]> The Chase of Síd na mBan Finn and the Death of Finn [Egerton 1782 fo. 20b1 to 24a2] An electronic edition Kuno Meyer Electronic edition compiled by Beatrix Färber Proof corrections by Hilary Lavelle and Beatrix Färber the HEA via PRTLI 4 the HEA via the LDT Project First draft, revised and corrected. 11150 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork
College Road, Cork, Ireland
2010 CELT online at University College, Cork, Ireland. G303015

Available with prior consent of the CELT project for purposes of academic research and teaching.

 Manuscript sources for the Irish text London, British Library, Egerton 1782, fo. 20b1–24a2. (The manuscript dates from the 16th century (c. 1517); 125 folios; origin (for the most part) Cluain Plocáin, the Ó Maol Chonaire family home in Co. Roscommon; four scribes, namely, a son of Seaán (mac Torna) Ó Maol Chonaire, his brother Iarnán, and two others; patron Art Buidhe Mac Murchadha Caomhánach.) For details see BL Catalogue ii 259–98. Editions and translations John O'Daly, Seilg Sléibhe na mBan. The Chase of Slieve na mBan, in: Laoithe Fiannuigheachta; or, Fenian Poems. Second Series, Transcactions of the Ossianic Society, volume 6, 126–131 (poem). W. J. Watson, review of Meyer's edition, The Celtic Review, 7/25 (Feb. 1911) 95–96. Literature Ernst Windisch, L'ancienne légende irlandaise et les poésies ossianiques. Trad. E. Ernault, Revue Celtique 5 (1881) 70–93. Heinrich Zimmer, Anzeige von 'Essai d'un Catalogue de la littérature epique d'Irlande', Göttingische gelehrte Anzeigen (1887) 169–175; 184–193. Henri d'Arbois de Jubainville, La littérature ancienne de l'Irlande et l'Ossian de Mac-Pherson, Bibl. de l'École des Chartes 41 (1888) 475–487. Alfred Nutt, A new theory of the Ossianic Saga, Academy 39 (1891) 161–163; 235. Heinrich Zimmer, Ossin und Oskar. Ein weiteres Zeugnis für den Ursprung der irisch-gälischen Finn (-Ossian-) Sage in der Vikingerzeit, Zeitschrift für deutsches Alterthum 35 (1891) 1–176. George Henderson, The Fionn Saga, Celtic Review 1–3 (1904–1906). Edmund Curtis, Age and Origin of the Fenian tales, Ivernian Society Journal 1 (1909) 159–168. Kuno Meyer, Fianaigecht [Introduction]. Todd Lecture Series 16 (Dublin 1910). F. Mezger, Finn mac Cumaill und Fingal bis zum 17. Jahrhundert, American Journal of Philology 48 (1929) 361–367. R. D. Scott, The Thumb of Knowledge in legends of Finn, Sigurd and Taliesin. Studies in Celtic and French literature (New York 1930). R. Th. Christiansen, The Vikings and the Viking wars in Irish and Gaelic tradition (Skrifter Utgiff av det Norske Videnskaps. Akad. i Oslo II. Hist.-Filos. Kl., 1930, no. 1) (Oslo 1931). Roger Chauviré (tr.), Contes ossianiques (Paris 1949). Josef Weisweiler, Die Kultur der irischen Heldensage, Paideuma 4 (1950) 149–170. Josef Weisweiler, Vorindogermaische Schichten der irischen Heldensage, Zeitschrift für Celtische Philologie 24 (1954) 10–55; 165–197. Gerard Murphy, Duanaire Finn. The Book of the lays of Fionn, part 3. Dublin 1953 (=ITS volume 43.) Gerard Murphy, The Ossianic lore and romantic tales of medieval Ireland (Dublin 1955; reprinted 1961; reprinted Cork, Mercier Press, 1971 with revisions.) Josef Weisweiler, Hintergrund und Herkunft der ossianischen Dichtung, Literaturwissenschaftliches Jahrbuch 4 (1963) 21–42. Seán Mac Giolla Riabhaigh, 'Ní bía mar do bá.' Scrúdú téamúil ar na laoithe Fiannaíochta, Irisleabhar Mhá Nuad 1970, 52–63. James MacKillop, Fionn mac Cumhaill: Celtic Myth in English Literature. Syracuse 1986. [With useful, well-structured bibliography on pp. 197–249]. Daithí Ó hÓgáin, Fionn Mac Cumhaill: Images of a Gaelic Hero. Dublin 1988. Máirtín Ó Briain, Review of Ó hÓgáin, Bealoideas 57 (1989) 174–183. Donald E. Meek, Review of Ó hÓgáin, Cambridge Medieval Celtic Studies 22 (Winter 1991) 101–103. The edition used in the digital edition Kuno Meyer The Chase of Síd na mBan Finn and the Death of Finn Fianaigecht Dublin School of Celtic Studies, Dublin Institute for Advanced Studies 1910 1937 1993 52–96

CELT: Corpus of Electronic Texts

The electronic text covers even pages 52–96.

Text has been proof-read twice.

The electronic text represents the edited text. The editor's annotations are integrated into the markup and numbered sequentially. Expansions are marked. Letters supplied by the editor are marked sup resp="KM".

Quotations are rendered q.

When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word (and punctuation).

div0=the saga; div1=the editor's paragraph; page-breaks are marked pb n=""/; manuscript foliation is marked mls unit="MS folio" n="".

Place-names are tagged; names of persons (given names) and groups are not.

 By an Irish scribe at Poulmonty, Co. Carlow; the material itself is older. 1419 The text is in Early Modern Irish. A few formulaic words are in Latin. English appears in the editor's notes. saga prose medieval Finn Cycle aided (death-tale) 2010-01-18 Beatrix Färber ed. File parsed; bibliographic details added; SGML and HTML files created. 2010-01-08 Beatrix Färber ed. File proof-read (2); footnotes integrated; more structural and content encoding added. 2009-11-25 Beatrix Färber ed. Header created; file parsed; XML encoding modified according to CELT practice. 2006-08 Hilary Lavelle ed. File proofed (1). 2005-10 Data capture company data capture Text captured and XML encoding applied. The Chase of Síd na mBan Finn and the Death of Finn: From Egerton 1782

Sealg romhōr ro&fdot;airsing do commórad le Find ocus le fíanuib ágmura airmderga Ērenn fa Sīth na mBan Finn ocus fa &Sdot;īth ar Femind &ersir; fa oirrther Muighi Feimin ocus fa lerga Lūachra Deghadh. Ocus dochúadar maithe na fēne &ersir; a n-aiccmeda ūaisli leisin ríg&fdot;ēinnidh do chommōrad na selga-sin .i. clanna Bāiscne ocus clanna Morna ocus clanna Duibdīthrib ocus clanna Nemnuind ocus clanna Rónāin ocus clanna Smóil ocus aicme Duibdāboireann ocus in gnāth&fdot;ían uile archena.

Dosuidhighedh ocus dosrethnaigedh in tsealg leó fo &fdot;eadhuibh &ersir; fo &fdot;āsaigib &ersir; fo &fdot;ánglenntuiph na ferann ba coimnesa dóip &ersir; fo muighib réidhe roáilli ocus fo chailltib clithardlúithe ocus fó dhoiredhuib dosleathna dīmóra. Ocus dochúaid gach duine fo leth d' fíanaib h-Ērenn herinn MS. ina dumha sealga &ersir; ina lāthair licthe &ersir; ina berna báegail mar noan MS. gnāthaighdís cosgur gacha sealga do chur roimi sin. Ocus nírb inonn dóip in lá-sin &ersir; gach lái ele, oir do ceiled in selg-sin orra, co nāch fūaratur mucc nā míl nā brecc nā brocc nā dam nā eilit nā mang nā ógláegh allaid asa ndergfad nech díb a láim in lá-sin. Ocus tucsat as in oidhchi-sin co himsnímach aithmēlach, ocus do ēirgedur isin maidin moch⋅oluiss arnamārach &ersir; do srethnuiged sealg leō fan Sinainn sribúaine &ersir; fan Eachtge aird adhfúair ocus fa ⋅eanmagh nAghar maic Úmóir &ersir; do ceiled conāch sealga in lā-sin orra amail do ceiled in cétlá

