laitin.
Rofhaslaigh
<lb n="1639"/>fuirri a hingen do thabairt do Tuirn mac righ na Rudulda,
&ampersir; co
<pb n="104"/>
<lb n="1640"/>mad eside bud chliamain di &ampersir; na dernadh clemnus
na caradradh
<lb n="1641"/>re h&AElig;nias ocus brisiud in tshida &ampersir; in
caradraid rotriall Laitin
<lb n="1642"/>do denum re h&AElig;nias. Ros&aelig;bad tra Amata tria
faslach Electo,
<lb n="1643"/>&ampersir; rogab for bron &ampersir; toirrsi ara hingin
do tabairt do &AElig;nias &ampersir; ara
<lb n="1644"/>nemtabairt do Thuirn &ampersir; dochuaidh d' agallaim
Laitin &ampersir; is ed
<lb n="1645"/>roraid fris: <q>A righ,</q> ar si, <q>oirchis damhsa
&ampersir; dot ingin fen,
<lb n="1646"/>&ampersir; nac<sup resp="GC">h</sup>um-saraigh &ampersir;
na dena clemnus risin laithighi Troianach
<lb n="1647"/>ut fuil i<sup resp="GC">c</sup> crechaireacht <sup
resp="GC">i</sup> tir a tir, &ampersir; ragas uait amarach a tir
<lb n="1648"/>n-aili acht co fagba coir na g&aelig;thi, &ampersir;
beraid t'ingin-siu les a slad,
<lb n="1649"/>amal ros-fuc Alaxandair mac Priaimh Eleand Legata ingen
<lb n="1650"/>Tinair ben Menalus meic Aidri lais a Laighdemondaib co
Trae.
<lb n="1651"/>Cid docuaidh do<sup resp="GC">t</sup> tairisi-siu re
Tuirn o cein, cid dochuaid in
<lb n="1652"/>snaidm menic doroni dono Tuirn fortsu im tabairt Lauina
do?
<lb n="1653"/>Masa cliamain echtrandcrichi iarri doreir tegasc <mls
unit="folio" n="467b"/> na ndei
<lb n="1654"/>fort, ni mo as eachtrancrichi &AElig;nias anas Tuirn, ar
is do Grecaib
<lb n="1655"/>do Tuirn iar mbunad, uair is a Mecnib a cenel, &ampersir;
ni do
<lb n="1656"/>Laitindaib do, &ampersir; ni docho &AElig;nias do
toircetal dona deib i clemnus
<lb n="1657"/>duidsiu amal sin inas Tuirnd.</q> Cia doraid tra in rigan
co dichra
<lb n="1658"/>in imcosaid-se &AElig;nias re Laitin ic toirmesc clemnusa
re h&AElig;nias,
<lb n="1659"/>nir'gab Laitin uaithi in imchosait sin acht is ed
rosantaig Laitin
<lb n="1660"/>clemnus re h&AElig;nias. O roemidh tra in rigan Amata
impide for
<lb n="1661"/>Laitin imoni rochuindig fair, ros-gab ferg &ampersir;
londus re Laitin.
<lb n="1662"/>Ocus ros-gab fualung &ampersir; dasacht &ampersir;
dochuaid a cond &ampersir; a ciall
<lb n="1663"/>uaithi, &ampersir; rofhuadaig a hingen le a ndiamraib
&ampersir; a coilltib ar na
<lb n="1664"/>tuctai do &AElig;nias hi. O rochualatar tra mna
&ampersir; maithi &ampersir; ingenraid
<lb n="1665"/>na Laitinda Amata do techt &ampersir; a hingen i
ndithrumaib ar
<lb n="1666"/>imgabail feisi le h&AElig;nias, dochuatar a ndiaid Amata
isin dithrum i
<lb n="1667"/>raibi ar ba catamail leo Amata. O rosiachtatar dochum
n-&aelig;n
<lb n="1668"/>baili &ampersir; Amata, roraidh Amata friu: <q>A sheathra
inmaine,
<pb n="106"/>
<lb n="1669"/>denum idpurta dona deib cona rolegit clemnus do Laitin
fri
<lb n="1670"/>h&AElig;nias.</q> Ocus doronsat edpurta amal roraid Amata
friu. In
<lb n="1671"/>tan tra ba lor le hElecto doroine do imcosait a tigh
Laitin,
<lb n="1672"/>dochuaid do thig Thuirnd meic rig na Rudullda co hairegda
&ampersir;
<lb n="1673"/>nos-dealband a richt Calibe bansagart Iunaindi iside
&ampersir; <sup resp="GC">i</sup>s i
<lb n="1674"/>ferais aduaith moir int egusc &ampersir; is ed roraidh
ris: <q>A Thuirn,</q> ar
<lb n="1675"/>si, <q>is i Iunaind rom-faid-sea chugutsu da radh frit
'na leg do
<lb n="1676"/>flaithus &ampersir; do mnai cuindchidha uait do
&AElig;nias Troianda,' uair
<lb n="1677"/>d'a leigea do Laitin clemnus re h&AElig;nias, bud
cuitmidi &ampersir; bud
<lb n="1678"/>athrigh is airi sin dobert &AElig;nias fritsu. Erigh
&ampersir; geb t'armu &ampersir;
<lb n="1679"/>tinoil sloig, &ampersir; sochraidi, &ampersir; urriga
Edaile, &ampersir; indarb na Troianaigh
<lb n="1680"/>a hEtail &ampersir; loisc a longa &ampersir; impo iarsin
for Laitin, &ampersir; muna thuga
<lb n="1681"/>duit a ingen ar ais, tobaigh ar eigin hi.</q> Is ed
roraid Tuirnd
<lb n="1682"/>friasi: <q>Deithiti deaa &ampersir; didin tempaill, is ed
is latso, &ampersir; ni
<lb n="1683"/>himluadh catha etir rigaibh, a Cailibe.</q> O rochuala
Electo
<lb n="1684"/>na briathra sain roraidh Tuirn fria, nos-geb ferg
&ampersir; londus
<lb n="1685"/>fris, &ampersir; nos-dealband ina delb fen &ampersir; ba
hetig aduathmar in
<lb n="1686"/>delb sin. Ba garb granda grugach a gnuis. Batar feochra
<lb n="1687"/>feighi fuilide forderga foluaimnecha na ruisc londa
lasarda
<lb n="1688"/>robatar ina cind. Trillsi do nathrachaib nemi is e folt
bai
<lb n="1689"/>imon cend. <q>Fegh let, a Thuirn,</q> ar si, <q>mo dhealb
annosa,
<lb n="1690"/>&ampersir; in tabrai aichni form? Is misi Electo,</q> ar
si, <q>a hiffern, &ampersir; is
<lb n="1691"/>me dobeir dogres in onoir catha &ampersir; debtha,
&ampersir; basa daine &ampersir; is me
<lb n="1692"/>dobeir fortsu comtriall catha fri Troianu.</q> Rochuala
Tuirnd na
<lb n="1693"/>briathra-sa Alecto. Rogab side bruth &ampersir; brigh
&ampersir; ferg &ampersir; londus &ampersir;
<lb n="1694"/>saint catha fri Troianu &ampersir; fri Laitintaib ar
&aelig;n rian.
<lb n="1695"/>Roforcongradh uadh iarsin for Rudulltaib tinol ina
dochum; &ampersir; o
<lb n="1696"/>do-ruachtatar ros-neart &ampersir; ros-greseastair co
rochothaightis co
<lb n="1697"/>calma fri Laitintaib &ampersir; fri h&AElig;nias cona
Troiandaib co rodilsigdis
<lb n="1698"/>Edail &ampersir; co rochuirtis in loinges echtrand ut
esti <mls unit="folio" n="468a"/> &ampersir; co
<lb n="1699"/>roindarbdais iat tar il-muire. Rogabsat Rutullta dono do
laim co
<lb n="1700"/>ndingnitis inni sin.</p>
<pb n="108"/>
<lb n="1701"/><p>Teit Electo immorro iarsin gusin mbaili i raibi Asgan
mac
<lb n="1702"/>&AElig;nias ag selg a t&aelig;b srotha Thibir &ampersir;
gresid co hAscan peata
<lb n="1703"/>aige allta robai ic maccaib Tiri, &ampersir; tainic co
mbai for ingilt a
<lb n="1704"/>t&aelig;b in tsrotha. In Tirus isin is e ba reachtaire ac
Laitin.
<lb n="1705"/>Is aigi robatar alma &ampersir; indile Laitin oca
leasugud. O
<lb n="1706"/>rogluaisidar immorro coin Ascain in peata sin mac Tire,
teichid in peata
<lb n="1707"/>rompo co tech mac Tire .i. cosin mbaili inar'hailedh.
Roleig
<lb n="1708"/>dono Asgan in tan sin soighit fair go rogon he,
&ampersir; teid iarsin
<lb n="1709"/>Asgan &ampersir; lucht na selga imalle fris a<sup
resp="GC">c</sup> lenmuin na haigi co
<lb n="1710"/>ruacht co tech mac Tire. O rochlos tra gair lochta na
selga
<lb n="1711"/>&ampersir; in tafand dochum in baili dosoichet lucht in
baili amach
<lb n="1712"/>fon gair &ampersir; tegait a n-aigidh luchta na sealga.
Rosiacht and
<lb n="1713"/>ar tus Siluia ingen Tire &ampersir; ba hisidhe
robeathaiged in agh.
<lb n="1714"/>Dot&aelig;d dono in agh ina dochum sidhe focetoir
o'dchonnairc, &ampersir;
<lb n="1715"/>robai in ingen ac fega<sup resp="GC">d</sup> na hoighi
&ampersir; 'ga s-smerracht na
<lb n="1716"/>gona doratad fair &ampersir; rosaigh debaid etir maccu
Tire &ampersir; &aelig;s na
<lb n="1717"/>sealga a<sup resp="GC">c</sup> cosnum na haighi. Teit
dono in tan sin Aleacto
<lb n="1718"/>for mullach tige Tire &ampersir; sendidh bondaiderc na
hugra co garb
<lb n="1719"/>&ampersir; co haduathmar for mullach in tigi co clos fona
crichaibh
<lb n="1720"/>comfhoicsibh uili in senm sin. Tancatar dono na
Troiandaigh
<lb n="1721"/>asa sgoraibh d'fhorithin Ascain. Roferadh tra comruc
crechtach
<lb n="1722"/>crolinteach andsin, etir Laitinta &ampersir; Troiandaib.
In tan tra
<lb n="1723"/>robruthaigh in debaid, dorat Ascan aurchur soighdi for
Almon
<lb n="1724"/>mac Tiri co ndechaid triana bragait gu rus-marb focetoir.
<lb n="1725"/>Do-toitsit sochaidi ele imalle fris andsin. Dothoit and
dono Galenus
<lb n="1726"/>.i. brugaid V tret c&aelig;rach &ampersir; V n-ailbin do
buaib &ampersir; C n-arathar
<lb n="1727"/>ag frithalum a tigi.</p>
<lb n="1728"/><p>O rocumaisc tra Alecto a n-Etail &ampersir; o dorat
cach dib a cend
<lb n="1729"/>araili, dochuaid ar culu dochum Iunainde &ampersir;
romaid ria in
<lb n="1730"/>imchosait tuc etir lucht na hEtaili &ampersir; roraid fos
Alecto fri
<lb n="1731"/>Iunaind: <q>Dober-sa,</q> ar si, <q>mad ail duitsiu,
tuilledh uilc
<lb n="1732"/>fos do Troiandaib .i. dober na cathracha comfoicsi do
Laitindaib
<lb n="1733"/>dia foirithin i n-aighid na Troiandach. Ni holc lim chena
amal
<pb n="110"/>
<lb n="1734"/>ata clemnus Laitin &ampersir; &AElig;nias.</q> Teid dono
Alecto dochum
<lb n="1735"/>ifferaind baile a fargaib a seathracha .i. Tesifone
&ampersir; Megera.</p>
<lb n="1736"/><p>A haithli in air moir sin tra do chur do Asgan for
muintir
<lb n="1737"/>Laitin, berait a muinter co Laitin curpu na foirne
romarbad and
<lb n="1738"/>.i. Gailienus &ampersir; Alman &ampersir; na maithi ar
chena romarbad and &ampersir;
<lb n="1739"/>furmidh na curpu a fiadhnaisi Laitin &ampersir; adhnaghat
a<sup resp="GC">c</sup> gul &ampersir; ag
<lb n="1740"/>basgairi fris imon gnim doronsat na Troiandaig friu.
Dos-nic
<lb n="1741"/>Tuirn dono in tan sin co ferg &ampersir; co londus mor
chucu &ampersir; doraid
<lb n="1742"/>re Laitin: <q>Ni maith a iarmairt duib andiu bar cairdius
&ampersir;
<lb n="1743"/>&AElig;nias, &ampersir; bud mesu sa chach cen bethir and
ni bhus sia. Is ed
<lb n="1744"/>as choir and, denum &aelig;n coimerghi choitchind i
n-aigidh in
<lb n="1745"/>drochcheniuil tangnaigh-<mls unit="folio" n="468b"/>sea na
Troiandach failet ic
<lb n="1746"/>slatbrat i tir a tir; &ampersir; dichuirther a hEtail ar
egin</q>; &ampersir; ba he sin
<lb n="1747"/>aithesc coitcend in tsloig uile inni roraid Tuirnd. Is ed
roraid
<lb n="1748"/>Laitin re Tuirnd co truime moir &ampersir; cosnumh fair
ic foremedh a
<lb n="1749"/>&aelig;nur beth a n-aighidh na sochaide, &ampersir; is ed
asbert: <q>A Tuirnd,</q>
<lb n="1750"/>ar se, <q>is rit doraga inni doberi monair &ampersir; is
duit bias a
<lb n="1751"/>frithorgain. Misi immorro,</q> ar se, <q>biad-sa im
soinmighi &ampersir; im sadaile
<lb n="1752"/>&ampersir; ni ticfa bar cagad-si frim</q>; &ampersir;
impoid Laitin a druim friu &ampersir; teid
<lb n="1753"/>uaidhib ina theach rig, &ampersir; nos-legind dorer a
comairle fen uair
<lb n="1754"/>forfhemidh a cosc. Na hEadalta tra robatar fri re ciana
roime
<lb n="1755"/>sin a sidh &ampersir; a soinmhighi ag <sup
resp="GC">t</sup>omailt &ampersir; ic tomaithim a fesi do
<lb n="1756"/>gach maithus robai ogaib. Santaigit in tan sin tria
imchosait
<lb n="1757"/>Alechto &ampersir; trian gresacht Iunaindi coimerghi
catha &ampersir; cogtha do
<lb n="1758"/>dichur na Troiandach a hEtail ar egin, &ampersir; rogab
&aelig;n baid uili
<lb n="1759"/>lucht na hEtaili im cosnum na ferand &ampersir; im
choimergi a n-aigidh
<lb n="1760"/>na Troiandach na rogabdais crich no ferand a n-Edail. Ba
mor
<lb n="1761"/>tra in slogh &ampersir; in tinol tanic andsin. Ba bagach
&ampersir; ba sochraidh
<lb n="1762"/>in coimerghi doronsat Edaildi i n-aighidh na Troianach in
tan
<lb n="1763"/>sin. Tardsat uili miscais dia trebaire &ampersir;
ros-lecset a faill ar saint
<pb n="112"/>
<lb n="1764"/>in chogaidh &ampersir; rochuirset iarnaidhi a n-arathar i
n-armaib catha
<lb n="1765"/>&ampersir; comluind, &ampersir; tancatar uili iarsin .i.
gach ri &ampersir; gach tuisech a
<lb n="1766"/>n-Etail cona slogh &ampersir; cona sochraiti lais a
soichin Tuirrn. Tainic
<lb n="1767"/>and Alessus ar imchosait ocus Aigmenon righ Grec co
sochraiti
<lb n="1768"/>moir lais. Tainic and dono Uffensus crodha coscurach cona
<lb n="1769"/>shluagh. Tainic and in milid rod rotren .i. Umbro cona
shluag.
<lb n="1770"/>Tainic and Urbius mac Ipoledi cona sluag. Ocus tancatar
and
<lb n="1771"/>il-tuisig aile cona sochraiti isin tinol sin. Tainic and
dono in
<lb n="1772"/>righmilid .i. Tuirrn mac Duin ceand gaili &ampersir;
gaiscidh arai crotha
<lb n="1773"/>&ampersir; aillechta &ampersir; mine &ampersir;
macc&aelig;machta .i. rind agha &ampersir; anratachta na
<lb n="1774"/>huile Edalta. Ord esairgni catha &ampersir; bruiti bidbad
eside. Sciath
<lb n="1775"/>dhidin &ampersir; imdeghla crichi &ampersir; ceniuil na
Rudullta, &ampersir; ni bai a
<lb n="1776"/>samhail isin uile Edalta do bruth no do brig no do
borrfadh
<lb n="1777"/>no do mhed no do mhaisi no ar maine no ar mordacht no ar
<lb n="1778"/>macc&aelig;mhdacht ar chruth no ar ceniuil ar gail no ar
gaiscedh,
<lb n="1779"/>&ampersir; is amhlaid tainic co morshluagaib Rudullta
imalle fris. Tainic
<lb n="1780"/>and dono Camilla .i. rigan na Fillsgeta co morsluagaibh
na
<lb n="1781"/>Fuilsceta le a foirithin Tuirrn. Ba hamra in rigan tainic
and.
<lb n="1782"/>Ni bai a samail do bhanchuire fer talman in tan sin do
gail
<lb n="1783"/>no do gaisced na d'aine na d'athluimhe uair na romair
<lb n="1784"/>Pentisilia, rigan na Cichloisgthe. O doruachtsat tra in
mortinol
<lb n="1785"/>ill-tuath-sa na hEtaili do &aelig;n baile dochum Tuirrn
meic Duin
<lb n="1786"/>ri na Rudullta, dochuatar a righ &ampersir; a tuisigh
&ampersir; an degdhaine
<lb n="1787"/>i n-&aelig;n comairli, &ampersir; is ed rochindset uili,
teacht doib d'indarba
<lb n="1788"/>na Troianach a hEtail, &ampersir; muradh na Trae bigi
rochumdaighet na
<lb n="1789"/>Troianaigh, &ampersir; do brissiud a long &ampersir; dia
loscadh. O rochindset tra
<lb n="1790"/>in comairle sin, rosinsedar a stocaireda a sduca d'
fhuagra <mls unit="folio" n="469a"/>
<lb n="1791"/>imteachta doib d'indarba na Troianach a hEtail amal
<lb n="1792"/>rochindset. Ducuadar and a tus seda &ampersir; conaire
rompu Meseapus &ampersir;
<lb n="1793"/>Uffenus cona sochraide leo &ampersir; Mesdensius.
Dochuatar dono
<lb n="1794"/>iarsin na sluaig tancatar i sochraiti Turrn a
hill-tuathaib Edaile.
<lb n="1795"/>In tan tra rochuala &AElig;nias in tinol sin na n-Edalta
ina dochum
<lb n="1796"/>&ampersir; ba snimach, uireaglach, il-imraitech he,
&ampersir; ni fitir cid comairle
<pb n="114"/>
<lb n="1797"/>dogenadh. Rola immorro &AElig;nias d' aithli in tshnima
sin a
<lb n="1798"/>suan codulta, &ampersir; tainic dono Tiberinus, dia
srotha Tibir,'na
<lb n="1799"/>dochum &ampersir; is ed roraid ris: <q>A meic na
bandea,</q> ar se, <q>na
<lb n="1800"/>bid immorro snimh na homun fort in tinol-sa doberar
chugut,
<lb n="1801"/>ar is tu bus chosgarach cathbuadach de, &ampersir; is
remut muidfes
<lb n="1802"/>in cath &ampersir; is agut fuicfethar in ferand-sa
dogress, &ampersir; bud dilis
<lb n="1803"/>duitsiu &ampersir; dot chloind in ferand atai, ocus
nar'at uaimnech-su
<lb n="1804"/>coro' faistine bregi a n-abraim-sea rit, &ampersir;
doberim-sea comartha
<lb n="1805"/>duit ria comull .i. dogheba-su crain fhind co XXX banb
aici
<lb n="1806"/>fona hilicib srotha Tibir &ampersir; ria t&aelig;b in
tshrotha, &ampersir; dogena
<lb n="1807"/>Ascan cathair iarsin bail a n-ereocha in muc sin
romhut-su,
<lb n="1808"/>&ampersir; budh he ainm na cathrach sin Alba Longa <sup
resp="recent hand">.i. geal fada</sup>.
<lb n="1809"/>Ocus doberim comairli dono duit, dena edpurta do Iunaind
&ampersir;
<lb n="1810"/>damsa &ampersir; do Ioib &ampersir; d' Apaill, &ampersir;
erg iarsin forsin sruth-sa
<lb n="1811"/>Tibir co tech Euaindir ri na hArcaite, &ampersir; is
amlaid bi<sup resp="GC">s</sup>
<lb n="1812"/>siden dogres, a<sup resp="GC">c</sup> cogad fri
Laitindaib, &ampersir; dena-su cairdine &ampersir;
<lb n="1813"/>muinterus risin rig sin na hArcaide, &ampersir; gebaid
leat, &ampersir; dobera
<lb n="1814"/>sochraidi duit i n-aigid Laitinda, &ampersir; na bid omun
na imegla in
<lb n="1815"/>chogaid na in chatha fortsu, ar is tu bus fortail.</q> O
roraid
<lb n="1816"/>tra Tiberinus na haithesga-sa re h&AElig;nias, teid uad,
&ampersir; dobeir a
<lb n="1817"/>cend fon sruth, ar is and bai a aitreb fon sruth sin
Tibir.
<lb n="1818"/>Duisgidh &AElig;nias arsin asin tshuan a roibe,
&ampersir; o thanic soillsi
<lb n="1819"/>in l&aelig; arnamarach, adracht, &ampersir; indlaidh a
lama &ampersir; a aighidh a
<lb n="1820"/>husciu in tsrotha, &ampersir; aitchidh na dei adartha,
&ampersir; tocbhaidh a
<lb n="1821"/>lama friu, &ampersir; is ed roraid: <q>A deo nime
&ampersir; talman &ampersir; na n-usce
<lb n="1822"/>&ampersir; na srothand &ampersir; na n-aband,
rom-s&aelig;raidh arna guasachtaib-sea
<lb n="1823"/>fuilet ac tomaithem foramsa don chur-sa o Laitindaib.</q>
Togbaid
<lb n="1824"/>&AElig;nias iarsin da luing cona forind, &ampersir; teid
for sruth Tibir do
<lb n="1825"/>indsaighidh co tech Euaindir ri na hArcaite. In tan tra
robatar
<lb n="1826"/>ic imrum iarsin sruth co n-acatar in crain fhind cona
trichait
<lb n="1827"/>banb find ina diaidh fo hilicib for bru in tshrotha. O
'dconncatar
<lb n="1828"/>in muic sin tiaghait isin port sin &ampersir; edprait in
muic cona hal
<lb n="1829"/>og altoir Tibir do Iunaind. Tiaghait iarsin for seit a
conair<sup resp="GC">e</sup>
<pb n="116"/>
<lb n="1830"/>co n-acatar cathair Euaindir &ampersir; o 'dconncatar in
chathair sin,
<lb n="1831"/>impoit bruinde a long dochum na cathrach &ampersir; i
comfhocus in
<lb n="1832"/>puirt. Ocus ba la sollumna in la sin. Euaindir dono
&ampersir; ba
<lb n="1833"/>hand bai, <sup resp="GC">i</sup> fidnemeadh a ndorus na
cathrach ac denum
<lb n="1834"/>edpurta dona deib. In tan adconncatar longa &AElig;nias
chucu
<lb n="1835"/>dochum in puirt <mls unit="folio" n="469b"/> sochtaid
iarsin na hArcaidegda ac
<lb n="1836"/>fegad na long n-anaichnid &ampersir; na n-og &ampersir;
na n-armund &ampersir; nos-geb
<lb n="1837"/>egla &ampersir; omun mor iat &ampersir; ergit ona
idpurtaib co hobund, &ampersir; teit
<lb n="1838"/>Ballas: <q>Can bar cenel, &ampersir; cid teidchi? In sith
no in debaid
<lb n="1839"/>fuil agaib?</q> Rofregair &AElig;nias do a hearus a
luingi, &ampersir; is ed
<lb n="1840"/>roraid: <q>Is do sid tangamar<q>; &ampersir; rothogaib in
gesga olacraind
<lb n="1841"/>robai ina laim. <q>Troiandaig sindi,</q> for se,
<q>&ampersir; bidbuidh duind
<lb n="1842"/>Laitinda uair atait agar n-indarba a hEtail a nirt catha
&ampersir; egni.
