]> Táin Bó Cúalnge from the Book of Leinster An electronic edition Unknown Cecile O'Rahilly Electronic edition compiled by The CELT Team University College, Cork Professor Marianne McDConald via the CELT Project. Second draft. 56080 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
2002 2008 CELT online at University College, Cork, Ireland. G301035

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

Hardcopy copyright to the Royal Irish Academy and the School of Celtic Studies, (Dublin Institute for Advanced Studies).

 Manuscript sources (all recensions) Dublin, Royal Irish Academy, MS 1229 (alias 23 E 25 alias Lebor na hUidre. Three main scribes, including Máel Muire mac Célechair meic Cuind na mBocht (slain by raiders at Clonmacnoise in 1106); see Kathleen Mulchrone and Elizabeth FitzPatrick, Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy xxvi–xxvii (Dublin 1943) 3367–3379. The text is on p 55a–82b (end missing). Trinity College Dublin, MS TCD 1318 (alias H 2 16), The Yellow Book of Lecan, a vellum of the end of the fourteenth century, col. 573–644 (facs.: p 17a–53a) (beginning missing). London, British Library, Egerton (W), f 88r–105v (end missing). Maynooth, Russell Library, O'Curry MS 1, p. 1–76. Dublin, Trinity College Library, MS 1339, alias H 2 18 alias Book of Leinster, p 53b–104b. Dublin, Royal Irish Academy, MS 740, 1–27 (alias C VI 3): f 28ra–65vb. London, British Library, Egerton 93; written in 1477 by Domhnall Albanach Ó Troighthigh; origin Baile an Mhóinín, Co Clare. Text is on f 26r-35v (fragment, early modern version). Dublin, Trinity College Library, H 2 17. The text is on p 336–347& 334–335 & 111–114 & 348–349 & 115v118 & 350v351 (fragment; early modern version). Editions, including editions of parts of text (all recensions) Max Nettlau, The fragment of the Táin Bó Cúailnge in MS. Egerton 93 (ff. 26a 1-35b 2), in: Revue Celtique XIV (1893) 254-266; XV (1894) 62-78; 198-208. Ernst Windisch (ed.), Die altirische Heldensage Táin Bó Cúalnge nach dem Buch von Leinster, in Text und Übersetzung mit einer Einleitung [und Wörterverzeichniss]. Gedruckt mit Unterstützung der kgl. sächsischen Gesellschaft der Wissenschaften, Leipzig, 1905. John Strachan and J. G. O'Keeffe (ed.), The Táin Bó Cúailnge from the Yellow Book of Lecan. With variant readings from the Lebor na Huidre, Suppl. to Ériu I-III., VI., (1904-12). Reprinted 1967. Ernst Windisch (ed.), Táin Bó Cúailnge, nach der Handschrift Egerton 1782 [fol. 88b], in: Zeitschrift für Celtische Philologie IX (1913) 121-158. Rudolf Thurneysen, Táin Bó Cúailghni nach H.2.17, in: Zeitschrift für celtische Philologie 8 (1912), 525-554 [H 2 17]. Richard I. Best, Comhrag Fir Diaidh & Chon Culainn. Táin Bó Cúailnge. [Text ed. from Franciscan MS. 16, Dublin, 83-102 and H 2 12 [15] TCu fol. r, in: Zeitschrift für Celtische Philologie X (1914) 274-308; XI (1916) (corr.). O. Bergin and R. I. Best (eds.), Lebor na hUidre, Dublin 1929, ll. 4479-6722. Pádraig Ó Fiannachta (ed.), Táin Bó Cúailnge: The Maynooth manuscript, Dublin 1966 [O'Curry]. Cecile O'Rahilly, The Stowe Version of Táin Bó Cuailnge. Dublin 1961 [C VI 3]. Cecile O'Rahilly, Táin Bó Cualnge from the Book of Leinster. Dublin 1970 [LL]. Cecile O'Rahilly, Táin Bó Cúailnge. Recension I. Dublin 1976 [LU, supplemented by YBL and variants]. Translations and Adaptations (all recensions). A.T. de Vere, The foray of Queen Maeve and other legends of Ireland's heroic age, London 1882 [English Rec II]. Standish Hayes O'Grady, in: Eleanor Hull, The Cuchulinn Saga, Dublin 1898 abridged English transl. (Rec II). Lady Gregory, Cuchulain of Muirthemne: The story of the men of the Red Branch of Ulster, London 1902 (Engl. paraphrase). L. W. Faraday, The Cattle Raid of Cualgne (Táin Bó Cuailnge), London 1904 (Grimm Library, no. 4) (English Rec I). Ernst Windisch (ed.), Die altirische Heldensage Táin Bó Cúalnge nach dem Buch von Leinster, in Text und Übersetzung mit einer Einleitung [und Wörterverzeichniss]. Gedruckt mit Unterstützung der kgl. sächsischen Gesellschaft der Wissenschaften, Leipzig, 1905 German (Rec II). Henri d'Arbois de Jubainville: Táin Bó Cúalnge. Enlèvement du taureau divin et des vaches de Cooley. La plus ancienne épopée de l'Europe occidentale. Traduction par H. d'A. de J. Première livraison publiée avec la collaboration de Alexandre Smirnof, Paris, 1907. Deuxième livraison publiée avec la collaboration de Eugène Bibart. Paris, 1909 (French Rec II). M. A. Hutton, The Táin. An Irish Epic Told in English Verse, Dublin 1907 (Rec II). J. Dunn, The Ancient Epic Tale Táin Bó Cúalnge, 'The Cúalgne Cattle-raid', London 1914 (English). T. P. Cross and C.H. Slover, Ancient Irish Tales, London 1936 Reprint with updated bibliography Dublin (1969) 281-327 (English). Thomas Kinsella, The Tain, translated from the Irish epic Táin Bó Cuailnge, Dublin: The Dolmen Press 1969/Oxford University Press 1970 (English, based on Rec I with parts of Rec II). Gabriella Agrati and Maria Luisa Magini, La razzia del bestiame del Cuailgne, in: La saga irlandese di Cu Chulainn, Milano 1982, 107-254 (Italian Rec II). Cataldi, Melita, La grande razzia [Táin Bó Cúailnge]. Milano: Adelphi Edizioni S.P.A., 1996 (Italian). [Rev. Doris Edel, Zeitschrift für Celtische Philologie 51 (1999) 286-290.] Guyvonvarc'h, Christian-J., La Razzia des vaches de Cooley, Paris 1994 (French Rec I). [Rev. Doris Edel, Zeitschrift für Celtische Philologie 51 (1999) 286-290. Cecile O'Rahilly, Táin Bó Cualnge from the Book of Leinster. Dublin 1970 [English Rec II]. Cecile O'Rahilly, Táin Bó Cúailnge. Recension I. Dublin 1976 (English). Sergey Shkunayev, Pokhishchenyie byka iz Kualnge, in: T. A. Mikhaylova and S.V. Shkunayev, Pokhishchenyie byka iz Kualnge, Moscow 1985, 117-327 (Russian Rec II). J. M. Álvarez Flores, El perro de Ulster: Una gesta de la antigua Irlanda, Barcelona 1988 Spanish Rec II). Feargal Ó Béarra, TBC Recension III with introduction and notes; (English), Emania 15 (1996) 47-65. Secondary literature (all recensions). J. O'Grady, History of Ireland: The heroic period, Dublin and London 1878. J. O'Grady, History of Ireland: Cuculain and his contemporaries, Dublin and London 1881. J. O'Grady, The coming of Cuculain, London 1894. Henri d'Arbois de Jubainville, Esus, Tarvos trigaranos; La légende de Cúchulainn en Gaule et en Grande-Bretagne, Revue Celtique 19 (1898) 245-251. Max Nettlau, The Fer Diad Episode of the Táin Bó Cúailnge. LL 82a 21-88b 52. In: Revue Celtique X (1889) 330-346; XI (1890) 23-32; 318-343. J. v. Pflug-Harttung, Les cycles épiques d'Irlande: leur date et leur charactère, Revue Celtique 13 (1892) 170-186. Eleanor Hull, The Cuchullin saga in Irish literature. London 1898. E.C. Quiggin, Die lautliche Geltung der vortonigen Wörter und Silben in der Book of Leinster version der Táin Bó Cualnge, Diss., Greifswald 1900. W. Ridgeway, The date of the first shaping of the Cuchulainn saga, Proceedings of the British Academy, 1905-06, 135-168. J. MacNeill, Relations of the Ulster Epic to History, New Ireland Review 26 (1907) 329-344. Henri d'Arbois de Jubainville, Étude sur le Táin Bó Cúalgne, Revue Celtique 28 (1907) 17-40. Eleanor Hull, Cuchulainn, the hound of Ulster. London 1910. Margaret E. Dobbs, Some Further Evidence on the Date of the Shaping of the Táin Bó Cuailgne, Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland 52 (1912) 8-12. Margaret E. Dobbs, The Black Pig's Dyke and the Campaign of the Táin Bó Cuailgne, Zeitschrift für Celtische Philologie 8 (1912) 339-346. E.J. Gwynn, On Some Passages in Táin Bó Cualnge, Hermathena 17 (1913) 399-403. E. Knott (ed.) Peadar Ua Laoghaire, Táin Bó Cuailnge 'na Dhráma, Dublin 1915. Margaret E. Dobbs, Sidelights on the Táin Age and Other Studies, Dundalk 1918. Rudolf Thurneysen, Die irische Helden- und Königssage bis zum siebzehnten Jahrhundert. Teil I und II. Halle 1921, 96-244. Henri Gaidoz, Cúchulainn, Béowulf et Hercule, Cinquantenaire de l'École Pratique des Hautes Études, Paris 1921, 131-156. V. Tourneur, La formation du Táin Bó Cúalnge, in: Mélanges Goidefroid Kurth, Liège 1908, 413-424. A. de Paor, The Common Authorship of Some Book of Leinster Texts, Ériu 9 (1923), 118-146. O. Bergin, The Magic Withe in Táin Bó Cúailnge, Ériu 9 (1923) 159. Tomás Ó Máille, Medb Chruachna, Zeitschrift für Celtische Philologie 17 (1927) 129-146. Kenneth Jackson, Tradition in early Irish prophecy. Man XXXVI (1934) 67f. W. Krause, Deutungsversuche zu einigen Stellen der Táin, Zeitschrift für Celtische Philologie 22 (1941) 133-148. M. O'Daly, The verbal system of the LL Táin, Ériu 14 (1946) 31-139. B. Bjersby, The interpretation of the Cuchulainn Legend in the works of W. B. Yeats, Uppsala 1950. J. Carney, Studies in Irish Literature and History, Dublin 1955 [Reprint 1979], chapters II and V. S. Falconer, The verbal System in the LU Táin. I The Substantive Verb, Ériu 17 (1955), 112-146. C. I. Maclean, A Folk-Variant of the Táin Bó Cúailgne from Uist, Arv 15 (1959), 160-181. Kenneth Jackson, The oldest Irish tradition: a window on the Iron Age, Cambridge 1964. D. Greene, Táin Bó Cúailgne, in: Irish Sagas, ed. Myles Dillon, Dublin 1959, 94-106 Reprint Cork 1968, (1970). F. Le Roux, La Mort de Cúchulainn, Commentaire du texte, Ogam 18 (1966), 365-399. W. O'Sullivan, Notes on the Scripts and Make-Up of the Book of Leinster, Celtica 7 (1966), 1-31. G. Haley, The topography of the Táin Bó Cúailnge, Unpublished Ph. D. thesis, Harvard 1970. B. K. Martin, Old Irish Literature and European Antiquity, in: Aspects of Celtic Literature, Australian Academy of the Humanities Monograph Number 1, Sydney 1970. J. V. Kelleher, The Táin and the Annals, Ériu 22 (1971) 107-127. Jean Markale, L'épopée celtique d'Irlande, Paris 1971, 95-106. K. Hughes, Early Christian Ireland: Introduction to the sources. London 1972. D. F. Melia, Narrative Structure in Irish Saga, Diss. Harvard Univ., Cambridge MA 1972, 30-94, 229-236. J. V. Kelleher, Humor in the Ulster Saga, in: Harry Levin (ed.), Veins of Humor, Cambridge, MA 1972, 36-57. D. A. Binchy, Varia hibernica 1. The so-called 'rhetorics' of Irish saga, in: Herbert Pilch and J. Thurow (eds.), Indo-Celtica, Gedächtnisschrift für Alf Sommerfelt, München 1972, 29-38. P. Mac Cana, Conservation and Innovation in Early Celtic Literature, Études Celtiques 13 (1972-73) 61-119. C. Bowen, Great-Bladdered Medb, Mythology and Invention in the Táin Bó Cuailnge, Éire-Ireland 10 (1975) 14-34. Lloyd Laing, Late Celtic Britain and Ireland, London 1975. G. Olmsted, The Gundestrup version of Táin Bó Cúailnge, Antiquity 50 (1976) 95-103. J. T. Mitchell, Yeats, Pearse and Cuchulain, Éire-Ireland 11 (1976) 51-65. P. L. Henry, Saoithiúlacht na Sean-Ghaeilge, Dublin 1976, 9-27. P. O'Leary, Honor and Ethics in the Ulster Cycle, Diss., Harvard Univ., Cambridge MA 1978. D. Greene, Tabu in early Irish narrative, in: H. Bekker-Nielsen et al. (eds.), Medieval narrative, Odense 1979, 9-19. P. Mac Cana, Literature in Irish, Dublin 1980, 27-32. C.C.G. Gray, The Táin Bó Cuailnge and the Epic Tradition, Diss., Univ of Dallas 1979; Dissertation Abstracts International 43, no. 8, Feb 1983, 2661-A. E. Bhreatnach, Cuntas ar chultúr Liteartha agus stairiúil na Tána, Núa-Aoís (1981) 28-37. J. P. Mallory, The Sword of the Ulster Cycle, in: B.G. Scott (ed.), Studies on Early Ireland. Essays in honour of M. V. Duignan, Belfast 1981, 99-114. A. Dooley, The Heroic World: The Reading of Early Irish Sagas, in: R. O'Driscoll (ed.), The Celtic Consciousness, Toronto 1981. B. G. Scott, Goldworking Terms in Early Irish Writings, Zeitschrift für Celtische Philologie 38 (1981) 242-254. B. G. Scott, Some Conflicts and Correspondences of Evidence in the Study of Irish Archaeology and Language, in: B.G. Scott (ed.), Studies on Early Ireland. Essays in honour of M. V. Duignan, Belfast 1981, 115-119. William Sayers, Varia IV. Three charioteering Gifts in Táin Bó Cuailnge and Mesca Ulad: Immorchor ndelend, foscul ndiriuch, léim dar boilg, Ériu 32 (1981) 163-167. P. Berger, Many-Shaped: Art, Archaeology and the Táin, Éire-Ireland 17 (1982), 6-18. J. N. Radner, Fury Destroys the World: Historical Strategy in Ireland's Ulster Epic, Mankind Quarterly 23 (1982), 41-60. Barry Raftery, La Tène in Ireland, Marburg 1983. Tomás Ó Concheanainn, The Source of the YBL Text of TBC, Ériu 34 (1983) 175-184. Katherine Simms, Propaganda Use of the Táin in the Later Middle Ages, Celtica 15 (1983), 142-149. J. Carney, The history of early Irish literature: The state of research, in: Proceedings of the Sixth International Congress of Celtic Studies, ed. G. Mac Eoin, Dublin 1983, 113-130. John Carey, Notes on the Irish War-Goddess, Éigse 19 (1983) 263-275. Joseph Falaky Nagy, Beowulf and Fergus: Heroes of their Tribes? In: Patrick K. Ford and Karen Borst (eds.), Connections