Ocus a maidin in tres lá immorru do chōirgedar a cūanarta cícmura croibgliga co comáentadach fa Seiscenn na n-Aiged &ersir; fana crícha fa coimnesa dó. Et nīrfrecrad in lā-sin iat, acht mur gach lá ele. Ba mór machtnugud menman le Finn &ersir; le fían Ērenn uili innī-sin. Eta haithle a sibail &ersir; a n-aistir &ersir; a sāethair dōib in tres lá do hsuidh Finn hi tulaig airechtuis do lethtāeb h-Sescinn na nAighedh, ocus tāngatur in fīan ina ndronguib &ersir; ina ndírmadhuip &ersir; ina mbuidhnib bega bélsgāilte, ina cuirib &ersir; ina cētuib &ersir; 'na connlánuib muin ar mhuin &ersir; druim ar dhruim &ersir; diaidh i ndiaidh da innsaige. Ocus do suidetar i n-urthimchill in rígfēineda. Is annsin do fiarfaig ōglach d'fíanaib h-Ērenn d'Finn: Cía in lāech dana fert so ara fuilmaid, a Finn? ar sé. Atá a &fdot;īr-sin acom-sa duid-si, ar Find. Fert Failbi &Fdot;innmaisigh sin, ar sē, i. rígfēnid maith dom muintir-si arna marbad do muicc annso .i. torc forbartach Formāile secht mbliadna gusinniud. Ocus do marbh in muc-sin deich coin &ersir; dā fichit dom chonaib-si &ersir; dechenbor &ersir; dā fichit dom laechaib maille ris in lā-sin &ersir; fa maith in lāech atá2 MS. isin fert-so, ar Finn, inūair fa cath nō comrac dona fīanaib, ocus dorinne Finn in lāidh ann ag molad &Fdot;ailbe: Fert Failbe frecrad in féin a focusleg. i n-ocus nō i n-etercēin nogur adhnacht in lāech de do thaeb Seiscinn na nAighe. Cōeco con.i. = MS. is cōeca fer luidhsidar leis sunn ar seal, nocho térno díb uile acht cú ocus énduine. Fūaratar bās do beruib ōn muic dísgir druimremuir, ro marb coin ocus daoine torc forbartach Formāile. Fūair in muicc nduib delbda nduind donānic tre cert comluind, do cuir coin is daoine i fán, gleō dar claided in fertán. Ba hinmuin lim Failbe fland in lá do cuir ár na n-Gall, do frecrad imnedh is ágh intē fuil isin fertān. Fert.

Ocus a fīana Ērenn, ar Finn, dogēnam-ne selg na maidni-si amāroch ar in muic úd ó do ceiled selg ocus fíanchosgur ele oruinn. Ocus is uimi do ceiled gach sealg ele oruinn, ūair do bī a tairrngeri dūin comracc risin muic-sin &ersir; díghēlum ar n-anfolta fuirri.

Ocus dochúaidh cona muintir in oidhchi-sin co dúnadh Máilléin meic Midhna .i. óglach maith do muintir &Fdot;inn. Ocus is amlaid ro būi Máillén &ersir; fled mōrchāin móradhbal aici d'Finn &ersir; d'fīanaib h-Ērenn uile. Do hesradh a do húrlúachradh in tech n-óla ara gcind ocus ro tógbad buird altacha órdacha ann &ersir; do suidhigedhdosuidhidedh na slūaig fo mēd i n-ūaisli &ersir; i n-inmi &ersir; i n-onóra ar dánuib &ersir; ar gráduib isin bruidin &ersir; do folchad na buird do srōl &ersir; do sída &ersir; do ⋅icir &ersir; do sindsnáth &ersir; do sgóraidib scíamglana &ersir; d'ēdaigib líghda lánáilli &ersir; do freslad &ersir; do frithoiled íad dodo do MS. rogha gacha sóidh &ersir; do tócbad aco annsin blededha buáiltecha buis &ersir; bánairgit &ersir; cuirn cáema cumdaighe clochbúadha, ocus ro tógbad ann corn Finn féin .i. Midhlethan a ainm &ersir; is amlaid robúi in corn-sin &ersir; dá ghilla imchuir aici .i. Íarratach &ersir; Athchuingech a n-anmanna, &ersir; fa maith dliged na deisi-sin .i. in duine maith da tabrad gilla díb lán in chuirn, dogheibed cumāin óir nō airgit úadh &ersir; fa saidhbir immorru íad ō dliged in chuirn-sin. Ocus tarrla frithrusc feicheamnuis &ersir; fergi eturro in oidche-sin gurmarbsat a chēili hi fīadhnaise na fēni.

Ro fás ceist mór ag Finn don ghním-sin, coraibe a fat ina thocht gan digh, gan bíadh, gan urgairdiugud menman. A ríg&fdot;ēinnid, ar Māillēn mac Midhna, ná cuired hi socht nā i mbrōn tusa in dís úd do marbad a chéile, ūair mór ndeghlāech do marbad ara dosealbaib roimi sút ríam. Is olc lim-sa in dís út, ar Find, &ersir; nī da marbad fén &fdot;ásus ceist acum, acht inní da fuil a marbad. Ocus tabraid in corn cucom-sa, ar Finn, ocus tucad in corn 'chum Finn. Ocus adubairt Finn: In fetabuir-si, a óga, ar sē, cía thug in corn-sa dam-sa nō cāit a fúarus hé? Nī fetamar, a rīg&fdot;ēinnidh, ar síat. Do &fdot;etur-sa, ar Finn.

Lá da rabusa &ersir; sib-si ac seilg &ersir; ac fianchoscur a fedhuib &ersir; a fásaigib ocus do badusa im dumha ⋅ealga &ersir; dīas fénned imarōen rim ann .i. Cāilti &ersir; Oisín and sút. Ūair dobīdis días fa sech ar timcheall d'fīanuip h-Ērenn marōen rim-so acum foraire &ersir; acom forchoimēt isna hinadaib sealga a mbīnn. Is dóib ránic m' forchoimēt ocus m' foraire in lá-sin, Cāilti &ersir; Oisīn, &ersir; do bámhar ag ēistecht re mongur na mīled &ersir; re seiselbe na sochaide &ersir; re greadhan na gillanraide &ersir; re gotha na ngadhar ocus re fetgaire na fer fiadaig &ersir; re lāidhedh na laechraide arna mórchonuib &ersir; re nūallgāirib na gasraide &ersir; re sestān na sealga ar gach tóeb dīnn &ersir; nīr chían do bámur ann, innúair do ēirigh doburcheō drāidhechta dūinn nārbo lēr do nech a chéli againn ar triūr &ersir; do &fdot;ágbamur in dumho &ersir; dochúamur fón fidh fa nessa dúinn &ersir; ro ⋅iremur in fid co fúaramar ess &ersir; inber &ersir; abann ann &ersir; doghabamur bradán ethrechbrec gacha fir &ersir; gacha con asin abainn &ersir; dorinnedh both &ersir; bēlsgálán linn &ersir; ro fadaiged morc mōrthinedh aguinn &ersir; do chaithemur ar lórdāethain don íasc.

Ocus ina dhiaidh-sin do chúalamar in ceōl soinemhuil sírechtach síde da chantain inar &fdot;ochuir &ersir; adubairt Cāilti re hOisín: Ēirig súas, ar sé, &ersir; déntar airechus acoinn nach mella in ceól sídi sinn. Ocus dorinnedh mar sin hé, ar Finn, &ersir; tucamar ass in oidhchi-sin &ersir; in fīan uile ag ar n-íarraid ar fud na crīch com&fdot;ogus &ersir; dochūamur-ne hi mucha lāi arnamārach gusin duma sealga cétna ocus fúaramar aithech dub dodhealbda dí&fdot;recra dímór isin dumha ar ar gcind ina ⋅uidhi &ersir; dorinne coimérghi romuinn &ersir; ro fer fáilti rinn &ersir; tug a láim ina chuim ocus tug dá chuislinn órda as &ersir; do sinn slithi senma cuir ocus puirt &ersir; adhbuinn dúinn, innus co coiteōlad aés gonta nō mná re lamnad nō fīallach galrach nō curaid crēchtnaide nō láeich leónta frisin ceól soinemail dorinne. &ersir; ar sgur don cheól dó tug corn co n-ór a clithar díamuir a édaig &ersir; tuc am láim-si in corn &ersir; a lán do midh somesga ⋅oóla ann &ersir; do ibus deoch ass &ersir; tucus al-láim Oisīn in corn &ersir; do ibh deoch as &ersir; tuc al-láim Chāilti in corn &ersir; do ibh digh ass &ersir; tuc Cāilti in corn il-láim in athaig.