<lb n="1843"/>Tangamar do shaighid Ebaindir do chuindchid cobra i
n-aigid
<lb n="1844"/>Laidinda.</q> Is i fregra dorat Ballas fair: <q>Cid be
can daib,
<lb n="1845"/>tigid alle do agallaim Euaindir.</q> Tiagaid na
Troiandaigh
<lb n="1846"/>iarsin a port na cathrach &ampersir; comasgaid <sup
resp="GC">muinnter</sup> Anneasa
<lb n="1847"/>&ampersir; Pallas, &ampersir; tiagait imalle co
ruachtatar gusin fidnemedh a raibi
<lb n="1848"/>Euaindir ac denum a edpurta dona deib, &ampersir; o
rosiacht &AElig;nias
<lb n="1849"/>co hairm i mbai Euaindir &ampersir; is ed roraid ris:
<q>A ri togaidi,
<lb n="1850"/>&ampersir; a fhlaith fhiren fosadh fedmnertmhar,
rom-faidset a<sup resp="GC">d</sup>
<lb n="1851"/>dochum-su do chuindghidh chobra uaidsiu form i n-aighid
Laidindai
<lb n="1852"/>fuilet agum indarba a hEtail, &ampersir; ta cairdine
&ampersir; cenel etraind ara
<lb n="1853"/>coir duidsiu sochradi sloigh do thabairt damhsa, uair is
i Maigia
<lb n="1854"/>ingen Athlaint do shenmathair-siu, &ampersir; Eleactra
ingen Athlaint
<lb n="1855"/>mo sheanmathair-sea. Araill and dono. In foirind fuil
agar
<lb n="1856"/>n-indarba-ni .i. Tuirnn cona Rudulltaib uime, ad bidbuid
suide,
<lb n="1857"/>duidsiu, &ampersir; is doig leo bud rig fortsu,
dianum-dichuired-sa a
<lb n="1858"/>hEtail. Is ed is coir duidsiu, iarum, o thanac-sa dot
atach,
<lb n="1859"/>coimerghi calma imalle rimsa a n-aigid ar namat ar ndis.
<lb n="1860"/>Tabair-siu tairisim forni, uair ni duiligh gabail againd,
&ampersir; ata m' ogbadh
<lb n="1861"/>calma fri frithalum catha &ampersir; comluind.</q> Cen
tra robai &AElig;nias
<lb n="1862"/>ac rad na mbriathar-sa, robai Euaindir ac fegad fair,
&ampersir; is ed
<lb n="1863"/>roraid Euainnir: <q>A ri rotren na Troianda, is cosmail
do
<lb n="1864"/>guth &ampersir; d' urlabra &ampersir; do delb re
hAnaichis, &ampersir; is cumain lium
<lb n="1865"/>Anachis do thiachtain chugum co hArcait &ampersir;
cairdius do denum
<pb n="118"/>
<lb n="1866"/>dund, &ampersir; dorad Anachis saighedbolg co saighdib
Licedaib, &ampersir;
<lb n="1867"/>leand corcra corrthurach, &ampersir; da shrian cona
n-imdenum oir &ampersir;
<lb n="1868"/>airgit, &ampersir; mairid fos ag Paill in dara srian dib;
&ampersir; is cumail
<lb n="1869"/>limsa,</q> ar se, <q>mu cairdis &ampersir; t' athair-siu
Anaichis, &ampersir; is i do
<lb n="1870"/>leath coir tanacais, &ampersir; muchean duit sund,
&ampersir; dod-bia inni cuindchi
<lb n="1871"/>co dichra duithrachtach acht nama is cumung &ampersir; is
becc ar
<lb n="1872"/>ferand-ni &ampersir; as uathad d' ar sluagaib, &ampersir;
aid uathad, as maith a ngal
<lb n="1873"/>&ampersir; a ngaisced, &ampersir; is calma a cathaibh.
Ocus gid uathad, dono,
<lb n="1874"/>rachdaid leatsu fo mu mac-sa .i. im Pallas CCCC oglach
imaille
<lb n="1875"/>fris at <sup resp="GC">fh</sup>oirithin-siu, &ampersir;
biaid ag foglaim gaiscid agat, &ampersir;
<lb n="1876"/>dober-sa duitsiu dono re taeb sin dia nderna mu chomairli
sloigh
<lb n="1877"/>imda &ampersir; sochraidi mora dia targa <sup
resp="GC">do</sup> fosud-su a n-Etail ar
<lb n="1878"/>egin, &ampersir; righi na hEtaili do tabairt duid. Ocus a
comfocus
<lb n="1879"/>duid sund cenel croda calma cathach comrumach .i.
Eubrusdagda.
<lb n="1880"/>Ocus robai<mls unit="folio" n="470a"/> rig fergach dimsach
croda colach acuside .i.
<lb n="1881"/>Mezentius a ainm side. Is e dognid riu in duine marb
&ampersir; in
<lb n="1882"/>duine beo do cengal bel re bel i n-&aelig;n cuibreach
&ampersir; beth doib isin
<lb n="1883"/>cengal sin co ma marb in beo. In tan tra robtar toirrsigh
iad
<lb n="1884"/>reme conar'fulaingset a crodacht, rogabsat a n-armu
&ampersir; sloidit
<lb n="1885"/>a tech fair, &ampersir; cuirit ar a muintire. Elaid-sium
fen asin orgain
<lb n="1886"/>sin, &ampersir; teid co Tuirrn mac n<sup
resp="GC">D</sup>uin co righ na Rudullta. Atat
<lb n="1887"/>tra in cenel sin ag iarraid righ doib do cathugudh
Mezenti,
<lb n="1888"/>&ampersir; adberait a faithi friu gan righ n-Edalta do
beith ogaib, &ampersir;
<lb n="1889"/>co mud fer ectrandcheneoil rogabdais doib in righi,
&ampersir; tangus
<lb n="1890"/>uaidib chugamsa do thabairt righi damh, &ampersir;
nir'gabus uaidib
<lb n="1891"/>in righi, uair robsam senoir, &ampersir; roshearg mu
brig, &ampersir; nir'gab
<lb n="1892"/>mu mac dono, ar ba do Eadailib a mathair. Dober-sa in
cenel
<lb n="1893"/>sin i muinterus duidsiu. Ata coblach mor acu, &ampersir;
atait sluaig
<lb n="1894"/>imda, &ampersir; bid mor a tuilled nirt duid, &ampersir;
bid failidh leo tusu
<lb n="1895"/>d'<sup resp="GC">fh</sup>agbail imaille friu do chogad i
n-aigidh Tuirrn &ampersir; Mezenti,
<lb n="1896"/>&ampersir; doberat rigi duidsiu, &ampersir; is ed
rotircanadh doib, co mad leo
<pb n="120"/>
<lb n="1897"/>buaid a coctha, dia ngabad ri ectrandceneoil forro.
Er<sup resp="GC">g</sup> dono
<lb n="1898"/>do saighid in ceniuil sin, &ampersir; ragaidh mo mac-sa
.i. Pallus imalle
<lb n="1899"/>rit, &ampersir; doberat rigi duid, &ampersir; ereochdaid
let a n-aigid Tuirrn.</q>
<lb n="1900"/>A haithli na mbriathar sin do rad do Euainder, teid
&AElig;nias
<lb n="1901"/>dochum a long, &ampersir; fagaid foreand dia muintir isna
longaib
<lb n="1902"/>do breith feasa do Asgan d'a mac. Dot&aelig;d foreand ele
dib
<lb n="1903"/>imale fri h&AElig;nias do thig Euaindir co ndeachfadis
imalle fris
<lb n="1904"/>co scuru na n-Eodrusdagda. O rosiacht &AElig;nias for cul
co
<lb n="1905"/>tech Euaindir rothinoilet mortinol na cathrach co
Euainder &ampersir;
<lb n="1906"/>rothoghait asin tinol sin forgla curad &ampersir;
caithmiled, anle &ampersir; anraidh
<lb n="1907"/>na hArcaide do dhul ar &aelig;n re Pallas mac Euaindir a
sochraidi
<lb n="1908"/>&AElig;nias. Rohordaiged agaibside marcshluagh c&aelig;m
cumdachta.
<lb n="1909"/>Batar and dono eachrada ana urrluma, as iat luatha
ledmeacha,
<lb n="1910"/>fo ogbaid alaind allata isin marcshluag sin. Ba hurgna in
<lb n="1911"/>congaib airm &ampersir; edigh batar acu iar n-uaisle
&ampersir; iar n-oirechus
<lb n="1912"/>gach &aelig;n robai and. Tuctha doib eiruda srolda
siregdha cona
<lb n="1913"/>n-imdenum d'or &ampersir; d' airget &ampersir; d'
findruine &ampersir; do legaib
<lb n="1914"/>logmharaib &ampersir; do gemaib gacha datha. Tuctha doib
dono
<lb n="1915"/>edaigi gacha datha etir gorm &ampersir; corcra &ampersir;
uaine &ampersir; brechtnaighi.
<lb n="1916"/>Batar claidmi ailli orduirn, at e cruaidi comshintecha
&ampersir;
<lb n="1917"/>c&aelig;msceith cumdachta &ampersir; gai gerglasa
&ampersir; slega semnecha &ampersir;
<lb n="1918"/>saigedbuilg co saighdib forordaib.</q></q></p>
<lb n="1919"/><p>O tairnic tra do Euainder togha &ampersir; tinol in
mharcsluaigh sen
<lb n="1920"/>rofhaidh a cend seda &ampersir; imtheachta co scuru na
n-Eodrusdagdha
<lb n="1921"/>co Tarcon tuisech &ampersir; comairligh na
n-Eodrusdagdha. Ba c&aelig;mh
<lb n="1922"/>docos and .i. &AElig;nias a tus dirma &ampersir;
Achisteis &ampersir; airigh na
<lb n="1923"/>Troianach &ampersir; marcshluag na n-Arcaide fo Pallas
mac Euaindir
<lb n="1924"/>ina ndhiaidh. Ba cruthach an macc&aelig;m robai etarru.
Mong
<lb n="1925"/>fhochos orbhuidhi fuir, rosc gorm glainidi ina chird. Ba
<lb n="1926"/>cosmail ri forcleithi cailli cetemuin no fri sian slebi
cechtar a
<lb n="1927"/>dha gruadh. <mls unit="folio" n="470b"/> Anddar lat ba
fras do nemandaib rolad
<lb n="1928"/>ina ceand. Anddar lat ba dual partlairgi a beoil. Ba
gilithir ri
<pb n="122"/>
<lb n="1929"/>sneachta n-&aelig;n aidchi a braigi &ampersir; a cneas ar
cheana, <gap/> at e seme
<lb n="1930"/>fata fogeal co hindaib a lamh &ampersir; a cos. Brat
corcra corrthorach
<lb n="1931"/>uime. Liagdelg oir ara bruinde. Muntorc oir ima braighit.
Leni
<lb n="1932"/>srebnaidi sidaighi fria gelchnes. Cris oir co ngemaib do
lig<sup resp="GC">aib</sup>
<lb n="1933"/>logmuraib imo t&aelig;bu. Cloidem orduirrn fora cri, a
suigedad,
<lb n="1934"/>fillti a rind co urdorn, sinig amal colg. Ledraig finda
fo usce,
<lb n="1935"/>ledrad finda for cind, &ampersir; ni tescadh tuind. Danid
da leith don
<lb n="1936"/>duine &ampersir; ni cluined co hiarcen. Dergsgiath
bocoidech co rindad
<lb n="1937"/>&ampersir; co tuaigmilaibh oir fora chliu. Ba suairc
segunta in mac sin.</p>
<lb n="1938"/><p>Lotar tra a ceand seta &ampersir; imtectha amlaid sin.
In tan tra
<lb n="1939"/>ba haine doib a n-imtecht, rocluinset mu<sup
resp="GC">i</sup>rn in morshluaig
<lb n="1940"/>&ampersir; sdocairecht &ampersir; armgrith na n-arm isin
&aelig;r uaisdib, &ampersir; adchiat
<lb n="1941"/>and delrud na sgiath &ampersir; na claidim. Gebid egla
&ampersir; aduath mor
<lb n="1942"/>na sluaigh triasna hairrdiu sin. Roraid &AElig;nias
friusamh
<lb n="1943"/>andsin: <q>Is maith in celmuine ut,</q> ar se, <q>bud
lindi a n-ait<sup resp="GC">h</sup>us,
<lb n="1944"/>uair is i mu mathair Uenir dobeir damsa in airdi-seo dia
<lb n="1945"/>foillsiugudh co mbad buaid do Thuirrn. As truagh duid, a
<lb n="1946"/>Thuirrn,</q> ar &AElig;nias, <q>inni doronus .i. in sid
do brisiudh, uair
<lb n="1947"/>dobera imnedh duid &ampersir; do Laitindaib &ampersir;
i<sup resp="GC">s</sup> sochaidi dibh raghas
<lb n="1948"/>'cum bais trit fochuind. Roimt<sup
resp="GC">h</sup>ichset iarsin co ruachtatar co
<lb n="1949"/>habaind Seritis .i. abund sidhe fuil a nglind domain,
&ampersir; fidnemedh
<lb n="1950"/>coisegartha impe do Siluan, dia coillide eside. O
rosiachtatar
<lb n="1951"/>iarum in abund sin, scuirit a n-eocho and, &ampersir;
toirisit aice co
<lb n="1952"/>roliget a scis dib. Tic dono Uenir in tan sin do agallaim
<lb n="1953"/>&AElig;nias, ocus tuc le na harmu dorine Ulcan gaba do do
cathugud
<lb n="1954"/>i n-aigidh Tuirrn .i. cloidim cru<sup
resp="GC">a</sup>idgher curata, &ampersir; se ordhuirn
<lb n="1955"/>il-egair, &ampersir; is cuma roledrad feoil &ampersir;
cnaim, &ampersir; da sleigh aithi
<lb n="1956"/>imrindi, at e c&aelig;ma coimnerta fri hurrsglaidi
&ampersir; fri himguin dib,
<lb n="1957"/>&ampersir; luirech treabraid tredualach cona cathbarr
feta fororda fuirri,
<lb n="1958"/>cona cir d'or orloiscthi fair; sciath cobrudach creduma
cona
<pb n="124"/>
<lb n="1959"/>tuaigmilaib oirfeta cona bili orloiscthi fora
drumthimcheall.
<lb n="1960"/>Rorindad isin sciath delb &ampersir; ainm gach rig
&ampersir; gach ruirigh &ampersir; gach
<lb n="1961"/>flatha rogebadh flaithus na hEtaili &ampersir;
ardflaithus in domain
<lb n="1962"/>do sil &AElig;nias, &ampersir; dorindad and dono a catha
&ampersir; a comruma &ampersir; na
<lb n="1963"/>buada doberat leo a hechtarcenelaib in domain amuigh isin
<lb n="1964"/>sgiath. O dorat tra Uenir na harmu sin do &AElig;nias,
ronert &ampersir;
<lb n="1965"/>rogres do chathughad i n-aigidh Tuirn, &ampersir; doraid
fris gan imegla
<lb n="1966"/>gan omun in catha do bith fair, uair is e noberad buaid,
&ampersir; is lais
<lb n="1967"/>dof&aelig;thsad Tuirrn.</q></p>
<lb n="1968"/><p>In tan tra robai &AElig;nias ac iarraid na
sochraidi-sea, rofaidh
<lb n="1969"/>Iunaind Iris bande do saigidh Tuirrn, &ampersir; roraidh
fris: <q>Do
<lb n="1970"/>chuaid &AElig;nias,</q> ar si, <q>do thigh Euaindir ri na
hArcaidi
<lb n="1971"/>&ampersir; do saigidh na n-Eurasta do thinol sluaig do
thabairt <mls unit="folio" n="471a"/>
<lb n="1972"/>catha duitsiu, &ampersir; rofhagaibh a dhunad, &ampersir;
erg-siu dia eis, &ampersir;
<lb n="1973"/>loisc a longa, &ampersir; trascair mur na Trai bige,
&ampersir; cuir esti na
<lb n="1974"/>Troiandaigh, siu thi &AElig;nias.</q> O roraidh Iris na
haithesca-sa
<lb n="1975"/>re Tuirrn, teid for foluamain uadh focetoir isin
&aelig;r. Atracht
<lb n="1976"/>Tuirrn iarsin lasin gressacht dorat Iris fair, &ampersir;
adrachtatar a
<lb n="1977"/>sluaig uili lais, &ampersir; dochuatar co tren &ampersir;
co tairpteach tar muigibh
<lb n="1978"/>na hEtaili uile do saighid <sup resp="GC">in baili</sup>
i rabatar Troiandaigh.
<lb n="1979"/>Robai dono nell duibchiach uaistib do luaithredh in
talmun &ampersir;
<lb n="1980"/>do analaib na n-echradh &ampersir; na l&aelig;ch batar
forro in conair tancatar.
<lb n="1981"/>Rorat<sup resp="GC">h</sup>aig oglach do muintir ar tus,
sin, Caisus a ainm in
<lb n="1982"/>oglaigh, tuisech togaidi esidhe, &ampersir; is ed roraid:
<q>A &aelig;s cumtha,</q>
<lb n="1983"/>for se, <q>cia duibnell granda thic ina ruathar chugaind
tarin
<lb n="1984"/>magh?</q> Rofhuagair sin iarsin o ghuth mor: <q>Tigid a
fhiru,</q>
<lb n="1985"/>ar se, <q>&ampersir; gebidh co luath bar n-armu,
&ampersir; tait amach for muru.
<lb n="1986"/>Atait sund bar namait &ampersir; is calma duib uile,</q>
for se, <q>tocht
<lb n="1987"/>amach inas anadh amal ataithi.</q> Fasaidh gredan mor in
tan
<lb n="1988"/>sin a ndunadh na Troianach, &ampersir; nos-geb moregla
&ampersir; moromun,
<lb n="1989"/>&ampersir; duintir doirrsi na cathrach acu, &ampersir;
tegaid uili for muraib na
<lb n="1990"/>cathrach, uair is ed roraid &AElig;nias riu in tan
dochuaidh uaidhib,
<lb n="1991"/>gebe dosoisidh iad, na deachsaidis asa scoraib amach do
debaid
<lb n="1992"/>re neach co toirsid sain chucu. Nirbo chian iarsin co
torracht
<pb n="126"/>
<lb n="1993"/>Tuirn chucu, XX marcach, ria cach, co dorus in dunaidh,
&ampersir;
<lb n="1994"/>dobeir foch<sup resp="GC">et</sup>oir urchur don
g&aelig;i dibraicthi robai ina laim
<lb n="1995"/>forin foirind robatar a<sup resp="GC">c</sup> coimet na
Trae, &ampersir; na mur ar cheana.
<lb n="1996"/>Roleagaid uili iarsin in foirind robatar imalle fris a
ng&aelig; uile
<lb n="1997"/>forsan foirind cetna. Fosaidh gair mor tra iarsin amuig
&ampersir; tall.
<lb n="1998"/>Tic dono a bruth &ampersir; a brigh do Tuirn, &ampersir;
nod-geb ferg &ampersir; dasacht
<lb n="1999"/>uair <sup resp="GC">na</sup> tancatar na Troianaigh amach
asin dunadh do
<lb n="2000"/>chathugudh ris, &ampersir; oir na fhuair sin conair
chucusum anund. Ataigh
<lb n="2001"/>imon dunad ima cuairt ic iarraidh tus in fuighbedh conair
<lb n="2002"/>b&aelig;gail do thocht ind. Amal bis cu allaidh in tan as
gortach
<lb n="2003"/>ag timcheall leis c&aelig;rach ac iarraidh conaire isin
n-aidhchi and,
<lb n="2004"/>in tan rochluin medligh <sup resp="GC">n</sup>a n-uan aga
maithrib, is amlaidh
<lb n="2005"/>robai Tuirrn <sup resp="GC">ag</sup> timcheall dunaidh na
Troianach ag iarraidh
<lb n="2006"/>chonaire inti d' orgain na Trae robai acu. Uair nach
fuair
<lb n="2007"/>b&aelig;ghul in dunaid rogab ferg &ampersir; londus
&ampersir; forcongraidh forin
<lb n="2008"/>sluagh uile na clascanna do linad &ampersir; na longa do
loscud &ampersir;
<lb n="2009"/>tenti do chur isin dunad &ampersir; na muir do trascairt.
Adaiter tenti
<lb n="2010"/>mora acu focetoir &ampersir; focerdaid isna muraib.
Adnaighidh na
<lb n="2011"/>Troianaigh don leth eli ac dibud na tenteadh. Robai tra
<lb n="2012"/>gair mor do chectar in da lethi &ampersir; robai
cathugudh feigh feochair
<lb n="2013"/>faeburda fergach fuilech foindmethi guinech crechtach
crolinteach
<lb n="2014"/><mls unit="folio" n="471b"/> andsin. Ba huathmar agarb
imamnus, &ampersir; ba tren talchar,
<lb n="2015"/>t&aelig;bchirrthi, dimsach, deglamaigh, doedragana
rocuired in
<lb n="2016"/>chuibleng sin etir rigraidh na Rutulda &ampersir; triathu
na Troiandu co
<lb n="2017"/>luathurchurach in la sin.</p>
<lb n="2018"/><p>In tan tra adconnairc Bericintia .i. mathair na ndea,
triall do
<lb n="2019"/>Thuirrn do loscadh na long, teid do agallaim Ioibh
&ampersir; is ed roraid
<lb n="2020"/>ris: <q>A meic inmuin,</q> ar si, <q>na leig na longa ut
da loscad,
<lb n="2021"/>uair fidnemedh giusda rochoisegartha damsa doradus-<sup
resp="GC">s</sup>a do
<lb n="2022"/>&AElig;nias, in tan robai ac triall coblaigh do denum,
conid <sup resp="GC">d</sup>e doroine
<lb n="2023"/>na longa ut trialltar da loscad and, ar is limsa iarum in
<lb n="2024"/>fidhnemedh di<sup resp="GC">a</sup> ndernta. At inmuine
limsa &ampersir; na leg a loscadh.</q>
<pb n="128"/>
<lb n="2025"/>Ro<sup resp="GC">fh</sup>regair Ioibh do Bericintia:
<q><sup resp="GC">U</sup>air is ed is maith letsu,
<lb n="2026"/>ni lecfither a loscad, uair dogentar dea muiridi
dib.</q></p>
<lb n="2027"/><p>In tan tra robatar Rudullda &ampersir; Troiandaigh
i<sup resp="GC">c</sup> cathugud
<lb n="2028"/>imna longaib sin, tainic torand mor and cor'chrithnaigh
int &aelig;r
<lb n="2029"/>&ampersir; in talam &ampersir; roclos guth mor iarsin
isin &aelig;r, &ampersir; rochualatar tra
<lb n="2030"/>Troiandaigh &ampersir; Rudulltaig e, &ampersir; is ed
roraid: <q>A Troiandu,
<lb n="2031"/>connedaid bar muru, uair ni ricthi a les didin na
long-sa, ar ni
<lb n="2032"/>mo nos-ticc do Thuirnd a loscad ina loscad in mara fora
tait.