between Old English and Medieval Celtic Literature, 31-44. Berkeley 1983. William Sayers, Martial Feats in the Old Irish Ulster Cycle, Canadian Journal of Irish Studies 9 (1983), 45-80. Maria Tymoczko, Translating the Old Irish Epic Táin Bó Cúailnge: Political Aspects. Pacific Quarterly Moana 8/2 (1983), 6-21. D. Dilts Swartz, Repetition in the Book of Leinster Táin Bó Cúailnge and in neo-classical rhetoric, Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium 5 (1984) 128-146. William Sayers, The Smith and the Hero: Culann and Cú Chulainn, Mankind Quarterly 25/3 (1985) 227-260. William Sayers, Fergus and the Cosmogonic Sword, History of Religions 25 (1985) 30-56. Doris Edel, Tussen mythe en werkeljkheid. Koningin Medb en haar beoordelars, vroeger en nu, in F. van Dijk-Hemmes (ed.), 't Is kwaad gerucht, als zij niet binnen blijft (Utrecht 1986) 61-94. E. Farrell, The Epic Hero and Society: Cuchulainn, Beowulf and Roland, Mythlore 13 (1986) 25-28; 50. G. Manning, The verbal system of Táin Bó Cúailnge –Recension I. Unpublished M. Litt. thesis, Trinity College Dublin, 1985. Arthur Gribben, The Masks of Medb in Celtic Scholarship: A Survey of the Literature stemming from the Tána, Folklore and Mythology Studies 10 (1986) 1-19. P. O'Leary, Verbal Deceit in the Ulster Cycle, Éigse 20 (1986) 16-26. J. P. Mallory, Silver in the Ulster Cycle of Tales, in: D. Ellis Evans, J. G. Griffith and E. M. Jope (eds.), Proceedings of the Seventh International Congress of Celtic Studies, Held at Oxford from 10th to 15th July 1983, Oxford 1986, 31-78. D. Dilts Swartz, The problem of classical influence in the Book of Leinster Táin Bó Cúailnge: Significant parallels with twelfth-century neo-classical rhetoric, Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium 6 (1986), 96-125. N. B. Aitchinson, The Ulster Cycle: Heroic Image and historical reality, Journal of Medieval History 13, (1987) 87-116. J. P. Mallory, The Literary Topography of Emain Macha, Emania 2 (1987) 12-18. Bo Almqvist, Séamus Ó Catháin, and Pádraig Ó Héalaí (eds.), The Heroic Process: Form, Function and Fantasy in Folk Epic. The Proceedings of the International Folk Epic Conference, University College Dublin, 2-6 September 1985. Dún Laoghaire/Dublin 1987. J. P. Mallory, A Provisional Checklist of Crúachain in the Annals, Emania 5 (1988) 24-26. J. Corthals, Zur Frage des mündlichen oder schriftlichen Ursprungs der Sagenroscada, in: S. N. Tranter and H. L. C. Tristram (eds.), Early Irish Literature – Media and Communication. Mündlichkeit und Schriftlichkeit in der frühen irischen Literatur, Tübingen 1989 (ScriptOralia 10), 201-220. Arthur Gribben, The Role of the Ancient Irish Epic Táin Bó Cúailgne in the Sense of Local Cultural Identity in Contemporary North County Louth, Ireland, Diss., Univ. of California, Los Angeles 1988; Dissertation Abstracts International 49, no. 6, Dec. 1988, 1545-A. R. Ó hUiginn, Crúachu, Connachta, and the Ulster Cycle, Emania 5 (1988) 19-23. R. Ó hUiginn, Tongu do dia toinges mo thúath and Related Expressions, in: D. Ó Corráin, L. Breatnach and K. McCone (eds.), Sages, Saints and Storytellers. Celtic Studies in Honour of Professor James Carney, Maynooth 1989 (Maynooth Monographs 2), 332-341. Arthur Gribben, The Táin Tradition in Contemporary North County Louth, Éire-Ireland 24/4 (1989), 7-20. Ruth P. M. Lehmann, Death and Vengeance in the Ulster Cycle, Zeitschrift für celtische Philologie 43 (1989) 1-10. W. Forbes, The First Recorded Archaeological Find at Emain Macha, Emania 7 (1990), 43-45. Patrick Sims-Williams, Cú Chulainn in Wales: Welsh Sources for Irish Onomastics, Celtica 21 (1990) (Essays in Honour of Brian Ó Cuív) 620-633. Kim McCone, Pagan past and Christian present in early Irish literature, Maynooth 1990. M. Ó Flaithearta, Echtra Nerai, Táin Bó Regamna und ihr Verhätnis zu Táin Bó Cuailnge, in: H. L. C. Tristram (ed.) Deutsche, Kelten und Iren, Hamburg 1990. N. Backhaus, The Structure of the List of Remscéla Tána Bó Cúalgni in the Book of Leinster, Cambridge Medieval Studies 19 (1990) 19-26. Nancy Edwards, The Archaeology of Early Medieval Ireland, London 1990. B. Raftery, Horse and cart in Iron Age Ireland, Journal of Indo-European Studies 19 (1991) 49-71. Doris Edel, Táin Bó Cuailgne and the dynamics of the matter of Ulster, Actes du IXe Congrès international d'études celtiques, Paris, 7-12 juillet 1991. Deuxième partie: Linguistique, Littératures. Études Celtiques 29 (1992), 161-170. Doris Edel, Text and memory, in: W.P. Gerritsen and C. Vellekoop (eds.) Talks on Text: papers read at the closing session of the NIAS theme group 'Orality and Literacy' on May 27th, 1992 (Wassenaar 1992) 21-6. Garrett Olmsted, Conailla Medb Míchuru and the Origins of the Táin, Actes du IXe Congrès international d'études celtiques, Paris, 7-12 juillet 1991. Deuxième partie: Linguistique, Littératures. Études Celtiques 29 (1992) 333-342. Hildegard L.C. Tristram, La razzia des vaches de Cuailnge et les archéologues, Actes du IXe Congrès international d'études celtiques, Paris, 7-12 juillet 1991. Deuxième partie: Linguistique, Littératures. Études Celtiques 29 (1992), 403-414. Heidi Ann Lazar-Meyn, Use of Emphasizing Particles in Conjunction with Independent Pronouns in Old and Middle Irish Recensions of Táin Bó Cúailnge, In: Cyril J. Byrne, Margaret Harry, and Pádraig Ó Siadhail (eds.) Celtic Languages and Celtic Peoples: Proceedings of the Second North American Congress of Celtic Studies held in Halifax August 16-19, Halifax 1992, 213-229. Garrett Olmsted, The earliest narrative version of the Táin: seventh century poetic references to Táin Bó Cúailnge, Emania 10 (1992) 94-97. J. P. Mallory et al. (ed.), Aspects of the Táin, Belfast 1992. Doris Edel, Die Táin Bó Cúailnge zwischen Mündlichkeit und Schriftlichkeit. Prolegomena zu einer Geschichte ihrer Entwicklung, in: Martin Rockel and Stefan Zimmer (eds.), Akten des ersten Symposiums deutschsprachiger Keltologen. Gosen bei Berlin, 8.-10. April 1992, 83-99 (Buchreihe der Zeitschrift für celtische Philologie 11, 1993, Max Niemeyer Verlag, Tübingen). Donna Wong, Combat Between Fosterbrothers in Táin Bó Cúailnge, Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium 13 (1993), 119-144. Ruairí Ó hUiginn, Fergus, Russ and Rudraige: A Brief Biography of Fergus Mac Róich, Emania 11 (1993) 31-40. J. P. Mallory, Die Archäologie der Táin Bó Cúailgne, in: Hildegard L. C. Tristram (ed.), Studien zur Táin Bó Cuailgne, Tübingen 1993. E. Greenwood, Aspects of the evolution of Táin Bó Cuailgne, unpublished Ph. D. Thesis. Queen's University Belfast, 1993. Hildegard L. C. Tristram (ed.), Studien zur Táin Bó Cuailgne, Tübingen 1993. J. Corthals, Zur Funktion der frühirischen Prosasagen, in: Akten des ersten Symposiums deutschsprachiger Keltologen, Tübingen 1993, 67-81. J. P. Mallory and Gerard Stockman (ed.), Ulidia, Proceedings of the First International conference on the Ulster Cycle of Tales, Belfast and Emain Macha, 8-12 April 1994, Belfast 1994. A. Bruford, Cú Chulainn – an illmade hero? in: Text und Zeittiefe, ed. H. L. C. Tristam, Tübingen 1994, 185-215. Deirdre Flanagan, Navan Fort and Emain Macha, Excavations at Navan Fort by Dudley Waterman, ed. C. J. Lynn, Belfast 1997. P. Freeman, Visions from the dead in Herodotus, Nicander of Colophon, and the Táin Bó Cúailgne, Emania 12 (1994) 45-48. Lloyd Laing and Jennifer Laing, Celtic Britain and Ireland: Art and Society, London 1995. P. L. Henry, Táin roscada: discussion and edition, Zeitschrift für celtische Philologie 47 (1995), 32-75. Joseph Falaky Nagy, The Rising of the Cronn River in the Táin Bó Cúailgne, In: Anders Ahlqvist, ed. with G. Weldon Banks, Riitta Latvio, H. Nyberg, and T. Sjöblom, Celtica Helsingiensia. Proceedings from a Symposium on Celtic Studies, Helsinki 1996, 129-148. Uáitéar Mac Gearailt, Infixed and Independent Pronouns in the LL Text of Táin Bó Cúailgne, Zeitschrift für celtische Philologie 49-50 (1997-98) 494-515. Doris Edel, Caught between history and myth: The figures of Fergus and Medb in the Táin Bó Cúailnge and related matter, ZCP 49/50 (1997), 143-169 und Ergänzung zu ZCP 49-50 (1997), ZCP 51 (1999), 211. Tom Chadwin, The Remscéla Tána Bó Cualngi, Cambrian Medieval Celtic Studies 34 (Winter 1997) 67-75. Joseph Falaky Nagy, How the Táin was lost, Zeitschrift für celtische Philologie 49-50 (1997-98) 603-609. Doris Edel, Mental text, landscape, politics and written codification, the Irish epic 'Táin Bó Cúailnge', in: L. Honko et al. (eds.), The Epic oral and written. Proceedings of the 11th Congress of the International Society for Folk Narrative Research, 6-12 January 1995 (Central Institute of Indian Languages, Mysore, India, 1998) vol. 5, 163-79. Kaarina Hollo, Cú Chulainn and Síd Truim, Ériu 49 (1998) 13-22. Hildegard L. C. Tristram, Latin and Latin Learning in the Táin Bó Cúailgne, Zeitschrift für celtische Philologie 49-50 (1997-98) 847-877. Catherine J. Hyland: Crecha und Tána: Rinderraubzüge in der Geschichte und Literatur Irlands, in: Erich Poppe and Hildegard Tristram (eds.), Übersetzung, Adaption und Akkulturation im insularen Mittelalter, Münster 1999. Bart Jaski, Cú Chulainn, gormac and dalta of the Ulstermen, Cambrian Medieval Celtic Studies 37 (Summer 1999) 1-31. David Rankin, Bendacht dee agus andee fort, a ingen (Táin Bó Cualgne 2111, O'Rahilly), Zeitschrift für celtische Philologie 51 (1999) 116-124. Hildegard L. C. Tristram, The 'Cattle-Raid of Cuailnge' between the Oral and the Written, A Research Report (SFB 321, Project A 5, 1986-1996), Zeitschrift für celtische Philologie 51 (1999) 125-129. Gregory Toner, The Ulster Cycle: Historiography of Fiction?, Cambridge Medieval Celtic Studies (Winter 2000). Pádraig Ó Néill, The Latin colophon to the 'Táin Bó Cúailnge' in the Book of Leinster: A critical view of Old Irish literature, Celtica 23 (1999) 269-275. John Carey, Cú Chulainn as Ailing Hero, in: Ronald Black, William Gillies, Roibeard Ó Maolalaigh (eds.), Celtic Conections: Proceedings of the Tenth International Congress of Celtic Studies, Vol. One: Language, Literature, History, Culture. Edinburgh 190-198. Tomás Ó Cathasaigh, Pagan survivals: the evidence of early Irish narrative, in: Próinséas Ní Chatháin and Michael Richter (eds.), Irland und Europa, die Kirche im Frühmittelalter/Ireland and Europe, The Early Church, Stuttgart 1984, 291-307. Karin Olsen, The Cuckold's Revenge: Reconstructing Six Irish Roscada in Táin Bó Cúailnge, Cambrian Medieval Celtic Studies 28 (1994) 51-69. Doris Edel, Stability and fluidity in the transmission of narrative texts: the delineation of characters in Táin Bó Cúailnge, in: Proinséas Ní Chatháin and Michael Richter (eds.), Ireland and Europe in the early Middle Ages. Texts and Transmission (Dublin 2001) 313-25. Doris Edel, Early Irish queens and royal power: a first reconnaissance, in: Michael Richter and Jean-Michel Picard (eds.), Ogma: Essays in Celtic Studies (Dublin 2001) 1-19. Doris Edel, Off the mainstream: a literature in search of its criteria (Faculteit der Letteren, Universiteit Utrecht 2001). Doris Edel, The Celtic West and Europe: studies in Celtic literature and the early Irish Church (Dublin 2001). Doris Edel, Myth versus reality: Queen Medb of Connacht and her critics, ancient and modern, in: The Celtic West and Europe: studies in Celtic literature and the early Irish Church (Dublin 2001) 153-76. Doris Edel, The Táin Bó Cúailnge, between orality and literacy: some prolegomena to a history of its development, in: The Celtic West and Europe: studies in Celtic literature and the early Irish Church (Dublin 2001) 216-26. Doris Edel, Nineteenth-Century national and gender determinism and the reception of early Irish literature, Études Irlandaises 27/2 (2002) 161-79. Tomás Ó Con Cheanainn, Táin Bó Cúailnge: foinsí an téacs atá in Egerton 1782, Celtica 24 (2003) 232-238. Tomás Ó Cathasaigh, Táin Bó Cúailnge and Early Irish Law, Osborn Bergin Memorial Lecture 2003. Faculty of Celtic, University College Dublin 2005. Peter Schrijver, The Roscada of Táin Bó Cúailnge Recension I, 2428-2454. In: Bernadette Smelik, Rijcklof Hofman, Camiel Hamans and David Cram (eds) A Companion in Linguistics: A Festschrift for Anders Ahlqvist on the occasion of his sixtieth birthday, 92-116. Nijmegen: Stichting Uitgeverij de Keltische Draak 2005. Doris Edel, Bodily matters in early Irish narrative literature, ZCP 55 (2006) 69-107. The edition used in the digital edition Táin Bó Cúalnge from the Book of Leinster Cecile O'Rahilly First edition lv + 357 pp (Foreword vii-viii, Introduction ix-lv, Irish text 1-136, English Translation 137-272, Notes to text 273, Index of persons 345, Index of Peoples, Places and Rivers 351, Addenda and Corrigenda 357) Dublin Institute for Advanced Studies Dublin 1967 Reprinted 1970