Ocus is amlaid robūi in corn-sin &ersir; chóig imlenda āilli ilgrēsacha óraide co coimegur gacha cóirighthi ann &ersir; ól desi eter gach dā immlenn dīb. Ocus intan fa subach somenmnach sinn do connacmar in mbuidhin móir mboirbnertmair mborrfadaig cuguind isin slíab &ersir; ro fīarfaig in fer mór dīm-sa: Cūich in buiden mór út atcīm isin tulaig ar ar rochtain, a Finn? ar sé Ro &fdot;regrus-sa sin. Fer nach gabann tār nā tarcuisne ō nech ar domun sútFrom here onwards the page becomes partly illegible, though better eyes than mine may make out more. cenn na cathbuiden úd, ar Finn. Cūich in buidenúd ele? ar in t-aithech, is mō nā tricha fer ar óem calma curata coimnertmar co inti connruáthur trī cēt immedōn na bun &ersir; folt fainnchlechtach fathmannach forórdha fair. Rosc lethard ina chinn &ersir; grinne a choimnertmar fo innill 'ma urth-imchill. Nī hansa, ar Finn, rīghfēnid Connacht in fer-sin .i. coimnert fri cartib, is é mīn málla re, is ē crōdha cobhsaid coimnert re cath, daingen di ré dībeirg, is lám ris nach gabthar cath nā comrac nā comlann nā sochaide intī atā ann-sin .i. Goll mac Morna mic Cormic mic Nemain mic Morna Móir sin, ar Finn. Maith āmh, ar in t-athech, cia in buiden mór ūd ele is mō nā .l. laechfer mórmenmnach mīleta .i. co ngrāin áigh &ersir; irgaile fair? Nī hansa, ar Finn, fer connúall &ersir; con āibnes ocus co n-engnum &ersir; co n-āinius ūair na buidne-sin .i. Mac láimderg Lugach t-athech: Cūich in buiden mōrúallach sūaichenta imda &ersir; co n-ētach gacha datho feramail finnrúadh fornertmur fírchalma co léidmire leómain &ersir; co lainne ladrainn is mó nā tricha cēt fer a fairgsi? Nī hansa is muir acht &ersir; is leoman ar luinni &ersir; is bethir ar burba &ersir; is tonn rabarta ar rúathur &ersir; is mathgamain ar miri &ersir; is cur nach claiter &ersir; is fer nach fuilngther intan dogeib tenta catha nō chomraic. Tāisech na budne-sin .i. Osgur ēchtach anglonnach mac Oisín sin.

Ro línadh in slīab anoir &ersir; aníar do chonaib ocus do dóinib fan angbaid n-irgalach, fa Osgur, ar Finn &ersir; dorinne Finn na rainn-si sīs ann-sin: Mac Morna in t-ōglach ēim ard Goll in fuilech fóeburderg, ris nī gabann cath cródha ō maidin co híarnóna. Mac Rethi súd ar in slíab ocus a &fdot;ían uime aníar, gin go ghabann air in fer nocha lughaite a ghaiscedh. Mac Lugach is nesa dáib, cidh cēt laech dech ina dháil, ōn ló cuirid cenn hi cenn is gairid co fobaighend. Atchíu Osgur ina ndiaidh, menic benus sē re gliaid, mō les a menma nā in muir ō rosoich co himarghoil. Do brecsatar uili in slíab iter anoir is aníar, gurab lán do buidhnib balcc im Osgur imón mórmac. Mac Morna.

Asa haithli sin tánic Goll cugainn, ar Finn, ocus tuc in t-athech in corn illáim Ghuill &ersir; atib digh as. Is annsin tāngatar fíana āghmura h-Ērenn co cosgur gacho fianchosguir &ersir; co n-eredaib fordergo fíadaig forra ar commáidim gacha selga chugainn &ersir; ro ⋅uidhsit na táisigh féni chuc(um) isin dumho ⋅ealga &ersir; tuc in t-athech lán in chuirn féne dīb, gurbá subach somenmnach uili iat soillsiugud dothiced don ló ro&fdot;ás dealb &ersir; dēnum ocus coimlí for in athech, innus co raibe cruth r ālaind fair con nāch tánic ō thurcbāil gréne co fuin dob ferr inneall &ersir; ēcusc inā ē, iter mēt &ersir; co ime &ersir; chutruma &ersir; áine &ersir; ergna &ersir; urlabra atha faí &ersir; inneall airdrígh air &ersir; āinius óglaig ina delb. Maith ám, a rígfēnnid, ar Goll, cia in t-óglach ālaind ilcrothach anaichnid sin it fochair? &ersir; adubart-sa, ar Finn: Nī fetar, ūair nī derna a lomsloinded dom deōin-sa. Anois, ar sē, mo ⋅luinnthi duit Síth ar b-Femin misi, ar in t-ōglach annso, ar sé, doghēnum mo muinnter amlaimsi annsin, ar Finn, &ersir; na h-Ērinn uili &ersir; do bí bliadain acum-sa &ersir; tuc in corn-so dam. &ersir; cūig immlenna imlinn dīp &ersir; cid usce línighi is mid somblasta soōla adub-. in Cronánach rim-sa, ar Finn, in trāth do gilla urchuir in chuirn a chēile comb isin bliadain sin no co fuighinn fēn ba sgēla in cuirn &ersir; adhbar mo bróin-si, ar Finn &ersir; adbert in lāid ann: Cūig imlenna būi hi corn &Fdot;inn, maith in lám ruscuired inn; ba hé in fer cert as gach mudh, in lám ro chumm in cūiger. Ēgōir a ndernsat na fir gan anmuin re síth soinnim, is messa ro hadhrad de, cách do marbad a chēile. Crōnánach Sīthi ar Femen fúaramar sunn gan temel, ro ba robinn dord in fir, is é tug in corn cúigir. C.

Asa haithli sin do chuir Finn in corn úada maille re toirrsi móir &ersir; ceilter in comrād-sin acu ōsin amach ocus ro tōcbad muirn &ersir; medair na bruidhni &ersir; ro ēirgetar lucht fedma &ersir; frestail &ersir; fritholma na bruidne ar chornaib &ersir; ar chūachaib &ersir; ar chuiplestraib, gur bo subach somenmnach uile iat &ersir; gur uo cōinchomráitech milisbrīathrach forne forúallcha na fēne re chéle. Acht chena ro éirgetar co moch arnamárach cum selga na muici remráiti .i. torc Formāile. Et ro suidh gach lāech d'fíanaib h-Ērenn ina láthair licthi &ersir; ina beirn baegail inn-oirchill na muici &ersir; do sgáiled da ngadhraib croma ceólbinne croibglica fo fedhuib &ersir; fo &fdot;othrib ocus fo &fdot;ásaigib &ersir; fo fánglentaib &ersir; ro chóirgetar a n-ēnaighi ⋅ealga ar fairsinsib &ersir; ar forréitib na ferand ocus ro dhúiscetur in cullach congleca-sin, co facatur coin &ersir; cúanarta &ersir; curaid na féni uili hí. Fa lór immorro d'ūathbás túaruscbāil na mórmuici-sin .i. sí gorm garbgáisitech greitlíath gráinemail gan clūasa, gan erball, gan uirghi, &ersir; a fíacla faidi fírgráinemla don tóeb muigh da mórchend. Is annsin doliged coimrith comnert con &ersir; curad co comthrom as gach aird da hinnsaighi. Et cuiris in bilga bésti bélderge-sin ár con &ersir; fer na féni ar in láthair-sin. Ōtconncatar dā mac Sgōrāin meic Sgannail .i. Dáolgus &ersir; Díanghus árach comlainn uirri, tāngatur da hinnsaighi &ersir; ro fersat comlann crōdha calma curata frisin muicc &ersir; dothuitetar in dís-sin lé a crīchaib in chomlainn .i. Daelgus &ersir; Díangus. Is annsin tānic Lugaid lūathlámach Sidi Cairn chuici &ersir; ro fer comlann fria &ersir; dothuit Lugaid lé i crīchaib in chomraic. Tánic dono Fer taichim mac Uaithni Irgalaig &ersir; dorinne comrac frisin muic &ersir; dothuit lé hi crīch in chomlainn. Ōtchūala Finn na maithe-sin do thuitim leisin muicc, tánic fén &ersir; Oisín &ersir; Osgur &ersir; Cáilte &ersir; maithe na féne d'fēchain in chullaig congleca sin.

Et ōtconnarc Osgur ēchtach anglonnach mac Osīn in láthair lāech &ersir; con &ersir; fer dothuit lesin muicc, ro éirig fiuchad fīrmór fergi ocus anfad ard anmīn uathbásach anaichnidhanaichnigh MS. a n-aigned in airdmíled ar faigsin in chnámchumaigh tuc in torc allaid urbadach ar conuib &ersir; ar feraib &ersir; ar ardtāisechaib na fēne, ocus nír míadh &ersir; nīr maisi leisin rígmílid lé hOsgur nech do díghailt a huilc uirri acht ē fēin. &ersir; fa mór a hegla &ersir; a himghābud arna slúagaib &ersir; fa mór a hadhūath &ersir; a hurgráin ar Osgur. Acht cena nīr fēt a himgabāil arna faigsin &ersir; ō thānic Osgur co lāthair, do liged dorusbél mór dó chum na bésti béldergi-sin &ersir; is amlaid ro búi sí annsin, ina bethir bodhbda &ersir; ina harracht aidhgill &ersir; ina hurdlochtan āigh &ersir; urbada &ersir; fa samalta ré cubur rīgesa romóir gach cuip cróderg cróchbuidhe cubuir tiged tar a gin &ersir; tar a cráesaib cogantacha acarba ag dranntad a détbaig i n-agaid in airdmíled &ersir; cuiris frāech a dromo a n-airde, innus co n-anfad ubull fortamail fíadain for gach gūaire garb gráinemail dī. Ocus bertaighis Osgur in tsleg athgēr āghmur ina lāim &ersir; tug urchor indilldírech ar in muic ocus nīrb imroll urchair sin &ersir; cuiris in tsleig a n-urbrollach a hochta innte &ersir; do bo samalto co treghdfad in tsleg trithi hī &ersir; sginnis in tsleg a n-airdi esti amail dodechad do charruic nō do chongna. Beris Osgur cēim 'na coinni &ersir; tuc bēim brāthamail don chlaidim cuci gur bris in claidim fana hormna urri. Beris in mucc cēim d'innsaige Osguir &ersir; brisiss Osgur in sgíath fuirri &ersir; gabuis greim dá ghairbfinnfad &ersir; ro éirigh in muc ar a huathneduib dímóra derid do gerrad in rígmīled ar n-úachtar. Sínis Osgur a dhá dhóid rígda romóra mílita tar in muic ar n-īchtar &ersir; tuc cor dísgir denmnetach dī, gur chuir frāech a droma fri talmain, &ersir; tuc a glūn ar n-īchtur inte &ersir; a dá ghlaicc ré a bél &ersir; ré a carpat ar n-úachtur, conidh amlaid sin ro tharrngetur forni feróglach na féni a habach &ersir; a hinathar trithi síar sechtair. Conidh amlaid sin dotuit in mórmuc-sin le hOsgur hi crīch in chomlainn &ersir; roclaidedh lechta &ersir; ferta na fēnnidh &ersir; na ferōglach ro marbad lesin muic annsin.