<lb n="2033"/>Legid damsa fen didin mu long.</q> Ocus roraid iarsin:
<q>Ergid,
<lb n="2034"/>a mu longa-sa, fon fairgi a richt bandea muiridi.</q>
Robrisitar na
<lb n="2035"/>longa focetoir a cuibrighi &ampersir; tegait a richtaib
ingen macdhacht
<lb n="2036"/>fon fairgi. O 'dconncatar na Rutullda inni sin, rola a
socht mor
<lb n="2037"/>&ampersir; roingantaighit uili &ampersir; roingantaigh
Mesapus buden.</p>
<lb n="2038"/><p>Tuirnd immorro gal &ampersir; gaisgidh rod rorebach
robai fo
<lb n="2039"/>bruindi side triasna hairdib sin, &ampersir; rochoirig co
mor a muintir &ampersir;
<lb n="2040"/>roraid risna Rudulltaib ba feardi les inni doronad and,
<q>uair
<lb n="2041"/>is e Ioib ros-ruc a longa ona Troiandaib ar maithib rimsa
&ampersir;
<lb n="2042"/>dono is d<sup resp="GC">i</sup>a ndilsiugud ros-ruc Ioib
na longa ona Troiandaib,
<lb n="2043"/>ar ni fuil aco treoir n-eloid for fairgi a haithli a long
do breith
<lb n="2044"/>uathu do Ioib.</q> In tir dono atait is fa chomus-som ata
side, ar
<lb n="2045"/>atait sluaigh imda &ampersir; rosochraite mor aigi do
murad &ampersir; do thogail
<lb n="2046"/>in daingin. Atait ina ceand cona terno nech dib ina
bethaid ass.
<lb n="2047"/>Roraid dono Tuirrn fos: <q>Dogniam airidi anois do
Troiannaib
<lb n="2048"/>fodechta ar ni fuilet longa aco. Tanic urmor in l&aelig;
sechaind,
<lb n="2049"/>&ampersir; doronad maith edraind gus drasta, &ampersir;
gabar longphort againd
<lb n="2050"/>fodesta &ampersir; coraigter na sluaigh imon mur as gach
aird na rab
<lb n="2051"/>conair eluidh aco.</q> Rognither tra in comairle amal
roraidh
<lb n="2052"/>Tuirrn, &ampersir; coraigther cach ina inad choir,
&ampersir; ordaigther Mes<sup resp="GC">a</sup>pus
<lb n="2053"/>a coimet dorus in dunaid, &ampersir; adaiter tendti aco
iarsin, &ampersir; caithid
<lb n="2054"/>biad &ampersir; lind, &ampersir; ordaigther &aelig;s
fairi aco iarsin. Atnaighid na
<lb n="2055"/>Troianaig for mu<mls unit="folio" n="472a"/>raib na
cathrach aga forcoimet, &ampersir; siat
<pb n="130"/>
<lb n="2056"/>imeglaig, &ampersir; ordaigid Menesteus &ampersir;
Sergestus cach dib cona armaib
<lb n="2057"/>ina inudh choir, &ampersir; ordaighit taibleda &ampersir;
ferte go slagrandaib &ampersir;
<lb n="2058"/>luithib aco ac frithalum in catha arnamarach, &ampersir;
adnaghaid iarsin
<lb n="2059"/>ina foraire ag coimed a mur. Bai dono Nisus mac Irtaic
&ampersir;
<lb n="2060"/>Ebrialis mac Opelteus a<sup resp="GC">c</sup> coimed in
dorais. Dias cumtha
<lb n="2061"/>tairisi iadsaide in da macc&aelig;mh .i. da ainle, da
tren, da
<lb n="2062"/>tretill, da rind aga &ampersir; imgona, da uaitni catha,
&ampersir; da ord esairgne
<lb n="2063"/>&ampersir; bruite bidbud. Batar feigi fuireachra a<sup
resp="GC">c</sup> forcoimet, &ampersir; batar
<lb n="2064"/>fiamaigh frithalmuaigh; nir'bo tabarta dia naimdib
tairisi doib.
<lb n="2065"/>In tan robatar na laich londa lanchalma sin ac fegad
&ampersir; ac
<lb n="2066"/>faircsin uathu amach for scoraib na Rudullta, batar a
n-imshuidhi
<lb n="2067"/>forro acht nosoisdis as, adchiat araill dona tendtib
amuigh
<lb n="2068"/>iar ndibudh gan nech ica n-adudh. <q>Is b&aelig;gul mor
siut,</q> ar
<lb n="2069"/>Nisus <q>.i. in codlud doniat na fir, uair is urusa
fogail forro
<lb n="2070"/>annosa. Robo saint limsa dul d<sup resp="GC">i</sup>a
fhobairt.</q> <q>Misi lat,</q> ar
<lb n="2071"/>Ebrialus. Is i comairle doronsat, techt do saighi<sup
resp="GC">dh</sup> Asgain &ampersir;
<lb n="2072"/>maithi na Troiandach baili a r-rabatar ina seasam
&ampersir; a sceith fora
<lb n="2073"/>mbraightib &ampersir; a claidhmhi fora cresaib,
&ampersir; siat for lar in dunaid
<lb n="2074"/>ic denum comairle cindus rogentais cathugudh i n-aigidh
in
<lb n="2075"/>morshluaig namut roiad umpu &ampersir; siad ac iarraid
cia rogebadh do
<lb n="2076"/>laim uaithib techt cona fis do &AElig;nias a mbith isin
gabadh sin i
<lb n="2077"/>rabatar. O rosiachtatar dono Nisus &ampersir; Ebrialis
ina dochum isin
<lb n="2078"/>baili i rabatar ac denum a comairle roraidh Nisus riu:
<q>A
<lb n="2079"/>degdhaine, estidh frimsa bec. Atait na sluaig-sea amuig
ina
<lb n="2080"/>codlud iar n-ol fhina &ampersir; rodibsatar a tente
&ampersir; ni fuil nech ica
<lb n="2081"/>n-adnadh, &ampersir; ni fuil furechrus ac &aelig;n dib,
uair ni hegail leo ni.
<lb n="2082"/>Dogniat airite dinne, ar rucsat na dei a longa uain
&ampersir; ni toracht
<lb n="2083"/>sochraite etir cugaind. Mad hi bar comairle, raghmaid-ni
do
<lb n="2084"/>shaighidh &AElig;nias, ar isim eolach-sa co dunad
Euaindir,</q> ar
<lb n="2085"/>Nisus, <q>&ampersir; raghmaid ar tus d'fhis in
b&aelig;ghail atconncamar a
<lb n="2086"/>scoraib na Rudullta, &ampersir; dia c&aelig;msam, ni ba
feardi don foirind
<lb n="2087"/>gusa ricfam.</q> Ocus romolsat uili maithi na Troiandach
in oirbert
<pb n="132"/>
<lb n="2088"/>rotriallsat, &ampersir; dorad seitrichi &ampersir;
somenmain don tshlogh uili inni
<lb n="2089"/>rogabsat do laimh, &ampersir; rogeall Asgan friu co
tibred seodu imda
<lb n="2090"/>&ampersir; m&aelig;ni &ampersir; sirgrada doib, dia
toirsidh leo chucu &AElig;nias dia forithin
<lb n="2091"/>asin gabad a roibe. Dochuatar iarsin uile leo co dorus in
<lb n="2092"/>dunaidh dia n-idnucul, &ampersir; roaithnestair Ebrialus
a mathair do
<lb n="2093"/>Asgan, gid bed dotegmud do .i. seanoir caillighi isidhe
tainic
<lb n="2094"/>a coimitecht a meic a thir do thir. Rogheall Asgan
riusamh
<lb n="2095"/>co leseoghad i amal roleseogad a mathair fen. Timnaid
andsin
<lb n="2096"/>celebrad dia muintir, &ampersir; tiagaid a sguru a namhud
gusin pubull
<lb n="2097"/>i mbai Ramnestes ri, ina chotludh ina cholcaidh. <mls
unit="folio" n="472b"/> Fer
<lb n="2098"/>grada dono eside do Thuirrn &ampersir; m&aelig;t<sup
resp="GC">h</sup>marcoracht; &ampersir; noc<sup
resp="GC">h</sup>or'chobair
<lb n="2099"/>in m&aelig;t<sup resp="GC">h</sup>marcoracht, ar roben
Nisus a chend de fora colcaid.
<lb n="2100"/>Marbaidh dono triur n-ogl&aelig;ch dia muintir batar ina
farradh.
<lb n="2101"/>Marbaidh fer imuchair airm Rameis, &ampersir; a ara,
&ampersir; benaid a chend
<lb n="2102"/>de buden fora lebaid. Marbaid dono Lemirum &ampersir;
Latnillum
<lb n="2103"/>&ampersir; Serranum, &ampersir; focherd Nisus ar mor a
scoraib na Rudullta.
<lb n="2104"/>Ni lugu immorro int ar rola Ebrialus ina Nistis. Marbaidh
<lb n="2105"/>sochaidhe diairmidhi do lucht na scor gan fairiughudh
<lb n="2106"/>nama. Marbaid dono Fadum &ampersir; Erbesum &ampersir;
Ecr&aelig;tum &ampersir; Abarum.
<lb n="2107"/>Tiagaid iarsin do saighidh muintire Mesapi, &ampersir;
cuirit ara
<lb n="2108"/>mora forro. In tan tra robdar scitha a<sup
resp="GC">c</sup> cor a n-air <sup resp="GC">adubairt
<lb n="2109"/>Nisas re Ebrialus</sup>: <q>As lor atam andso,</q> ar se,
<q>ar is derid
<lb n="2110"/>aidchi and, &ampersir; imthigium nachum-tair soillsi in
l&aelig; isin longport.</q>
<lb n="2111"/>Tiagait arsin asin longport amach, &ampersir; berid
Ebrialus cathbarr
<lb n="2112"/>cirach cruthordha Mesapus &ampersir; eochdillat Ramneste
&ampersir; cris
<lb n="2113"/>Tiburrthi arna cumdach d'or orloiscthi &ampersir; do
gemaib. Fagbuid
<lb n="2114"/>na scuru amlaidh sin. In tan tra batar ag imthecht a seta
co
<lb n="2115"/>subach &ampersir; co forbailidh a haithli in morchosgair
dorala doib, co
<lb n="2116"/>cualatar chucu ina n-aighidh fuaim in marcsluaigh
&ampersir; se tainic
<lb n="2117"/>andside Uoilcenus tuisech do muintir Laidin. Tainic CCC
<lb n="2118"/>marcach o Laidin a fhoirithin Tuirn. O rochualatar in
sluag
<pb n="134"/>
<lb n="2119"/>ina n-aigid, teichid rempo don chonair. Airigid in
marcsluag
<lb n="2120"/>a teichid uaidib, &ampersir; rolensat in marcsluag iat.
Elaidh Nisus
<lb n="2121"/>uaidib. Abrialus immorro is amlaid robai side, &ampersir;
cathbarr
<lb n="2122"/>Mesapi fora chind, &ampersir; nir'bo cuman leis a chor
de, co mba forell
<lb n="2123"/>don tshlog robai ina diaidh gach conair roteigid
&ampersir; co tarrus
<lb n="2124"/>iarsin. In tan rosiacht Nisus din, adnaig ag urrnaidi a
fir
<lb n="2125"/>cumtha tus in toirsid chugi, &ampersir; ona toirsidh,
impoid for culu dia
<lb n="2126"/>iarraidh co n-acaidh Ebrialus ar n-iadadh uime don
tshluagh
<lb n="2127"/>as gach aird, &ampersir; se i medon etaru, &ampersir;
nir'legedh conair eludho do
<lb n="2128"/>amach, ger'bu saint lais. O 'dconnairc Nisus in gabadh a
roibi
<lb n="2129"/>Ebrialus, ni fidir cia hamus doberad forin sluag
naimdidhe do
<lb n="2130"/>tabairt a fir cumtha as uaidibh asin gabudh a raibi
ogaib, &ampersir; is i
<lb n="2131"/>comairle tra dorone, croithidh in gai robai fora meor
&ampersir; doleig
<lb n="2132"/>dia n-indsaigidh, &ampersir; benaidh etir a da formna do
Sulmon co
<lb n="2133"/>robris a druim and &ampersir; co ndeachaid triana chridhi
gu comtrom
<lb n="2134"/>&ampersir; co ruc a urraind asa ucht, &ampersir; co
torchair marb dochum talmhun,
<lb n="2135"/>&ampersir; adnaigidh ac fegadh umpo iarsin &ampersir; ni
facatar inti ros-dibhruic.
<lb n="2136"/>Gabais Nisus gai ele &ampersir; nos-croithind &ampersir;
roleg uadh &ampersir; beanaid do
<lb n="2137"/>Toga triana ara ceachtarda co ndorchair marb gan anmain
<lb n="2138"/>dochum lair. Feargaigther Uolsensus andside, &ampersir;
dos-figh a bruth
<lb n="2139"/>&ampersir; a brigh &ampersir; nochtaid a cloidem
&ampersir; is ed roraidh re hEbrialus:
<lb n="2140"/><q>Dof&aelig;this-<sup resp="GC">s</sup>iu annosa a
ndigail na deisi dorochair and</q>; &ampersir;
<lb n="2141"/>adnaig ruathar croda curata dochum Ebrialus, &ampersir;
saidhid a
<lb n="2142"/>cloidim ina uchtbruinde co ndorchair Ebrialus <mls
unit="folio" n="473a"/> don &aelig;n forgum
<lb n="2143"/>sin gan anmain. O 'dconnairc Nisus Ebrialus gan anmain da
<lb n="2144"/>toitim 'cum bais, ba trom a galar fair &ampersir; ni
forlangair do gan a
<lb n="2145"/>digail forinti romharbh &ampersir; ros-tic a gal curudh
&ampersir; a bruth mhiled
<lb n="2146"/>&ampersir; a nert niadh &ampersir; a lamach laich
&ampersir; dobeir trethan tairptheach
<lb n="2147"/>trenfhuabartach for sluagh Laitin &ampersir; slaidhidh
bearn C reme
<lb n="2148"/>tresin sluagh &ampersir; nir'dhamh eadh na hosadh doibh
aga slaidhi &ampersir;
<lb n="2149"/>ica ndicheandadh cu laechda laidir &ampersir; co forthren
fearamail co
<lb n="2150"/>ruacht co hUolsensus bhaile a mbui a medhon in tshluaigh
&ampersir;
<lb n="2151"/>saidhidh in cloidem ina cr&aelig;s co ndeachaid triana
chul siar
<lb n="2152"/>gur'thoit Uolcenti for lar gan anmain, &ampersir; teid
Nisus iarsin ocus
<pb n="136"/>
<lb n="2153"/>laighidh for bruindi Ebrialus &ampersir; ablaidh iarsin
amal rotogh bas
<lb n="2154"/>do fen. Berid na Rudullta leo forsin longport Uolcenti
marb
<lb n="2155"/>dochum a scor, &ampersir; beraid fodb in fhiallaigh
romarbsat, &ampersir; ba
<lb n="2156"/>bronach dubach derfudach dochuatar o chumaidh a righ
&ampersir; a
<lb n="2157"/>muinteri domarb Nisus. Nir'bo subaighe robas isna scoraib
<lb n="2158"/>fora cind-sam a<sup resp="GC">g</sup> guba &ampersir; ag
cained na righ &ampersir; na taisech, na
<lb n="2159"/>n-aradh &ampersir; na n-oigthigern romarb Nisus
&ampersir; Ebrialus a scoraib na
<lb n="2160"/>Rudullta 'san aidchi cetna. Doratad doro focetoir aichni
forna
<lb n="2161"/>fodbaib tucsat leo .i. for cathbarr Mesopi &ampersir;
forna setaib ele
<lb n="2162"/>ar cena tucsat leo .i. echdilad Ramnestes &ampersir;
Tiburti.</p>
<lb n="2163"/><p>Tainic tra maidin fai sin, &ampersir; adhracht grian
os talmain. Ocus
<lb n="2164"/>roerigh Tuirrn dono ocus roghab a eirridh catha uime,
&ampersir;
<lb n="2165"/>rogabsat na sluaig uili a n-armu imalle fris, &ampersir;
coraichther cach dib ina
<lb n="2166"/>inud choir fri togail in dunaidh &ampersir; tocaibther
aco cind na deisi
<lb n="2167"/>romarbsat for cuaillaib a fiadhnaisi na Troiandach.
Doronsat
<lb n="2168"/>dono na Rudullta in tan sin mongargair comaidme ac
tocbail
<lb n="2169"/>a ceand dona Troiandaib robatar forna muraib ig angail
friu,
<lb n="2170"/>acht nama ni raibi adhbar a comaidhmhi acu, ar
rodighailset fen
<lb n="2171"/>fora taib-sim iat resiu romarbsat. In tan tra atconcatar
na
<lb n="2172"/>Troianaigh cind a muintire, doratsat aichni forro,
&ampersir; batar
<lb n="2173"/>toirrsigh dubaigh na Troiandaigh don gnim sin, &ampersir;
rosiacht in scel
<lb n="2174"/>sin co mathair Ebrialis, &ampersir; rosai a taisib
focetoir o rochualaidh
<lb n="2175"/>in scel sin. Ocus o doruacht asa taisib, dochuaid a ciall
uaithi,
<lb n="2176"/>&ampersir; ros-gab fualung &ampersir; dasacht, &ampersir;
roghab a hingne dia folt &ampersir; d<sup resp="GC">i</sup>a
<lb n="2177"/>haigidh, &ampersir; roghab for gol &ampersir; for
basgaire sechnon in dunaidh &ampersir;
<lb n="2178"/>for mur in dunaidh ag fegadh na ceand, &ampersir; is ed
roraidh
<lb n="2179"/>o'dconnairc ceand a meic: <q>A mheic inmuin,</q> ar si,
<q>as truagh in
<lb n="2180"/>coimiteacht doradus fort a tir do tir corigi-seo,
&ampersir; is truagh
<lb n="2181"/>rom-fagbai andiu gan ch&aelig;mu gan chairdi am sheanoir
chaillighi
<lb n="2182"/>o thir n-aineoil gan neach doberad fortacht on documul
agum
<pb n="138"/>
<lb n="2183"/>dod eisi-siu. Is truag dam, a mheic inmhuin, coin
&ampersir; braineoin
<lb n="2184"/>tiri aineoil ac ithi do chuirp, <mls unit="folio"
n="473b"/> &ampersir; nach rochim-sea chuigi
<lb n="2185"/>do glanadh a chrecht &ampersir; di<sup resp="GC">a</sup>
anacal for piastaib nemide. Uch,
<lb n="2186"/>a mheic inmain, is truagh ar n-imscaradh &ampersir; in
delugud fuil
<lb n="2187"/>edraind, &ampersir; cid nom-fuirigind-se dot eis-<sup
resp="GC">s</sup>iu gan eg fochetoir.</q>
<lb n="2188"/>Roraid dono iarsin frisna Rudulltaib: <q>Ma
rofetabair,</q> for si,
<lb n="2189"/><q>a Rudulta, buidhe na trocaire, benaidh in cend-sa
dimsa, co
<lb n="2190"/>fagar bas a ndiaidh mo meic.</q> Batar dubaigh toirrsigh
<lb n="2191"/>dib-rigoitich na Troiandaigh ac coisteacht re hacaine na
caillige,
<lb n="2192"/>&ampersir; tarrlaig fotaibh co mor &ampersir;
robuaidristair in sluag co tainic
<lb n="2193"/><sup resp="GC">Idaeus</sup> &ampersir; Ochtur ina dochum
a comairle Ascain &ampersir; Iliole, &ampersir;
<lb n="2194"/>rucsat ina teach ar egin.</p>
<lb n="2195"/><p>Rosentea in tan sin co crodha &ampersir; co haduathmar
ac Tuirn
<lb n="2196"/>stuic in catha do furfhogra forin sluagh comherghi do
toghail in
<lb n="2197"/>dunaid forna Troiandaib. Atrachtatar na sluaigh cechtarda
lasin
<lb n="2198"/>furfogra sin co hangbaidh agarb aniarmartach, &ampersir;
ba bruthmar,
<lb n="2199"/>brigach, borrfudach in coimergi doronsat amuigh
&ampersir; tall. Roclos
<lb n="2200"/>co cleithe nime in gair rolaiset a<sup resp="GC">g</sup>
comruc doib. Roferad tra
<lb n="2201"/>cath fergach feochair fichda forderg fuilide andsin do
cechtar in
<lb n="2202"/>da lethi, uair ni raibi menma techid ac nech dib o
'raili. Ni
<lb n="2203"/>tardh nech grad dia anmain acht co cosnadh a enech.
Dobeir
<lb n="2204"/>tra Tuirrn in tan sin cona Rudulltaib amus talchar tren,
<lb n="2205"/>tairpthech, dur, dichra, dimsach do brissidh na mur
&ampersir; in daingin &ampersir; do
<lb n="2206"/>dhul ar egin forna Troianaib do chor a n-air &ampersir;
dia ndilgend.
<lb n="2207"/>Doratsat na Troianaigh dono tres dichra difhulaing
doibsim
<lb n="2208"/>amach, &ampersir; dibraigid iarum iat do armaib
&ampersir; do clochaib &ampersir; libaraib,
<lb n="2209"/>&ampersir; trascraid slagbrandaib &ampersir; sloighi<sup
resp="GC">b</sup> &ampersir; sundu &ampersir; oilche cloch forru
<lb n="2210"/>amach dia marbad &ampersir; dia n-indarba ona muraib. Ba
truag tra
<lb n="2211"/>in imesargain &ampersir; in imthuargain &ampersir; in
comsroighledh robai and
<lb n="2212"/>etir anradu Troianda &ampersir; rigraidh na Rudullta in
tan sin. Ba
<lb n="2213"/>handsin tra doronsat na Rudulda &ampersir; na Laitinta
sgealbolg d<sup resp="GC">i</sup>a
<lb n="2214"/>sgiathaib fora sgath, &ampersir; doratsat co dichra dia
toghail in dunaidh
<lb n="2215"/>forna Troiandaib. Forind dib ac linadh na clasach
&ampersir; ac brisid
<lb n="2216"/>na fal. Foirind ele ac tabairt dremere &ampersir; arad
frisna muru.