CELT: Corpus of Electronic Texts

The electronic text represents pages 1-136 of the edition. The list of contents, introduction and acknowledgements have been omitted. The translation is available as a separate file, T301035. Missing text supplied by the editor in the body of the work is tagged sup resp="COR". Readings of the other manuscripts, cited in the apparatus criticus, have been ignored. It is envisaged to include them in a revised edition.

Text has been checked and proofread twice.

The electronic text represents the edited text.

Quotation marks are tagged q. Speeches are tagged sp, and speakers identified by a unique id.

When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word. Soft hyphens are silently removed.

div0=the saga; div1=the section of an individual text; div2=the subsection of the individual text when marked, otherwise indicated or implied in the manuscript. Paragraphs are marked. Passages of verse occurring within text paragraphs are treated as embedded texts; metrical lines and stanzas are numbered. Page-breaks, line-breaks and manuscript foliation are marked, and so are the corresponding lines of the manuscripts Lebor na hUidre, Yellow Book of Lecan and O'Curry MS.

Names are not tagged. Nor are numbers and dates. Such tagging is envisaged in a future edition. The text is rendered as it stands in Cecile O'Rahilly's edition.

 By unknown authors in Irish monastic scriptoria. c. 1100-1135 The text is in Old and Middle Irish. Some words are in Latin.

Celtchair mac Cuthechair

Fer Diad mac Damáin's charioteer

Cormac Cond Longas mac Conchubuir

Cú Chulaind mac Sualtaim

Cúr Mac Da Lóth

Druid

Dubthach

Fer Diad

Fedelm

Fergus

Fiachu Mac Fir Aba

Cu Chulainn's charioteer

Medb

Morrigan

Sencha Mac Ailella

 saga Ulster Cycle prose medieval Cattle Raid of Cooley 2008-10-23 Beatrix Färber ed. Header updated; keywords added; file validated. 2008-07-24 Beatrix Färber ed. Value of div0 "type" attribute modified, content of 'langUsage' checked; minor modifications made to header; additions to bibliography. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T15:52:11+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 2004-06-14 Benjamin Hazard ed. Additions to bibliography suggested by Dr. Doris Edel. 2003-11-19 Peter Flynn Validation Minor corrections to markup 2002-08-26 Beatrix Färber ed. File re-parsed; HTML file created. 2002-08-16 Ruth Murphy ed. Further proofing; more content markup applied. 2002-03 Marcos Balé ed. Second proofing of text, structural and content markup applied. 2002-02-28 Beatrix Färber ed. Whole file parsed. 2002-01-23 Ruth Murphy ed. First proofing of pages 58-120. 2002-01-21 Julianne Nyhan ed. First proofing of pages 1-58. 2001-08-10 Beatrix Färber ed. Header inserted. 2001-08 Stephen Beechinor ed. Text capture. Incipit Táin Bó Cúalnge

Fecht n-óen do Ailill &ersir; do Meidb íar ndérgud a rígleptha dóib i Crúachanráith Chonnacht, arrecaim comrád chind cherchailli eturru. Fírbriathar, a ingen, bar Ailill, is maith ben ben dag&fdot;ir. Maith omm, bar ind ingen, cid dia tá lat-su ón? Is de atá lim, bar Ailill, ar it ferr-su indiu indá in lá thucus-sa thú. Ba maith-se remut, ar Medb. Is maith nach cúalammar &ersir; nach fetammar, ar Ailill, acht do bith-siu ar bantincur mnáa &ersir; bidba na crích ba nessom duit oc breith do ⋅lait &ersir; do chrech i fúatach úait. Ní samlaid bá-sa, ar Medb, acht m'athair i n-ardrígi Hérend .i. Eocho Feidlech mac Find meic Findomain meic Findeoin meic Findguill meic Rotha meic Rigéoin meic Blathachta meic Beothechta meic Enna Agnig meic Óengusa Turbig. Bátar aice sé ingena d'ingenaib: Derbriu, Ethi &ersir; Éle, Clothru, Mugain, Medb. Messi ba úasliu &ersir; ba urraitiu díb. Bam-sa ferr im rath &ersir; tidnacul díb. Bam-sa ferr im chath &ersir; comrac &ersir; comlund díb. Is acum bátar cóic cét déc rígamus do maccaib deórad dar tír &ersir; a chomméit n-aill do maccaib aurrad ar medón, &ersir; dechenbor cach amuis díbside, &ersir; ochtur ri cach n-amus, mórfessiur cach amuis, sessiur cach amais, &ersir; cóic&fdot;iur cach amuis, triur ri cach n-amus, &ersir; días cach amuis, amus cach amuis. Bátar ocom sain ri gnáthteglach, ar Medb, conid aire dobert m'athair cúiced de chóicedaib Hérend dam .i. cóiced Crúachna. Conid de asberar Medb Chrúachna frim. T´ncas ó &Fdot;ind mac Rosa Rúaid ríg Lagen dom chungid-sa & ó Chairpriu Nia Fer mac Rosa ríg Temrach, &ersir; táncas ó Chonchobur mac &Fdot;achtna ríg Ulad, & táncas ó Eochaid Bic. Ocus ní dechad-sa, dáig is mé ra chunnig in coibchi n-ingnaid nára chunnig ben ríam remom ar fer d'&fdot;eraib Hérend .i. fer cen neóit, cen ét, cen omon. Diambad neóit in fer 'gá mbeind, níbad chomadas dún beith maróen fo bíth am maith-se im rath &ersir; tidnacul, &ersir; bad cháined dom &fdot;ir combadim ferr-sa im rath secha, &ersir; níbad cháined immorro combar commaithe acht combadar maithe díb línaib. Diambad úamain m fer, ní mó bad chomdas dún beith maróen, úair brissim-sea catha &ersir; cumle&ndot;ga &ersir; congala m'óenur, &ersir; bad cháined dom &fdot;ir combad beódu a ben indá &ersir; ní cáined a mbeith combeóda acht combat beóda díb línaib. Dámbad étaid in fer 'cá mbeind, níbad chomdas béus. dáig ní raba-sa ríam can &fdot;er ar scáth araile ocum. Fuarusa dano in fer sain .i. tussu .i. Ailill mac Rosa Rúaid do Lagnib. Nírsat neóit, nírsat étaid, nírsat déaith. Tucusa cor &ersir; coibchi duit amal as dech téit do mnaí .i. timthach dá &fdot;er déc d'étuch. carpat trí secht cumal, comlethet t'aigthi do dergór, comthrom do riged clí do &fdot;inddruini. Cipé imress méla &ersir; mertain &ersir; meraigecht fort, ní &fdot;uil díri nó eneclann duit-siu ind acht na fil dam-sa, ar Medb, dáig fer ar tincur mná atatchomnaic. Ní amlaid sin bá-sa, ar Ailill, acht dá bráthair limm, fer díb for Temraig &ersir; fer for Lagnib .i. Find for Lagnib &ersir; Carpre for Temraig. Léicsius rígi dóib ara sinsirecht &ersir; níp ferra im rath nó thidnacul andú-sa, &ersir; ní chúala chúiced i nHérind ar bantinchur acht in cúiced sa a óenur. Tánac-sa dano, gabsus rígi sund i tunachus mo máthar. dáig ar bíth Máta Murisc ingen Mágach mo máthair, &ersir; gia ferr dam-sa rígan no biad ocum andaí-siu, dáig ingen ardríg Hérend atatchomnaic. Atá dano, ar Medb, is lia mo maith-sea indá do maith-siu. Is ingnad linni anísin, ar Ailill, ar ní &fdot;il nech is lia seóit &ersir; moíne &ersir; indmassa andú-sa, &ersir; rafetar ná fail.

Tucad dóib anba táriu dá sétaib co festais cia díb dámbad lia seóit &ersir; moíne &ersir; indmassa. Tucad chucu a n-éna &ersir; a ndabcha &ersir; a n-iarnlestair, a mílain &ersir; a lóthommair, &ersir; a ndrolmacha. Tucait dano cucu a fánne &ersir; a falge &ersir; a fornasca &ersir; a n-órdúse &ersir; a n-étguda, eter chorcair &ersir; gorm &ersir; dub &ersir; úaine, buide &ersir; brecc &ersir; lachtna, odor, alad &ersir; riabach. Tucait a murthréta caírech d'aicthib &ersir; d'urlannaib &ersir; rédib. Ra rímit &ersir; ra hármit &ersir; ra achnít corbatar cutrumma comméti comlínmair. Acht baí raithi sainemail for caírchaib Medba &ersir; ba gabálta i cumail é &ersir; boí rethi a &fdot;recartha for caírchaib Ailella. Tucait a n-eich &ersir; a nechrada &ersir; a &ndot;grega d'&fdot;érgeltaib &ersir; scoraib. Baí ech sainemail ar graig Medba &ersir; ba gabálta i cumail. Baí ech a &fdot;recartha oc Ailill. Tucait dano a murthréta mucc a fedaib &ersir; fánglentaib &ersir; díamairib. Ra rímit &ersir; ra hármit &ersir; ra hachnít. Boí torc sainemail oc Meidb &ersir; araile dano la hAilill. Tucait dano a mbótháinte bó &ersir; a n-alma &ersir; a n-immirge dóib a fedaib &ersir; fásaigib in chúicid. Ra rímit &ersir; ra hármit &ersir; ra hachnít,&ersir; roptar cutrumma comméti comlínmair dóib. Acht boí tarb sainemail ar búaib Ailella &ersir; ba lóeg bó do Meidb atacomnaic &ersir; Findbennach a ainm. Acht nírbo miad leis beith for bantinchur, acht dochúaid co mboí for búaib in ríg, &ersir; ba samalta re Meidb ná beth penning a selba lé ar ná baí tarb a chomméit lé fora búaib. Is and sain conacrad Mac Roth ind echlach co Meidb &ersir; conscomarc Medb de ar co fessed Mac Roth airm i mbiad tarb a ⋅amla sút i cúiciud de chúicedaib Hérend. Rofetar omm, bar Mac Roth, airm i fail tarb as dech &ersir; is &fdot;err dorísi i cúiciud Ulad i tríchait cét Cúalnge i tig Dáre meic &Fdot;achtnai .i. Dond Cúalnge a ainm. Tó duit-siu connici sain, a Meic Roth, &ersir; cunnig dam-sa for Dáre íasacht &mdot;bliadna do Dund Cúalnge, &ersir; ragaid lóg a íasachta dó i cind bliadna .i. coíca samaisci &ersir; Dond Cúalnge fadessin. Ocus ber-siu comaid aile latt, a Meic Roth: mad olc ra lucht na críchi &ersir; ind &fdot;eraind in sét sainemail sin do thabairt .i. Dond Cúalnge, taít-sum féin ra tharb. Ragaid comméit a &fdot;eraind féin do mín Maige Aí dó &ersir; carpat trí secht cumal, &ersir; ragaid cardes mo ⋅liasta-sa fessin.

Lotar iar sain na echlacha dó co tech Dáre meic &Fdot;iachnai. Is é lín luid Mac Roth nónbor echlach. Ra ferad fálti iar tain fri Mac Roth i tig Dáre. Deithbir sin, prímechlach uile Mac Roth. Ra iarfacht Dáre do Mac Roth cid dobretha imthecht fair &ersir; cid 'ma tánic. Innisis ind echlach inní imma tánic &ersir; innisid immarbáig eter Meidb & Ailill. Ocus is do chungid íasachta don Dund Cúalnge i n-agid ind &Fdot;indbennaig tánac, arse, &ersir; atetha lóg a íasachta .i. coíca samasci &ersir; Dond Cúalnge fessin, &ersir; araill aile dano béus, tair-siu féin lat tarb &ersir; fogéba comméit th'&fdot;eraind féin de mín Maige Aí &ersir; carpat trí secht cumal &ersir; cardes sliasta Medba air sin anechtair. Ba aitt la Dáre aní sin &ersir; ra mbertaig co raímdetar úammand a cholcthech faí &ersir; atrubairt: Dar fír ar cubais, cid an ní ra Ultaib, bérthair in sét sa in cur sa do Ailill &ersir; do Meidb .i. Dond Cúalnge, i crích Connacht. Ba maith dano la Mac Roth ra ráde Mac Fiachna.