Tánic Finn ōsna fertaib sin &ersir; atbert in láidh ann: Lecht &Fdot;ir thaichim sunn amne dorat brón for sochaide, ba sgēl adhbal, fa gním guirt, arna marbad don mórmuic. In muc ro marb Fer taichim ro marb mórān dar maithib, nogo torchair lé hOsgur, fá selg lāeich, fa lúathchosgur. Ro marb trīar eile dar slúag in torc rúanata rorūad: Dáelgus, Díangus, Lugaid balc, ēirgid is claidid a lecht! Atrochair le hOsgur ard in torc rūanata rogharg, dó nochur dam cóir ná cert co fuil ōs mōin a tiughlecht. Lecht.

Do smúain Finn comairle annsin .i. Ére d'fágbāil ar egla na fáistine dorinne in Crónánach dō; ūair dogab uaman &ersir; imegla é fa ár do thabairt ar in féin nō fá bás d'fagbāil dó féin isin bliadain-sin, &ersir; is í comairli ro chinn, Ēri d'fāgbāil ocus dul tar muir soir do chaithim a &fdot;íanaighechta&fdot;íanoidhechta MS. (ūair nīr lugha a rīghi thoir nā abus), gumad síaiti ūadha cend na bliadna-sin &ersir; na fástine dorinnedh dó. &ersir; ro innis sim in comairli-sin d'Oéngus in Brogha &ersir; do maithib a muintire ocus don fēin uili fa dul tar muir soir &ersir; atbert in lāeid: Tīagam tar muir medraig moill, a fían Finn a Teamraig truimm, mina &fdot;aghar cabair ndaith sgarfat re Ērinn mbithmaith. Do Lúaighni atā i ndān in tres, nī gnīm ūailli acht adhbur fras, mina &fdot;agur cabair ndeis sgarfat rem fēin fēin abuss. Ticfa Ōengus mac in Óg dar cabair ar chairdes ngg, dola don Brugh is é is réidh re ndul ar in turus téig. Tíagam.

Docúatar maithi na fēne íarsin a n-ēnchomairli &ersir; is í comairli ro cinnedh acu gan Finn do ligen tar muir in bliadain-sin. Ní racha-si tar muir, a rígfēnnid! ar síat, ūair da ceilter selg &ersir; fíanchosgur h-Ērenn oruinni atámait-nierasure in MS. do thāisechaib fēni &ersir; d'feruib feruinn agat-sa annso lín do chongbāla go cend bliadna ocus dobēram fleid núad gach n-oidchi duit no co cuirem in bliadhain-si thoruind. &ersir; do cinnedh in comairli-sin leó &ersir; do sgáiletar in &fdot;ían da ndúintib &ersir; da mbailtib fén d'ullmugud ar cinn Finn, innus co fuigbed sé fleid a tigh gach duine dīb. &ersir; is dó ránic Finn do frestul &ersir; do frithalem in oidhchi-sin .i. Fer tái mac Uáithne Irgalaig ríg&fdot;énnid Conuilli Murthemne &ersir; Luaighne Temrach. &ersir; is í fa ben d'Fer thái .i. Iuchna Ardmór ingen Ghuill meic Morna &ersir; is amlaid robúi Fer tái &ersir; mac sūaichnid sainemail aci co ngaisced &ersir; co ngáis &ersir; co nglici &ersir; fa hí Iuchna māthair in mic-sin &ersir; Fer lí a ainm. Ba cosmail immorro rena senathair é .i. ré Goll ar mét &ersir; ar maisi &ersir; ar mīletacht, ar neim &ersir; ar nert &ersir; ar nidhachus, ar enech &ersir; ar engnum &ersir; ar árrachtus, ar lúth &ersir; ar lámach &ersir; ar līnmairecht, ar chrúas, ar chalmacht, ar churatacht, ar mire &ersir; ar merdánacht, ar móraicned, ar deilb, ar détlacht, ar dāsachtaighi.

Ocus ōtchonnairc Fer lí begān slúaig &ersir; sochaide a fochair Finn ro smúain feall &ersir; meabal &ersir; mítháem do dénum air cona muintir, ūair ní raibi a farrad Finn annsin da muintir acht Cétach Cithach mac rígh Lochlann &ersir; Laegaire Lúathbémendach mac Duib mic &Sdot;álmóir mac ríg Fer Fánnall &ersir; cúig cētadded underneath. laech hi fochair gach duine díb &ersir; isin aimsir-sin tāngatar tar muir hi gcend Finn &ersir; tuc Finn leis íat in oidchi-sin mar onóir dóip &ersir; ro &fdot;águib a chlannmaicne féin &ersir; a gnáthmuintir uile acht Aedh Baillderg mac Foéláin mic Finn &ersir; na trí Coin a Moenmuigh &ersir; cúic cēt laech aili a farrad in chethrair-sin, conid cúic cēt dēc uile ro būi Finn ann-sin. &ersir; ro lig Fer lí comairli in &fdot;ill re hĒmer nGlúnglas mac Aedha mic Garaid mic Morna. Is comairli chubaid choimnert in comairle-sin, ar Émer, ūair is bidhba bunaid dūinn é Finn, ūair do tuit Goll Mór mac Morna leis &ersir; clanna Morna uile &ersir; ar n-aithri &ersir; ar senaithri.

Ocus ro crīchnaigsit Finn cona muintir do marbad a fill. &ersir; is iat dorinni in comarli-sin .i. Fer lí mac Fir tái &ersir; Ēmer Glūnglas mac Aeda mic Garaid &ersir; cúic mic Uirgrenn do Lúaignib Midhi &ersir; na trī Taiblennaigh a fosadlār Fernmaighi &ersir; ro molatar sin uili Finn cona muintir do marbad ocus ro chóirgetar &ersir; ro cumatar in feall .i. in begān slūaig do bī ag Finn do sgáiled &ersir; do connmáil, ūair nī raibi acht cūic cēt dēc a n-ingnāis con &ersir; gilla a farrad Finn &ersir; is í celg ro cumadh acu: daeine dísgiri derglomnachta do thecht co dūnad Fir thái mic Uaithni Irgalaig co hairm hi raibi Finn hi coinnmedh a muintire, ocus comad edh aderdáis airgne &ersir; esbada do dēnum do muintir Finn ar muintir Fir thāi &ersir; gumad é in sgél sin bud tosach cogair &ersir; coimērgi cum Finn do marbad.

Et ar gcuinnmedh a muintire d'Finn ro cóirged bruidin brotla bélfairsing dó a ndúnadh Fir thāi mic Uaithni Irgalaig go n-édaighib ēxamla &ersir; co n-ūrlúachair &ersir; do faidiged morc mórthinedh a fiadnaise Finn &ersir; Fir thāi &ersir; in begáin mac rīgh &ersir; roflatha ro búi ina fochair. Intan do suid sīs Finn cona muintir cum fledi do chaithem, doconncatur lucht in chogair &ersir; in &fdot;ill cuco isin mbruidhin co n-ēteth &ersir; co n-armuib ocus co sgíathuib sgemelbrectha ar druim gacha trén&fdot;ir díb. Ōtconnairc Finn gné &fdot;ola finghaili arna feraib-sin tuc aithne orra &ersir; nírléige assin urgnam do dēnam, acht robūi a comair fritholma na foirne fīrnāmat tānic don bruidhin cugi. &ersir; is amlaid ro būi Finn &ersir; cotún clíab&fdot;airsing uimi ina rabatar secht ciarlēnti fichet ciartha clārtha comdlúta a n-imdítean a chuirp re congala ocus re comthógbāil chatha.