<pb n="140"/>
<lb n="2217"/>Foirendh ac dibrugud tened forro dia loscadh. Robai dono
tor
<lb n="2218"/>ard &ampersir; forudh fo mur in dunaidh, &ampersir; bidis
na Troiandaigh andside
<lb n="2219"/>ac soighdeoracht &ampersir; ac dibrugud for sloghaib na
Laidinda. Teid
<lb n="2220"/>Tuirrn cona Rudultaib 'na dochum &ampersir; dobeir urchur
d' athainde
<lb n="2221"/>for lasadh fair co rolen int athaindi iarna shedidh don
g&aelig;th isin
<lb n="2222"/>taiblidh co roloisgid he, &ampersir; co torchair for lar
tar ur amach gosin
<lb n="2223"/>lucht robi re gnimrud and, &ampersir; ni terno nech dib
as a mbeathaid
<lb n="2224"/>acht Licius &ampersir; Elenor nama, na romarbsat a n-airm
foden. Elenor
<lb n="2225"/>dono in tan adconnairc na Rudulta ime do gach aird,
dothuig co
<lb n="2226"/>fuighbed bas leo, &ampersir; is i comairle dorone, rogab
a sciath ina laim
<lb n="2227"/>cli, &ampersir; ronocht a claidim in bail is lia
&ampersir; is dluithi doconnairc na
<lb n="2228"/>firu i medhon, &ampersir; dobeir borbruathar croda curata
chuco, &ampersir; nos-geb
<lb n="2229"/>sroigleadh &ampersir; esargain, leod &ampersir; leadradh
&ampersir; dichendad co mbenadh
<lb n="2230"/>bond fri <mls unit="folio" n="474a"/> medi &ampersir; medi
fri aroile acu gach conair dotheghidh
<lb n="2231"/>tresin sluagh. Dotoit-sim dono acusum. Licus, immorro,
eluidh
<lb n="2232"/>side triasna sluaghaib fora chul d' indsaigidh in
dunaidh, &ampersir;
<lb n="2233"/>adnaig ac drem frisi<sup resp="GC">n</sup> mur &ampersir;
na Troiandaigh ica fritholum
<lb n="2234"/>dona muraib. O 'dconnairc Tuirrn inni sin, rethidh ina
<lb n="2235"/>dhiaidh, &ampersir; amal robhi Licus ic drem frisin mur,
nos-trascrand
<lb n="2236"/>co lar chuigi, &ampersir; benaidh a chend de. Ba handsin
dono
<lb n="2237"/>romarb Ilionus trenfer Lucretrum amach. Marbaid Litherus
<lb n="2238"/>Emathona. Marbaid Asiltasc Coromeum. Marbaid Seneus
<lb n="2239"/>Ortigeim. Marbaid Turnus anund cheana VI laich lanchalma
<lb n="2240"/>do trenferaib Troiandach. Marbaid dono Capis amach
<lb n="2241"/>Priuernum. Marbaid Mesentius do chloich a tabaill gilla
og
<lb n="2242"/>amulchach allata robai a n-edach c&aelig;mhchumdachta
a<sup resp="GC">g</sup> gabail
<lb n="2243"/>na mur .i. mac Erentes. Robai oglach b&aelig;th
buadnusach
<lb n="2244"/>bagach brigach borrfudhach ar &aelig;n re Tuirr<sup
resp="GC">n</sup>, &ampersir; siur do Thuirrn
<lb n="2245"/>aigi do mnai, Numanus a ainm. Robai side ag athaisiugud
<lb n="2246"/>na Troiandach gu mor, &ampersir; ag bem forro gan teacht
doib asin
<lb n="2247"/>dunadh amach do chothughud, &ampersir; is ed roraidh riu:
<q>Nach n&aacute;ir
<lb n="2248"/>libh,</q> ar se, <q>t&aelig;b do tabairt fri daingin mur
dogres do bar
<lb n="2249"/>n-anacul ar bas, &ampersir; nach fhuil da ghoil na do
gaiscidh agaib
<lb n="2250"/>tiachtain amach as bar muraib? Is mor in dasacht
&ampersir; in
<pb n="142"/>
<lb n="2251"/>dro<sup resp="GC">ch</sup>chiall duib triall ar mna do
breith uainne a cath,
<lb n="2252"/>&ampersir; gabail oraind ar eigin a nEdail, &ampersir;
sib i nbar ndhainib banda
<lb n="2253"/>meta gan gal gan gaiscidh acht t&aelig;b re daingin agaib
dogres.
<lb n="2254"/>Is demhin derb ni rachai in bar mbethaidh uainni. Ni ba
<lb n="2255"/>hinund duib &ampersir; Greic.</q> Nir'fulaing tra do
Asgan beth ac
<lb n="2256"/>eisteacht fris ni bud sia, acht geibid chuigi a soigid,
&ampersir; roleig
<lb n="2257"/>chuigi in tan robai forna briathraib sin co ndeachaid
triana
<lb n="2258"/>cheand on chluais go 'raill co ndhorchair dochum talman
marb
<lb n="2259"/>gan anmain, &ampersir; roraid Ascan iarsin: <q>Is e sin
in frestal
<lb n="2260"/>doberid na Troiandaigh meta forna Rudultaib.</q> Doghniat
dono
<lb n="2261"/>Troianaigh gair commaidh<sup resp="GC">m</sup>i in echta
sin doroine Asgan,
<lb n="2262"/>co riacht co clethi n-&aelig;r. Feart<sup
resp="GC">h</sup>ar tra cuibleng crodha curata
<lb n="2263"/>dia ndhiden, &ampersir; dothuit dono sochaidhe etaru isin
gliaid sin.
<lb n="2264"/>Ba handsin rofhoslaigset in da brathair .i. Pandarus
&ampersir; Petius
<lb n="2265"/><sup resp="GC">a n</sup>-anmanda in dorus robai forsin
dunad, &ampersir; ba he a n-adbar,
<lb n="2266"/>do tocuiredh na Rudullta chucu dochum in dorais
&ampersir; tosdait
<lb n="2267"/>&ampersir; toirisid iarsin imon dorus fer dia deis
&ampersir; fer dia chli a<sup resp="GC">g</sup>
<lb n="2268"/>coimed in dorais co tosdach. In tan adconncatar na
Rudulta
<lb n="2269"/>in dorus fhoslaicthi, tiaghait co dana dochum in dorais
do
<lb n="2270"/>dhul isin dun. Tic and ar tus in caithmhilid Cerquuens,
in
<lb n="2271"/>comla catha, Aqui<sup resp="GC">co</sup>lus, &ampersir;
Timarus dian rigda ronaimdhidhe
<lb n="2272"/>&ampersir; Emon crodha cathbhuadhach &ampersir; tegait
buidni &ampersir; dirma dermar
<lb n="2273"/>deaghl&aelig;ch &ampersir; imad anradh imalle friu.
Tinoilet do gh<sup resp="GC">ab</sup>ail
<lb n="2274"/>riu in dorais ogbaidh uallach allata na Troiandach
robatar a<sup resp="GC">c</sup>
<lb n="2275"/>cuindghidh nois &ampersir; allaid &ampersir; urrdhurcus a
n-anma. Fearthair
<lb n="2276"/>tra gleo fichda feochair fergach andsin a ndorus in
daingin &ampersir;
<lb n="2277"/>tuitidh anraid &ampersir; laith gaile do chechtar in da
shluagh andsin,
<lb n="2278"/>&ampersir; maidhidh maidm forna Rudulltaib on dorus
&ampersir; cuirther a
<lb n="2279"/>n-ar &ampersir; <mls unit="folio" n="474b"/> tiagait na
Troianaigh a ndhiaid in madma
<lb n="2280"/>asin dunad amach. Rosoich iarsin co Tuirnd in daingin
<lb n="2281"/>do fhoslugud &ampersir; na Troianu do thiachtain as
amach, &ampersir;
<lb n="2282"/>maidm rompo forna Rudultaib &ampersir; beth doibh a<sup
resp="GC">c</sup> cor a n-air.
<lb n="2283"/>O rochuala dono Tuirnd na briathra borbuathbasacha sin
<lb n="2284"/>fagbais ant inadh a raibi ic toghail in dunaid &ampersir;
dos-fig a gal
<pb n="144"/>
<lb n="2285"/>curud &ampersir; a bruth miled &ampersir; a nert niadh
&ampersir; doshoigh cona shochraite
<lb n="2286"/>lais a n-aighidh in madhma. Ocus merbaid focetoir inti
Patenus
<lb n="2287"/>dorala do a ndiaidh na himghona. Marbaid dono Meropen
milid,
<lb n="2288"/>ocus Eirimantha ocus Petien milid, a comruc deisi. Maidm
<lb n="2289"/>remhi iarsin forna Troianaib dochum in dunaidh,
&ampersir; nos-lenand
<lb n="2290"/>Tuirnd cona Rudultaib a<sup resp="GC">c</sup> cor a n-air
co ndeochaid ina
<lb n="2291"/>ndunadh, &ampersir; luidh Tuirnd ina ndhiaidh isin dunadh
&ampersir; nir'len
<lb n="2292"/>nech dia muintir he, uair ni fhedatar a techt uaidhib a
cumasc
<lb n="2293"/>a namad. Robo turus gan tindtudh dosan sin, muna beth
<lb n="2294"/>Iunaind aga imchoimhet. In tan tra adconnairc Pindarus a
<lb n="2295"/>brathair do marbad .i. Peidias, &ampersir; maidm fora
muintir, adnaigh
<lb n="2296"/>a formna re comlaidh in dorois &ampersir; dunaidh frisna
Laitintiu &ampersir;
<lb n="2297"/>forfagaib forind dia muintir fen frisin dorus, &ampersir;
tic foirend ele
<lb n="2298"/>dib isin dunad. Ocus adconnairc tra Pindarus Tuirnd isin
<lb n="2299"/>dunadh ic tafand na Troiandach. Fa forbailigh leis a
tharrachtain
<lb n="2300"/>Tuirnd i n-ecomland, ar ba saint lais a brathair .i.
Petias do
<lb n="2301"/>dhighail fair, &ampersir; roraid fris: <q>Is tu is maith
lend do beith amal
<lb n="2302"/>atai. Ni hinund duit &ampersir; beith i righdhai Amata
&ampersir; a cathraigh
<lb n="2303"/>Duin .i. i n-Airdea. I scoraib do namhad atai, &ampersir;
ni bera
<lb n="2304"/>'h anmain lat.</q> Ocus daleg chuigi in gai romor robai
ina laim.
<lb n="2305"/>Cocerd dono Iunaind in gai sech Tuirnd cor'bean a ndorus
in
<lb n="2306"/>dunaidh .i. isin ursaind. Dobeir immorro Tuirnd bem do
cloidem
<lb n="2307"/>dosamh cor'dluig a cend fair ar do co ntorchair marb
andsin. In
<lb n="2308"/>tan adconncatar na Troiandaigh Pi<sup
resp="GC">n</sup>darnus do toitim, nos-gebh
<lb n="2309"/>eagla &ampersir; omun, &ampersir; techid sechnon in
dunaidh ria Tuirnd. Dia
<lb n="2310"/>maid edh dogned Tuirnd andsin, in dorus d' foslugud ria
muintir,
<lb n="2311"/>dot&aelig;thsaitis Troiandaigh uile de, &ampersir; robad
e sin la dedinach na
<lb n="2312"/>cathrach. Acht ceana ni hedh sin doroine, uair tainic a
bruth &ampersir;
<lb n="2313"/>a brigh &ampersir; a morfergmiled in churad co croda
comrumach
<lb n="2314"/>cosgurach cathbuadhach, &ampersir; ros-geb for sraiglead
&ampersir; esorgain, leod &ampersir;
<lb n="2315"/>leadrad, brud &ampersir; brisiudh &ampersir; basagadh na
Troianach gu mbenad
<lb n="2316"/>bond fri medi aigi gach conair dotheigedh sechnon in
dunaidh.
<lb n="2317"/>Marbaid ar tus Pallemerus caithmilid, &ampersir; Gigen
&ampersir; hAlimus &ampersir;
<pb n="146"/>
<lb n="2318"/>Frigia. Ocus marbaid dono iarsin in luchi-sa robatar
a<sup resp="GC">c</sup>
<lb n="2319"/>cathugud dona muraib amach, &ampersir; nach feadatar a
beith sin isna
<lb n="2320"/>muraib a<sup resp="GC">c</sup> cor air na Troiannach.
Ocus marbaid ochtur s&aelig;r
<lb n="2321"/>soicheneoil do Troianaib &ampersir; rosoigh in sgel sin
co taisecha
<lb n="2322"/>Troianach .i. Tuirn do chur air Troianach. Tic Menesteus
&ampersir; Sergeastus
<lb n="2323"/>rotren isin forithin forroson in tan sin, co n-acatar a
muintir
<lb n="2324"/>for teched ina n-aigid, &ampersir; Tuirnd ica faffand. Is
andsin roraid
<lb n="2325"/>Menesteus friu: <q>Cia leth teicthi, a Troianu? Cia
daingen ele
<lb n="2326"/>gusa teigthi ? Ocus nach n&aacute;ir lib &aelig;n duine
<mls unit="folio" n="475a"/> agaib a medon
<lb n="2327"/>bar ndunaidh a cor bar n-air, &ampersir; sibsi uime as
gach aird?</q>
<lb n="2328"/>Impoid arsain dochum Tuirnd uili, &ampersir; rogabsat
fora esargain as
<lb n="2329"/>gach aird, &ampersir; as e a med rothuaircset he,
conar'imoilg a anal, &ampersir;
<lb n="2330"/>cona ch&aelig;mhnacair armu do imirt, &ampersir; co
tuit<sup resp="GC">f</sup>ed leo, mina beth
<lb n="2331"/>Iunaind ica coimed, &ampersir; a<sup resp="GC">c</sup>
cur a n-arm seocha. Ba doilgi do
<lb n="2332"/>Menesteus a &aelig;nur ina sluagh uile. O rogabad airc de
amlaidh
<lb n="2333"/>sin, ros-geb foilliugud rompu dochum in muir, o nach
fuair
<lb n="2334"/>conair eluidh aile uaidibh, &ampersir; lingidh don mur
amach, amal robai,
<lb n="2335"/>cona armaib, a sruth Tibir, &ampersir; rochuaid,
&ampersir; se lochairte lethbaiti,
<lb n="2336"/>dochum a mhuintiri, &ampersir; batar failtigh fris, uair
ge rainic chucu,
<lb n="2337"/>nir'shailset a riachtain.</p>
<lb n="2338"/><p>Tic deridh don lo, &ampersir; scuirthea in deabaid,
&ampersir; teid cach
<lb n="2339"/>dia lebaidh, &ampersir; scuirid co maidin arnamharach.
Bai tra mor
<lb n="2340"/>do cnedaibh &ampersir; toirrsi &ampersir; sireachtaib a
ndunad na Troianach
<lb n="2341"/>isin aidchi sin, ocus bai mor do dherfadhaigh &ampersir;
do ghuba
<lb n="2342"/>&ampersir; geran &ampersir; lamchomairt, ocus bai mor
nguil &ampersir; mairgnighi &ampersir;
<lb n="2343"/>derchainti, uair doradsat dia n-airi gan imnedh
&ampersir; gan dochair
<lb n="2344"/>fri re na VII mbliadan o tancatar on Trae gusin aidchi
sin.
<lb n="2345"/>Ba haithrech leo gan anmhain a Sigil no a Cartaigin.
<lb n="2346"/>Rotallsat cell dia n-anmain in tan sin, ar ni roibi
conair
<lb n="2347"/>eluidh acu, uair doronsat baindea muiridhi dia longaib
cona
<lb n="2348"/>c&aelig;mnacair dul for fairgi, &ampersir; roiadh dono
morshluagh na Rudullta
<lb n="2349"/>do leith tiri cona raibi conair eluid aco na teicnid,
&ampersir; ni torracht
<lb n="2350"/>&AElig;nias dia foirithin asin gabadh a r-rabatar.</p>
<pb n="148"/>
<lb n="2351"/><p>Ba baghach brigach immorro &ampersir; ba subach
forbailidh robas
<lb n="2352"/>a scoraib na Rudalltai, o rosailset muradh in daingin
<lb n="2353"/>forna Troianaib, &ampersir; a dilgend iarsin. O tainic
tra in maidin
<lb n="2354"/>in lai arnamarach atrachtatar na Rudullta &ampersir;
fobraid togail
<lb n="2355"/>in duin forna Troianaib &ampersir; ac brisiud ma mur
&ampersir; a loscadh.
<lb n="2356"/>Fobrais in cur crodha cathbuadach .i. Caisius Umbresides
<lb n="2357"/>&ampersir; na fir airdmenmnacha anrata .i. Ecatonius
&ampersir; Timedes &ampersir;
<lb n="2358"/>Asaracus &ampersir; Castor &ampersir; Tibris.</p>
<lb n="2359"/><p>Adnagaid anall anruith gaili na Troianach forna
muraibh do
<lb n="2360"/>chathugud ina n-aigidh .i. da mac Sarpetoin righ<sup
resp="GC">d</sup>a
<lb n="2361"/>rocalma, brathair Lamhedoin &ampersir; Ethimoin
&ampersir; Acomonus .i.
<lb n="2362"/>brathair Mensedei &ampersir; curuidh &ampersir;
caithmhilid na Troianach 'malle
<lb n="2363"/>friu. Tic dono etaru sin isin cath in m&aelig;thoglach an
urdirc allata
<lb n="2364"/>&ampersir; in macc&aelig;m &ampersir; in mertretill
&ampersir; in rind agha &ampersir; imghona iarthair
<lb n="2365"/>.i. Asgan mac &AElig;nias meic Anachis meic Ilois meic
Trois meic
<lb n="2366"/>Erectonius meic Dardain meic Ioibh meic Saduirnd int
Asgan
<lb n="2367"/>isin, fer suairc sochraid seghaind s&aelig;rcheniuil in
mac sin, bunudh
<lb n="2368"/>oirechus &ampersir; ardflaith<sup resp="GC">i</sup>usa in
domain uili eside, ar is uada
<lb n="2369"/>rogenetar airdrigha in domain. Tainic dono Ismarus
&ampersir; Menestius &ampersir;
<lb n="2370"/>Capis imalle fris. Roferadh tra coibleng croda crechtach
<lb n="2371"/>crolinteach guinech fuilech f&aelig;bargher andsin. Ba
baghach
<lb n="2372"/>brigach borrfudach roferadh le caithmiledaib crodha
curata .i.
<lb n="2373"/>cechtar de <mls unit="folio" n="475b"/> in da sluagh in
coibleng sin etaru. Cen tra
<lb n="2374"/>robatar forin cathugud sin na Rudullta &ampersir; na
Troianaigh, rosiacht
<lb n="2375"/>&AElig;nias &ampersir; Paill co sgur na n-Edrusdegda
baile <sup resp="GC">i mbai</sup> Tarchon
<lb n="2376"/>drui, &ampersir; tuisigh &ampersir; flaithi &ampersir;
maithi na n-Edrusdagda 'malle fris ac
<lb n="2377"/>frithalum coctha Tuirnd &ampersir; Mestenti roindarbsat a
righa uaidibh.
<lb n="2378"/>O rosiacht tra &AElig;nias gusna maithib sin roindis doib
inni fa
<lb n="2379"/>rainig chucu .i. do chuindgidh sochraide uaidib a
n-aigidh
<lb n="2380"/>Tuirnd &ampersir; Mestenti robatar ica indarba a hEdail.
Roindis doib
<lb n="2381"/>a slond &ampersir; a chenel &ampersir; a imtechta
&ampersir; fochund a tiachtana co hEtail.
<lb n="2382"/>O docualatar inni sin roraid &AElig;nias, dochuatar
maithi na
<lb n="2383"/>n-Edrusdagdha d'a comairle d'a fhis ca fregra dobertais
for &AElig;nias.
<pb n="150"/>
<lb n="2384"/>Doraid Tarcon friu: <q>I<sup resp="GC">s</sup>
s&aelig;rclanda inti tainic chugaibh. Is
<lb n="2385"/>uaitni catha, &ampersir; is ord esoirgni &ampersir;
bruiti bidbad, i<sup resp="GC">s</sup> sgiath ditin
<lb n="2386"/>&ampersir; imdeghla crichi &ampersir; feraind, is cur
crodha cosgarthach,
<lb n="2387"/>cathbuadhach, co mbruth &ampersir; co mbrigh &ampersir;
co mborrfadh, co med &ampersir;
<lb n="2388"/>miadh &ampersir; maisi, co mini &ampersir; co mordacht
&ampersir; co m-macc&aelig;mdacht, co
<lb n="2389"/>cruth &ampersir; co cell &ampersir; co cenel, go ngais
&ampersir; go ngail &ampersir; go ngaisgidh.
<lb n="2390"/>Ocus is drech ollumun &ampersir; is gnuis righ lais
&ampersir; is coir fregra maith
<lb n="2391"/>do thabairt fair.</q> Is ed roraidsit fri Tarcon: <q>In
comairli
<lb n="2392"/>berisiu, is i dogenum.</q> <q>Is i mo chomairli duib,</q>
ar in drui,
<lb n="2393"/><q>is ed fuil a tairngiri duib, ri echtrandcheniuil do
gabail, do
<lb n="2394"/>dichur aindligidh Mesanti dib. Gebid &AElig;nias do righ
duib, ocus
<lb n="2395"/>tabraidh sochraidhe leis a n-aigidh Mesenti.</q>
Doberaidh righi
<lb n="2396"/>iarsin do &AElig;nias &ampersir; a sochraidi &ampersir; a
sluaigh a hil-cathrachaib
<lb n="2397"/>&ampersir; a hil-poiblibh Tusgia &ampersir; Ebrusdagdha
&ampersir; Lidia do teacht a
<lb n="2398"/>forithin &AElig;nias. Ba mor tra in sluag &ampersir; in
tinol tainic andsin.
<lb n="2399"/>Ba baghach &ampersir; ba sochla in coimerghi doronsat.
Batar imda rig &ampersir;
<lb n="2400"/>tuisigh &ampersir; ogthigern &ampersir; uirrigh, curuidh
&ampersir; caithmilid &ampersir; laith gaili &ampersir;
<lb n="2401"/>amuis &ampersir; anruith &ampersir; macc&aelig;m a<sup
resp="GC">c</sup> cuindgidh allaidh &ampersir; oirdercus
<lb n="2402"/>isin tinol sin tainic a forithin &AElig;nias. O
doruachtatar tra na
<lb n="2403"/>sloig sin uili &aelig;n baile, dochuaid &AElig;nias
&ampersir; Paill &ampersir; Tarcon, righ na
<lb n="2404"/>n-Eodrusdagda, cosin foirind rothogsat imalle riu, dochum
in
<lb n="2405"/>coblaigh &ampersir; dochuadar lucht XXX long for fairgi
&ampersir; dochuaidh
<lb n="2406"/>in sluagh uile for tir ar cena i comdail in choblaigh sin
gusin
<lb n="2407"/>dunadh a mbatar na Troiandaigh. Dochuaid &AElig;nias in
la sin
<lb n="2408"/>a cend seda lin a choblaigh, &ampersir; adnaig ar seolad
co haidchi.
<lb n="2409"/>In tan tra robhai &AElig;nias for stiuir a luingi isin
aidchi, tic
<lb n="2410"/>bandia Cimodocia 'na dochum, &ampersir; gebid erus na
luingi ina
<lb n="2411"/>laimh, &ampersir; is ed roraidh ris: <q>A meic na
baindea, an lin long
<lb n="2412"/>tangumar let co hEtail ron-sai Cibille baindea a rechtaib
<lb n="2413"/>bandea muridhe ar na loisged Tuirrn in la tanic diar
losgad,
<lb n="2414"/>&ampersir; o rofetamar do thiachtain isin conair-sea
tangamar-ni d'indisin
<lb n="2415"/>sgel duidsiu. Dena calma &ampersir; erg d'fhoirithin <mls
unit="folio" n="476a"/> Asgain fuil
<lb n="2416"/>a ngabudh ac Tuirnd &ampersir; tabair cath do Thuirnd
amarach, &ampersir;
<pb n="152"/>
<lb n="2417"/>muidfidh fair in cath &ampersir; cuirfe dergair Rudullta
and.</q> O
<lb n="2418"/>roraidh Cimodocea na briathra-sa, dochuaidh uad iarsin
ina
<lb n="2419"/>luathshaignen, &ampersir; dochuatar na bandea uili 'malle
fria. Rosocht
<lb n="2420"/>&AElig;nias iarsin &ampersir; ba hingnadh lais rochuala.
O tainic tra soillsi
<lb n="2421"/>in lai arnamarach, roforcongairt &AElig;nias for lucht in
coblaigh
<lb n="2422"/>beth i fur in chatha arnamarach, &ampersir; techt co
ferdha &ampersir; cu fortamail
<lb n="2423"/>a fhoirithin a muintire robatar a ngabhadh ac Laidindaib
&ampersir; ag
<lb n="2424"/>Rudultaib ag toghail a ndaingin forro. In tan tra
adconncatar
<lb n="2425"/>na Troiandaigh, robatar a<sup resp="GC">c</sup> congbail
na cathrach, in coblach
<lb n="2426"/>dochum in puirt, doberait gair mhor estibh, &ampersir;
tegaid go dichra
<lb n="2427"/>isin cathugudh gur'machtnaighset na Rudulta med
&ampersir; danadus
<lb n="2428"/>in engnuma doronsat friu. In tan adconnairc Tuirrn in
coblach
<lb n="2429"/>dochum in phuirt, roraidh risna Rudultaib foghail in
dunaidh
<lb n="2430"/>do legan uaidibh, &ampersir; teacht do gabail in puirt
frisin coblach.