Ra frithálit iar sain &ersir; ra hecrait aíne &ersir; urlúachra fóthib. Tucad caíne bíd dóib &ersir; ra fordáled fled forro co mbátar búadirmesca, &ersir; dorécaim comrád eter dá echlaig díb. Fírbriathar, ar indara echlach, is maith fer in taige i tám. Maith omm, bar araile, In fuil cid d'Ultaib nech is &fdot;err andás? ar ind echlach taísech béus. Atá omm, bar ind echlach tánaise. Ferr Conchobor 'cá tá &ersir; cid immi gabtais Ulaid uile ane, níbad nár dóib. Mór in maith dó aní i mbiad opair cethri n-ollchóiced &ndot;Hérend do brith a crích Ulad .i. Dond Cúalnge do thabairt dúnni nónbur echlaċh. And sain dano conarraid in tres echlach comrád &fdot;orru. Ocus cid ráter lib-si? ar sí. Ind echlach út atbeir is maith fer fer in taige i táam. Maith omm, bar araile. In fail cid d'Ultaib nech is &fdot;err andá? ar ind echlach thaísech béus. Atá omm, ar ind echlach tánaise. Ferr Conchobor cá tá &ersir; gid imme gabtais Ulaid uili ane, níbad nár dóib. Mór in maith dó aní i mbiad opair cethri n-ollchóiced &ndot;Hérend do brith a crích Ulad do thabhairt dúnni nónbor echlach. Nírb uráil limm sceith cró &ersir; fola 'sin &mdot;bel assa tic sain, dáig cenco tucthá ar áis, dobértha ar écin.

Is and sin doruacht fer uird rainne Dáre meic Fiachnai 'sin tech &ersir; fer fo lind leis &ersir; fer fo bíud, &ersir; atchúala anra chansat, &ersir; táncatar fergga dó &ersir; turnaid a bíad &ersir; a lind dóib, &ersir; ní ebairt riu a chathim &ersir; ní ebairt a nemchathim. Dochúaid assa aithle issin tech i rrabi Dáre mac Fiachnai &ersir; ra rádi: In tú thuc in sét suachnid út dona hechlachaib .i. Dond Cúalnge? Is mé omm, for Dáre. Ní raib rígi airm i tucad, ar is fír aní rádit, ar cenco tuca-su ar áis, dombéra ar écin fri sochraiti Ailella &ersir; Medba &ersir; ra móreólas Fergusa meic Róig. Dothu&ndot;g mo deo dá n-adraim ná co mberat ar écin samlaid nacha mbérat ar áis. Fessit samlaid co matin. Atragat na echlacha co moch arnabárach &ersir; dochúatar i tech i mbaí Dáre. Eólas dún, a úasail, co rísem bail a tá in Dond Cúalnge. Nithó omm, ar Dáre, acht diambad bés dam-sa fell for echlacha nó for aes n-imthechta nó tastil sliged, ní ragad nech úaib i mbethaid. Cid són? ar Mac Roth. Fail a mórabba, ar Dáire. Ra ráidsebair cenco tucaind ar áis dobéraind ar écin ra sochraiti Ailella &ersir; Medba &ersir; ra móreólas Fergusa. Aile, ar Mac Roth, giped no ráditís echlacha dot lind-su &ersir; dot bíud, ní hed ba tabartha do aíg nó do aire nó d'airbire do Ailill &ersir; do Meidb. Ní thibér-sa trá, a Meic Roth, mo tharb din chur sa dianetur.

Lotar na echlacha ar cúl dó samlaid &ersir; ráncatar Crúachanráith Connacht. Conscodarc Medb scéla díb. Adféta Mac Roth scéla, ná tucsat a tharb ó Dáre. Cid fotera són? ar Medb. Rádis Mac Roth aní dia mbaí. Ní hécen féth dar fudbu de, a Meic Roth, ar rafess, ar Medb, ná tibértha ar áis cenco tuctha ar écin, &ersir; dobérthar ón.

Urthatar techta ó Meidb cosna Manib arco tístaís co Crúachain, na secht Mani cona secht tríchtaib cét .i. Mane Máthremail, Mane Athremail, &ersir; Mane Condagaib Uili, Mane Míngor &ersir; Mane Mórgor &ersir; Mane Conda Mó Epert. Urthatar techta aile co maccaib Mágach .i. Cet mac Mágach &ersir; Anlúan mac Mágach &ersir; Mac Corb mac Mágach &ersir; Bascell mac Mágach &ersir; Én mac Mágach &ersir; Dóche mae Mágach, Scandal mac Mágach. Táncatar sain &ersir; ba sed a llín deich cét ar &fdot;ichit cét fer n-armach. Urthatar techta aile úathib co Cormac Cond Longas mac Conchobuir &ersir; co Fergus mac Róig, &ersir; táncatar deich cét ar &fdot;ichit cét a llín.

In cétna lorg cétamus forthí berrtha forro. Bruit úanidi impu. Delggi argait intib. Lénti órshnaith fria cnessaib ba tórniud do dergór. Claidib gelduirn léo co n-imdurnaib argit. Inn é Cormac sút? for cách. Nád é omm, bar Medb.

In lorg tánaise berrtha núa léo. Bruitt forglassa uli impu. Lénti glégela fria cnessaib. Claidib co muleltaib óir &ersir; co n-imdurnib argait léo. Inn é Cormac sút? for cách. Nád é omm, bar Medb.

In lorg dédenach berrtha lethna léo. Monga findbuide forórda forscaílti forru. Bruitt chorcra cumtaichthi impu. Delgi órdai ecorthi ós ochtaib dóib. Lénti sémi setai sítaidi co tendmedón traiged dóib. I nn-óen&fdot;echt dostorgbaitis a cossa &ersir; dofairnitis arís. Inn é Cormac sút? ar cách. Is é ón ém, ar Medb.

Ra gabsatar dúnad &ersir; longphort in n-aidchi sin corba dlúim diad &ersir; tened eter chethri áthaib Aí .i. Áth Moga &ersir; Áth mBercna, Áth Slissen &ersir; Áth Coltna, &ersir; tarrassatar ed cían cóicthigis i Crúachanráith Connacht ic ól &ersir; ic ánius &ersir; ic aíbnius combad esaiti léo a fecht &ersir; a slógad. Ocus is and sain rádis Medb fria haraid ar co ngabad a echraid di co ndigsed d'acallaim a druad d'iarfaigid fessa &ersir; fástini de.

A ránic Medb airm i mbaí a druí, ra iarfacht fiss &ersir; fástini de. Sochaide scaras fria chóemu &ersir; fria chairdiu sund indiu, ar Medb, &ersir; fria chrích &ersir; fria &fdot;erand, fria athair &ersir; fria máthair, &ersir; meni thíset uli i n-im⋅lanti, forom-sa combenfat a n-osnaid &ersir; a mmallachtain. Araí sin ní théit immach &ersir; ní anand i fus as diliu lind oldámmit fadessin. Ocus finta-ssu dún in tecam fo ná tecam. Ocus ra ráid in druí: Cipé tic nó ná tic, ticfa-su fessin.

Impáis in t-ara in carpat &ersir; dotháet Medb for cúlu. Co n-accai ní rap i&ndot;gnad lé .i. in n-áenmnaí for fertais in charpait 'na farrad ina dochum. Is amlaid boí ind ingen ic figi chorrthairi &ersir; claideb findruini ina láim deiss cona ⋅echt n-aslib do dergór ina déssaib. Bratt balla breccúani impi. Bretnas torrach trénchend 'sin brutt ósa brunni. Gnúis chorcra chrúmaínech lé. Rosc glass gáirectach lé. Béoil derga thanaide. Dét níamda némanda. Andar let batar frossa findnémand erctais ina cend. Cosmail do núapartaing a beóil. Binnidir téta mendchrot acá seinm a llámaib ⋅ír⋅úad bind&fdot;ogur a gotha &ersir; a caínurlabra. Gilidir snechta sniged fri óenaidchi taídlech a cniss &ersir; a colla secha timthach sechtair. Traigthi seta sithgela, i&ndot;gni corcra córi crundgéra lé. Folt findbudi fata forórda furri. Teóra trillsi dá fult imma cend. Trilis aile combenad foscad fria colptha.

Forrécacha Medb furri. Ocus cid dogní-siu and sain innossa, a ingen? for Medb. Ic tairdeilb do lessa-su do lítha. Ic teclaim &ersir; ic tinól cethri n-ollchóiced &ndot;Hérend lat-su i crích &ndot;Ulad ar cend Tána Bó Cúalnge. Cid 'má ndenai-siu dam-sa sain? ar Medb. Fail a mórabba dam. Banchumal dit muntir atamchomnaic. Cóich dom muntir-sea tussu? ar Medb. Ni handsa ém. Feidelm ban&fdot;áid a Síd Chrúachna atamchomnaic-se. Maith and sin, a &Fdot;eidelm ban&fdot;áid, cia &fdot;acci ar slúag? Atchíu forderg forro, atchíu rúad. Atá Conchobor 'na chess noínden i nEmain ém, ar Medb. Ráncatar m'echlacha-sa connice. Ní &fdot;ail ní itágammar-ne la Ultu. Acht abbair a fír, a &Fdot;eidelm. Feidelm banfáid, cia &fdot;acci ar slúag? Atchíu forderg forro, atchíu rúad. Atá Cuscraid Mend Macha mac Conchobuir i nInis Cuscraid ina chess. Ráncatar m'echlacha connice. Ní &fdot;ail ní itágammar-ne la Ultu. Acht abbair-siu fír, a &Fdot;eidelm. Feidelm banfáid, cia &fdot;acci ar slúag? Atchíu forderg forro, atchíu rúad. Atá Eogan mac Durthacht ic Ráith Airthir 'na chess. Ráncatar m'echlacha connice. Ní fuil ní itágammar-ne la Ultu. Acht abbair-siu fír rind, a Feidelm. Feidelm banfáid, cia &fdot;acci ar slúag? Atchíu forderg forro, atchíu rúad. Atá Celtchair mac Cuthechair ina dún 'na chess. Ráncatar m'echlacha connice. Ní fuil ní itágammar-ne la Ultu. Act abbair fír, a Feidelm. Feidelm banfáid, cia &fdot;acci ar slúag? Atchíu forderg forro, atchíu rúad. Ni bá lim-sa aní dá tá lat-su sain, dáig ó condricfat fir Hérend óenbaile, betit debtha &ersir; irgala &ersir; scandlacha scandrecha eturru im chomríchtain tossaig nó derid nó átha nó aband, im chétguine muicce nó aige nó fíada nó fiadmíla. Acht abbair fir rind, a Feidelm Feidelm banfáid, cia &fdot;acci ar slúag? Atchíu forderg forro, atchíu rúad. Ocus ro gab ic tair&ndot;giri &ersir; rem&fdot;ástine Con Culaind d'&fdot;eraib Hérend. &ersir; doringni laíd: Atchíu fer find firfes chless co lín chret ima cháemcnes, lond láith i n-airthiur a chind, óenach búada ina thilchind. Fail secht ngemma láth &ndot;gaile ar lár a dá imcaisne, fail fuidrech fora rinne, fail leind deirg drolaig imme. Ro fail gnúis is grátam dó, dober mod do banchuireo, gilla óc is delbdu dath tadbait delb drecoin don chath. Cosmail a &fdot;ind sa gaile fri Coin Culaind Murthemne, nocon &fdot;etar cóich in Cú Culaind asa Murthemniu, acht rafetar-sa trá imne bid forderg in slúag-sa de. Cethri claidbíni cless n-án ra fail cechtar a dá lám, condricfa a n-imbirt for slúag, is sain gním ris téit cech n-aí úad. A gae bulgae mar domber cenmothá a chlaideb 's a ⋅leg, fer i furchrus bruitt deirg, dobeir a choiss for cach leirg. A dá ⋅leig dar fonnad nglé, ard ás gail in ríastarde, cruth domarfáit air co se derb limm no chlóemchlaífed gnée. Ro gab tascugud don chath, meni faichlither bid brath, don chomlund is é farsaig, Cú Chulaind mac Sualtaim. Slaidfid for slúaga slána, concurfe far tiugára, faicébthai leis óg for cend; ní cheil in ban&fdot;aíd Feidelm. Silfid crú a cnessaib curad, bud fata bas chianchuman; beit cuirp cerbtha, caínfit mná, ó Choin na Cerdda atchíu-sa A Tairngire &ersir; rem&fdot;ástini &ersir; cendphairt in sceóil &ersir; fotha a fagbála &ersir; a dénma, &ersir; comrád chind cherchaille doringni Ailill &ersir; Medb i Crúachain connice sain.

Sligi na Tána in so &ersir; tossach in t⋅lúagid anmand na sliged dochúatar cethri ollchóiced Hérend i crích Ulad .i. I Mag Cruinn, for Tóm Móna, for Turloch Teóra Crích, for Cúl Sílinni, for Dubfid, for Badbna, for Coltain, for Sinaind, for Glúine Gabur, for Mag Trega, for Tethba túascirt, for Tethba in descirt, for Cúil, for Ochain, for Uata fothúaid, for Tiarthechta sair, for Ord, for Slaiss, for Inndeóin, for Carn, for Mide, for Ortrach, for Findglassa Asail, for Drui&ndot;g, for Delt, for Duelt, for Delaind, for Selaig, for Slabra, for Slechta conselgatar claidib ria Meidb &ersir;, Ailill, for Cúil Siblinni, for Dub, for Ochun, for Catha, for Cromma, for Tromma, for Fódromma, for Sláne, for Gort Sláne, for Druim Licci, for Áth &ndot;Gabla, for Ardachad, for Feoraind, for Findabair, for Assi, for Airne, for Aurthuile, for Druim Salaind, for Druim Cáin, for Druim Caímthechta, for Druim mac &ndot;Dega, for Eódond &mdot;Bec, for Eódond Mór, for Méide in Togmaill, for Méide ind Eóin, for Baile, for Aile, for Dall Scena, for Ball Scena, for Ros Mór. for Scúaip, for Timscúaib, for Cend Ferna, for Ammag. for Fid Mór i Crannaig Cúal&ndot;gi, for Druirn Caín i Sligid Midlúachra.