Fa gairit asa haithli sin ro bātar ann intan dochūalatar na hir&fdot;uágarta arda angbaide &ersir; daeine dísgire derglomnachta ac sestān &ersir; ag sírēgheam dochum in dúnaid airm hi rabatar na maithi-sin. &ersir; is ed adubratar, argain &ersir; innrad do dēnum don &fdot;éin ocus do muintir Finn ar búar &ersir; ar brughadhuib in tíri. Ní maith linne na lúathchrecha-sin, ar Fer lí. Budh maith immorro, ar Finn, úair leiseóchar co dingbāla na díghbāla, ar sé, ūair dobértar dā boin 'sa mboin &ersir; dā cháirigh 'sa gcāeirig díb-si ann sin, ar Finn. Nī huime sin tánagais, ar Fer lí, acht dár marbad-ne mar do marbais ar n-aithri &ersir; ar senaithri romuind. Et is amlaid adubert sin &ersir; ro insaiginsaid MS. Finn co denmnetach dásachtach dícheillidi, &ersir; nírb innsaige gan airaegadh in innsaige-sin, úair do fregradh sin ac Finn cona muintir co brígach bághach borrfadhach &ersir; ro cuired in imresain aturra co ferrda feramail fráechaigméil ar lármedón na bruidhni &ersir; ro búi Fer tái ag edracāin &ersir; ag imdítean Finn. Acht chena nír fuilgetar na hánraid a chéili d'faicsin co torchratar trī nōenmuir do deglaechaib aturra ar lár na bruidhne.

Is annsin do chūala Iuchna Ardmór ingen Ghuill mic Morna sestān na sochaide &ersir; lētgairi na laechraide ac letrad a chéile &ersir; tánic dochum na bruidni &ersir; benais a bricín da baithis &ersir; sgáilis a folt finn buidhe &ersir; nochtais a cíche &ersir; is ed adubert: A mic, ar sī, is meth enich &ersir; is maslugud míled &ersir; is imchāinedh re inn isin &ersir; is díscailed conáich feall ar in flaithfēinnidh Finn, ocus fāgaib co lúath in bruidin anoiss, a mic, ar sī. Ocus ro fāgaib Fer lí in bruidhean dá māthair. Ocus adubert ac dul immach: Do chath rim-si duit amārach, a &Fdot;inn, ar sé. Frecērthar duit-si in cath-sin, a Fer lí, ar Finn, oir nī bud cás oruinni, ar Finn, damad coimlín sinn cath da thabairt duit-si. Et do frithoiled Finn in oidhchi-sin gur ba sāithech sonairt somenmnach é cona fēin &ersir; adubert Finn: Is olc m'onóir-si do beith Fir lí dam-sa inocht &ersir; ní damann sé cert dam, ar Finn, ocus ticfa aimser ann, ar sé, &ersir; nī dēma nech cert dá chéile, &ersir; dorinne in láid ann: A &Fdot;ir lí, gid fada gairit co tí, an tan fa ticfa in fer fēig nī dingna réir do lethēid. Biaidh ass hi comaimsir na&ndot;Gall &ndot;glas, is ní fuighi Ēre úaim acht maidm thúaidh ocus maidm thess. Ticfa am hi gcuirfither ár na &ndot;Gall, gid fada gairid go tí, is borb sráinfius cách a clann. Is mē Finn, maith bar linn is ibidhibigh MS. digh, ō nach damaidhdamaigh MS. cert nā cóir biaidh do lecht ōs Bōinn, a &fdot;ir.A fir.

A haithle na láidhi-sin adubert Finn: A óga, ar sé, is ecal lium na briathra-sa adeir Fer lí rinn hi gcuimnechad a &fdot;ala dúinn. Ocus is fír ám, ar sé, go facusa Garad mac Morna a cath Chrunnmóna ag slaidi na féne co nār fuil&ndot;getar hi n-urchomuir a aighthe re fiuchad fergi in churadh &ersir; atconnarc-sa ámh fós ar Finn in t-airsidhairsigh MS. hi tenta 'con féin, &ersir; adubert in láidh ann: Iuchna Ardmór ingen Ghuill, máthair Fir lí, seng a ghlacc, sochaide sa ceand do crom, re Goll is cosmuil in mac. Fer lí mac &Fdot;ir thái gan locht, Éimer mór comlann ro chlecht, tuitfit mo dá dalta lium, dam dar lium ní damhuit ceartt. Atconnarc Garad co moch, do íbadh loch gema sruth, in lá atbath risin féin adubert fēin ach is uch. Iuchna. Do bí Goll ag scoltadh scíath, ag sin in tríath do dáil fuil, hi cath Crundmóna nār cerb a lám is a ferg rusfiuch.I.

Asa haithli sin tánic Fer tái mac Uáithne Irgalaig isin tech hi raibi Finn &ersir; ro ⋅uid ar lethláim Finn &ersir; ro fer fáilti ris &ersir; ro &fdot;uráil ól &ersir; āibnis air &ersir; adubert Fer tāi: Is uime ro fúagrad in cath-so ort amārach, a rīg&fdot;ēinnidh,rifeinnigh MS. gan slúag nā sochaide maróen rit. Nī hamlaid sin idir atú-sa, ar Finn. Uáir atā mac ríg fer Fánnall im fochuir-si .i. Láegaire lūathbéimendach ocus dingēbaid trí cēt lāech lasamuin lángēr isin cath-sa dīm. Et atā Cétach Cithach mac ríg Lochlann im farrad tánic do díghuil a derbrāithrech orum-sa &ersir; ar in bféin &ersir; ōtconnaircc coin &ersir; fir na féne tug grād dímór dóib &ersir; ro léig fo lár a &fdot;oghuil &ersir; a dībeirg &ersir; ro an acum-sa &ersir; dingébaid tri cēt cuingid catharmach isin cath-sa dím-sa, a Fir taí, bar Finn. Ocus is imda lāech loinnghnímach lānchalma ō soin himach maróen rim-sa is tnūthach re troit &ersir; is athlum i n-imguin &ersir; is ēsgaid a n-eangnam &ersir; is fíchda re forrán, &ersir; isbert in láid ann: Mac Duib mic Sálmóir na lend, Laegairi Lúath na mbéimęnd, mairfid trī cēt fer ngaili, nī budh brég in &fdot;áistini. Atā mac rīg Lochlann ann, Cétach Cithach na comlann, tuitfit leis trī cēt don t⋅lúagh curad cródha claidhemrúad. Mairg bías ar cind na féne da &ndot;gaba cách coimérge, ar ní obuid in cath crūaidh, is mer érgit re haenūair. Da tigit Lúaighne 'sa cath isin maidin-si himārach, illos scīath is land is glacc budh himda māthair gan mac.Mac.

Do bātar in oidhchi-sin ag imrád in chatha &ersir; na hirgaile urrdálta arnamárach. Ro éirigh Finn isin maidin moch⋅oluis &ersir; ro cuir techta a n-agaid a muintire &ersir; do fregradar co brígach bághach borrfadhach hé as gach aird, ocus dochúaid Finn &ersir; a chúig cēt dég laech co h-Āth mBrea for Bōuinn budhes &ersir; ro chóirigh Finn a chúig cét dēg laech ar ur in átha co mbróin scíath &ersir; claidemclaidim MS. ocus cathbarr.

Sgēla Fir thái mic Uaithne Irgalaig &ersir; Fir lí mic Fir thái, ro thinóiletar a slūag ocus a sochaidi &ersir; tāngadar ina &ndot;dírmadhuib data dímóra deghslúaigh co haen inat, go rabatar deich cēt ar fichit cēt curad catharmach &ersir; tāngatar co Āth mBrea don réim-sin. Et ōtconncatar in becān slūaig ar ur in ātha don táeb ali, roches a menma forru. &ersir; is í comairli dorónsat: ro ghabsat a n-erredha catha &ersir; comlainn umpu &ersir; dochúatar a n-ētromuib a n-étach &ersir; a n-imthromaib a n-arm. &ersir; is íat-so na húaisli ro cóirgedh a tús in chatha-sin na coloman .i. Fer tái mac Uaithne Irgalaig ocus Fer lí mac Fir thái &ersir; Ēmer Glúnglas mac Aedha mic Garaid mic Morna ocus cúig mic Uirgrenn do hsentúathaib Temrach ocus na trī Táiplendaigh a fosadhlár Fernmuighi ocus Lúaighne Temrach arcena.

Ōtconnairc immorro in flaith&fdot;ēinnidflaithfeinnig MS. ferdo fortamail fedmlāidir frāechaicméil fīchinnsaigthech &ersir; in cui&ndot;gid comlonnach crúaidh conglecach .i. mac cathlínmar Cumaill in cipi catha sin ag a chōrugud ina agaid: Dar lim, ar sé, is dárírib atáit na fir út ag tabairt catha dúin. Ocus a Birgad banechlach, ar Finn, ēirig &ersir; aicill in lucht úd &ersir; tairg comadha dóib. Ca comada sin ón? ar Birgad. Nī hansa, ar Finn, is misi tug dóib a conāch &ersir; a crīch ocus a co&ndot;gbāil hi ferund &ersir; doberim a cutruma &ersir; a coméid ali dóib &ersir; gan techt im agaid don chur-sa. &ersir; māidh orra gurab daltadha dam-sa iat, ar Finn.