<lb n="2431"/>In tan tra adconnairc Tarcon anni sin, rogres lucht in
coblaigh,
<lb n="2432"/>&ampersir; roraidh riu na longa d'imrum co mbetis a
mbruindi for tir
<lb n="2433"/>&ampersir; gach fer cona armgaisced do lem for tir ina
urchomair &ampersir;
<lb n="2434"/>doronsat in comairle sin dorat Tarcon doibh a lin uili
acht
<lb n="2435"/>nama robrised long Tarcon fen im charraic conidh ar snam
<lb n="2436"/>rosiacht a forend dochum tiri. Dochuaidh tra lucht in
choblaigh
<lb n="2437"/>a tir forro d'<sup resp="GC">fh</sup>oregin isi<sup
resp="GC">n</sup> port, &ampersir; rotaifnit na Rudulta uad,
<lb n="2438"/>&ampersir; dochuaidh &AElig;nias iarsin lucht a loingsi
co ndesid a ndhorus in
<lb n="2439"/>dunaidh i r-rabatar a mhuinter, &ampersir; dochuadar
cuigi amach a
<lb n="2440"/>muinter asin dunadh focetoir. Doruachtatar dono chucu in
tan
<lb n="2441"/>sin na sloigh rodailset dia muintir for tir. O
doruachtatar
<lb n="2442"/>chuco dochum n-&aelig;n baili na sluaigh sin uile,
doronsat a
<lb n="2443"/>corugudh ina cathaib, &ampersir; rochoraigset gach righ
fo leth dib
<lb n="2444"/>'sin cath cona shlogh diles &ampersir; cona sochraiti
fen. Rohordaiged
<lb n="2445"/>a righ &ampersir; a taisigh, a curuid &ampersir; a
caithmilid &ampersir; a laith gaili ina
<lb n="2446"/>fhiadhnaisi isin cath re diden &ampersir; re himdegail
&ampersir; urrsglaidi
<lb n="2447"/>dara ceand i n-aighidh a mbidbud isin cath. O thairnig
<lb n="2448"/>tra do &AElig;nias corugud in catha, rogres &ampersir;
ronert in sluag uili,
<pb n="154"/>
<lb n="2449"/>&ampersir; roraid riu: <q>Is coir duib,</q> ar se, <q>a
anradu s&aelig;rclanta,
<lb n="2450"/>calma do denum, ar bid sochla somainech duib madh romaib
<lb n="2451"/>muidhfes. Rosia clu &ampersir; urdurcus bar ngaile
&ampersir; bar ngaiscid gach
<lb n="2452"/>leth fon domun. Biaidh bar n-egla &ampersir; bar n-omun
forna cenelaib
<lb n="2453"/>comfhoicsib fuilet umuib, &ampersir; lemthai gach
&aelig;n, &ampersir; ni lema &aelig;n sib,
<lb n="2454"/>mad romaib muidfis in cath-sa aniu for Tuirrn. Is cosmuil
rib
<lb n="2455"/>calmacht do denum. Ad rigda ruaigmhera ba<sup
resp="GC">r</sup> riga, trena
<lb n="2456"/>talchara bar taisigh. Ad glica g&aelig;tha ba<sup
resp="GC">r</sup> comairligh. Ad
<lb n="2457"/>l&aelig;chda ledmeacha londgarga bar laith gaili. Ad
croda calma
<lb n="2458"/>curata bar caithmilid. Is maith <mls unit="folio"
n="476b"/> dono bar congaib airm
<lb n="2459"/>dochum in catha, &ampersir; at imda bar luirecha ailli
umhaidhi, at iat
<lb n="2460"/>trebraidi tredualacha co cathbarraib firailli forordhaib.
At imda
<lb n="2461"/>dono bar c&aelig;msceith corcra cumaidhe cobsaidi,
&ampersir; bar ngai glasa
<lb n="2462"/>gormchruaidhi, &ampersir; bar slega semnecha slisgorma.
Ad imda bar
<lb n="2463"/>soighedbuilg &ampersir; bar soigdi c&aelig;ma cumdachta
d'or orloiscthe.
<lb n="2464"/>Uime sin is athais mor daib muna derntai calma amlaid
sin, &ampersir;
<lb n="2465"/>febus in adbair fuil agaib.</q></p>
<lb n="2466"/><p>Cen dono robai &AElig;nias a<sup resp="GC">c</sup>
corughud a catha &ampersir; ac nertad a
<lb n="2467"/>sloigh, rotinoilit a sloigh &ampersir; a sochraidi dochum
Tuirnd, &ampersir;
<lb n="2468"/>rocoraig a catha, &ampersir; rogres a sloigh, &ampersir;
ronert co nderntais calma
<lb n="2469"/>ac indarba in tshloigh teicthigh uaithib .i. na Troianach
nach
<lb n="2470"/>fuaratar a ndin isin domun acht a mbeth for indarba a tir
i tir co
<lb n="2471"/>torachtatar Edail. Roraid dono fos: <q>Bud andum leb bith
fo
<lb n="2472"/>chis &ampersir; fo fhognum do<sup resp="GC">n</sup>
drochcenel fheltach ut na Troianach;
<lb n="2473"/>&ampersir; gid ed on, ni gebthar uaibsi acht muirfider
bar s&aelig;rcland &ampersir;
<lb n="2474"/>d&aelig;rfaiter bar mna &ampersir; bar meic &ampersir;
bar n-ingena. Bertar bar n-or
<lb n="2475"/>&ampersir; bar n-airgit &ampersir; bar n-uili indmus
&ampersir; maine, mina cathaigthi co
<lb n="2476"/>calma ac diden bar n-atharda i n-aighidh na
Troianach.</q></p>
<lb n="2477"/><p>O ruscaig doib tra a catha do corugud &ampersir; a
sloig do nertadh
<lb n="2478"/>&ampersir; do gressacht, &ampersir; o rogabsat a n-idhna
catha forro, &ampersir; rocomfoicsigh
<lb n="2479"/>cach dib dochum a chele co talcar tren tarpthech,
&ampersir; co brigmar
<lb n="2480"/>borrfudach, &ampersir; ba failidh badb derg dasachtach ac
imchosait etir,
<pb n="156"/>
<lb n="2481"/>in da chath sin, ba trom sceo nemi &ampersir; aingceoil
&ampersir; duabus for
<lb n="2482"/>sluaghaib Rudultaib in la sin. Ni bai doib adbar sitha
d'&AElig;nias
<lb n="2483"/>d'a festais indi robai de. Ba hadhuathmhar edigh in
buiridhach
<lb n="2484"/>robuirsed damraidh daghchalma na Troianach &ampersir;
<sup resp="GC">na</sup>
<lb n="2485"/>n-Eodruisdegda &ampersir; na n-Arcaidegda do chath fri
Rudultaib. Roferad tra
<lb n="2486"/>cuibleng croda crolinteach fuileth guinech gabalach
crechtach
<lb n="2487"/>crolintech etarru 'sin chath sin. Ba brisc fidbuidh a
lamhaib
<lb n="2488"/>l&aelig;ch lanchalma isin cath cetna. Rochlos and
dresachtach na
<lb n="2489"/>n-nar<sup resp="GC">m</sup> &ampersir; tulguma na sgiath
&ampersir; sgredgairi na ngai &ampersir; fedgaire na
<lb n="2490"/>cloidem &ampersir; siangairi na soighed. Adceasa andsin
sruthana fola
<lb n="2491"/>fordhergi a hindaib laigin lanfhuiltech &ampersir; colg
nded nduaibseach
<lb n="2492"/>n-aigthide imamnus &ampersir; a hindaib cloidem corr
coindealta
<lb n="2493"/>corcordha. Dorochradar andsin tra don tslogh chechtardha
gleri
<lb n="2494"/>laech londghuinech for inchaib a tigernadh. Dorochradar
and
<lb n="2495"/>fos oirrigha ana ilardha don tshlogh cobsaid cechtarda
sin.
<lb n="2496"/>Ba haigthidhe aduathmhar, &ampersir; ba cobsaidh curata
in fhobairt
<lb n="2497"/>tuc &AElig;nias for slogh na Rudulta, &ampersir; se
&ampersir; luirech trebraid
<lb n="2498"/>tredhualach alaind umaidhe uime, &ampersir; cathbarr
fororda fora cind,
<lb n="2499"/>&ampersir; sgiath sechtfillti fora chliu, &ampersir;
claidem cruaidhgher
<lb n="2500"/>colundledartha, is e daingen degfh&aelig;brach
s&aelig;rdenmach sechtleghtha
<lb n="2501"/>co demin ina des laim aga slaidhi &ampersir; iga
slechtadh, ica leodh &ampersir;
<lb n="2502"/>ica letrad aga ndhichendadh &ampersir; aga n-athcuma co
mbenadh bond
<lb n="2503"/>fri medi aigi gach conair rotheghedh tresin cath. In tan
<mls unit="folio" n="477a"/>
<lb n="2504"/>tra bai &AElig;nias forsin luinde sin, dorala chuigi ina
aighidh in
<lb n="2505"/>cur croda comrumach .i. Telon cathmilid. Focerd gliaidh
do
<lb n="2506"/>&AElig;nias, &ampersir; marbad Telon isin gliaidh sin.
Doroich dono chuigi
<lb n="2507"/>iarsin Licias lanchalma, &ampersir; dobeir comram tend
talchar do &AElig;nias
<lb n="2508"/>co ndorchair Lidsias la h&AElig;nias. Dorochratar leisin
curaidh
<lb n="2509"/>Caisias ocus Gias coraidh ocus Paro ocus Sidon &ampersir;
VII meic
<lb n="2510"/>Pairci doradsat amus for &AElig;nias. Ocus Meon ocus
Alcanor a
<lb n="2511"/>brathair ocus Nuimitor cat<sup resp="GC">h</sup>milid.
Ocus ros-imrend dono
<lb n="2512"/>&AElig;nias iarsin fo sluagaib na Rutulta fo cosmhailius
tairb
<lb n="2513"/>da<sup resp="GC">s</sup>achtaigh rogialla gail &ampersir;
gnathengnum. Dothoitetar lais rig &ampersir;
<pb n="158"/>
<lb n="2514"/>taisigh &ampersir; trenmilid &ampersir; laith gaile na
Rutulta, &ampersir; teichid roime
<lb n="2515"/>iarsin a<sup resp="GC">c</sup> cor a n-air do. Tic dono
Uilessus co sluagaibh
<lb n="2516"/>Arcuinsia leis &ampersir; Mesapus cona sochraidi a
n-aighidh in madma,
<lb n="2517"/>&ampersir; fosaighit in cath 'gan muigh sin &ampersir;
cat<sup resp="GC">h</sup>aicht<sup resp="GC">h</sup>ir co dur
<lb n="2518"/>&ampersir; co dichra do cechtar in da lethi andsin.
Dothoit and ilar
<lb n="2519"/>cait<sup resp="GC">h</sup>miled &ampersir; laith ngaili
do cechtar in da shlogh. Dobeir
<lb n="2520"/>dono Paill mac Euaindir fobairt co talchar tairpthech for
sluagaib
<lb n="2521"/>na Rudulta &ampersir; sloidhidh bearn C romhi isin chath
&ampersir; dot<sup resp="GC">h</sup>uit
<lb n="2522"/>leis Lagus lanchalma. Ocus Ispon ocus Sedemus ocus
<lb n="2523"/>Anchemoluus ocus Lairdeis ocus Timeris ocus Roedes ocus
Illus. Dobeir
<lb n="2524"/>dono Aleasus do muintir Tuirrn fobairt for slogh na
Troianach
<lb n="2525"/>&ampersir; dothoit Ladona &ampersir; Fereta &ampersir;
Demodeus ocus Strimonus &ampersir;
<lb n="2526"/>Toans &ampersir; Imoanus. In tan dono bai ac bein a
fhodbha don
<lb n="2527"/>cathmilid dia n-adh ainm Imaonus, doruacht Paill mac
Euaindir
<lb n="2528"/>ina dochum, &ampersir; feraid comruc feig feochair
fergach f&aelig;brach 'na
<lb n="2529"/>ndhis, &ampersir; dothuit Alessus la Paill isin comruc,
&ampersir; beridh a fodb.
<lb n="2530"/>Rofobair dono Lausus mac Mestensus slogha na Troianach
&ampersir;
<lb n="2531"/>fobraidh na hArcaidegda, &ampersir; focherd &aacute;r mor
forro. Adnaig dono
<lb n="2532"/>Paill mac Euaindir ina aigid do leth eli. Dofearadh
combaigh
<lb n="2533"/>crodha curata andsin etir na rigmileda .i. Paill mac
Euaindir
<lb n="2534"/>&ampersir; Lausus, &ampersir; torchair sochaidhi mor don
tshlogh cechtarda na
<lb n="2535"/>Rudulta &ampersir; na n-Arcaidegdha.</p>
<lb n="2536"/><p>In tan tra adconnairc Tuirnd in rebradh &ampersir; in
scannradh
<lb n="2537"/>tuc Paill for sluagaib na Rudulta &ampersir; doth&aelig;d
triasin cath do
<lb n="2538"/>frithalum Paill. In tan adconnairc Paill Tuirnd 'na
dochum
<lb n="2539"/>foicsighidh do frithalum co fhichdha fuireachair,
&ampersir; tic co
<lb n="2540"/>talchar dana a n-aigidh Tuirnd, &ampersir; in tan
doruacht Tuirnd
<lb n="2541"/>ina dhochum cona raibi acht edh urchuir etaru, crothaidh
<lb n="2542"/>Paill in gai romor, &ampersir; roleig co fortren
feramhaill ar amus
<lb n="2543"/>Tuirrn co ndeachaid triasin sgiath sechtfhillti,
&ampersir; ni rainic
<lb n="2544"/>a chnes ar rola Iunaind seacha rind in ghai, ar is
amhlaid
<lb n="2545"/>robai Tuirrn in la sin, &ampersir; Iunaind ica imdiden
conach rictis
<lb n="2546"/>airm a namat. Doleig dono Tuirrn aurchur don laigin
lethan
<lb n="2547"/>glas robai ina laimh co ndeachaid tresin sciath do Phaill
&ampersir;
<pb n="160"/>
<lb n="2548"/>tresin luirich trebraid tredualaigh &ampersir; trena
uchtbruindi &ampersir; co
<lb n="2549"/>robris a craidi ar dho, &ampersir; co ruc urraind triana
dhruim siar,
<lb n="2550"/>&ampersir; benaidh Paill <mls unit="folio" n="477b"/> in
gai ass, &ampersir; rod-chroithind, &ampersir; in
<lb n="2551"/>trath rothom a thelgan aris for Tuirnd, tegaid airdi ega
<lb n="2552"/>chuigi, &ampersir; toitid marb gan anmain i cris a
sceith. Doroich
<lb n="2553"/>Tuirrn chuigi iarsin, &ampersir; is ed roraidh: <q>Is
amlaidh sin,</q> ar se,
<lb n="2554"/><q>as maith leam do beth a luagh do chairdiusa fri
h&AElig;nias</q>;
<lb n="2555"/>&ampersir; benaid de in cris bai 'mo th&aelig;b
rochumdaigh do Cloandus
<lb n="2556"/>d'or orloiscthi &ampersir; do gemaib carrmogaill,
&ampersir; dia fesadh inni
<lb n="2557"/>robhai dho dhe iartain, robad fearr do na robenadh uad in
<lb n="2558"/>oirid sin, ar ba he fochund a bais iartain.</p>
<lb n="2559"/><p>In tan tra adconcatar na hArcaidegdha Paill do thoitim
<lb n="2560"/>la Tuirn, dosoichid co talchar dana do chosnum in cuirp
fri
<lb n="2561"/>Tuirn, &ampersir; beridh uad in corp, &ampersir; doberaid
leo for cris a sceith, &ampersir;
<lb n="2562"/>doghniat morghair ghubha &ampersir; guil &ampersir;
basgaire mor a<sup resp="GC">c</sup> cainedh
<lb n="2563"/>Paill. Roichidh tra in scel sin co h&AElig;nias .i.
Tuirnd do
<lb n="2564"/>marbad Paill &ampersir; a beth a<sup resp="GC">c</sup>
cur air na n-Arcaidegdha &ampersir; na
<lb n="2565"/>Troianach iarsin. In tan tra rochuala &AElig;nias in sgel
sin,
<lb n="2566"/>doerigh a bruth &ampersir; a brig and, &ampersir; a fherg
&ampersir; a gal curudh,
<lb n="2567"/>&ampersir; adraig a en gaile co mbai for luamain uasa
cind. Ba
<lb n="2568"/>ferg nathrach ferg &AElig;nias in tan sin. Ba bruth miled
&ampersir; ba
<lb n="2569"/>luth leomain, ba gal curudh, ba nert niad, ba lamach
l&aelig;ch
<lb n="2570"/>lais. Ba handsa tra fulung a fergi &ampersir; frithalum a
<lb n="2571"/>mha<sup resp="GC">c</sup>-comlaind in la sin. Noimrind in
tan sin amal damh
<lb n="2572"/>dassachtach rogialla gail, no amal leomain londbrighach,
<lb n="2573"/>&ampersir; nos-geb sroghled &ampersir; esargain,
&ampersir; focerd ar dimor forro ag
<lb n="2574"/>indsaighidh do triasin cath for iarraid Tuirnd. Dothoit
les
<lb n="2575"/>na ceithri cat<sup resp="GC">h</sup>milid IIII meic
&ampersir; Magho milid &ampersir; Anexirius
<lb n="2576"/>&ampersir; Taircitus &ampersir; Anteus &ampersir; Ludsius
cat<sup resp="GC">h</sup>milid &ampersir; Ligear a brathair.
<lb n="2577"/>In tan tra adconnairc Iunaind int ar mor sin rola
&AElig;nias
<lb n="2578"/>for Rudultaib ac iarraidh Tuirrn tresin cath, ba homun le
a
<lb n="2579"/>torachtain co Tuirnd, &ampersir; Tuirnd do thoitim lais.
Is i comairle
<pb n="162"/>
<lb n="2580"/>doroine, nos-dealband hi fen a richt &AElig;nias cona
airmgaisged,
<lb n="2581"/>&ampersir; tic a n-aighidh Tuirnd, &ampersir; fograidh
comlund fair, &ampersir; dobeir
<lb n="2582"/>athais o briathraib do. Tic Tuirnd co talchar dana ina
<lb n="2583"/>haighidh &ampersir; doleg urchur don gai robai ina laimh
fora hamus.
<lb n="2584"/>Teichidh Iunaind roimhi sin andsain &ampersir; impoidh a
druim
<lb n="2585"/>ris iga theichid. Ba dearb la Tuirnd gor'be &AElig;nias
fen
<lb n="2586"/>roteich romhe. Rogab ar cell coscur do thocur do for
<lb n="2587"/>&AElig;nias, &ampersir; roraidh fris: <q>As nar duit
teichedh,</q> for se, <q>ocus
<lb n="2588"/>na fag do muintir isin tir dia tanagais iarraidh for
il-mhuiri<sup resp="GC">b</sup>
<lb n="2589"/>&ampersir; il-tirib. Doberthar duit annosa om des-sea
foimdin firchalma
<lb n="2590"/>fon ferand, &ampersir; oiris annossa co fessam cuich
uaind bus crodha
<lb n="2591"/>&ampersir; na teich.</q> O roraidh Tuirnd na briathra-sa,
nochtaidh a
<lb n="2592"/>cloidem, &ampersir; teid ina diaidh dia tarrachtain.
Teichidh Iunaind
<lb n="2593"/>roime dochum in cobhlaigh, &ampersir; teid a luing
Oirisius Ebrusdagda,
<lb n="2594"/>&ampersir; is amlaidh robai side, &ampersir; ted esti a
tir. Teid Tuirnd ina <mls unit="folio" n="478a"/>
<lb n="2595"/>diaidh dono isin luing. Impoid Iunand iarsin dochum na
teidi,
<lb n="2596"/>&ampersir; nos-ledrand &ampersir; dobeir in g&aelig;th
&ampersir; in sruth fhuadach forin luing
<lb n="2597"/>amach forsin fairgi, &ampersir; teid Iunand uad for
foluamain isin &aelig;r, &ampersir;
<lb n="2598"/>fagbaid Tuirnd a &aelig;nur isin luing, &ampersir; ni
fhidir Tuirrn andside cid
<lb n="2599"/>dogenad. Fuabraid for nemeli moir &ampersir; toirrsi,
&ampersir; is ed roraidh:
<lb n="2600"/><q>A dhea nime, cidh 'ma tugadh in tromdighal-sa formsa?
Cidh
<lb n="2601"/>dogen, no cia leth ragat, no in rius aris mo thir
&ampersir; mo chairdi?
<lb n="2602"/>Ocus is truag dham nach eg dofhuarus, ocus oirchisidh
damh, a
<lb n="2603"/>g&aelig;tha, &ampersir; brissid in luing imna cairgib-sea
go nam-basat</q>; &ampersir;
<lb n="2604"/>triallaid a legad 'mo chloidimh, &ampersir; tomaid fo tri
lem isin fairgi
<lb n="2605"/>dia bathudh acht rotairmisg Iunaind sin uime. Cen tra
robai
<lb n="2606"/>Tuirnd isin gabad sin, beridh in g&aelig;th &ampersir; in
sruth in luing co
<lb n="2607"/>hAirdea co cathraigh nDuin. Ba heside athair Tuirrn in
<lb n="2608"/>Duin isin &ampersir; o robreg tra Iunaind Tuirnd le
asi<sup resp="GC">n</sup> cath, conngbaid
<lb n="2609"/>Mestentius in cath dia eis i n-aigidh &AElig;nias,
&ampersir; nos-imrind co
<lb n="2610"/>l&aelig;chdha laidir fo slogh na Troianach, &ampersir;
focert ar mor forro, &ampersir;
<lb n="2611"/>dothoit lais Ebrus cathmilid, &ampersir; Lathogus,
&ampersir; Palamus, &ampersir;
<lb n="2612"/>Euchaides, &ampersir; Arcon, &ampersir; Orodeis,
&ampersir; doberaid dono na Rudullta
<lb n="2613"/>co dana dichra isin cath ar &aelig;n re Mestensius.
Marbaid Cetacus
<pb n="164"/>
<lb n="2614"/>Rudulta Alcatham. Marbaid Sagrator Itaspen. Ocus Rapo
<lb n="2615"/>Partenim &ampersir; Oirtes. Marbaid Mesapus Colonium
Atroinium &ampersir;
<lb n="2616"/>Lichaonium &ampersir; Eucaten. Marbaid Salius Troianach
Atroinum.
<lb n="2617"/>Marbaid Sailium. Fearthar tra cath fichda fergach andsin
do
<lb n="2618"/>cechtar in da lethi. Ni roibi menmna techidh a<sup
resp="GC">c</sup> cechtar de. Ni
<lb n="2619"/>tarlaig nechtar de toirisi di' araile. In tan robai in
cath a coimtend
<lb n="2620"/>etaru, dobeir Mestensius tolg dermhair i cath na
Troianach,
<lb n="2621"/>&ampersir; fobraidh scanrudh &ampersir; sgaileadh for
sluagaib na Troianach.