Cétna uidi dochúatar na slóig co faítar in n-aidchi sin for Cúil Siblinni &ersir; focress a phupall do Ailill mac Rosa in n-aidchi sin. Pupall Fergusa meic Róich dia láim deiss. Cormac Cond Longas mac Conchobuir fora lám-ide. Íth mac Étgaíth fora lám-ide. Fiachu mac Fir Aba fora lám-ide. Gobnend mac Lurgnig fora lám-ide. Suidigud pupaill Ailella dia láim deiss arin t⋅luagud in sin &ersir; trícha cét fer nUlad dia láim deiss in sin, &ersir; ba aire dobered trícha cét fer nUlad dia láim deiss combad &fdot;acsiti in cocur &ersir; in comrád &ersir; na hairigthi bíd lenna dóib-sium. Medb Chrúachan immorro do chlí Ailella. Findabair fora lám-ide. Flidais &Fdot;oltcháin ben-side Ailella Find arna feis la Fergus ar Táin Bó Cúalnge &ersir; is sí no bered in sechtmad n-aidchi i&ndot;galad d'&fdot;eraib Hérend forin t⋅lúagad do lacht eter ríg &ersir; rígain &ersir; rígdomna &ersir; filid &ersir; foglaimthid. Medb ba dédenach dona slúagaib in lá sain ic iarfaigid fessa &, fástini &ersir; eólais ar co fessed cia lasbad lesc &ersir; lasbad laind in slúagad do thecht. Ní arlacair Medb ara turnta a carpat nó ara scorthea a eich co rálad cor di 'sin dúnad.

And sain ra díchurit eich Medba &ersir; ra turnait a carpait &ersir; dessid ar láim Ailella meic Mágach. Ocus confóchta Ailill scéla di Meidb ar co fessed Medb cia lasmad laind nó nemlaind nó lasmad lesc in slúagad. Hespach do neoch a thríall acht dond óen&fdot;ialluch, ar Medb. Cia maith fogníat in tan moltair sech cách? ar Ailill. Fail dlug molta forro, ar Medb. Tráth ro gab cách dúnad &ersir; longphort do dénam, ro scáich dóib-sium botha &ersir; bélscaláin do dénam. Tráth ro scáich ra cách botha &ersir; bélscaláin, ro scáich dóib-siurn urgnam bíd &ersir; lenna. Tráth tarnaic do chách urgnom bid &ersir; lenna, scáich dóib-sium praind tomailt. Tráth ro scáich praind &ersir; tomailt do chách, bátar-som 'na cotlud andsaide. Feib ra deligetar a ndáer &ersir; a mogaid de dóeraib &ersir; mogadaib fer &ndot;Hérend, deligfit a ndeglaích &ersir; a ndegóic do deglaíchaib &ersir; de degócaib fer &ndot;Hérend in chur sa forin t⋅lúagud. Ferrde linni sain, bar Ailill, dáig is lind imthiagat &ersir; is erund conbágat. Níba lind ragait &ersir; níba erund conbágfat. Anat i fus didiu, bar Ailill. Ní anfat, bar Medb. Cid dogénat didiu, bar Findabair, meni digset ammach &ersir; nád anat i fos? Bás &ersir; aided &ersir; airlech is accobor lem-sa dóib, bar Medb. Mairg atber ón omm, bar Ailill, ar abba dúnad &ersir; longphort do gabáil dóib co hellom &ersir; co héscaid. Dar fír ar cubais, ar Fergus, ní di&ndot;gnea bás dóib-siút acht intí dogéna bás dam-sa. Ní rim-sa is ráite duit-sin sain, a &Fdot;erguis, ar Medb, dáig itó-sa lín do gona &ersir; t'airlig co tríchait cét Galían immut, dáig atát na secht Mani cona secht tríchtaib cét &ersir; meic Mágach cona tríchait cét &ersir; Ailill cona tríchait cét &ersir; atú-sa com thegluch 'no. Atám and sain lín do gona-su &ersir; t'airlig cot tríchait cét Galáan immut. Ní comadas a rád frim-sa sain, ar Fergus. Dáig atát lim-sa sund na secht n-airríg do Mumnechaib cona secht tríchtaib cét. Failet sund trícha cét a n-as dech di ócaib Ulad. Fail sund a n-as dech dagóc fer &ndot;Hérend, trícha cét Galían. Messi dano as chor &ersir; as glinni &ersir; trebairi friu ó tháncatar ó críchaib dílsib fadesin, &ersir; lim congébat sind ló bága sa. Atá ní, ar Fergus, níbat ecra ind &fdot;ir sin-is inund ón &ersir; ní deceltar dam. Díscaílfet-sa úaim in tríchait cét Galian út fo &fdot;iru Hérend conná bia cóiciur díb i n-óenbale. Fó lim-sa ón, ar Medb, case chruth i mbet acht nád bet 'sin chaír chomraic i tát ammáin. Is and sain ra díscaíl Fergus in tríchait cét sain fo &fdot;eraib Hérend nád boí cóiciur díb i n-óenbaile.

Lotar na slóig iar sodain i cend séta &ersir; imthechta. Fa dolig dóib frithairle in t⋅lúaig romóir lotar forsin fecht frisna iltúathaib &ersir; frisna ilmaicnib &ersir; frisna ilmílib dosbertatar leo co 'mmanactís &ersir; co 'mmafessaitis combad chách cona cháemaib &ersir; cona chairdib &ersir; cona chomdúalas forin t⋅lúagud. Atbertatar dano ba samlaid bad chóir a thecht. Atbertatar dano béus cinnas bad chomdas in slúagad do thecht. Atbertatar dano ba samlaid bad chóir a thecht: cach dro&ndot;g imma ríg, cach réim imma muirech &ersir; cach buiden imma tuísech, cach rí cach rígdomnad'&fdot;eraib Hérend ina thulaig fo leith. Ro ráidset béus cia bad chóir do eólus rempu eterna dá chúiced, &ersir; atbertsat combad é Fergus, ar bíth ba slúagad bága dó in slúagad, dáig is é boí secht &mdot;blíadna i rrígu Ulad &ersir; iar marbad mac nUsnig fora &fdot;aísam &ersir; fora chommairgi, tánic estib, &ersir; atá secht &mdot;blíadna déc fri Ultu ammuig ar lo&ndot;gais &ersir; bidbanas.

Is aire sin bad chomadas a dul ria cách do eólas. Luid iarum assa aithli sin Fergus ria cách do eólas, &ersir; tánic ell condailbi im Ultaib dó &ersir; dobretha cor n-imruill fothúaid &ersir; fodess dona slúagaib &ersir; urthatar techta úad co rrobthaib do Ultaib &ersir; ro gab ic fostud &ersir; ic im&fdot;uiriuch in t⋅lúaig. Rathaigis Medb aní sin &ersir; benais Medb béim n-aisce fair &ersir;ro chan in laíd: Medb A &Fdot;erguis, ca rádem de? Cinnas conaire amse? Fordul fodess is fothúaid berma dar cech n-ailethúaith. Fergus A Medb cid not medra-su? Ní cosmail fri brath in so. Is for Ultu, a ben trá, in tír darsa tiagu-sa. Medb Ardattágadar co ngail Ailill án cona ⋅lúagaib. Ní tharddais menmain- comal nglé fri imthús na conaire. Fergus Ní for amlesaib in t⋅lúaig biurt-sa cach fordul ar n-úair, dús in n-imgabaind iar tain Coin Culaind mac Sualtaim. Medb Écóir duit amles ar slúaig, a &Fdot;erguis meic Rosa Rúaid, mór de maith fuarais i fus ar do lo&ndot;gais, a &Fdot;ergus. Nád bíu-sa resna slúagaib níbas íriu, bar Fergus, acht iarra-su nech n-aill ríam remán rempo. Dessid Fergus riasna slúagaib araí.

Bátar cethri ollchóicid Hérend bar Cúil Sílinni in n-aidchi sin. Tánic gérmenma géribrach Con Culaind do &Fdot;ergus &ersir; ra ráid ra firu Hérend fatchius do dénam. Dáig dasficfad in leom letarthach &ersir; in bráth bidbad &ersir; in bidba sochaide &ersir; in cend costuda &ersir; in cirriud mór⋅lúaig &ersir; in lám tidnaicthi &ersir; in chaindel adanta .i. Cú Chulaind mac Sualtaim. Ocus ro boí icá thair&ndot;gire samlaid &ersir; doringni in laíd &ersir; ro &fdot;recair Medb: Fó dúib fatchius &ersir; fót co n-ilur arm &ersir; óc. ticfa intí 'tágammar de, mórglonnach mór Murthemne. Condalb sain, condelg nága, duit-siu, a meic Róig rodána. Óic &ersir; airm limm for laind do &fdot;rithálim Con Culaind. Ro chatir, a Medb don Maig, óic is airm don immargail, for cind marcaig Léith Mache cach aidche is cach óenlathe. Atát acum sund for leith curaid ri cath is ri creich, trícha cét di chodnaib gíall do láthaib gaile Galían. Na curaid a Crúachain chain, na láeich a Lúachair lendglain, cethri chóicid Gáedel &ndot;gel dingébait dím in óen&fdot;er. Buidnech Bairrche &ersir; Banna consre&ndot;gfa crú dar cranna, concicher ar múr is ar &ndot;grian in trícha sin fer Galían. I n-athlaime na fandle, i llúais na gaíthe gairbe, is amlaid bís mo Chú cháem chain oc imguin ós análaib. A &Fdot;erguis doroichet raind, roiched úait do Choin Chulaind, rab é a thúachail beith 'na thost, atetha a Crúachain crúadchosc. Bid ferda firfitir fuidb i n-airiur ingine Buidb, Cú na Cerda, crithrib cró, snigfid fairne ferga fó. A haithle na laíde sin: Táncatar cethri ollchóiceda Hérend dar Móin Coltna sair in lá sain &ersir; da 'marallsatar dóib ocht fichtiu oss n-allaid. Sernsat &ersir; immsit na slóig impu &ersir; ros gonsat conná bátar élódaig díb. Acht atá ni, garbat díscaíltig trícha cét Galían. cóic aige in amáin ba hé cuit fer nHérend díb. Rodasfuc in t-óentrícha cét uli na hocht fichtiu oss.

Is hé in lá cétna tánic Cú Chulaind mac Sualtaim &ersir; Sualtach sídech a athair co ngeltatar a n-eich geilt immon corrthe ic Ard Chuillend. Congeltat eich Sualtaim fri coirthi atúaid fér co húir. Fogeltat eich Con Culaind fri corthi aness fér co húir &ersir; connici na lecga lomma. Maith a phopa Sualtaim, ar Cú Chulaind, gérmenma in t⋅lóig form-sa, &ersir; urtha-su dún co rrobtha do Ultaib arnád bet ar maigib rédib co ndigset i fedaib &ersir; fásaigib &ersir; fánglentaib in chúicid ar imgabáil fer &ndot;Hérend. Ocus tussu, a daltáin, cid amgéna dano? Am écen-sa tocht i n-herus inalta Feidilmthi Noíchruthaige fodess co Temraig ram glinni fodessin co matin. Mairgg théit ón ám, ar Sualtaim, &ersir; Ulaid do lécud fo chossaib a nnámat &ersir; a n-echtrand ar thecht i comdáil n-óenmná. Amm écen-sa trá techt, dáig meni digius, gúigfitir dála fer &ersir; fírfaitir briathra ban.

Urtha Sualtaim co robthaib do Ultaib. Luid Cú Chulaind fón fid &ersir; tópacht and cétbunni darach d'óenbéim bun barr &ersir; ro sníastar ar óenchois &ersir; ar óenláim &ersir; óensúil &ersir; doringni id de. Ocus tuc ainm n-oguim na mennuc inn eda &ersir; tuc in n-id im cháel in chorthe ic Ard Chuillend. Scibis in n-id co ránic remur in chorthe. Luid Cú Chulaind 'na bandáil asa aithle sin.

Imthúsa fer &ndot;Hérend imráter sund iar tain. Táncatar-saide connici in corthe ic Árd Cullend. Ocus gabsat oc fégad in chúicid aneóil úadib, cúicid Ulad. Ocus dias de muntir Medba no bíd rempo do grés i tossuch cach dúnaid &ersir; cach slúagaid, cach átha &ersir; cacha aband &ersir; cacha bernad. 'S aire dognítis-sium sain arná tísad díamrugud dia timthaigib na rígmac i n-eturturtugud ná i n-imchumung slúag ná sochaide .i. dá mac Nera meic Nuatair meic Tacáin .i. dá mac rechtairi na Crúachna, Err &ersir; Innell. Fráech &ersir; Fochnam anmand a n-arad.

Táncatar mathi Hérend connici in corthi &ersir; gabsat oc fégad na ingelta ro geltsat na eich immon corthi &ersir; gabsat oc fégad ind idi barbarda forácaib in rígnia immun corthi. Ocus gebid Ailill in n-id inna láim & tuc i lláim Fergusa &ersir; airlégais Fergus in n-ainm n-oguim baí 'na menuc ind eda &ersir; innisis Fergus d'&fdot;eraib Hérend inní ro chan in t-ainm oguim baí sin menuc. Ocus is amlaid ro gab icá innisin &ersir; doringni laíd: Id in so, cid sluinnes dún? In t-id cid imma tá a rún? Is cá lín ra lád co se, inn úathad nó in sochaide? Mad dia tístai secha innocht can anad aice i llo&ndot;gphort, dabarró in Cú cirres cach n-om; táir foraib a sárugod. Co tabair irchóit don t⋅lúag mad dia mberthai uide úad; finnaid, a druíde, and sain cid imma ndernad in t-id. Crefnas curad cur ro lá, lánaircess fri ecrata. Costud ruirech, fer co ndáil, ras cuir oen&fdot;er dá óenláim. Furópair fír ra feirg fúair Con na Cerdda 'sin Chráebrúaid. Iss naidm níad, ní nasc fir mir, is é ainm fil isinn id. Do chur chesta, cétaib drend, for cethri cóiceda Hérend, nocon &fdot;etar-sa acht mad sin cid imma ndernad in t-id. Id.