Tānic tra Birgat banechlach co hairm i rabatar na maithi-sin &ersir; ro chan sin riu. Is cōir na comadha do gabāil, ar Fer tái, uair is mór do grādh-sa ag Finn', a Fir lí, ar sé. Oir is tú indara fer dēg do bīdh ina luing ac Finn ocus do bīdh tosach coguir &ersir; comairle agot ūadh &ersir; deredh comhóil, &ersir; is dalta dó tú, ar sé. Doberim dom brēthir ris, ar Fer lí, nach dingnum comól cairdeamail choidhchi misi &ersir; Find, ar sé, &ersir; fós nāch rach ina luing co bráth. Is olc in comairli-sin, ar Fer tái, ūair is flaith úasal fortamail forglidi Finn, ar sé, oir is ágmar urlam innsaigthech hé cona &fdot;éin. Ocus do connac-sa Finn ar sé, a cathuib &ersir; a comlannuib &ersir; ní &fdot;aca a macsamla ríam ar déne, ar tairpige, ar dechrad, ar chrúas, ar chalmacht, ar luinne, ar laechdacht ag slaidhe slúag &ersir; sochaide &ersir; atbert in lāidh and: Mairg dobēradh cath don fēin da mbet ar cēill garb a &ndot;gluind, dob ferr anad ag Finn féin ocus dul da rēir 'na luing. Nocha racha mé go Finn, bet ar a chinn 'sa cath cruinn, is nī anab gan é fēin, nocho rach da rēir 'na luing. Maith do slaidhi catha cirb, Finn lám a sráinti in gach aird, gach nech tachrus ré rīg rēil dar lim is dó fēin a mairg.M.

Is olcc in chomuirli sin, ar Fer tái, cath do tabairt d'&Fdot;inn, ar a úaisli &ersir; ar a aingidhecht &ersir; ar a ághmure. Ac idir ón, ar Fer lí, ní gébam-ne ní ar talmain acht cath úad. Ar ní &fdot;recéra in díbinn senláich úd sinni, ar sé, ar lámach nō ar laechdacht ré comthógbāil catha. Ocus ro impáidh in echlach roimpi arís &ersir; ro fritháil na briathra-sin d'Finn. Doberim dom brēthir ris, ar Finn, dá tístaís ar sochraiti chugainn, nach bíadh úainde na comadha-sin dóib. Ēirig-si aridhisi, a echlach, ar Finn, ocus tairg tuilled comadh dóib. Ca tuilled sin ón ? ar in echlach. Breth bretheman &ersir; a mbreth féin fōs dōib air sin anúas.

Ocus tánic in echlach aridhisi &ersir; targaid na comadha-sin. Is cóir na comadha do gabāil, ar Fer tái, &ersir; gach nech tug cath go hēgóir ríam d'Finn, is roim Finn ro meabaid orra &ersir; isbert Fer tái láidh air sin: Doconnarc-sa Finn ag slaidhe slúagh ar ar bris báigh, tachur ris is comlann cláen, mairg thét 'na dáil! Ní racha Finn gan tachur ris gidh garb a ghlonn, go raibi mur is mían lem gan chíall, gan chonn. Betid na fir ó Móenmuigh ann go fóebraib uill, ō bar tachur, a &fdot;ían nach timm, bet daim gan cuing.Do.

Is mithig dam-sa imthecht budesta, ar in echlach. Ní gabthar crodh nā coma ele úaib acht cath, ar Émer Glúnglas mac Aedha mic Garaid &ersir; ar mic Uirgrend mic Lúidhech Cuirr &ersir; ar Lúaighni Temrach.

Tánic in echlach roimpi &ersir; ro innis scéla derba d'Finn &ersir; aderuit is senóir dīblidi dolámaigh thusa, a &Fdot;inn, ar in echlach. Doberim brīathar ris, ar Finn, gurub cath gilla óig dobér dóib- siun. Ocus isbert in láid ann: Sen-Lūaighni Temrach co mbríathraib gúa, da rīsat Brea dobēr cath núadh. Mac Aedha mic Garaid, mac Ēmir Glúnglais, is é crīch a ríghbais bith 'sa cath ag tnúthgreis. Clannmaicni Uirgrenn tuitfit ina forgolld, gach olc da tuirmim bu dóib bus aidhgeall. Budh ait le nāimdib da &ndot;dáilit bera, bērait ina mbélaib leó na sgéla seana.

Asa haithli-sin adbert Finn: Ērig, a echlach, &ersir; tairg tuilled comadh dóib súd ar sotlacht a slúaigh &ersir; ar feabus a n-engnama &ersir; ar détlacht a ndeghdáinead &ersir; ar cródacht a comairle, úair nemaithmech gach náma, a echlach, ar sé, &ersir; tabair a mbreith féin dóib, ár ní maith cath gan chomha. Tānic tra Birgod banechlach co hairm hi rabatar na maithi-sin &ersir; targaid a mbreith fēin dōib. Ní ghébum crodh nā coma nā tír nā talmain, acht cath co &ndot;díglum ar sen&fdot;olta co sunda, ar in senlāech. Ocus fóbrais Fer lí marbad na hechlaigi &ersir; nīr liged dó. Doberim dom brēthir ris, ar Fer lī, a Birgad, da faicther tú doridisi, co n-imérat gairdi thsāegail fort.

Et ro impōidh Birgad isin sligid &ersir; ro tōgaib a hétach ós meallach a más &ersir; tebesł fécheamnus 'na cinn &ersir; a tenga ar folúamain ré mét in imgábaid a raibi, co ríacht Finn co hairm hi raibe. Ótconnairc Finn na hairdena-sin ar Birgad, dorinni in frithlerg-so: A Birgad, a echlach, dobir ar túatha trethnach, atā do thenga ar dechrad, nā habair rinn acht fír. Ma da tecaid Lúaigne 's a scéith ar a &ndot;gūallib is na fir ō Chúalngne bid aithrechSomething omitted in the MS.

Ocus ro frecair Birgad hé &ersir; atbert so ann: Ale, a &Fdot;ind imnedaigh, fada atá ga tharrngere, biaid tú hi gcosguir cró Tegait chucut Lúaigni 's a scēith ar a &ndot;gúaillib is na fir ō Chūailgne is Émer ar ōen leó. Finn Da roisi hi gcend catha, bud forderg forrderg MS. in fatha, is olc tachar flatha re fatha gan chin. Ar n-érgi na féne da muidhi hi cond cēilli ticfat a cend clēithi da mbía mēidhi ar bir.A Birgad.

A rīg&fdot;énnidh, ri&fdot;énnigh MS. ar Birgad, dochuiretar sūt a comuirli dēntáib chugat-sa, ar sí, &ersir; déna calma a n-agaid na cuinged catha út &ersir; Lúaighne Temrach. Dogēntar immorro, ar Finn, ūair budh forderg forránach fergarnaidhfergarnaigh MS. na fuighle feichemnuis dogēn-sa friú, ar Finn.

Is annsin éirgis rígfénnidri&fdot;énnigh MS. h-Ērennherinn MS. &ersir; Alban &ersir; Saxan &ersir; Bretan &ersir; Leódus &ersir; Lochlann &ersir; na n-ailēn cendtarach et gabuis a chatherred catha &ersir; comraic &ersir; comlainn uime .i. léne thana sídaide do sróll súaichnidh sainemail Tíri trebarglaine Tairrngire ré grían a geilchnis &ersir; gabuis a cheithri cīarlénti fichet cíartha clártha comdlútha cotúin uime tarsi-sin amuigh anechtair &ersir; gabuis a lūirig tigh treabraid trédúalaig don fúairíarann athlegtha ar a n-úachtar sin &ersir; a sgaba engach óirchimsach im a muinél &ersir; gabais clārchoilér cressa comarthaigh comdaingin co ndealbaib dúaibsecha dracconn fo chóel a chuirp, co ngabad dó ó tarb a slíasat co derc a osgaile, da sgendis renna &ersir; fóebuir. &ersir; ro congbad a slega crandremra curata cōigrinne a n-urchomair in rígh &ersir; tarraid a chlaidhem órdorncair i n-echruisleg. ecrus. for a chlíu &ersir; glacais a manáis lethanglas límtha lochlannach ina láim &ersir; tarraid a scíath scothamlach scáthūaine co mbúailtib breca bitháilli do bánórbánóir MS. &ersir; co comradaib finnáille finndruine &ersir; co slabraduib sníthi sesmacha senairgit for sdúadhlerg a dhruma &ersir; gabais a chathbarr círach clárach cethireochrach don ōr álainn órloisgthi co ngemuib glémaisigha glainidhiglainighi MS. &ersir; go leguib lainderdha lánáilli lōghmura arna n-egar do lámaib súadh &ersir; sáircherd ind do dítin chind in churad isin chath.