<lb n="2622"/>O 'dconnairc &AElig;nias inni sin, dobeir frithalum fair
in conair
<lb n="2623"/>tainic. In tan rofhairich Mestensius &AElig;nias ica
fhrithalumh
<lb n="2624"/>doleg urchur don gai romhor robai ina laimh for amus
&AElig;nias
<lb n="2625"/>co roscend do sgiath &AElig;nias co romarb milid do
muintir
<lb n="2626"/>Euaindir. Doleg dono &AElig;nias in gai robai ina laimh
do
<lb n="2627"/>Mestensius co ndeachaid triasin sciath sechtfillti,
&ampersir; triasin
<lb n="2628"/>luirigh tredualaigh im Menesdensius co ndorchair for lar
don
<lb n="2629"/>&aelig;n urchur sin. Nochtaid &AElig;nias a cloidim,
&ampersir; teid ina
<lb n="2630"/>dhochum do bein a chind de. In tan adconnairc Lusus a
<lb n="2631"/>athair do thoitim, &ampersir; &AElig;nias a los a chind
do buain de dia
<lb n="2632"/>cloidem, maidhidh a dera tara gruadaibh, &ampersir; tic a
n-aigidh
<lb n="2633"/>&AElig;nias, &ampersir; tocbaid a sgiath ina agaidh
d'anacul a athar, &ampersir; ted
<lb n="2634"/>Mestensius do nigi a chrecht, &ampersir; tic as co
ndesidh for bru
<lb n="2635"/>in tshrotha oc forcoimet in catha. Gebidh Lusus comlond
for
<lb n="2636"/>&AElig;nias d'es Mestenti, &ampersir; doberait a muinter
co dichra ar &aelig;n
<lb n="2637"/>re Lusus a n-aigid &AElig;nias. Dolegit uili a ngai for
&AElig;nias, &ampersir;
<lb n="2638"/>conngbaid &AElig;nias a sgiath frisna gaib, &ampersir;
focerd <mls unit="folio" n="478b"/> de na
<lb n="2639"/>gai uile, &ampersir; dobeir &AElig;nias ruathar crodha
curata i n-aghaid
<lb n="2640"/>Lusais, &ampersir; saidhidh in cloidem coraigi a urdornd
triana slis,
<lb n="2641"/>&ampersir; thoitid Lusus marb gan anmain don &aelig;n
guin sin. In tan
<lb n="2642"/>adconnairc &AElig;nias in gne tainic don macc&aelig;m
iarna toitim, &ampersir;
<lb n="2643"/>tic a cridhi fair, &ampersir; ba trogh lais, &ampersir;
fagaidh a airm &ampersir; a fhodb
<lb n="2644"/>uili aigi, &ampersir; legidh a chorp dia muintir dia
adhnucul. Beraid a
<lb n="2645"/>muinter corp Lusais leo for crandaib a ngai dochum
Mestensius
<lb n="2646"/>baile i raibi for bru in tshrotha ina freslaighi,
&ampersir; se indlobhar
<lb n="2647"/>don guin tuc &AElig;nias fair, &ampersir; si<sup
resp="GC">a</sup>t-san for guba &ampersir; for toirse
<lb n="2648"/>dia indsaigidh. O rochuala Mestensius in guba sin,
atgeoin a
<pb n="166"/>
<lb n="2649"/>cride conid e Lusus dorchair and, &ampersir; doruacht
corp a meic.
<lb n="2650"/>Fobraidh for guba &ampersir; toirrsi, &ampersir; is ed
roraid: <q>A meic inmuin,
<lb n="2651"/>is truagh in cl&aelig;chmodh, tusu do marbad, &ampersir;
misi do beth i
<lb n="2652"/>mbeathaid. Tabair damsa each mo meic &ampersir; ragad-sa
fair do
<lb n="2653"/>dhenum comraig fri h&AElig;nias co romarbur-sa he a
ndigail mo
<lb n="2654"/>meic, no co marba-sam misi ar &aelig;n re mo mac.</q>
Ocus o doruacht
<lb n="2655"/>chuigi a ech, teid fair, &ampersir; berid lais lan a
glaice d'fhoghadhaib.
<lb n="2656"/>Adnaig for iarraidh &AElig;nias, &ampersir; legidh tri
garmand fair, &ampersir; rosiacht
<lb n="2657"/>co h&AElig;nias, &ampersir; legidh tri hurchuir diaidh a
ndiaidh fair. Foceard
<lb n="2658"/>&AElig;nias de. Doleig dono &AElig;nias urchur fairsim co
ndechaid triana
<lb n="2659"/>ceand in Rebais .i. in ech robai f&aelig; o chluais
co'raile co roling
<lb n="2660"/>int ech i n-airdi, &ampersir; co ndorchair iarsin fri
lar, &ampersir; co ndorchair
<lb n="2661"/>Mestenti for lar. Nochtaid &AElig;nias a cloidem,
&ampersir; reithid 'na
<lb n="2662"/>dochum. Doberaid na Troianaigh &ampersir; na Rudulta co
Laidintaib
<lb n="2663"/>&aelig;n gair estib in tan sin co clos co cleithi
&aelig;r. Roraid &AElig;nias
<lb n="2664"/>fris: <q>Caidi do brigh &ampersir; do nert annosa?</q>
Ocus saidhidh in
<lb n="2665"/>cloidem trid, &ampersir; adbath Mestensi<sup
resp="GC">us</sup> don &aelig;n guin sin, &ampersir; beridh
<lb n="2666"/>&AElig;nias a fhodbh &ampersir; a arm. Maididh in cath
iarsin forna
<lb n="2667"/>Rudultaib, &ampersir; focerdaid na Troianaigh a n-ar
c'aidche, &ampersir; o
<lb n="2668"/>thairnic doib a n-ar do chur, tinoilit fodbu &ampersir;
armu in fiallaigh
<lb n="2669"/>romarbad, &ampersir; gabait longport in aidchi sin a
scoraib na Rudulta,
<lb n="2670"/>&ampersir; berair lais corp Paill isin aidchi sin i
ndunad na Troianach.</p>
<lb n="2671"/><p>O thainic tra maidin in lai arnamarach, adracht
&AElig;nias, &ampersir;
<lb n="2672"/>rothinoilit chuigi a rig &ampersir; a thaisigh &ampersir;
a degdaine, &ampersir; doronsat
<lb n="2673"/>edpurta dia ndeb arin cosgur dorala doib. Ocus ronert
&ampersir;
<lb n="2674"/>rogres &AElig;nias iarsin a righa &ampersir; a thaisecha
con nderntais calma,
<lb n="2675"/>&ampersir; co mbetis urluime do thecht co cathraich
Laitin, acht co
<lb n="2676"/>tairsidh do chach adnacul a carat, &ampersir; co
rohidnaicthea corp
<lb n="2677"/>Paill uadh ar tus co cathraich Euai<sup
resp="GC">n</sup>dir. Ocus o roraid na
<lb n="2678"/>briathra-sa rochai cor'<sup resp="GC">fh</sup>liuch a
ucht &ampersir; a aighid gusin
<lb n="2679"/>dunadh bail a mbai corp Baill, &ampersir; Achates
airmimcoraidh
<lb n="2680"/>Euainir ic imcoimed in chuirp. O rosiacht &AElig;nias
gusin corp
<pb n="168"/>
<lb n="2681"/>doroine gubha mor, &ampersir; is ed roraidh: <q>A meic
inmuin,</q> ar
<lb n="2682"/>se, <q>ni he sin imscaradh <mls unit="folio" n="479a"/>
rob ail dunn etraind. Truagh
<lb n="2683"/>nach tugadh cairdi duid co mbemis a comflaithius. Is
mairg
<lb n="2684"/>damsa, &ampersir; is mairg d'Asgan, in dedhail sin.</q> O
roraidh
<lb n="2685"/>&AElig;nias na briathra-sa, roforchongair in corp do
breth co
<lb n="2686"/>cathair Euaindir, &ampersir; faididh mile fer n-armach
dia idnucul, &ampersir;
<lb n="2687"/>doberait seoit &ampersir; maine imda leis, &ampersir;
berair fuidb &ampersir; airm na
<lb n="2688"/>miled romarb, &ampersir; imthighet uad in foirind
sin.</p>
<lb n="2689"/><p>Dochuaidh &AElig;nias ina scoraib iarsin, &ampersir;
doroich teachtairi
<lb n="2690"/>chuigi o cathraigh Laitin, &ampersir; gesga pailme ina
laimh, do
<lb n="2691"/>chuindgidh deonaichi do Laidintaib, cuirp a muintire do
<lb n="2692"/>adnacul. Is i fregra tuc &AElig;nias forro: <q>Ni sinne
as cintach
<lb n="2693"/>ribsi, acht sibsi robris sidh foraind, &ampersir; rothogh
cairdius re Tuirn
<lb n="2694"/>seochumsa. Robad fhearr sidh frib fos inas debaidh. Ni do
<lb n="2695"/>dhenum cogtha no catha frib tangumar chugaib, acht na dei
da
<lb n="2696"/>radh rind isin Edail robhai a ndhan duind ferand do
gabail; &ampersir;
<lb n="2697"/>berid-si cuirp bar muintire lib, &ampersir; denaid
adnacul doib, &ampersir; robad
<lb n="2698"/>fherr lim comdibi duib.</q> Batar buidhich teachta Laitin
don
<lb n="2699"/>athaisc fuaratar, &ampersir; doradhadh doib osadh da la
deg re hadhnacul
<lb n="2700"/>a muintire gan indsaighidh forro, &ampersir; roimtigset
dia tigh lasin
<lb n="2701"/>n-aithisc sin teachta Laitin. Rosoich dono in sluagh
docuatar
<lb n="2702"/>la corp Paill co dunadh Euaindir. Rosoicheadh lucht in
<lb n="2703"/>dunaidh co nguba &ampersir; co cainedh mor ina n-aigidh,
&ampersir; o rosiachtatar
<lb n="2704"/>for &aelig;n baile, roferad mor nguba aco 'malle. Tanic
dono
<lb n="2705"/>Euaindir triasin sluag andsin gosin fuat fora roib a mhac
co
<lb n="2706"/>tugad do for lar in fuat, &ampersir; go rolaig forin
corp, &ampersir; se for
<lb n="2707"/>derfadaig, &ampersir; is ed roraid: <q>A meic inmuin,</q>
for se, <q>as truag
<lb n="2708"/>damsa nach me dochuaid d'eg romut, &ampersir; is mongenar
dod mathair
<lb n="2709"/>andiu a heg remhut.</q> Berair Paill iarsin isin
cathruigh; &ampersir; robas
<lb n="2710"/>co dubach inte in aidhchi sin. Doronadh dono techta a
<lb n="2711"/>adnacuil do Paill iarsin, &ampersir; roraid Euaindir
risna sluaghaib
<lb n="2712"/>tangatar do idnacul Paill: <q>Ergidh do shaighidh in righ
&ampersir;
<pb n="170"/>
<lb n="2713"/>abraidh ris, `as trogh mo betha-sa andiu do es mo meic,
&ampersir; is coir
<lb n="2714"/>dosam a dighailt for Tuirr<sup resp="GC">n</sup>.'</q>
Rosiachtatar dono a muinter
<lb n="2715"/>iarsin co h&AElig;nias, &ampersir; dochuatar do briathra
Euaindir. Doronad
<lb n="2716"/>dono in tan sin ac &AElig;nias &ampersir; acna teachtaib
adnacul dia cairdib &ampersir;
<lb n="2717"/>dia muindtir o bes genti. Robai mor do ghuba &ampersir;
toirrsi dono
<lb n="2718"/>in tan sin i cathair Laitin. Robatar maithri inti a<sup
resp="GC">c</sup> cainedh
<lb n="2719"/>a mac, &ampersir; meic a<sup resp="GC">c</sup> cainedh a
n-athar, &ampersir; seathracha a<sup resp="GC">c</sup> cainedh
<lb n="2720"/>a mbrathar &ampersir; comfochraib a<sup resp="GC">c</sup>
cainedh a chele. Ba dubach
<lb n="2721"/>toirrsech robas inti &ampersir; batar dimdhaigh toirrsigh
do Thuirnd uile,
<lb n="2722"/>&ampersir; aderdis ba lor do Thuirnd e fen a &aelig;nur
do dul a comrac re
<lb n="2723"/>h&AElig;nias do chosnum a mna cen co tartar for mait<sup
resp="GC">h</sup>ib Edaili
<lb n="2724"/>tocht dia muintir in n-aighidh &AElig;nias dia marbad do
chosnum
<lb n="2725"/>mna fris. Roraid dono Dranches: <q>Is ed toghus
&AElig;nias,</q> ar
<lb n="2726"/>se, <q>Tuirn a &aelig;nur do thiachtain a comlund chuigi,
&ampersir; cach do
<lb n="2727"/>beth a sidh.</q></p>
<lb n="2728"/><p><mls unit="folio" n="479b"/>In tan tra robatar forna
briathraib sin, doruacht cucu
<lb n="2729"/>Uenelus do choid do saighid Diomit do chuindchidh
sochraidi
<lb n="2730"/>chuigi i n-aigidh &AElig;nias, &ampersir; o doruachtatar
na techta cuigi,
<lb n="2731"/>roforcongair Laidin for righaibh &ampersir; for
taisechaib na Laidinta
<lb n="2732"/>tiachtain ina dochum i n-&aelig;n oireacht cor'indisidh
Uenelus scela
<lb n="2733"/>doib &ampersir; co ndentais a comairli i n-&aelig;n
baili. O doruachtatar uili
<lb n="2734"/>iarsin a maithi co roraidh Laitin re Uenelus scela a
imtechta
<lb n="2735"/>do indisin doib, adfed Uenelus doib iarsin a scela.
<q>Ranac-sa,</q>
<lb n="2736"/>ar se, <q>co sguru in rig Diomit, &ampersir;
rothaisbensam do na
<lb n="2737"/>hairrceda rucsat lind, &ampersir; roraidhsim ris conid do
chuindhghidh
<lb n="2738"/>sochraidi uadh i cath i n-aigidh &AElig;nias dochuamar-ni
cuigi.
<lb n="2739"/>Ro<sup resp="GC">fh</sup>regair Diomit duin<sup
resp="GC">n</sup>e co cenais: `Cid dia rag-sa do
<lb n="2740"/>chath fri h&AElig;nias uair is me is cintach fris, ni he
as chintach
<lb n="2741"/>frim? Robuailus do chloich agon Trai, &ampersir;
rocuidicus iga toghail,
<lb n="2742"/>&ampersir; romdagar e trid sin. Ni dligim ni de. Ni huis
in l&aelig;ch rofhuil
<lb n="2743"/>and. Maith a lus claidim &ampersir; sceith, calma a lus
gai, &ampersir; aner in fer
<lb n="2744"/>doful an. Ni ba me brisfes firindi fair. Ocus tabhraidh
do
<lb n="2745"/>&AElig;nias na haiscedha dorat sibh lib damsa, &ampersir;
denaid sidh fris.
<lb n="2746"/>Rochuingidh na scela sin,</q> ar Uenelus, <q>&ampersir;
denaidh in comairle
<pb n="172"/>
<lb n="2747"/>bus maith lib fodesta im sidh no im cath re Troianaib, ar
ni
<lb n="2748"/>foil toirmesc o Dhiomit ara caradrad n<sup
resp="GC">a</sup> ar loidigheacht.</q>
<lb n="2749"/>Roraidh Laitin in tan sin. <q>Ni andiu robo choir dund
comairli
<lb n="2750"/>uime sin, acht in tan doruachtatar ar namuit co muru ar
cathrach
<lb n="2751"/>cugaind. Nir'bo choir duind cogad na catha do thabairt
don
<lb n="2752"/>chenel nemcl&aelig;ti ut na Troianach, ar na cuirend
dogres catha
<lb n="2753"/>na cogadh do denum, &ampersir; ba fearr dund sid
&ampersir; caratrad riu ina
<lb n="2754"/>coghadh.</q> Roraidh Drainses in tan sin: <q>Dar
lind,</q> ar se,
<lb n="2755"/><q>a Laitin, is ed a<sup resp="GC">s</sup> saint la cach
uili in sidh dia lamhtais a radh
<lb n="2756"/>la Tuirnd, &ampersir; is e ni dia targha in sith suthain
.i. Lauina ingin
<lb n="2757"/>Laitin do thabairt do &AElig;nias uair is leor leo a med
dia mathaib
<lb n="2758"/>&ampersir; d'a flaithib torchair a cath la h&AElig;nias
cen co tisadh ni is mo
<lb n="2759"/>lais.</q> In tan tra rochuala Tuirrn int aithisc roraid
Drainses,
<lb n="2760"/>ron-gab fearg &ampersir; londus fris, &ampersir;
rochoirich co mor, &ampersir; roraidh ris:
<lb n="2761"/><q>Glorach meta, teichedh cach rofhuil and, is mor do
chuit
<lb n="2762"/>gloir, &ampersir; is beg do cult gaile &ampersir;
gaiscid.</q> <q>Uair is tusu is maith
<lb n="2763"/>gaisgidh,</q> ar Dranses, <q>ba coru duit cosnum Lauina
re h&AElig;nias
<lb n="2764"/>ar gaisgid &ampersir; ar comrac desi, ar tairgidh
&AElig;nias tiachtain do a
<lb n="2765"/>comrac &aelig;nfhir frit &ampersir; cach cena ina tost
inas ferg rimsa arin sidh
<lb n="2766"/>do nertadh, ar na toitedh maithi Laitinta i cath re
h&AElig;nias ni
<lb n="2767"/>as mo na dorochratar isna catha dochuirset gus aniu.</q>
Roraid
<lb n="2768"/>dono Tuirnd in tan s<sup resp="GC">in</sup>: <q>A
Drainces rofhetadar Troianaigh
<lb n="2769"/>mo gaisgidh-sa in la dorochair lim Bitas &ampersir;
Pinsiarus, &ampersir; docuadus
<lb n="2770"/>im &aelig;nar forro 'na n-&aelig;nur, &ampersir; rolass
<mls unit="folio" n="480a"/> a n-ar and, &ampersir; tanac
<lb n="2771"/>imshlan uaidib for cul. Madh omun dono la Latindo cath do
<lb n="2772"/>tabairt do &AElig;nias, raghad-sa a comrag &aelig;nfhir
ina aighidh, &ampersir; bidh
<lb n="2773"/>na sluaigh uile do beth ina tost co rochuirim ar ngleo
&ampersir; &AElig;nias.
<lb n="2774"/>Gidh cath dono bus fearr la Laitintaib do thabairt d'
&AElig;nias, ata
<lb n="2775"/>sochraidi mor agaib do tabairt catha leo .i. il-cathracha
Edaili
<lb n="2776"/>&ampersir; Mesapus &ampersir; Tolominus &ampersir;
ill-tuisigh aile cona sochraidi, &ampersir; Camilla
<lb n="2777"/>co slogaib na Fuillsgita imalle riu.</q></p>
<lb n="2778"/><p>In tan robhatar forna himraitibh sin Laitin &ampersir;
Tuirn &ampersir;
<pb n="174"/>
<lb n="2779"/>Drainches &ampersir; tuisigh Laitinda, cumscagaidh
&AElig;nias a scoru do
<lb n="2780"/>saighidh cathrach Laitin, &ampersir; rosoigh cucu Tarcon
cona
<lb n="2781"/>marcshluagh tar madhredhib na hEtaili dochum a cathrach
&ampersir; &AElig;nias
<lb n="2782"/>cona shlog troigtheach uime i conair aile tar amhredhibh
in
<lb n="2783"/>tshlebi ina dochum. O roclos in scel sin fasaigh gredhan
<lb n="2784"/>mor &ampersir; omun lucht na cathrach, &ampersir; g<sup
resp="GC">ab</sup>aid egla mor, &ampersir; gabaid
<lb n="2785"/>cach a arm, &ampersir; sgailther int airechtus,
&ampersir; teid Laitin dia tigh,
<lb n="2786"/>&ampersir; ba haithrech lais in tan sin gan clemnus re
h&AElig;nias. Sentear
<lb n="2787"/>stoc aco do comartha tinoil a sloig. Tucad foireand
dibsiden
<lb n="2788"/>do dhaingniugudh a mur, &ampersir; foirind ac doimniugud
na class,
<lb n="2789"/>ocus foirind ac tinol cloch, &ampersir; ag suidiugud
slabrand forna
<lb n="2790"/>muraib. Ba hegalach uaimnech tra robass i cathair Laitin
in
<lb n="2791"/>tan sin. Gabaid dono Tuirrn a erredh catha uime,
&ampersir; teid asin
<lb n="2792"/>cathraich amach, &ampersir; rothinoil a tir &ampersir; a
muintir uime .i. a shloigh
<lb n="2793"/>&ampersir; a shochraidi cona tuiseachaib .i. Mesapus,
&ampersir; Coras a brathair,
<lb n="2794"/>&ampersir; Camilla rigan na Fuilsgeta, &ampersir; na
maithi ar chena, &ampersir; rannaidh
<lb n="2795"/>a sluagh ar do, &ampersir; ordaigther Camilla &ampersir;
Mesapus &ampersir; Coras riana
<lb n="2796"/>marcshluag i n-aighidh Tarcon &ampersir; marcshluaigh na
<lb n="2797"/>n-Ebrusdagda, &ampersir; teit Tuirn cona chath
troighthech i n-aighidh &AElig;nias
<lb n="2798"/>isin sliabh, &ampersir; doghni cath etirnaidi i cuimgib
in tshlebhi for
<lb n="2799"/>cind &AElig;nias. Cen tra robhai Tuirn a<sup
resp="GC">c</sup> corughudh a shloigh
<lb n="2800"/>amlaidh sin, rocomfhoicsigh marcshluagh na n-Ebrusdagdha
im
<lb n="2801"/>Tarcon &ampersir; im thuiseachu Tuiscia &ampersir;
Eaururia dochum cathrach
<lb n="2802"/>Laitin. Dochuaidh dono Mesapus, &ampersir; Coras a
brathair, &ampersir;
<lb n="2803"/>Camilla <sup resp="GC">rigan</sup> na Fuillsg<sup
resp="GC">e</sup>ta co marcshluagh Laitin &ampersir; Rudulta
&ampersir;
<lb n="2804"/>Uilsgita leo i n-aigidh marcshluaigh na n-Ebrusdagdha
&ampersir; na
<lb n="2805"/>Troianach. O rosiachtatar tra in da marrcshluagh sin co
<lb n="2806"/>mbatar a comfocus di' araile, doronsat tromgair mor a<sup
resp="GC">c</sup> comrac
<lb n="2807"/>doib, &ampersir; rogab cach dib for dibrugudh araile co
feochair f&aelig;brach
<lb n="2808"/>fichda &ampersir; co fergach feg fuilidhi. Tirenus, do
muintir &AElig;nias,
<lb n="2809"/>&ampersir; Acontenus .i. brathair Tuirnd, at e taisigh co
n-rancatar and,
<lb n="2810"/>&ampersir; gresidh cechtar de a each dochum araile co
dana dichra co
<lb n="2811"/>rancatar na hech ucht fri hucht, &ampersir; co ndorchair
Acontenus
<lb n="2812"/>don chomrug sin, &ampersir; co romuidh for marcsluagh
Laitin dochum
<pb n="176"/>
<lb n="2813"/>na cathrach. Nos-lenaidh na Troianaigh. Ocus <mls
unit="folio" n="480b"/> lenais
<lb n="2814"/>Asilus tuisech do Troianaib co doirrsib na cathrach.
<lb n="2815"/>Gnodhaighit aris Laitinta &ampersir; dichuirit ar culu na
Troianu on cathraig.
<lb n="2816"/>Rothaigir dono na Laidinta fo di dochum a cathrach.
Ruititer
<lb n="2817"/>dono na Troianaigh fo di on cathraigh amach. In tres
feacht
<lb n="2818"/>rorethit on cathraigh, doratsat uili in marcshluagh
cheachtarda
<lb n="2819"/>co dur dichra fri cathugud, &ampersir; ni roibi menma
techid ac nech
<lb n="2820"/>dib ri aroile, &ampersir; ni tard nech dib grad dia
anmain a<sup resp="GC">c</sup>
<lb n="2821"/>cuindchid allaidh &ampersir; oirdhercus anma dia eis.
Roindsaigh
<lb n="2822"/>cach dib dochum araile co fortren fearamhail &ampersir;
co talchar
<lb n="2823"/>tren, tairptheach, laidir, laimteanach. Tarlaicthe andsin
frosa
<lb n="2824"/>fola fordergi a sleasaibh segaindi soibesacha
s&aelig;rclannta.
<lb n="2825"/>Rochlaiset laighni leathanglasa a t&aelig;baib trenmiled.
Rotregdsat
<lb n="2826"/>soighdi semneacha curpu c&aelig;mcuradh comrumach.