Aithli na laíde sin: Atbiur-sa mo bréthir frib, ar Fergus, mad dia sárgid in n-id sin &ersir; in rígnía doringni can aidchi &ndot;dúnaid &ersir; longphuirt sund ná co nderna fer úaib id a mac samla sút ar óenchois &ersir; óen⋅úil &ersir; &ersir; óenláim feib doringni-sium, cid airchind bes-sum fó thalmain nó i tig fó dúnud conáirgife guin &ersir; fuligud dúib ria tráth éirge immbárach diana sárgid. Ní hed sain ba háil linni ém, ar Medb, nech d'&fdot;uligud nó d&fdot;ordergad foirn ar tíchtain isin cóiced n-aneóil se .i. i cúiced Úlad. Alcu dún fuligud &ersir; fordergad for nech. Ní sáráagum itir in n-id se, bar Ailill, &ersir; ní sáríagum in rígnía danringni, acht ragma i mmunigin ind &fdot;eda móir se tess co matin. Gebthar dúnad &ersir; longphort acund and. Lotar na slóig iarum &ersir; baslechtat rempu in fid dia claidbib riana carptib. Conid Slechta comainm ind inaid sin beacute;us airm i táat Partraigi Beca ra Cenannas na Ríg aniardess amne bar Cúil Sibrilli.

Ferais trom⋅nechta dóib in n-aidchi sin &ersir; baí dá met co roiched co formnaib fer &ersir; co slessaib ech &ersir; co fertsib carpat combatar clárenig uile cóiceda Hérend din t⋅nechtu. Acht níra sádit sosta nó botha nó pupla in n-aidchi sin. Ní dernad urgnam bíd nó lenna. Ní dernad praind nó tomaltus. Ní &fdot;itir nech d'&fdot;eraib Hérend in cara fa náma ba nessam dó co solustráth éirge arnabárach. Is comtig conná fúaratar fir Hérend aidchi &ndot;dúnaid nó longphuirt bad mó dód nó doccair dóib indá inn aidchi seo bar Cúil Sibrilli. Táncatar cethri ollchóiceda Hérend co moch arnabárach la turcbáil &ndot;gréne dar taitnem in t⋅nechtai &ersir; lotar rempo assin chrích i n-araile.

Imthúsa Con Culaind immorro, ní érrach-saide mochthrád etir co tormalt feiss &ersir; díthait, co foilc &ersir; co fothraic in lá sain. Rádis fria araid ar co ragbad in n-echrad &ersir; ar co n-indled in carpat. Gebis in t-ara in n-echraid &ersir; indlis in carpat, &ersir; luid Cú Chulaind ina charpat &ersir; táncatar for slichtlorg in t⋅lúaig. Fúaratar lorg&fdot;uilliucht fer &ndot;Hérend seccu assin chrích i n-araile. Amae, a phopa Láeig, ar Cú Chulaind, ní ma lodmar dar mbandáil arráir. Iss ed is lugu condric ó neoch bís i cocrích égim nó iachtad nó ur&fdot;ócra nó a rád cia thic sin sligid ní tharnic úan do rád. Lodatar fir Hérend sechund i crích nUlad. Forairngert-sa duit-siu, a Chú Chulaind, sain ar Láag, cia dochúadais it bandáil co ragad méla a mac samla fort. Meith a Láeig, eirgg dún for slichtlurg in t⋅lúaig &ersir; tabair airdmes forro, &ersir; finta dún cá lín dochúatar sechund fir Hérend. Tánic Láeg i slicht in t⋅lúaig &ersir; baluid dia lethagid in luirg &ersir; tánic dia lettaíb &ersir; luid dara ési. Mesc fri árim fort, a mo phopa Laíg, ar Cú Chulaind. Is mesc écin, for Láeg. Tair isin carpat didiu &ersir; dóber-sa ardmes forro. Tánic in t-ara 'sin carpat. Luid Cú Chulaind i slichtlurg in t⋅lúaig &ersir; dobretha airdmes forro, &ersir; tánic dia lettáeb &ersir; luid dar' éisi. Is mesc fri árim fort, a Chúcúc, bar Láeg. Ní mesc, bar Cú Chulaind, dáig for&fdot;etar-sa in lín dochúatar sechund na slúaig .i. ocht tríchait chét déc &ersir; ra &fdot;odlad dano in t-ochtmad trícha chét déc fo &fdot;iru Hérend. —Ra bátar trá ilbúada ilarda imda for Coin Chulaind: búaid crotha, búaid delba, búaid &ndot;dénma, búaid snáma, búaid marcachais, búaid fidchilli &ersir; branduib, búaid catha, búaid comraic, búaid comluind, búaid farcsena, búaid n-urlabra, búaid comairle, búaid foraim, búaid &mdot;bánaig, búaid crichi a crích comaithig.

Maith a mo phopa Laíg, innill dún in carpat &ersir; saig brot dún arin n-echraid. Cuindscle dún in carpat &ersir; tabair do chlár clé frisna slúagaib dús in tairsimmís tossach nó deired nó medón dona slúagaib, dáig níbam béo meni thaeth cara nó náma limm d'&fdot;eraib Hérend innocht. 'S and saigthis in t-ara brot forin n-echraid. Dobretha a chlár clé frisna slúagaib co tarlaic i Taurloch Caille Móre fri Cnogba na rRíg atúaid frisi ráter Áth &ndot;Gabla. Luid Cú Chulaind fón fid and sain &ersir; tarmlai&ndot;g asa charput &ersir; tópacht gabail cethri &mdot;bend bun barr dóenbéim. Ros fúacha &ersir; ros fallsce &ersir; dobreth ainm n-oguim 'na táeb, &ersir; dobretha rót n-urchair di a iarthur a charpait do ind a óenláime co ndechaid dá trían i talmain connach boí acht óentrían úasa. Is and sin tarthatar in dá gilla chétna .i. dá mac Nera meic Uatair meic Tacáin é icond auropair sin &ersir; ba tetarrachtain dóib cia díb no bérad a chétguine fair &ersir; no benfad a chend de ar tús. Impádar Cú Chulaind friu &ersir; tópacht a cethri cinnu díb colléic &ersir; tuc cend cech &fdot;ir díb ara beind do bennaib na gabla. Ocus léicis Cú Chulaind eocho in &fdot;iallaig sin i n-agid fer &ndot;Hérend i frithdruing na sliged cétna &ersir; a n-ésse airslaicthi &ersir; a méide forderga &ersir; cuirp na curad ic tindsaitin a fola sell sís for crettaib na carpat. Dáig níbá miad nó níba maiss leiss echrad nó fuidb nó airm do brith óna corpaib no marbad. Atchondcatar na slúaig dano eich ind &fdot;iallaig bátar ríam remán rempu &ersir; na cuirp i n-écmais a cend &ersir; cuirp na curad ic tindsaitin a fola sell sís for crettaib na carpat. Anais tossach in t⋅lúaig fria deired &ersir; focuirethar i n-artbe, cumma &ersir; i n-armgrith uile.

Doroacht Medb &ersir; Fergus &ersir; na Mane &ersir; Meic Mágach. Dáig ar bíth is amlaid no imthiged Medb &ersir; noí carpait fóthi a óenur. Dá charpat rempe díb &ersir; dá charpat 'na diaid &ersir; dá charpat cechtar a dá táeb &ersir; carpat eturru ar medón cadessin. Is aire fogníd Medb sin arná rístais fótbaige a crúib greg nó uanfad a glomraib srían nó dendgur mór⋅lúaig nó mórbuiden arná tísad díamrugud don mind óir na rígna. Cid in so? for Medb. Ní handsa, ar cách. Eich ind &fdot;iallaig ro bátar ríam remán sund &ersir; a cuirp ina carptib i n-écmais a cend. Ra cruthaiged comairle occu &ersir; ba demin leó combad slicht sochaide sút &ersir; gomba tadall mórslúaig &ersir; gondat Ulaid ardastánic. Ocus ba sed a comairle ra cruthaiged leó, Cormac Cond Lo&ndot;ges mac Conchobuir do lécud úadib dá &fdot;iss cid baí sind áth, ar bíth ciano betis Ulaid and, ni gonfaitis mac a rríg dílis fodessin. Tánic assa aithli Cormac Cond Longes mac Conchobuir &ersir; bá sed a lín tánic deich cét ar &fdot;ichit chét fer n-armach dia &fdot;is cid baí issind áth, &ersir; á ránic, ní &fdot;acca ní acht in &ndot;gabail ar lár ind átha co cethri cennaib furri ic tinnsaitin a fola sell sís fri creitt na gabla i sruthair na haband &ersir; glethe na dá n-ech &ersir; fuilliucht ind óencharptig &ersir; slicht inn óenlaích assind áth sair sechtair.

Táncatar mathi Hérend connici in n-áth &ersir; gabsat oc fégad na gabla uili. Ba machtad &ersir; ba i&ndot;gnad leó cia ro chuir in coscur. Cá ainm ind átha sa acaib-si gustráthsa, a &Fdot;erguis? ar Ailill. Áth &ndot;Grena bar Fergus, &ersir; bid Áth &ndot;Gabla a ainm co bráth din gabuil se ifechtsa, ar Fergus, &ersir; ra ráid in laíd: Áth &ndot;Grena, claímchlaífid ainm do gním Chon rúanaid rogairb. Fail sund gabuil cethri &mdot;bend do cheist for feraib Hérend. Fail ar dá mbeind, mana n-áig, cend Fráech &ersir; cend Fochnáim. Fail araile ar dá mbeind cend Eirre &ersir; cend Innill. Gá ogum sút ina táeb, finnaid, a druíde co n-áeb, is cia dorat inti sain, gía lín ros cland i talmain? In gabul út co &ndot;gráin guiss atchí-siu sund, a &Fdot;erguis, ros tesc óen&fdot;er, as mo chin, de builli chrichid chlaidib. Ros fúach is ras fuc fria aiss, gid ed ní he&ndot;gnam imthaiss, is dassarlaic sís ar sain dá gait d'&fdot;ir úaib-si as talmain. Áth &ndot;Grena a ainm mad co se, méraid ra cách a chumne. Bid Áth &ndot;Gabla a ainm co bráth din gabail atchí sind áth. A.

Aithli na laídi: Machdath &ersir; i&ndot;gnad lim-sa, a &Fdot;erguis, bar Ailill, cia no thescfad in &ndot;gabail &ersir; bífed in cethrur buí remioind i traiti se. Ba córu machtad &ersir; i&ndot;gantas dontí ro tesc in &ndot;gabail atchí dóenbéim bun barr, ros fuach &ersir; ros faillsce &ersir; tarlaic ro&fdot;ut n-urchair di a íarthur a charpait d'ind a óenláime co ndechaid dara dá trían i talmain connach fil acht a óentrían úasom &ersir; nach class cona chlaideb rempe acht is tria glaslec clochi conindsmad &ersir; conid geiss d'&fdot;eraib Hérend techt do lár ind átha sa ná co tuca nech díb hí anís do ind a óenláime feib dosfarlaic-sium sís ó chianaib. Is dár slúagaib duit-siu, a &Fdot;erguis, ar Medb, &ersir; tabair in &ndot;gabail dún do lár ind átha. Domroched carpat, ar Fergus, &ersir; dobretha carpat do &Fdot;ergus, &ersir; dobretha Fergus frosse forsin &ndot;gabail &ersir; dori&ndot;gni minbrúan &ersir; minscomart din charput. Domroiched carpat, ar Fergus. Dobretha carpat do &Fdot;ergus &ersir; dobretha Fergus feirtche forsin &ndot;gabail &ersir; dori&ndot;gni briscbruan &ersir; minscomartach din charput. Domroched carpat, ar Fergus. Ocus dobretha Fergus nertad forsin &ndot;gabail &ersir; dori&ndot;gni briscbruan &ersir; minscomartach din charput. Airm i mbátar na secht carpait déc do charptib Connacht, doringni Fergus díb uile briscbruan &ersir; minscomartach, &ersir; ní chaemnaic in &ndot;gabail do gait do lár ind átha. Ale léic ass, a &Fdot;erguis, ar Medb, na bris dúin cairptiu ar túath ní as siriu, dáig ar bíth meni bethe arin t⋅lúagud sa a chur sa doraismis Ultu co n-airnelaib braiti &ersir; bóthánti lind. Rafetamar-ni aní dia ndénai-siu sain d'&fdot;ostud &ersir; d'imm&fdot;uiriuch in t⋅lúaig co n-érsat Ulaid assa cess &ersir; co tucat cath dún, cath na Tána. Domroiched crim carpat, ar Fergus. Ocus dobretha a charpat fadessin do &Fdot;ergus &ersir; dobretha Fergus tepe forsin &ndot;gabail, &ersir; níro gnuisistar &ersir; níro gésistar roth nó fonnud nó fertas d'&fdot;ertsib in charpait. Cia baí dia chalmacht &ersir; dia churatacht dosfarlaic intí dosfarlaic sís, baí dia nertmaire &ersir; dá óclachas dasfucastar in cathmílid &ersir; in chliathbern chét &ersir; in t-ord essorgni &ersir; in bráthlec bidbad &ersir; in cend costuda &ersir; in bidba sochaide &ersir; in cirriud mór⋅lúaig &ersir; in chaindel adantai &ersir; in toísech mórchatha. Dosfuc anís do ind a óenláime co ránic aidlend a gúaland &ersir; dobretha in &ndot;gabail i lláim Ailella. Ocus tincais Ailill furri .i. nos fégand. Crichiditi lim-sa in gabul, ar Ailill, dáig is óentescad atchíu-sa bun barr furri. Crichiditi omm, bar Fergus. Ocus ro gab Fergus ara admolad &ersir; dobretha laíd furri: Atá sund in gabul glúair coa rabi Cú Chulaind chrúaid, 'ga farcgaib ar ulc ri nech cethri cinnu comaithech. Is derb ní theichfed úadi ria n-óen&fdot;er calma crúadi, giaras fácaib Cú gan chess, arthá crú 'ma chaladchness. Mairg ragas in slúagad sair ar cend Duind Chúailgne chrúadaig. Betit curaid arna raind fa neim claidib Con Culaind. Níba hascid a tharb trén 'moa mbia comrac arm &ndot;gér, ar tocrád chloicgne cach cind, gol cacha aicmi i &ndot;Hérind. Nuchum thá ní rádim de im dála meicc Deictire, concechlafat fir is mná din gabuil sea mar atá. A.