Ocus tánic roime fón samla ina chlothbili chongbāla catha &ersir; ina dos dítin deghlāech &ersir; ina ⋅onn sesmach slūagh &ersir; sochaide &ersir; ina chomlaidh chothaigthe curad &ersir; cathmíled íarthair domuin &ersir; nír an don réim-sin co ríacht co hur in átha. Dōigh ám nírb ingnam ríghi nh-Ērenn &ersir; Alban &ersir; rīg&fdot;ēnnidechtri fennighecht MS. in domuin uile do beith ag Finn Mac Cumaill mun amm-sin, ar fa hē in cūiged sái re gach sáircheird é &ersir; tres gein sochuir h-Ērenn .i. Lugh Lāmfota mac Cēin ro díchur fine Fomra a h-Ērinn ocus Brían Bóruma mac Cinnédigh tuc h-Ére a dáiri &ersir; a dochraiti co nach raibi cáithlech ātha i n-Ērinn gan Gall dáer ic a frithālom fair no gur díchuir Brían íat &ersir; Find mac Cumaill in tres gin tsochuir h-Ērenn ac díchur danar &ersir; díbergach &ersir; úath &ersir; arracht &ersir; ilphíast ocus loingsidh lánmór &ersir; gach &ndot;doccamuil árchena a h-Ērinn. Ocus tánic bódíth ind-Érinn ón uillind co arali &ersir; rusbithnaig Finn fir h-Ērenn re bliadain &ersir; tuc secht mba &ersir; tarb in gach ēnbaile i nh-Ērinn.

Acht atá ní chena, tánic in seanōir sūaichnidh sonairt sithchenach-sin .i. Finn &ersir; gabais lāma for in úathad slúaigh robúi ina &fdot;arrad im calma do dēnom a n-agaid na sochraiti robúi ar a cinn. Et ro érgetar na cūig cét déc fíangaiscedhach robūi hi fochuir Finn re gairbgresad gotha a tigerna &ersir; ro ling gach lāech ina lúirig dīb &ersir; roglacc gach curaid a claidem &ersir; do gab gach mílidh a manáis, co rabatur fó bróin scéith &ersir; claidim &ersir; cathbairr fa Finn mac Cumuill &ersir; fa Cétach Cithach mac rīg Lochlann ocus fa Laegaire lūathbéimnech mac Duib mic Sálmóir mic ríg bfer Fánnoll &ersir; fa Aedh &mdot;Baillderg mac Fóeláin mic Finn &ersir; fa trí Conuib Móenmuighe. Et rothógbatar doiredha dlúithe díghainne dímóra donnrúada derglasrach da crāisechaib crannremra curata cōigrindi &ersir; da laighnib lethanglasa &ersir; da fogháithib fuilecha fóebarderga &ersir; dorónsat mainner áthusach ogulborb aintrenta &ersir; léibend daingen dlúith dīthoghlaidi doscáilti do scíathaib scíamda scellbolgacha ocus do scíathaib áille āingheala &ersir; do scíathaib engacha úainidhe &ersir; do scíathaib corcra cróderga &ersir; do scíathaib ētrochta aladhbreca ocus do scíathaib dubchorcra deilgnecha &ersir; do scíathaib brecbuidhe búabalda. Fa lór immorro d' úathgráin &ersir; do chridhenbás da &mdot;bidbadaib a faigsin fon innus-sin ar nemnighe a n-arm &ersir; ar ághmuiri a n-innill &ersir; ar crúas a craidedcraidheb MS. &ersir; ar cródhacht a comairli. &ersir; rucatar sidhi arnaid athlum imēsgaid antrenta ina cippi chóirigthi &ersir; ina &mdot;bróin badhba &ersir; ina tuinti trethanborb co lár medhōinleg. lármedhón. Cf. paragraph 34, 10. ind átha.

Tāngatar immorro na deich cēt ar fichit cēt curad catharmach ro bātar columna na Temrach don leith ele don áth &ersir; rogabatar a n-erreda catha &ersir; comraic &ersir; comlainn impu &ersir; rosinnedh a sduicc rompo &ersir; rocronaiged a comairc &ersir; ro cóirged a cath léo &ersir; rohegradh &ersir; rohordaiged a mílid merchalma &ersir; a curaid confadacha &ersir; a n-ánraid ēchtmara a n-urthosach in imbúalta acu .i. Fer tái mac Uaithni Irgalaig ocus Fer lí mac Fir thái ocus Ēmer Glúnglas mac Aeda mic Garaid &ersir; cúic mic Uirgrenn &ersir; Aithlech mór mac Duibrend ocus Uirgrenn budesin &ersir; na trí Táiblendaigh a fosadlár Fernmuighe. Et rugatar sidhe saidemail sārlúath sruthlúaimnech co lármedōn in átha don tóeb araill ar agaid Finn &ersir; a muintire.

Ocus nír fuilnged co fada in fēghadh-sin acu intan ro brúcht-doirtet na catha cechtarda hi gcend araile. &ersir; tugsat gáire arda osgurdo ōs aird, innus co raibi a mac alla a crandaib &ersir; a clochaib, a n-allaib &ersir; a n-inberuib &ersir; a comúamannaib in talman &ersir; a cresuib fúara fraighimellacha na firmamenti. Ocus ro dībraicedh aturra frasa d'fogáithib fuilecha faoburgéra &ersir; do lethgāethib lethna licthi &ersir; do chlochuib crúaidhi comnerta. Et ro im&fdot;aigsigh in irghal &ersir; ro tendadh in troid &ersir; ro haidbligedh in t-ár &ersir; ro crūadhaigh in comrac &ersir; ro innsaighinnsaidh MS. gach curaid a chēli dīb go dían duáibsech denmnedach dásachtach díchéillide &ersir; dorinnetar gleó fíchda fergach forránach forsmachtach urlum agarb innsaigthech &ersir; ro caithsit cetha comóra cloch do chrúadhbrised chend &ersir; chlogad &ersir; chathbarr a chéile &ersir; dorinne cimsa comchomuisc dona cathaib mesg ar mesg. Dóigh ám rob imdo annsin slegha sithrighne 'ga sīrbrised &ersir; claidme crúadh-slípthi 'ga camplumpad &ersir; scéith scellbristi 'ga scáiled &ersir; clogaid &ersir; cathbairr ag cominugud &ersir; amuis &ersir; ánruid ag a n-athchuma. Rob imda ann dano cuirp chirrfa= chirrbtha. &ersir; cnis cerptha ocus taóib tolla &ersir; láich lonna ledartha &ersir; ánraid arna n-airlech ocus colla curad hi cosair chró. Fa lór immorro do marbad múadhlāech ocus midhlāech féchain &fdot;íarletartadh na fíarlann ar formnaib na feróglach &ersir; tairm na trénfer ic toitim &ersir; scolgaire na scíath ag a scoltad &ersir; drongáir na lúirech línech ag a láechbrised &ersir; coicetal na claideb ré círuib na cathbarr &ersir; lētgaire na lāechraide ac ursclaigheursclaidhe MS. ar na hánradaib.

Et nīr ansat na curaid don chongail comarbtha sin gur bo corcra comaiscthi in t-áth ón uillinn goraili &ersir; co mbo cuire cróderg cubrach buinnedha borba búaidherta na \Bóinne# ōn áth sís le himat na fola ac siled as cnesuib na curad. Is annsin tāngatar días do muintir Finn a cath na columon .i. Tnúthach mac Dubthaig &ersir; Túarán mac Tomair &ersir; tucatar in días-sin búaidred ar buidhnib, co torchratar nōenmur laech lé gach duine díb, co tarrla días do macaib Uirgrend ina n-agaid isin chath gur fersat comrac a cethrar &ersir; dorochratar in días-sin di muinntir Finn lé macuib Uirgrenn hi crīch in comlainn.

Is annsin immorro tānic laech arnaid annsergach do muintir Finn hi cath na columon .i. Laegaire Lúathbéimnech mac Duib mic &Sdot;álmóir mac ríg fer Fánoll ocus do bris bern cēit isin cath i n-urchomair a aigthi &ersir; ro imir a &fdot;erg ar Lúaighni Temrach, co torchratar cét lāech lasamoin lángér leis do muintir Fir lí. Ōtconnairc Fer lí immorro in sernad slige &ersir; in rorēidhiugud ríghda romór-sin &ersir; in cumach catha tug Laegairi for a muintir, tánic Fer lí a cend conaire dó. Is baranta na borbrúathair-sin, a Laegairi, ar Fer lí. Is fír ón, ar Laegairi, &ersir; nī frit-sa bērtar a buidhi. Ní comchogur carat tucabair-si ar ar muinntir-ni, ar Laegairi. Is annsin tāngatar cēt laech lasamuin lángēr do muintir Fir lí ar a bélaib isin irgail &ersir; torchuirsit in cét laech-sin lé Laegairi ar inchuib a tigerna. &ersir; gonuis Láegairi Fer lí &ersir; gonais Fer lī ēisin ie MS. comáin a ghona. &ersir; tāngatar cét laech arnaid ansergach eili do muintir Fir lí ar a inchaib isin uair-sin &ersir; torchratar in cēt-sin do lāim Láegairi hi críchaib in chomlainn. &ersir; gonuis Fer lí ēsim &ersir; gonuis sim Fer lí. Acht chena tárratar in días sin árach comraic &ersir; comlainn ar a céli, gur sáithetar slegha crannremra curata crōrighni a taobaib &ersir; a torcasnach a chēile. Acht atā nī chena, fa būaidhred arna buidhnib ocus fa crithnugud ar na cathuib beth hic fēchain comruig na desi-sin, co torchair Laegairi hi críchaib in chomlainn le Fer lí &ersir; comáidis Fer lí in cosgur.