Dorochradar
<lb n="2827"/>and glere l&aelig;ch leitmeach mamchar laimhtinach isin
gliaid sin
<lb n="2828"/>siu &ampersir; anaill, &ampersir; dorochradar and anruidh
&ampersir; amuis &ampersir; maccaimh
<lb n="2829"/>robatar a<sup resp="GC">c</sup> cuindchidh nois
&ampersir; allaid.</p>
<lb n="2830"/><p>In tan tra b'aine in gleo sin, &ampersir; robai in
cath i coimtend
<lb n="2831"/>&ampersir; i comtabairt, dobeir Camilla trenfobairt for
marcshluagh
<lb n="2832"/>na Troianach &ampersir; nos-geb tafund &ampersir;
dibrugudh, &ampersir; ni telgidh
<lb n="2833"/>urchur d' imruill gan guin nech no gan marbad duine.
<lb n="2834"/>Ros-comthoitset isin fobairt sin in ingenraidh .i.
Lairina &ampersir;
<lb n="2835"/>Tuileala &ampersir; Tarpen &ampersir; Aca &ampersir; in
ingenraid ar ceana. Dothoit dono
<lb n="2836"/>sochaidi mor do laim Camilla isin fobairt sin le Eurmesus
<lb n="2837"/>&ampersir; Laris &ampersir; Pagesus &ampersir; Imnastrus
&ampersir; Ipotades &ampersir; Terea &ampersir; Tarpalicus
<lb n="2838"/>&ampersir; Demopontus &ampersir; Cromis &ampersir;
Ornitus &ampersir; Arsilocus &ampersir; Buites. Ba
<lb n="2839"/>handsin dorala Ligus caithmilid iarna esgar roimpisi dia
cois,
<lb n="2840"/>&ampersir; sise fora heoch ica togairm. In tan rogabad
airc de,
<lb n="2841"/>roraidh Ligus ria: <q>Is cora duit torling, &ampersir;
comlund dod
<lb n="2842"/>chois rimsa ar do druine as do gaisgidh 'nas beith for'h
ech
<lb n="2843"/>amal atai.</q> O rochualaid-si int aithisc sin
tuirlingidh ina
<lb n="2844"/>dhochum. In tan adconnairc Ligus Camilla do thoirling
<lb n="2845"/>rethidh secui dochum in ech fora raibi, &ampersir;
lingidh fair, &ampersir;
<lb n="2846"/>adnaigh 'san imruagadh. O'tconnairc Camilla inni sin, is
ed
<pb n="178"/>
<lb n="2847"/>roraid: <q>Ni bera ass tu fen forsin mbreg</q>:
&ampersir; rethidh ina
<lb n="2848"/>dhiaidh, &ampersir; tic timcheall in ech, &ampersir;
gabaidh aradhain in ech
<lb n="2849"/>ina laim, &ampersir; trasgraidh Ligus donn eoch,
&ampersir; nos-marband
<lb n="2850"/>iarsin.</p>
<lb n="2851"/><p>In tan tra adconnairc Tarcon in sraigledh &ampersir;
in esorgain
<lb n="2852"/>&ampersir; in basugadh tuc Camilla for marcsluag na
Troianach, dos-fic
<lb n="2853"/>a bruth &ampersir; a brig &ampersir; fobraidh for
gresacht a muintire &ampersir; fora
<lb n="2854"/>nertadh, &ampersir; roraid riu: <q>Nach nair libh,</q> ar
se, <q>bean a cor
<lb n="2855"/>bar n-air &ampersir; go bar tafand</q>; &ampersir; dobeir
badbruat<sup resp="GC">h</sup>ar calma curata
<lb n="2856"/>co mbai a medon in marc<sup resp="GC">sh</sup>luaigh
Laidinta, &ampersir; dirgid a ech
<lb n="2857"/>co Venelus robhai aigidh im inchaib fris isin marc<sup
resp="GC">sh</sup>luag
<lb n="2858"/>Laidinta, &ampersir; dobeir a laim ndhes ina timchell,
&ampersir; rofuaidgend leis
<lb n="2859"/>fora belaib uai<mls unit="folio" n="481a"/>dib co clos co
clethi nime. Doradsat dono
<lb n="2860"/>a muindter co dichra 'sin cath ar &aelig;n re Tarcon.</p>
<lb n="2861"/><p>Ba handsin tucc Aruns amus for dibrugudh Camilla,
&ampersir;
<lb n="2862"/>doleig in gai robai ina laim fora hamus gan fhaisgin gan
<lb n="2863"/>fhairiugudh di cor'bean triana cich ina cliab. Rethid
chuice
<lb n="2864"/>fochetoir a mna cumtha, &ampersir; nos-frit<sup
resp="GC">h</sup>ailet in tan bai ic toitim,
<lb n="2865"/>&ampersir; agaillidh Aca, a bean cumtha-si isidhe,
&ampersir; is i ba tairisi
<lb n="2866"/>disi do mnaib in domain, &ampersir; is ed roraidh: <q>A
shiur inmuin,</q>
<lb n="2867"/>ar si, <q>beir lat int aithisc &ampersir; in timna-sa.
`Teit d'<sup resp="GC">fh</sup>oirithin
<lb n="2868"/><sup resp="GC">n</sup>a cathrach fodesta &ampersir;
nachas-legidh do Troianaib hi.'</q>
<lb n="2869"/>Dothoit-si d'aithli na mbriathar sin &ampersir; asgnaidh
esti a hainim.
<lb n="2870"/>Ocus o dorochair Camilla, tra, maididh for marc<sup
resp="GC">sh</sup>luag na
<lb n="2871"/>Laidinta dochum a cathrach, &ampersir; ros-leanait na
Troianaigh a<sup resp="GC">c</sup>
<lb n="2872"/>cor a n-air co doirrsib na cathrach &ampersir; imna
doirrsib, &ampersir; inti
<lb n="2873"/>rotheghid anund, ni thiged amach for culu. Rolad tra ar
mor
<lb n="2874"/>andsin forna Laidintaib &ampersir; forna Rudultaib.
Robatar maithri
<lb n="2875"/>gan mac andsin, &ampersir; mna gan chele, &ampersir;
seathra gan braithriu.
<lb n="2876"/>Rosoich tra a fhis co Tuirn Camilla do marbadh &ampersir;
maidm fora
<lb n="2877"/>marc<sup resp="GC">sh</sup>luagh &ampersir; a n-ar do
chur, &ampersir; Troianaigh a togail an dunaid
<lb n="2878"/>for Laidin. O 'dchualai Tuirnd na sgela sin, fagbaidh int
inudh
<lb n="2879"/>i raibi ina eadarnaidhi, &ampersir; tic d'fhoirithin a
chathrach la Laidin.
<lb n="2880"/>Tic dono &AElig;nias fochetoir dar a n-es isin inad i
raibi in
<pb n="180"/>
<lb n="2881"/>edarnaidhi oc Tuirn, &ampersir; teid ina diaidh dochum na
cathrach, &ampersir;
<lb n="2882"/>tic in aidhchi doib iarsin &ampersir; toirmisgidh
cathugudh umpu, &ampersir;
<lb n="2883"/>adnaghaidh na Troianaigh co maidin fon dunadh. Ba bronach
<lb n="2884"/>dubach derfudach robas a cathair Laitin in aidchi sin. Ba
<lb n="2885"/>trogh gair guil &ampersir; basgairi robai inte .i. cach
a<sup resp="GC">c</sup> cained a
<lb n="2886"/>carad &ampersir; a coibnesta. Bai aithber imaithber ogaib
in aidchi
<lb n="2887"/>sin. Bai dono a n-aithber uili for Tuirrn, ar is e
rofaslaig
<lb n="2888"/>brisidh sidha for Laitin fri h&AElig;nias. O rochuala
Tuirn
<lb n="2889"/>cach dimdaigh de &ampersir; o rofairigh in anfaindhi
&ampersir; in nemnerte
<lb n="2890"/>tainic do Laidintaibh tria dith a righ &ampersir; a
taisech, a curud &ampersir;
<lb n="2891"/>a cat<sup resp="GC">h</sup>miled isna cathaib rochuirset
fri Troianaib, roraid fri
<lb n="2892"/>Laitin: <q>A righ,</q> for se, <q>na bidh a snim no a
n-omun fri re
<lb n="2893"/>foraib cogtha no catha fri Troianaib o sund amach acht
denaidh
<lb n="2894"/>sid riu, uair ragad-sa amarach i comruc &aelig;nfhir fri
h&AElig;nias, &ampersir;
<lb n="2895"/>bid Laidinta &ampersir; Troianaigh na tost ogar feghad,
&ampersir; dobera mo
<lb n="2896"/>des-sa &AElig;nias dochum bais isin co<sup
resp="GC">m</sup>rug sin, no mad essim bus
<lb n="2897"/>coscurach bid Lauina aigi. Ro<sup
resp="GC">fh</sup>regair Laitin do Tuirn iarsin:
<lb n="2898"/><q>A oglaich rochalma,</q> for se, <q>gach med do
arachtus doni, is
<lb n="2899"/>modi is egail lindi ni d'<sup resp="GC">fh</sup>uaidh.
Dena anois comairli choir
<lb n="2900"/>orainde uile, air ata righe mo t<sup
resp="GC">h</sup>uath agut, &ampersir; atait cathracha
<lb n="2901"/>imda, &ampersir; ata imadh oir &ampersir; airgit
&ampersir; set ocus maine &ampersir; is liach duit
<lb n="2902"/>uime sin do lott. Atait fos <mls unit="folio" n="481b"/>
dono ingena s&aelig;ra soicheninil i
<lb n="2903"/>n-aentumha i n-Eadail &ampersir; fogebair-siu do roga mna
dib &ampersir; leig uaid
<lb n="2904"/>Lauina, uair i<sup resp="GC">s</sup> sarugudh dona deib a
tabairt do fhir a n-Edail,
<lb n="2905"/>uair is ed as toil doib, a tobairt do fhir
echtrandcheniuil, &ampersir; in
<lb n="2906"/>fer echtarcheniuil dia rotoirberi-siu hi, rofellus fair
ar do
<lb n="2907"/>gradsu &ampersir; ar deraib Amata, &ampersir; doradus
cath do immalle ritsu co
<lb n="2908"/>ndorchratar isin chath sin maithi &ampersir; flaithi na
Laidinta cor'bo derg
<lb n="2909"/>fuilide usce srotha Tibir dia fuil, &ampersir; gur'bo
geal muighi na hEtaili
<lb n="2910"/>dia cnamaib ar met in air rolad forro. Cid adber rit, a
meic
<lb n="2911"/>inmuin, acht is imdemin in r&aelig;d e in comrac, uair ni
fes cose
<pb n="182"/>
<lb n="2912"/>cia ticfas a mbethaid ass, &ampersir; mad tuso
dof&aelig;th and, bud egin Lauina
<lb n="2913"/><sup resp="GC">do tabairt</sup> do &AElig;nias;
&ampersir; mad egin duind Lauina <sup resp="GC">do tabairt</sup> do
<lb n="2914"/>d'aithli in comraic, robad fearr duind a tobairt focetoir
gan
<lb n="2915"/>comruc duidsiu ris edir.</q> Roraidh Tuirn re Laidin:
<q>Na
<lb n="2916"/>bidh mo shnim-sa fortsu, uair nim midlach-sa re teacht a
<lb n="2917"/>comhruc. I<sup resp="GC">s</sup> sochaide torchair dochum
bais do<sup resp="GC">m</sup>
<lb n="2918"/>deas-laimh-sea. Dof&aelig;th dono &AElig;nias teichteach
a thir i tir dom
<lb n="2919"/>laim-sea dochum bais.</q> Ba handsin roraid in rigan
Amata
<lb n="2920"/>ris<sup resp="GC">s</sup>ium &ampersir; muidhidh a dera
tara gruadaib: <q>Ar na deraib-sea
<lb n="2921"/>legim-sea &ampersir; in tairisi fuil edraind, oirchis
dimsa &ampersir; don tsenoir
<lb n="2922"/>dot athair .i. do Duin &ampersir; na herg a comrac re
h&AElig;nias, uair
<lb n="2923"/>dia t&aelig;thais and, adbel-sa 'malle rit resiu
adcear-sa &AElig;nias a
<lb n="2924"/>cleamnus rim.</q> In tan adconnairc Lauina a mathair
a<sup resp="GC">c</sup> cai,
<lb n="2925"/>caiidh-si imalle ria, &ampersir; muidhidh a dera fora
gruaidib c&aelig;ma
<lb n="2926"/>corcardha, &ampersir; imdergthair uimpe, &ampersir; ba
c&aelig;mh in ruidhiudh
<lb n="2927"/>gnuisi tainic di, &ampersir; ba himdergadh
s&aelig;rchlainde le. In tan tra
<lb n="2928"/>adconnairc Tuirrnd imdergadh na hingine roforbair a
shearc
<lb n="2929"/>ina cridhe, &ampersir; ba fearr leis comrac uimpe inas
dilsiugudh do
<lb n="2930"/>&AElig;nias. Roraidh Tuirnd frisin righain: <q>Is
demin,</q> ar se,
<lb n="2931"/><q>nach dingin-sea ar duine gan in comrac-sa do denum
amarach</q>:
<lb n="2932"/>&ampersir; roraidh re hIdmon: <q>Erg,</q> ar se,
<q>&ampersir; abair re h&AElig;nias t&aelig;t
<lb n="2933"/>trath ergi amarach im chomdail-sea isin mag-sa amuigh a
<lb n="2934"/>ndorus na cathrach &ampersir; biad-sa fora chind and,
&ampersir; bit Troianaigh
<lb n="2935"/>&ampersir; Rudulta ina tost gan cath do chor do
chechtarde dib fri
<lb n="2936"/>araile, acht beth ina tost icar fegadh, &ampersir; fearum
comlund ar
<lb n="2937"/>ndis isin muig-sea amuigh amarach, &ampersir; bid Lauina
do sedigh
<lb n="2938"/>aganti ternabhus asin comlond sin, &ampersir; bid sidh
etir na tuatha
<lb n="2939"/>o sin amach.</q></q></p>
<lb n="2940"/><p>Ba faileth tra &AElig;nias <sup resp="recent
hand">dona scelaib</sup> doradadh chuigi, &ampersir; robai
<lb n="2941"/>sidhe a fur in chomraic arnamarach amal rofogradh do.</p>
<lb n="2942"/><p>O thainic tra maidin in l&aelig; arnamarach, tancatar
Troianaigh
<lb n="2943"/>&ampersir; Rudulta isin magh ar dorus cathrach Laitin
cona n-arm
<lb n="2944"/>gaisgidh, amal tistais a comhdhail catha, &ampersir;
tegait a righ &ampersir; a
<lb n="2945"/>taisigh, &ampersir; tic Laitin cona rigraid. Tic dono
Tuirn <mls unit="folio" n="482a"/> &ampersir;
<lb n="2946"/>luirech trebraid tredualach alaind umaide uime cona
cathbarr
<pb n="184"/>
<lb n="2947"/><sup resp="GC">fh</sup>ororda <sup
resp="GC">fh</sup>uirri co cir d' or oirloiscthi, &ampersir; cloidim
ordhuirnd
<lb n="2948"/>airgdide fora cris, sciath sechtfillti fora muin, <sup
resp="GC">&ampersir;</sup> gai romor
<lb n="2949"/>rocoimnert ina dheslaim. Tainic dono &AElig;nias cona
armghaiscedh
<lb n="2950"/>cumdachta &ampersir; tanic Ascan &ampersir; Tarcon
&ampersir; taisigh na Troianach ar
<lb n="2951"/>chena. Tancatar mna &ampersir; seanoraigh &ampersir;
d&aelig;sgarsluagh for muraib na
<lb n="2952"/>cathrach d'fhegadh in comruic. Doronta dono edburta acu
<lb n="2953"/>dia ndeib co madh soraidh doib a sidh do dhenum. Atacht
<lb n="2954"/>dono &AElig;nias iarsin &ampersir; a cloidim ina laim og
denum in comluind,
<lb n="2955"/>&ampersir; torgaib a ghuth n-ard n-oiregda n-imscailti os
aird.
<lb n="2956"/><q>Tuingim,</q> ar se, <q>ar dea nimhi &ampersir; talman
&ampersir; ar dea na muire
<lb n="2957"/>&ampersir; na srotha &ampersir; na n-aband &ampersir; dar
mo gail &ampersir; dar mo gaiscedh,
<lb n="2958"/>mad e Tuirnd bus coscrach, co ragad Troianaigh go cathair
<lb n="2959"/>Euaindir, &ampersir; na dingned cogadh re Laitintaib
iarsin co bruine
<lb n="2960"/>mbratha. Ma misi bus chosgrach immorro ni tiubar for
<lb n="2961"/>Edaltaib fognum do Throianaib, &ampersir; ni chuindeach
dam fen
<lb n="2962"/>righi forru acht sidh suthain &ampersir; caradrad edraind
dogres.</q></p>
<lb n="2963"/><p>O roraid &AElig;nias na briathra-sa, rofhegh Laitin
dochum
<lb n="2964"/>nime &ampersir; talman &ampersir; roraidh:
<q>Tuingim-sea,</q> ar se, &ampersir; a lamh
<lb n="2965"/>dochum nime &ampersir; na ndei, <q>dar na huile lughis, a
&AElig;nias, co
<lb n="2966"/>t&aelig;th nemh dochum talmhan &ampersir; co ti in diliu
tarin domun
<lb n="2967"/>nocho brister in sidh-sa etir Laidintaib &ampersir;
Troianaib, gidh bedh
<lb n="2968"/>tochrus do bar comhrag-si don chur-sa.</q> O rocindset a
sidh
<lb n="2969"/>amlaidh sin, dogniad edpurta dia ndeib iar-sin.</p>
<lb n="2970"/><p>Na Rudulta immorro on lo rofhairigset corbo forland do
Thuirn
<lb n="2971"/>&AElig;nias do chomruc ris, ba snim leo, &ampersir; ba
mor a gearan acu.
<lb n="2972"/>In tan rofhairich Iutorna siur Tuirn imegla, in chomraic
for
<lb n="2973"/>Tuirn, nos-delband a ndelb Camermitis oglach soicheniuil
<lb n="2974"/>rochalma esiden, &ampersir; imtighid etir oireachtaib na
Rudulta &ampersir; is ed
<lb n="2975"/>adberedh: <q>Nach nair lib, a Rudulta, &aelig;n fer do
dilsiugudh
<lb n="2976"/>tar bar cend uile i comrac, &ampersir; ni ferr gaisgidh
in tshloigh ut
<lb n="2977"/>inas bar ngaiscidh. At uaiti d'fheraibh in<sup
resp="GC">a</sup> at <sup resp="GC">s</sup>isi. Nochon
<lb n="2978"/>fhuilet etir daine dund d'a tairgim uili amus forro. In
tan
<pb n="186"/>
<lb n="2979"/>dof&aelig;th Tuirn, bid aithreach lib in comhdail fora
tai annois.</q>
<lb n="2980"/>Is ed ba saint leo tra uili in cath do triall, in tan
roan dib
<lb n="2981"/>Iutorna. Dorad se airdi ele doibh beos dia togaithadh .i.
<lb n="2982"/>ealtain robai forin tracht ina fiadhnaisi, tainic en ele
'na ndochum
<lb n="2983"/>co rotheichset na heoin uile roime, &ampersir; co tard
les int en ba
<lb n="2984"/>mo &ampersir; ba heargnu dib, &ampersir; co ruc les 'na
chrobaib, &ampersir; gu rathinoilit
<lb n="2985"/>int enlaith ina dhiaidh, &ampersir; gur'thallsat ar egin
uadh int en,
<lb n="2986"/>&ampersir; co rotaifnetar a fot fairgi. In tan tra
adconncatar na Rudulta
<lb n="2987"/>anni sin, rosubaighet co mor, ar ba derb leo ba maith an
<lb n="2988"/>celmuine adconncatar. Roraid Tolaminus: <q>Is maith in
<lb n="2989"/>celmuine, <mls unit="MS folio" n="482b"/> a Rudulta, is
amlaid sud s&aelig;rfai-siu Tuirn for
<lb n="2990"/>&AElig;nias, &ampersir; taifnemait &AElig;nias ar egin
for fairgi,</q> &ampersir; roraid riu:
<lb n="2991"/><q>Gabaidh bar n-armu, a Rudulta, &ampersir; fobraidh na
firu, &ampersir; ragat-sa
<lb n="2992"/>romaib dia fobairt.</q> Asaidh gair mor in tan sin a
scoraib na
<lb n="2993"/>Rudulta, &ampersir; gebidh cach dib a arm d'fobairt na
debtha, &ampersir; teid
<lb n="2994"/>Tolominus rempu, &ampersir; crothaid a gai, <sup
resp="GC">&ampersir;</sup> roleigh 'sin oiricht robo
<lb n="2995"/>neasa do dona Troianaib. Robatar IX meic Gillipe do
Arcaidib
<lb n="2996"/>ina farrud isin inud sin, &ampersir; benaid in gai
tarrlaic Tolominus do
<lb n="2997"/>nomad fer co mbai trid <sup resp="GC">co</sup> comtrom.
Adragait a braithri
<lb n="2998"/>andside &ampersir; gebit a n-armu dochum na debtha.
Adrachtatar
<lb n="2999"/>na Laidinta d'fhoirithin na Rudulta. Eirghit na Troianu
dono
<lb n="3000"/>&ampersir; na hArcaidegdha &ampersir; na Tuisgia ina
n-aigidh. Fasaid morgair
<lb n="3001"/>andsin a<sup resp="GC">c</sup> comrag dona sluagaib co
clos co clethi nime.
<lb n="3002"/>Cumaisgter na sloigh &ampersir; toirmisgter na hidpurta
ocus brister
<lb n="3003"/>in sidh. Teichid Laitin dochum a chathrach &ampersir;
adnaigh cach
<lb n="3004"/>dochum araile. Ba handsin dorad Coroneus Troianach robai
ac
<lb n="3005"/>idpuirt ag altoir na ndea bem do'thinni for lasadh fora
ulchain
<lb n="3006"/>do Ebus Rudulta tainic chuigi co roibi a ulchu &ampersir;
a folt for lasad.
<lb n="3007"/>Marbaid dono Podalirus Troianach Alsum prim&aelig;dhaire
Laitin.
<lb n="3008"/>&AElig;nias immorro in tan rochuala in gredan &ampersir;
in cumusc roba
<lb n="3009"/>isna scoraibh adracht &ampersir; togbaidh &ampersir;
roshin a laim gan arm inte
<lb n="3010"/>ardaigh a luighi do chomull &ampersir; na robristea in
sidh doronsat
<pb n="188"/>
<lb n="3011"/>&ampersir; is ed roraidh riu: <q>A Troianu &ampersir; a
Rudulta, na denaid debaid
<lb n="3012"/>&ampersir; na brisidh in sidh, &ampersir; toirmisgidh bar
ferg, &ampersir; legid damsa &ampersir;
<lb n="3013"/>do Thuirnd debaid do denum &ampersir; bidh uile i nbar
tost ogar
<lb n="3014"/>forcoimed.</q> In tan tra robai &AElig;nias forna
briathraib sin, dolegar
<lb n="3015"/>urchur do shoigit fon slogh, &ampersir; ni feas cia
ros-tarlaig gur'ben
<lb n="3016"/>do &AElig;nias triana sliasaid cona c&aelig;mnacair
imteacht. Dosoich
<lb n="3017"/>chuigi Menisteus &ampersir; Achates &ampersir; Asgan in
tan sin &ampersir; nos-berid
<lb n="3018"/>dochum a scor. In tan adconnairc Tuirrnd dochum a scor
&ampersir;
<lb n="3019"/>tuisechu Troianach imalle fris, rogab ar ceill co madh
lais a
<lb n="3020"/>coscur isin lo sin, ar ba doig leis is ar techedh
dochuaidh
<lb n="3021"/>&AElig;nias, &ampersir; teit ina carpat &ampersir;
fobraidh in slog Troianach co
<lb n="3022"/>l&aelig;chda laidir lamchar &ampersir; foceard ar mor for
sluag na Troianach.