Aithli na laídi sin: Sáditer sosta &ersir; pupaill lind, ar Ailill, &ersir;déntar urgnam bíd &ersir; lenna lind &ersir; cantar ceóil &ersir; airfiti lind &ersir; déntar praind &ersir; tomaltus. Dáig is comtig ara fagbaitis fir Hérend ríam nó iarum aidchi &ndot;dúnaid nó longphuirt mad mó dód nó doccair dóib andás ind aidchi se arraír. Ra sádit a sosta &ersir; ra suidigit a pupla. Darónad urgnam bíd &ersir; lenna leó &ersir; ra canait ceóil &ersir; airfiti leó &ersir; darónad praind &ersir; tomaltus. Ocus ra iarfacht Ailill do &Fdot;ergus: Is machtad &ersir; iss i&ndot;gantus lim cia ticfad cucaind co hor críchi &ersir; no bífed in cethrur buí remaind i traiti se. In dóig inar tísed Conchobor mac Fachtna Fáthaig ardrí Ulad? Nád dóig ém, ar Fergus, dáig líach a écnach 'na écmais. Ni fil ní nád gellfad dar cend a enig. Dáig dámbad ésin tísad and, ticfaitis slúaig &ersir; sochaide &ersir; forgla fer &ndot;Hérend filet maróen ris, &ersir; giada betis fora chind i n-óenbaile &ersir; n-óendáil &ersir; i n-óentochim &ersir; i n-óenlongphurt &ersir; i n-óentulaig fir Hérend &ersir; Alban, Bretain &ersir; Saxain, cath dobérad dóib, reme no maissed &ersir; ní fair no raínfithé. Ceist didiu, cia bad dóig diar tíachtain? Dóig innar tísed Cúscraid Mend Machae mac Conchobuir ó Inis Cuscraid? Nír dóig, ar Fergus mac ind ardríg. Ní fil ni nád gellfad dar cend a enig, dáig dámbad é no thiasad and, ticfaitis meic ríg &ersir; rígthuísech failet maróen riss ic reicc a n-amsa, &ersir; gana betís ara chind i n-óenbaile &ersir; i n-óendáil &ersir; i n-óentochim &ersir; i n-óenlongphurt &ersir; i n-óentulaig fir Hérend &ersir; fir Alban, Bretain &ersir; Saxain, cath dobérad dóib, reime no maidsed &ersir; ní fair no raínfide. Ceist didiu inar tísad Eogan mac Durthacht rí Fernmaige? Nár dóig omm, ár diambud ésin tísad and, ticfaitis fosta fer Fernmaige leiss, &ersir; cath dobérad ut ante. Ceist didiu, cia bad dóig dar tíchtain? Dóig arnar tísad Celtchair mac Uthechair? Nár dóig omm. Líach a écnach 'na écmais. Bráthlecc bidbad in chóicid &ersir; cend a costuda uili &ersir; comla chatha Ulad, &ersir; gana betís fora chind i n-óenbaile ut ante &ersir; fir Hérend uile ó iarthur co airthiur, ó desciurt co túascert, cath dobérad dóib, reme no maidsed &ersir; ní fair no raínfide.

Ceist didiu, cia bad dóig diar tíachtain? I&ndot;ge ém meni thísed in gilla bec, mo dalta-sa &ersir; dalta Conchobuir, Cú Chulaind na Cerdda atberar friss. Ia ómm ale, bar Ailill. Atchúala lib in mac &mdot;bec sain fecht n-aill i Crúachain. Ced ón cinnas a áesa-sum in meic bic sin innossa? Ní hí a áes is dulgium dó etir, ar Fergus, dáig ba ferda a gníma in meic sin inbaid ba só andás in inbaid inan fail. Ced ón, ar Medb, in fail cid d'Ultaib innossa comlonnaid a áesa is duilgium andásum? Ní airgem and fáel bad &fdot;uilchuiriu nó láth bad luinniu nó comlannaid a áesa raseised co trian nó go cethramad comluind Con Culaind. Ní airge and, ar Fergus, caur a chomluind nó ord essorgni nó bráth for borrbuidni nó combág urgaile basad inraicciu andá Cú Chulaind. Ní airge and conmessed a áes &ersir; a ás &ersir; a &fdot;orbairt &ersir; a ánius &ersir; a ur&fdot;úath &ersir; a urlabra, a chrúas &ersir; a chless &ersir; a gasced, a &fdot;orom &ersir; a ammus &ersir; a ammsigi, a brath &ersir; a búadri &ersir; a búadirsi, &ersir; a déini &ersir; a dechrad &ersir; a tharpige &ersir; a díanchoscur co cliss nónbair ar cach find úasu mar Choin Culaind. Ní dénam robríg de, ar Medb. I n-óenchurp atá. Imgeib guin immoamgeib gabáil. Is áes ingini macdacht ármthir leis &ersir; ní géba fri féta in serrite óc amulchach atberthe. Ní &fdot;occlam-ne ón, ar Fergus, dáig ba ferda a gníma in meicc sin inbaid bad ⋅óó andás inbaid inad fail.

 Incipiunt macgnímrada Con Culaind

Dáig alta in mac sin i tig a athar &ersir; a máthar icon Airgdig i mMaig Muirthemne, &ersir; adféta dó scéla na maccáem i nEmain. Dáig is amlaid domeil Conchobor in rígi óro gab rígi in rí .i. mar atraig fó chétóir cesta &ersir; ca&ndot;gni in chóicid d'ordugud; in lá do raind i trí asa athli: cétna trian de fó chétóir ic fégad na maccáem ic imbirt chless cluchi &ersir; immánae, in trian tánaise dond ló ic imbirt brandub &ersir; &fdot;idchell, &ersir; in trian dédenach ic tochathim bíd &ersir; lenna conda geib cotlud for cách. Áes cíuil &ersir; airfitid dia thálgud fri sodain. Cia 'táim ane ar lo&ndot;gais riam reme, dabiur bréthir, (ar Fergus), ná fuil i &ndot;Hérind nó i nAlbain óclach mac samla Conchobuir.

Ocus adféta don mac sin scéla na maccáem &ersir; na maccraide i nEmain, &ersir;rádis in mac bec ria máthair ar co ndigsed dá chluchi do chluchemaig na Emna. Romoch duit-siu sain, a meic bic, ar a máthair, co ndeoch ánruth do ánrothaib Ulad lett nó choímthecht écin do chaímthechtaib Conchobuir do chor th' &fdot;aesma &ersir; t'imdegla forin maccraid. Cían lim-sa di ⋅odain, a máthair, ar in mac bec, &ersir; ni bíu-sa ocá idnaide, acht tecoisc-siu dam-sa cia airm i tá Emain. Is cían úait, ar a máthair, airm indas fil. Slíab &Fdot;úait etrut &ersir; Emain. Dobér-sa ardmesfurri amne, ar ésium.

Luid in mac remi &ersir; gebid a adbena ániusa. Gebid a chammán créduma &ersir; a liathróit n-argdide, &ersir; gebid a chlettíni díburgthi, &ersir; gebid a bunsaig &mdot;baísi &mdot;bunloscthi, &ersir; fogab ic athgardigud a ⋅liged díb. Dobered béim din chammán dá liathróit co mbered band fota úad. No theilged dano a chammán arís d'athbéim cona berad níba lugu andá in cétband. No thelged a chlettín &ersir; no sneded a bunsaig &ersir; no bered rith baíse 'na ndíaid. No gebed dano a chammán &ersir; no geibed a liathróit &ersir; no geibed a chlettíne &ersir; ní roiched bun a bunsaige lár tráth congebed a barr etarla etarbúas.

Luid reme co forodmag na hEmna airm i mbátar in maccrad. Trí coícait maccáem im &Fdot;ollomain mac Conchobuir icá clessaib for faidche na Emna. Luid in mac bec issin cluchimag eturru ar medón &ersir; ecrais cid in liathróit i ndíb cossaib úadib &ersir; nís arlaic sech ard a glúne súas &ersir; nís arlaic secha adbrond sís &ersir; ris eturturthig &ersir; ros comdlúthaig i ndíb cossaib &ersir; ní rocht nech díb bir nó bulle nó béim nó fargum furri. Ocus rosfuc dar brúach mbáire úadib.

Nad fégat uili i n-óen&fdot;echt amaide. Ba machtad &ersir; ba i&ndot;gantus leó. Maith a maccu, ar Follomain mac Conchobuir, nobar benaid uili fóe sút &ersir; táet a bás lim dáig is geiss dúib maccáem do thíchtain infar cluchi can chur a faísma foraib, &ersir; nobar benaid uile fóe i nn-óenfecht, ar rofetammar is do maccaib ánroth Ulad sút &ersir; ná dernat bés tuidecht infar cluchi can chur a faísma foraib nó a commairge.

Is and sin ros bensat uile fóe i n-óen&fdot;echt. Tarlaicset a trí coíctu cammán ar ammus a chendmullaig in meicc. Turcbaid-sium a óenluirg n-ániusa &ersir; díchuris na trí coícait lorg. Tarlacait dano na trí coícait liathróiti ar ammus in meic bic. Turcbaid-sium a dóti &ersir; a rigthi &ersir; a dernanna &ersir; díchuris na trí coíctu líathróiti. Tarlacit dó na trí coícait bunsach baísi bunloscthi. Turcbais in mac a scéthíni slissen &ersir; díchuris na trí coícait bunsach. Is and sain imsaí-sium fóthib-sium. Scarais coíca rígmac im thalmain díb fóe. Luid cóiciur díb, (ar Fergus) etrum-sa is Chonchobor 'sin magin i mbámmar ic imbirt fidchilli .i. na Cendcháeme, for forodmaig na hEmna. Luid in mac bec 'na ndíaid dia nn-imdibe. Gebid Conchobor a rígláma in meic bic. Ale atchíu ní fóil amberai-siu, a meic bic, in maccrad. Fail a mórdamnae dam-sa, ar in mac bec. Ní &fdot;úarusa fíad n-oíged ga thánac a tírib imciana ican maccraid iar torachtain. Ced són, cia tussu? for Conchobor. Sétanta bec missi mac Sualtaim, mac-sa Dechtiri do derb⋅ethar-su, &ersir; ní lat-su fo dóig lim-sa mo chrád d'&fdot;agbáil samlaid. Ced ón, a meic bic, for Conchobor, nád fetar armirt fil don macraid conid geiss dóib mac dar tír cuccu can chur a &fdot;aísma forro? Ní &fdot;etar, bar in mac bec. Dia fessaind, combeind 'na fatchius. Maith a maccu, bar Conchobor, geibid foraib faísam in meic bic. Ataimem omm, bar siat.

Luid in mac bec for faísam na maccraidi. 'S and sain scaílset láma de-sium, &ersir; amsoí fóthu arís. Scarais coíca rígmac i talmain díb fóe. Fa dóig la n-athrechaib is bás dobretha dóib. Níba sed ón acht uathbás bretha impaib do thulbémmennaib &ersir; múadbémmennaib &ersir; fotalbémmennaib móra. Aile, for Conchobor, cid ataí dóibsin béus? Dothongu-sa mo dee dia n-adraim co ndigset-som uili ar m'&fdot;óesam-sa &ersir; ar m'imdegail feib dochúadusa ara fáesam-sun &ersir; ara n-imdegail, conná gét-sa láma díb conas tarddur uile fo thalmain. Maith a meic bic, geib-siu fort fáesam na maccraide. Ataimim omm, ar in mac bec. And sain dochúatar in maccrad fora &fdot;áesam &ersir; fora imdegail.

Mac bec dori&ndot;gni in gním sain, (ar Fergus) i cind chóic &mdot;blíadan iarna brith coro scart maccu na curad &ersir; na cathmíled ar dorus a llis &ersir; a ndúnaid fadessin, nocorb éicen machta nó i&ndot;gantus de ciano thísed co hor cocríchi, gana thescad gabail cethri &mdot;bend, gana marbad fer nó dís nó triur nó cethrur in am indat slána .xvii. &mdot;bliadna de for Táin Bó Cúalnge.

Is and sin atubairt Cormac Cond Longas mac Conchobuir: Doringni in mac bec sin gním tánaise sín bliadain ar cind doridisi. Ciaso gním? bar Ailill. Culand cerd buí i crích Ulad. Ro urg-nastar fleid do Chonchobur &ersir; dochúaid dá thochuriud co Emain. Rádis friss ara tísed úathad leis meni thucad fíraígid leiss ár nach crích nó ferand baí aice acht a uird &ersir; a indeóna &ersir; a duirn &ersir; a thendchore. Atbert Conchobor co ticfad úathad a dóchum.

Tánic Culand connice a dún reme do frestul &ersir; frithálim lenna &ersir; bíd. Dessid Conchobor i nEmain corbo amm scaílti co tánic deired dond ló. Gebid in rí a &fdot;iallgud n-imétrom n-imthechta immi &ersir; luid do chelebrad don maccraid. Luid Conchobor arin faidchi co n-acca ní ba i&ndot;gnad leiss: trí coícait mac 'sindara chind dind &fdot;aithchi &ersir; óenmac barin chind aile di. Dobered in t-óenmac búaid &mdot;báire &ersir; immána óna trí coíctaib maccáem. Tráth ba cluchi puill dóib — cluichi puill fogníthi for faithchi na Emna — ocus tráth ba leó-som díburgun &ersir; ba lesium imdegail, congeibed na trí coícait liathróit fri poll immuich &ersir; ní roiched ní secha 'sin poll. Tráth ba leó-som imdegail &ersir; ba leisium díburgun, no chuired na trí coícait liathróit 'sin poll can imroll. Tráth fo imtharru&ndot;g n-étaig dóib, no benad-som a trí choícait &ndot;decheit díb &ersir; ní chumgaitis uili a delg do béim assa brut-som nammá. Tráth ba imtrascrad dóib, concured-som na trí coícait cétna i talmain foí &ersir; ní roichtis-sium uili immi-sium lín a urgabála. Arrópart Conchobor ic forcsin in meic bic. Amae a ócu, bar Conchobor, mo chin tír asa tánic in mac bec atchíd dá mbetis na gníma óclachais aice feib atát na macgníma. Ní comdas a rád, ar Fergus. Feib atré in mac bec atrésat a gníma óclachais leis. Congarar in mac bec dún co ndig lind do ól na fledi dia tíagam. Conágart in mac bec do Chonchobur. Maith a meic bic, ar Conchobor, tair-siu linni d'ól na fledi dia tíagum. Ní rag omm, bar in mac bec. Ced són? bar Conchobor. Ar ní dóethanaig in maccrad do chlessaib cluchi nó ániusa, &ersir; ní rag-sa úadib corbat doíthanaig cluchi. Is cían dúni beith acot irnaidi ri sin, a meic bic nicon &ersir; bíam itir. Táit-si round, ar in mac bec, ocus rag-sa far &ndot;diaid. Nídat eólach etir, a meic bic, bar Conchobor. Gébat-sa slichtlorg in t⋅lúaig &ersir; na n-ech &ersir; na carpat.