Ní har tlás nā ar time dochúaidh sin d'Finn ná dá muintir, acht ro crúadhaighsit in cath &ersir; ro thennsat.Something seems omitted here. Ar tuitim Láegairi immorro tánicc Cétach Cithach mac ríg Lochlann hi cath na columan &ersir; ba húathbásach na hírnadha aimrēidhe dorinni dona cathaib ina urthimchill co mbenadh bonn fri bonn &ersir; dóid fri dóid &ersir; méidhi fri mēdhe dá bidhbadaib cach conairi no théghedh. Ótconnuicc Émer Glúnglas mac Oedho mic Garaid in cumach curad &ersir; in rúathar rígmíled-sin fa mac rígh Lochlann tānicc féin hi gcenn conaire do Chētach amail tarp tnúthach troda hi comarchis choinglecca &ersir; ōtconcatar a chéili tucsatar dá ⋅idhi tenda troda d'arali, gurba mescaithi cách hic a coimfēchain. Acht atā ní chena, torchratar trī cēt curad comlannach crúaidh aturro &ersir; torchratar a n-amus imdegla &ersir; nī frīth fóirithin ar na feruib &ersir; ro bo cinti crīch i mbethaid i n-im&fdot;ogus dóib. Nīr coigletar corp arali go torchratar comthuitim le chéle hi fíadnaise na cath .i. Ēmer &ersir; Cétach Cithach.

Is annsin tánic Aedh Ballderg mac Fóelāin &Fdot;inn fa slúagaib na columan &ersir; ro léiged dorusbél mór dó isin chath gur úathbásach ré fēchain ē gach conuir no théged. Et tarrla Aithlech Mór mac Duibrend &ersir; Aedh da chéli isin cath co torchratar trī nōnmuir lāech lé hAedh mBaillderg do ghlēri muintire mic Uirgrenn, go tarrla iter Aichlech &ersir; Oedh Baillderg gur &fdot;ersat comlann crōdha curata fria chēli. Fa húathbásach na hálaid-sin &ersir; fá gáibthech na gona &ersir; fá fíartharrsna na ferchrēchta tucatar ar corpaib a chéle go torchair Aedh Baillderg le hAithlech i crīch in chomlainn.

Ōtconnuic immorro in flaithfénnidh Find ferchuingedha na féni arna falmugud &ersir; a trén&fdot;ir ar tuitim &ersir; a óes grādha arna n-airlech, ro dēch in senóir forbthe fírglic gur búaine bladh inā ⋅áegal dó &ersir; gur bferr dó bás d' fagbāil nā māithmighe do dénum réna nāimdib. Et is annsin tánic in ríg&fdot;énnid fa ⋅lúagaib na columan &ersir; ro métaigh a menma &ersir; ro ardaig a aigned &ersir; ro lúathaig a láma &ersir; ro brestaig na béminna, gur éirig a én gaile os anáil in rígmíled go nār fētatar forni feróglach fulung i n-urchomair a āithi go fágbad in fer hi fail a glūin &ersir; himad a traiged díb ina tortuibtorthuib MS. tamnaigthi &ersir; ina mēidhib móilderga &ersir; ina cosuir chró gach conair no thēged isin cath, ocus do chúaidh fúthu &ersir; tríthu &ersir; tarsa mur dam &ndot;dían &ndot;dásachtach arna drochbúalad nō mur leoman arna chrád fána chuilēnaib nō mur buinni &ndot;dían &ndot;dílinn scēithes a hucht airdslébe i n-aimsir thuili brisis &ersir; minaighes gach nī gusa roichend. Ocus ro timchell cath na columan fo thrī amail timchilles féth fidh nō mur chenglus ben bāidh a mac, gur ba samalta fri hurlaidhi gabann hi cerdcha nō fri fúaim crínchrann hig a coimbrised nō fri lecuib aigri fo chosuib echraide fúaim les &ersir; laorg &ersir; lethchend fo dhéis a chlaidim isin chath. &ersir; ro gáiretar bánánaigh &ersir; bocánaigh &ersir; badhba bēlderga &ersir; ginite glinne &ersir; demna aieóir &ersir; arrachta folūaimnecha na firmamenti hi comórad áigh &ersir; irgaili ós cinn in rígfēinned gach sligid da &ndot;gabad isin cath &ersir; nīr scuir in rígmílid don rūathur-sin nogur díthláithred cath na columan iter thuitim &ersir; teched,tethed MS. acht Fer lí &ersir; Fer tāi &ersir; cúig mic Uirgrenn.

Ōtconnairc Fer lí Finn ina óenar gan amus ac a imdeghail &ersir; gan charait ic a chūlchoimēd, tánic hi cend conaire dó &ersir; ro chuimnig a escairdes don ríg &fdot;ēinnid. Fregrais Finn Fer lí &ersir; isbert: Tuitfer-si fēin isna foltaib sin, ar sé. Acht chena ro comrac ōenláthair don dís-sin. Fa crūaidh conamail comnert in cominnsaige-sin. Fa dúthrachtach dígaltach duáibsech díanbuillech comrac na desi-sin. Fa grāinnemail gúasachtach glétnighe crūadhchoigetal na claidemclaidim MS. &ersir; na colg &ndot;dét ré cendaib &ersir; re clogataib a chéli. Ō thairnic d' Fer lí a chlaidim do chaithim re cend &ersir; re colainn in rígfēnnid, tárraid in tsleg crannremur chóigrinne &ersir; tuc urchor séitrech sírchalma certchoimsech curata ar Finn, gur chuir in tsleig tresin édach imdo ro bōi imon rígmílid, gur treghdastar in tsleg trít é ar cirrbad a chuirp. Fa fergach forrānach ro fregair in rígfénnid in t-anbforlonn álad sin tuc Fer lí fair, go tuc béim barranta borrfadach crūadh cnáimletartha claidim d' Fer lí, gur ben a chend da cholainn.Here and elsewhere where the deah of a hero is narrated a cross is made in the margin. &ersir; comáidhis Finn in t-áirsidháirsigh MS. irgaile &ersir; in sond sídgaile-sin do thuitim leis.

Ōtconnairc immorro Fer tái mac Uaithne Irgalaig a mac do thuidim, tánic co dísgir domenmnach denmnetach hi cend conaire d'Finn &ersir; is ed ro rāidh: Is mór ám na héchta-sin, a Finn, ar Fer tái. Is fír ōn, ar Finn, &ersir; cidh nach gustrásta tánac-si ? ar Finn. Ba menmanrad lem co tuitfeá-sa le Fer lí &ersir; ro bu luinne lim do thuitim leis nā lim fēin. In dom airchised tānacais-si, ar Finn, nō in dom innsaige? Is dot innsaige ām, ar Fer tāi, ar nír hordaiged do thigernus nā d nā d'innilib ní ara maithfinn-si mo mac do marbad. Is amlaid ro ch ocus ro innsaig sé Finn gan chéill gan chuimni gan choigill. Ro fregradh in fēndidfendigh MS. fírchalma sin ag Finn. Ro thógbatar in dīas-sin clesa coimimda curad do díth &ersir; do dílgend araili, acht ba doirb do&fdot;aisnési do dóinib túaruscbāil na hirgaili-sin do thabairt, úair fa tarbda tinnesnach na tairberta &ersir; fa garb gáibthech gúasachtach na gona &ersir; fa harnaidh aigméil na hálaid tucsadar for a chéli &ersir; tárraid Fer tái bóeghal gona forsin rígfénidh, go tug sáthadh slegi fair co nārba lugha a hoslugud don tōeb araill innās don tóeb ar bean. Ocus tug Finn crúadhbéim claidhim d'Fer tái a &ndot;dígail a ghona, co nár bó dín lúirech leburlaidsech nā cotūn comdlúta nā édedh arnaid allmurdo d'Fer tái, co torchuir in trén&fdot;er for talmain 'na dá ordlach imthroma. Ocus comáidis Finn in mórécht-sin do thuitim leis.

Is í-sin úair fa tāngatar cūic mic Uirgrend go lāthair &ersir; tugsat a n-agaid ar Finn. Ōtconnairc Finn na fírnāimde-sin da innsaige, nír ingaib íat gur ⋅áithsetar sleig gacha fir díb isin ríg féindid &ersir; ro fregair-sium in cōicer curad co comthrom, go tug guin 'sa&ndot; guin dōib. Ōtconncatar clann Uirgrenn in curaid arna chrēchtnugud isna comraguib roimi ro chuirestar fri Fer tāi ocus friana mac .i. fri Fer líí &ersir; é anbonn ó ⋅īled a &fdot;ola