<lb n="3023"/>Ocus marbaid Sdenelum &ampersir; Tamirum &ampersir; Polum
&ampersir; Glucom &ampersir; Laden
<lb n="3024"/>&ampersir; Eumneden &ampersir; Goloria &ampersir; Sibarum
&ampersir; Dareta &ampersir; Tersilocom &ampersir;
<lb n="3025"/>Tim&oelig;den &ampersir; Pegum. Cen robai Tuirn ag
slaidhi na slogh
<lb n="3026"/>amlaid sin, doberthar dochum &AElig;nias do ben <sup
resp="GC">n</sup>a soigti asa cois
<lb n="3027"/>in primliaigh .i. Iapix &ampersir; Iasides di dalta do
'Paill &ampersir; femid a
<lb n="3028"/>ben as. Tic a mhathair .i. Uenir a hinis Creid &ampersir;
in lus dia
<lb n="3029"/>n-ad ainm Dictanium le, &ampersir; curidh ar usce
&ampersir; sredhid asa beolaib
<lb n="3030"/>imon crecht <mls unit="folio" n="483a"/> &ampersir;
sgendid fochetoir in soighid asin crecht,
<lb n="3031"/>&ampersir; tic a fhuil &ampersir; a nemh asin crecht
iarsin &ampersir; tic a nert &ampersir; a shlainte
<lb n="3032"/>a n-&AElig;nias amal nach gontai etir. Roraid Iapix
iarsin: <q>A
<lb n="3033"/>Troianu,</q> ar se, <q>tabraidh a arm d' &AElig;nias
fodhesta ar ni fuil
<lb n="3034"/>easbhaidh slainte fair na brotha na brigi na goile na
gaiscidh
<lb n="3035"/>&ampersir; denaidh calma imalle fris a n-aighid na
Rudulta fuilet a<sup resp="GC">c</sup>
<lb n="3036"/>cor bar n-air.</q> O roraidh Iapix na briathra sin
&ampersir; o rochengail
<lb n="3037"/>in cois iar coir, rogabh &AElig;nias a chlaidemh cosgrach
comrumach
<lb n="3038"/>&ampersir; a luirech trebraidh tredhualaigh cona cathbarr
feta fororda &ampersir;
<lb n="3039"/>a sciath sechtfillti fora chliu. Gebidh dono Asgan a
erridh
<lb n="3040"/>catha uime &ampersir; nonertand &ampersir; rogres a
athair co ndernadh calma.
<lb n="3041"/>Doth&aelig;d &AElig;nias asa scoraib amach, &ampersir;
tic Sergestus &ampersir; Menesteus
<lb n="3042"/>&ampersir; Anteus &ampersir; taisigh na Troianach ar
cheana, &ampersir; doghniat cath dib
<lb n="3043"/>ar doirrsib na scor &ampersir; tiaghait co tairpthech
tren talchar a
<lb n="3044"/>n-aigidh na Rudulta. In tan tra adconnaircset na Rudulta
<pb n="190"/>
<lb n="3045"/>&AElig;nias cona Troianaib ina chruaidhrem catha chucu,
ros-geb
<lb n="3046"/>egla &ampersir; omun &ampersir; tic egla mor do Thuirn
fen &ampersir; nir'bo egla
<lb n="3047"/>gan adbhar doib, ar ba calma curata &ampersir; ba fergach
feochair
<lb n="3048"/>forniata &ampersir; ba hagarb ainnsergach aindiarraid in
fobairt tucsat
<lb n="3049"/>forro, curaidh &ampersir; cat<sup resp="GC">h</sup>milid
&ampersir; laith gaili na Troianach do dhighal
<lb n="3050"/>forro in tshidha do brisiud &ampersir; in fhiallaigh
romarbsat iar ndhenum
<lb n="3051"/>comhluighi &ampersir; cairdiusa doib. Ba l&aelig;chdha
lamhchar laidir
<lb n="3052"/>in fhobairt tucsat forro. Batar imdha leacht &ampersir;
laighi l&aelig;ch
<lb n="3053"/>&ampersir; curud gan chend don fobairt 'sin mhuigh fo
dhorus cathrach
<lb n="3054"/>Laitin. Ba handsin romarbh Timirus Troianach Osirum
Rudulta
<lb n="3055"/>.i. cat<sup resp="GC">h</sup>milid. Romarb Menesteus
Arrcheidsim. Romarb Achtes
<lb n="3056"/>Apulione ri. Romarb Gitas Afentem. Dorochair and dono
<lb n="3057"/>Tolominus mathmarcoir. Ba hesidhe robris in sidh
&ampersir; rothelg
<lb n="3058"/>in cet gai a n-oireacht na Troianach. &AElig;nias immorro
nir'ghon
<lb n="3059"/>sidhe neach in tan sin &ampersir; nochor'la a aid for
duine acht robai
<lb n="3060"/>ag iarraid Tuirn seachnon in catha do comrag ris. In tan
<lb n="3061"/>tra rofairig Iutorna bandea siur Tuirn &AElig;nias for
iarraidh
<lb n="3062"/>Tuirrn, teid isin carbat i raibi Tuirn, &ampersir; cuirid
Mestigoin
<lb n="3063"/>ara Tuirn asin carbat &ampersir; nos-delband hi fen a
richt in arad
<lb n="3064"/>&ampersir; berid in carbat for imgabail &AElig;nias. Gach
conair rothegidh
<lb n="3065"/>sechnon in chatha, tigedh &AElig;nias fora lurg
&ampersir; se iga gairm o guth
<lb n="3066"/>mor. Ba handsin rola Mesapus chuigi &ampersir; tarrlaigh
urchur do
<lb n="3067"/>gai for amus &AElig;nias. O rofhairigh &AElig;nias in gai
chuigi, roleig
<lb n="3068"/>roime for scath a sceith, &ampersir; benaidh in gai dar
ciran cathbairr
<lb n="3069"/>na luirighi &ampersir; brisid in ciran. Tic a bruth
&ampersir; a brig &ampersir; a ghal curud
<lb n="3070"/>do &AElig;nias iarsin, &ampersir; fobraid for slaidhi
<mls unit="folio" n="483b"/> &ampersir; for slechtadh na
<lb n="3071"/>slog in conair rothegidh 'mon cath for iarraidh Tuirrn
&ampersir; marbaid
<lb n="3072"/>focetoir Surcon cat<sup resp="GC">h</sup>milid do
Rudultaib. Marbaid dono Tuirn
<lb n="3073"/>Amicom &ampersir; Diorem. Marbaid dono &AElig;nias Talon
&ampersir; Tanaim &ampersir;
<lb n="3074"/>Cadegaim &ampersir; Achonium &ampersir; Menoiteam
&ampersir; Murranus. Marbaid dono
<lb n="3075"/>Tuirnd Ilum. Marbaid &AElig;nias Cupenum. Marbaid Tuirrn
Cretea
<pb n="192"/>
<lb n="3076"/>&ampersir; Eolum. Dos-ratsat uile co dichra fri cathugud
&ampersir; muididh for
<lb n="3077"/>Rudultaib in cath &ampersir; ona tarraidh &AElig;nias
tend for Tuirnd, ar
<lb n="3078"/>ros-ruc Iutorna 'na diaidh forindh do Troianaib robatar
ic
<lb n="3079"/>teichedh remhi, is i comairle doroine &AElig;nias.
Docuaid for
<lb n="3080"/>tulaigh aird &ampersir; tinoilter a tuisigh &ampersir; a
sloig dochum &AElig;nias &ampersir;
<lb n="3081"/>roraidh riu: <q>In cathair ut adchithi, is esti sin
doberar gach olc
<lb n="3082"/>dund. Tegam go ngabam dund &ampersir; tiagam ina dochum.
Muchum &ampersir;
<lb n="3083"/>murum in cathraigh &ampersir; tabram tenidh tairrsi,
&ampersir; cuindchim ar
<lb n="3084"/>egin duind sid &ampersir; cairdius, &ampersir; na tabram
coigill doib acht tabram
<lb n="3085"/>d'ar n-uid a ndernsat d'ulc rind &ampersir; denum gach
n-olc riu gen co
<lb n="3086"/>ti Tuirrn a comlund cugaind no noco tartar cairdis no
sidh ceana
<lb n="3087"/>duind.</q> O roraidh &AElig;nias na briathra-sa adnaghait
uili co
<lb n="3088"/>h&aelig;nmenmnach dochum na cathrach &ampersir; marbait
gach &aelig;n tart<sup resp="GC">h</sup>atar
<lb n="3089"/>re cathraich amuigh &ampersir; adnaghait for ceand, <sup
resp="GC">foirind</sup> dib ag
<lb n="3090"/>linad na clas, &ampersir; foirind ac brissidh na mur
&ampersir; ag tabair<sup resp="GC">t</sup> arad
<lb n="3091"/>ria; foirind a<sup resp="GC">c</sup> cur tenedh 'sin
cathraigh; foirind ag dibrugudh
<lb n="3092"/>cloch &ampersir; arm isin cathraig &ampersir; adnaig
&AElig;nias o guth mor og bem
<lb n="3093"/>aisgi for Laitin ar brisid in sidha. Robai troighi mor
isin
<lb n="3094"/>cathraigh in tan sin. Rofhas eguibdhe mor etir lucht na
<lb n="3095"/>cathrach fen, foirind dib <sup resp="recent hand">ag
iarruid</sup> in cathair d'fhoslugud
<lb n="3096"/>re n&AElig;nias &ampersir; in sidh do denum &ampersir;
rigi <sup resp="GC">do tabairt</sup> do &ampersir; foirind
<lb n="3097"/>ele a<sup resp="GC">g</sup> gabail na cathrach &ampersir;
ic denum na deabtha &ampersir; ag obad in
<lb n="3098"/>tshida.</p>
<lb n="3099"/><p>In tan adconnairc in rigan Amata Troianu ag togail na
<lb n="3100"/>cathrach &ampersir; gan Rudulta do chath friu, ba dearb
le romarbad
<lb n="3101"/>Tuirnd, &ampersir; ros-gab for guba &ampersir; for
cainedh &ampersir; for toirrsi moir, &ampersir;
<lb n="3102"/>dobeir sas co rith ima braighit a<sup resp="GC">c</sup>
ceangal do thuiridh &ampersir;
<lb n="3103"/>nos-marband fen amlaid sin. Ba bronach Laitin don gnim
sin,
<lb n="3104"/>&ampersir; batar dubaigh lucht na cathrach &ampersir; in
baili sin uili &ampersir; doroine
<lb n="3105"/>Lauina guba mor dono a<sup resp="GC">c</sup> cainedh a
mathar. Dluighidh a
<lb n="3106"/>hedach 'mo cend &ampersir; a folt &ampersir; doni a
sgribudh <sup resp="GC">fe</sup>sin fora aighid.</p>
<lb n="3107"/><p>In tan sin dono robai Tuirn amuigh a ndiaid forni do
<lb n="3108"/>Troianait robatar i m-maidm reme, rosoich cuici Saces do
<lb n="3109"/>muintir Laitin ar teichedh iarna goin do soighid
&ampersir; se ag diugairi
<pb n="194"/>
<lb n="3110"/>&ampersir; ic nemele &ampersir; is ed roraidh: <q>A
Thuirn,</q> ar se, <q>as truagh
<lb n="3111"/>atathar a cathair Laitin as trasta &ampersir; &AElig;nias
aga mbrud &ampersir; iga
<lb n="3112"/>loscad &ampersir; ni sailend Laidin cobazr d'fhagbail o
neach ele acht
<lb n="3113"/>uaitsiu. Ros-marb dono Amata in righan ar omun
&AElig;nias, &ampersir;
<lb n="3114"/>mine fhoirther co luath airgfider &ampersir; murfaidher
in cathair uile.</q>
<lb n="3115"/><mls unit="folio" n="484a"/>Ba trom tra la Tuirn in sgel
sin &ampersir; ba dimdach d'a
<lb n="3116"/>shiair, ar ba fearr lais anad isin cathraigh na bregad di
uaithi,
<lb n="3117"/>&ampersir; ba fearr lais a bas ac denum a enig inas a
elud fo mebail, &ampersir;
<lb n="3118"/>lingid co feochair fergach asin carbat &ampersir; berid
borbruathar tren
<lb n="3119"/>talchar triasin cath co riacht co dorus na cathrach. Ocus
<lb n="3120"/>roraidh o ghuth mor: <q>A Rudulta &ampersir; a Troianu,
na denaid
<lb n="3121"/>cathugud ni is mo fodesta acht legidh damsa &ampersir;
d'&AElig;nias comlund
<lb n="3122"/>in bar fiadnaisi &ampersir; bid bar sidh suthain, gid bed
uaind ternabus
<lb n="3123"/>asin comrug.</q> In tan tra roclos int aithisc sin do rad
do
<lb n="3124"/>Thuirn, rothoirmisgid in cathughudh &ampersir; rosguc
cach o 'raile &ampersir;
<lb n="3125"/>tarlaigidh rai comruic doib .i. do Thuirn &ampersir; d'
&AElig;nias ar dorus
<lb n="3126"/>na cathrach &ampersir; rosguch cach o 'raile dib,
&ampersir; ted cach uaithibh
<lb n="3127"/>gach leath, &ampersir; batar na sloigh ina cru umpu
&ampersir; siad uili ica
<lb n="3128"/>forchoimet in da chathmiled croda curuta i n-aighidh
araile &ampersir;
<lb n="3129"/>focherdaid gliaidh fergach fochetoir etaru, &ampersir; ni
riacht ceachtar
<lb n="3130"/>de eitim gona na letartha for araile fri re clan. <sup
resp="GC">Is</sup> and dobeir
<lb n="3131"/>Tuirrn bem dichra do &AElig;nias co romid in cloidim a
cat<sup resp="GC">h</sup>barr
<lb n="3132"/>na luirighi cona fargaib acht a urrdorn 'na laim. In tan
rofairich
<lb n="3133"/>Tuirrn a cloidim do maidm, teichidh focetoir re
n-&AElig;nias &ampersir;
<lb n="3134"/>adnaigh &AElig;nias aga thogairm acht ba luaithi Tuirn
&ampersir; ba mall
<lb n="3135"/>&AElig;nias on ghuin tugad fair ina chois cona
c&aelig;mnacair tarrachtain
<lb n="3136"/>Tuirrn. Robai Tuirrn ag atach a muintire in tan sin ag
<lb n="3137"/>cuindgidh cloidimh. Robhaig dono &AElig;nias a bas
frisinti doberad
<lb n="3138"/>cloidim do. Rochuartaigset fo coig ina rai catha
&ampersir; Tuirrn
<lb n="3139"/>ac techedh re n-&AElig;nias inti thall ar ni fhuair
conair
<lb n="3140"/>teichid esti amach, air robai loch do th&aelig;b de
&ampersir; in cathair don
<lb n="3141"/>t&aelig;b ele &ampersir; sloigh na Troianach etaru
&ampersir; in magh amach
<lb n="3142"/>cona raibi conair teichidh na heluda aigi acht beth ima
<pb n="196"/>
<lb n="3143"/>cuairt a medhon na r&aelig; comraic &ampersir;
&AElig;nias ina dhiaidh ica
<lb n="3144"/>thafond. O na c&aelig;mnacair &AElig;nias a tarachtain ar
luas, a robai
<lb n="3145"/>lenudh na gona ina chois ag milliud a reatha uimi, gabaid
<lb n="3146"/>&AElig;nias in gai dia dhibrugud uair na tarraidh fair.
Roleig
<lb n="3147"/>&AElig;nias aurchur don gai do. In tan adconnairc Tuirrn
in gai
<lb n="3148"/>ina dochum, ted ar teichead ar sgath alochraind
coisegartha
<lb n="3149"/>do Puin robai for lar na r&aelig; comraic, &ampersir;
benaid in gai isin
<lb n="3150"/>crand &ampersir; rethid &AElig;nias dia bein asin crund
&ampersir; femidh a buain
<lb n="3151"/>as, ar dochuaid Tuirrn a muinigin Fuin cona roleged
d'&AElig;nias
<lb n="3152"/>in gai do ben asin crand dia guin-sium de, &ampersir;
gebidh Fuin
<lb n="3153"/>imon g&aelig; cona c&aelig;mnacair &AElig;nias in
g&aelig; do ben asin crand.
<lb n="3154"/>Tic dono in tan sin Iuturna bandea siur Tuirn dia
fhoirithin
<lb n="3155"/>&ampersir; ros-delband a richt Metici arad Tuirn
&ampersir; dobeir cloidim Duin
<lb n="3156"/>ina laim ar ni rolam nech aile don tshlogh arm do
thabairt do.
<lb n="3157"/>In tan ad connairc Uenir in cloidim do thabairt <mls
unit="folio" n="484b"/> do
<lb n="3158"/>Thuirn arai sin dot&aelig;d-si do foirithin &AElig;nias
&ampersir; benaid in gai
<lb n="3159"/>asin chrund co raibi arm a<sup resp="GC">c</sup> cechtar
.i. gai a laimh &AElig;nias
<lb n="3160"/>&ampersir; cloidim a laim Tuirn. Ba handsin tangatar ardi
bais &ampersir;
<lb n="3161"/>drochreachta do Thuirn .i. tainic Dira a hifernd i ndelb
en bis
<lb n="3162"/>ag adnuclaib co Tuirn &ampersir; adnaigh ic foluamain 'mo
ceand &ampersir;
<lb n="3163"/>ica tuargain cona etib. In tan adconnairc Iutorna inni
sin
<lb n="3164"/>roghab for cell bas Tuirn &ampersir; rosgail a folt
&ampersir; rocirr a haighid
<lb n="3165"/>&ampersir; rotuairc a bruindhe &ampersir; tuc a hiachtad
&ampersir; a hardgol esti &ampersir;
<lb n="3166"/>roraid ris: <q>A brathair inmuin,</q> ar se, <q>is <sup
resp="GC">c</sup>elmhuine bais
<lb n="3167"/>soin ar rodilsighset na dei thu,</q> for si,
<q>&ampersir; ni cuimgim-sea ni
<lb n="3168"/>duit fodesta</q>; &ampersir; impoid a druim ris iarsin
&ampersir; teid uad dochum
<lb n="3169"/>a hinaid fen. Croithidh &AElig;nias in gai o dorat asin
crund
<lb n="3170"/>in rolean, &ampersir; tic a n-aighidh Tuirnd, &ampersir;
roraid ris: <q>A Thuirn,</q>
<lb n="3171"/>ar se, <q>ni combaig retha no teichid is dual a comlund
acht
<lb n="3172"/>is cathugud o armhaib aigid i n-aigidh co calma. Impo for
<lb n="3173"/>cul chugumsa &ampersir; na teich uaim ma ta brig neirt no
gaile no
<pb n="198"/>
<lb n="3174"/>gaiscid agot, ar ni fuighbea do dhin romumsa gan do bhas
<lb n="3175"/>leam, ge theichis, muna deachais isin &aelig;r edrauas
for foluamain,
<lb n="3176"/>no muna deachais a fudomuin talman romumsa.</q> Impoid
<lb n="3177"/>Tuirrn cuigisium iarsin &ampersir; croithid: a cend fair
&ampersir; is ed roraidh
<lb n="3178"/>ris: <q>Ni rigi a les morbri<sup resp="GC">a</sup>thar do
denum rimsa, ar ni fhil
<lb n="3179"/>do brig agumsa na d'armuib 'mu degfregra, muna thugat na
<lb n="3180"/>dei damh</q>; &ampersir; fegaid uime iarsin &ampersir;
adchi gallia comruine crich
<lb n="3181"/>i focus do fedhm da fher deg do dhainib na haimsiri
<lb n="3182"/>deidincha-seo ina toghbail. Non-geb Tuirn fora baiss
&ampersir;
<lb n="3183"/>rethid le &ampersir; nos-leg for amus &AElig;nias,
&ampersir; ni ruacht in cloch co
<lb n="3184"/>h&AElig;nias etir. Gebid egla mor Tuirrn andsin,
&ampersir; ni fitir cia ni
<lb n="3185"/>doghenad, &ampersir; ni roibi adbar teichidh na imgabala
aigi in tan
<lb n="3186"/>sin, &ampersir; adnaigh ag feghadh na cathrach &ampersir;
na Rudulta uadh.
<lb n="3187"/>Croithidh &AElig;nias dono in gai romor bai ina laim,
&ampersir; doleig
<lb n="3188"/>aurchur de for Tuirnd co ndeachaid triasin sgiath
sechtfillte
<lb n="3189"/>&ampersir; triasin luirigh tredualaigh &ampersir; triasin
sliasait co ndorchair
<lb n="3190"/>Tuirn &ampersir; a bel fri lar, &ampersir; t' egaid, na
Rudulta gair mor os aird.
<lb n="3191"/>Soighidh dono &AElig;nias iarsin dochum Tuirn ocus
nochtaidh a
<lb n="3192"/>cloidim &ampersir; gabaid Tuirrn fora atach.
<q>Roclos,</q> for se, <q>is lat
<lb n="3193"/>Lauina, &ampersir; is lat Edail, &ampersir; as tu as
cosgrach, &ampersir; oirchis don
<lb n="3194"/>tshenoir do Duin .i. dom athair-sea, uair robai seanoir a
<lb n="3195"/>macsamla agut fen .i. Anaichis. Leig do mo chorp dia
<lb n="3196"/>adnucul iarna fhodbugud do Duin. Na cuimuigh duind ar
<lb n="3197"/>misgais o chen agut. Adchiat Edaltai as tu as cosgrach
&ampersir; is
<lb n="3198"/>lat buaid.</q> Sochtaid &AElig;nias iarsin &ampersir;
oirchisidh a meanma de,
<lb n="3199"/>&ampersir; rotriall a anacol. Focerd dono Tuirn cor de co
n-acaidh
<lb n="3200"/>&AElig;nias in tan sin cris Paill meic Euaindir im Tuirrn
<mls unit="folio" n="485a"/> co
<lb n="3201"/>ngeb ferg &ampersir; londus fris &ampersir; is ed roraid
ris in tan sin: <q>Int
<lb n="3202"/>anacul doradais-<sup resp="GC">s</sup>iu d'&aelig;nmaccam
na Cartago .i. do Phaill,</q>
<lb n="3203"/>ar se, <q>dober-sa duitsiu.</q> Saidhidh &AElig;nias in
cloidim trid
<lb n="3204"/>iarsin &ampersir; is ed roraid: <q>Paill dobeir in guin
sin,</q> ar se.
<lb n="3205"/>Atbath tra Tuirrn focedoir, &ampersir; berid &AElig;nias
a airm &ampersir; a fhaidb
<pb n="200"/>
<lb n="3206"/>lais. Ocus legid a corp do Dhuin dia adnacul, &ampersir;
dogni
<lb n="3207"/>&AElig;nias iarsin sid &ampersir; clemnus re Laitin,
&ampersir; faiid Lauina lais, &ampersir;
<lb n="3208"/>robai a righi Edaili co ceand tri mbliadan. Ocus adbath
<lb n="3209"/>&AElig;nias iarsin, &ampersir; berid Lauina mac do
&AElig;nias iarna eg .i.
<lb n="3210"/>Siluius a ainm side. Geibid dono Asgan a ndiaidh
&AElig;nias
<lb n="3211"/>righi na hEtaili fri re VIII mbiadan XXX, &ampersir;
faiidh Lauina
<lb n="3212"/>la hAscan &ampersir; cumdaigther cathair lais di .i. Alba
Longa &ampersir; berid
<lb n="3213"/>Lauina mac do Ascan .i. Ilus a ainm sidhe, &ampersir; is
do shil
<lb n="3214"/>&AElig;ni<sup resp="GC">a</sup>sa &ampersir; Asgain
&ampersir; Lauina rogenetar flaithi &ampersir; rigraidh Roman
<lb n="3215"/>&ampersir; oirigh in domuin o sin riam co ti in brath.
Conidh iad
<lb n="3216"/>imtheachta &AElig;niasa meic Anaichis conaigi sin. <frn
lang="la">Finit, Amen,
<lb n="3217"/>finit</frn>. Solamh O Droma <frn lang="la">nomine
scripsit</frn>.</p>
</div0>
</body>
</text>
</TEI.2>