Ocus tánic Conchobor iar sin co tech Culaind cerdda. Ro fritháiled in rí, &ersir; ro fíadaiged ar grádaib &ersir; dánaib &ersir; dligedaib &ersir; úaslecht &ersir; caínbésaib. Ro hecrait aíne &ersir; úrlúachair fóthu. Gabsat for ól &ersir; for aíbnius. Ro iarfacht Culand do Chonchobur: Maith a rí, inra dális nech innocht it díaid don dún sa? Níra dálius omm, bar Conchobor, dáig níba cuman dó in mac bec dálastar 'na díaid. Cid són? bar Conchobor. Árchú maith fil ocum. Á &fdot;úaslaicthir a chonarach dé, ní laimthanoch tasciud do óentríchait chét fris do &fdot;ir chúardda nó imthechta, &ersir; ní aichne nech acht missi fodessin. Feidm cét and do nirt. And sin atbert Conchobor: Oslaicther dún dond árchoin coro imdegla in tríchait cét. Ra fúaslaiced dind árchoin a chonarach &ersir; fochuir lúathchúaird in tríchait cét, &ersir; tánic connice in forud i mbíd ic comét na cathrach &ersir; baí and sain &ersir; a chend ara mácaib. Ocus ba borb barbarda bruthmar bachlachda múcna matnamail cách baí and sain.

Imthúsa na maccraide bátar i nEmain corbo amm scaílti dóib. Luid cách díb da thig a athar &ersir; a máthar, a mumme &ersir; a aite. Luid dano in mac bec i slichtlurg na slúag co ránic tech Culaind cerda. Gabais icc athgarddigud na sliged reme dá adbenaib ániusa. Ó ránic cofaidche in dúnaid i mbaí Culand &ersir; Conchobor, focheird a adbena uile riam acht a liathróit nammá. Rathaigid in t-árchú in mac &mdot;bec ocus glomais fair co clos fosnaib túathaib uili gloimm inn árchon. Ocus ní raind fri fes ba háil dó acht a slucud i n-óen&fdot;echt dar compur a chléib &ersir; dar farsiu&ndot;g a brágat &ersir; dar loi&ndot;g a ochta. Ocus ní baí lasin mac cóir n-imdegla reme acht focheird róut n-urchair din liathróit conas tarla dar gincráes a brágat dond árchoin co ruc a mboí di &fdot;obaig inathair and dar' iarcomlai, &ersir; gebis i ndíb cossaib é &ersir; tuc béim de immun corthe co tarla 'na gabtib rointi im thalmain. Atchúala Conchobor gloimm inn árchon. Amae a ócu, bar Conchobor, ní ma táncamar d'ól na fledi se. Cid són? bar cách. In gilla bec ra dál im díaid, mac mo ⋅ethar, Sétanta mac Sualtaim, dorochair lasin coin. Atragatar i nn-óen&fdot;echt uli Ulaid ollbladacha. Ciarbo óebéla oslaicthi dorus na cathrach, dochúaid cách 'na irchomair dar sondaib in dúnaid immach. Cid ellom condránic cách, lúaithium conarnic Fergus &ersir; gebis in mac &mdot;bec do lár thalman fri aidleind a gúaland &ersir; dobretha i fiadnaisi Conchobuir. Ocus tánic Culand immach &ersir; atchondairc a árchoin 'na gabtib rointi. Ba béim cride fri cliab leis. Dochúaid innund isin dún asa aithle. Mo chen do thíchtu, a meic bic bar Culand, ar bíth do máthar &ersir; t'áthar, &ersir; ní mo chen do thíchtu fort féin. Cid taí-siu don mac? ar Conchobor. Ní ma tánac-su dam-sa do chostud mo lenna &ersir; do chathim mo bíd, dáig is maith immudu ifechtsa mo maith-se &ersir; is bethu immuig mo bethu. Maith in fer muntiri rucais úaim. Concométad éite &ersir; alma &ersir; indili dam. Nádbad lond-so etir, a mo phopa Culand, ar in mac bec, dáig bérat-sa a &fdot;írbreth sin. Cá breth no bértha-su fair, a meic? for Conchobor. Má tá culén do ⋅íl in chon út i &ndot;Hérind. ailēbthair lim-sa gorop inengnama mar a athair. Bam cú-sa imdegla a almai &ersir; a indili &ersir; a &fdot;eraind in n-ed sain. Maith rucais do breth, a meic bic, for Conchobor. Nís bérmais ém, ar Cathbath, ní bad &fdot;err. Cid arnach Cú Chulaind bias fort-su de suidiu? Nithó, bar in mac bec. Ferr lim mo ainm fodéin, Sétanta mac Sualtaim. Nád ráid-siu sin, a meic bic, ar Cathbath, dáig concechlabat fir Hérend &ersir; Alban in n-ainm sin &ersir; bat lána beóil fer &ndot;Hérend &ersir; Alban din anmum sin. Fó limm didiu cid sed bess form, ar in mac bec. Conid de ⋅ódain ro lil in t-ainm aurdairc fair .i. Cú Chulaind, ó ro marb in coin boí ic Culaind cherd.

Mac bec dori&ndot;gni in gním sin, (ar Cormac Cond Longas mac Conchobuir), i cind sé &mdot;bliadan arna brith, ro marb in n-árchoin ná laimtís slúaig nó sochaide tascud i n-óentríchait cét fris, nírb écen machtad nó i&ndot;gantus de gana thísed co hor cocríchi, giano thescad gabail cethri &mdot;bend, gana marbad fer nó dís nó triur nó chethrur in am inat ⋅lána .xvii. &mdot;bliadna de for Táin Bó Cúalnge.

Dori&ndot;gni in mac bec in tres gním isin bliadain ar cind dorís, ar Fiachu mac Fir Aba. Gá gním doringni? bar Ailill.

Cathbad druí buí oc tabairt tecaisc? dá daltaib fri hEmain anairtúaith &ersir; ocht &ndot;dalta do áes in dána druídechta 'na farrad. Iarfacht fer díb dia aiti ciaso ⋅én &ersir; solud buí forin ló i mbátar, in ba maith fá in ba saich. And atbert Cathbad mac bec congébad gasced, bad án &ersir; rabad irdairc, rabad duthain &ersir; dimbúan. Rachúala-som anísin &ersir; sé fria chlessaib chluchi fri hEmain aniardes, &ersir; focheird a adbena ániusa uli úad &ersir; dochúaid i cotultech Conchobuir. Cach maith duit, a rí féne, bar in mac bec. — Aithesc dano cungeda neich ó neoch in t-athesc sain. — Cid connaige, a meic bic? ar Conchobor. Airm do gabáil, ar in mac bec. Cia dotrecoisc, a meic bic? bar Conchobor. Cathbad druí, ar in mac bec. Nít mérad-su .i. nít mairnfed sain, a meic bic, ar Conchobor. Tobert Conchobor dá ⋅leig &ersir; claideb &ersir; scíath dó. Bocgais &ersir; bertnaigis in mac bec na harmu co nderna minbruan &ersir; minscomairt díb. Tuc Conchobor dá ⋅leig aile dó &ersir; scíath &ersir; claideb. Bocgais &ersir; bertnaigis, crothais &ersir; certaigis co nderna minbruan &ersir; minscomairt díb. Airm i mbátar na cethri airm déc bátar ic Conchobur i nEmain ie frithálim na maccáem &ersir; na maccraide — ciped mac díb no gabad gasced combad Conchobor doberad trelam fúaparta dó, búaid n-e&ndot;gnama leis assa aithle ‐ cid trá acht dori&ndot;gni in mac bec sin minbruan &ersir; minscomairt díb uili.

Ní maith ám and na airm se, a mo phopa Conchobuir, ar in mac bec. Ní thic mo di&ndot;gbáil-se di ⋅odain. Tuc Conchobor a dá ⋅leig fodessin &ersir; a sciath &ersir; a chlaideb dó. Bocgais &ersir; bertnaigis, crothais &ersir; certaigis conarnic a fográin aice fria n-irlaind, &ersir; níras robris na harmu &ersir; ros fulgetar dó. Maithi na hairm se omm, bar in mac bec. Is é so mo chomadas. Mo chin in rí asa gasced &ersir; trelam so. Mo chin tír asa tánic. 'S and sin tánic Cathbad druí 'sin pupull &ersir; atbert: Airm conagab sút? ar Cathbad. 'S ed écin omm, bar Conchobor. Ní do mac do máthar bad áil dam a &ndot;gabáil 'sind ló sa, ar Cathbad. Cid són? Nach tussu darrecoisc? ar Conchobor. Nád mé omm, bar Cathbad. Cid lat, a ⋅iriti ⋅íabairthi, ar Conchobor, in bréc dobertais immund? Ná badat lond-su immorro, a mmo phopa Conchobuir, ar in mac bec, dáig ar bíth is ésium domrecuisc-se araí ár iarfoacht a dalta dó ciaso ⋅én baí forin ló &ersir; atbert-som mac bec no gébad gasced and, bad án &ersir; bad urdairc, bad duthain dimbúan immorro. Fír dam-sa ón, bar Cathbad. Bat án-su &ersir; bat urdairc, bat duthain &ersir; dimbúan. Amra bríg canco rabur acht óenlá &ersir; óenadaig ar bith acht co marat m'airscéla &ersir; m'imthechta dimm ési. Maith a meic bic, airg i carpat ar iss ed na cétna dait.

Dotháet i carpat, &ersir; in cétna carpat i tánic béus dano bocgais &ersir; bertnaigis imme co nderna minbruan &ersir; minscomairt de. Luid issin carpat tánaise co nderna minbruan &ersir; minscomairt de fón cumma cétna. Dori&ndot;gni minbruar don tres carput béus. Airm i mbátar na seeht carpait déc bátar oc frithálim na maccraide &ersir; na maccáem ic Conchobur i nEmain, doringni in mac bec minbruan &ersir; minscomairt díb uile &ersir; níro &fdot;ul&ndot;getar dó. Nít maithe and na carpait so, a phopa Chonchobuir, ar in mac bec. Ní tháet mo di&ndot;gbáil-se díb-so. Cia airm i tá Ibar mac Riangabra? ar Conchobor. Sund ém, ar Ibar. Geib lat mo dá ech féin dó sút &ersir; inill mo charpat. Gebid iarum in t-ara in n-echraid &ersir; indliss in carpat. Luid in mac bec 'sin carpat iarum. Bocais in carpat imme &ersir; ro &fdot;ul&ndot;gestar dó &ersir; níro briss. Maith in carpat sa omm, ar in mac bec, &ersir; iss ed and so mo charpat comadas.

Maith a meic bic, bar Ibar, léic na eocho ara férgeilt ifechtsa. Romoch sin béus, a Ibair, ar in mac bec. Tair round timchull na Emna indiu. Indiu mo chétlá-sa do gabáil arm, corob búaid e&ndot;gnama dam. Táncatar fo thrí timchull na Emna. Léic na eocho ar férgeilt ifechtsa, a meic bic, ar Ibar. Romoch sin béus, a Ibair, ar in mac bec. Tair round ar co mbennachat in maccrad dam-sa, indiu mo chétlá do gabáil arm. Lotar rempu don magin i mbátar in maccrad. Airm congab sút? ar cách. 'S ed écin són. Rob do búaid &ersir; cétguine &ersir; choscur sin, acht ba romoch lind congabais armu fo bíth do deligthi ruind ocna clessaib cluchi. Ní scér-sa frib-si etir, acht do ⋅eón congabsa armu indiu. Léic, a meic bic, na eocho ar férgeilt ifechtsa, ar Ibar. Romoch sin béus, a Ibair, bar in mac bec. Ocus in tsligi mór sa imthéit sechond, gia leth imthéit? ar in mac bec. Cid taí-siu di? ar Ibar. Aile it fer saignéch-su atchíu, a meic bic, bar Ibar. Maith lim, a maccáin, prímsligeda in chóicid d'iarfaigid. Cia airet imthéit? Téit co Áth na Foraire i Sléib &Fdot;úait, ar Ibar. Cid 'ma n-apar Áth na Foraire fris in fetar-su? Ra&fdot;etar-sa omm, bar Ibar. Dagláech de Ultaib bís ic foraire &ersir; ic forcomét and arná tíset óic nó echtranna i nUltu do &fdot;úacra comraic forru, corop é in láech sin conairr comrac dar cend in chóicid uli. Dá ndig dano áes dána fo dímaig a Ultaib &ersir; assin chóiciud, corop é conairr séta &ersir; maíne dar cend aenig in chóicid dóib. Dá tí dano áes dána 'sin crích, corop é in fer sin bas chommairge dóib co rrosset colbo Conchobuir, corop siat a dúana-sain &ersir; a dréchta gabtair ar tús i nEmain ar ríchtain. In fetar-su cia fil icond áth sain indiu? Rofetar omm, bar Ibar. Conall Cernach curata comramach mac Amargin, rí láech Hérend, bar Íbar. Tó rouind duit-siu, a maccáin, ar co rísem in n-áth. Lotar rempu co dreich inn átha i mbaí Conail. Airm congab sut? ar Conall. 'S ed écin, bar Ibar. Rop da búaid &ersir; choscur &ersir; cétguine sin, ar Conall, acht bad romoch lind ra gabais armu, dáig ar bíth nít ingníma-su béus dámbad chommairgi ricfad a less intí ticfad sund, ar badat slánchommairgi-siu bar Ultaib uli n-óg &ersir; atréstaís maithi in chóicid rit báig. Cid dogní and sin, a phopa Chonaill? ar in mac bec. Foraire &ersir; forcomét in chóicid sund, a meic bic, bar Conall. Eirgg-siu dot tig ifechtsa, a phopa Conaill, ar in mac bec, &ersir; no léicfe dam-sa foraire &ersir; forcomét in chóicid do dénam sund. Nithó, a meic bic, ar Conall. Nídat túalaing comrac ri degláech co se. Ragat-sa sechum fodes didiu, ar in mac bec, co Fertais Locha Echtrand colléic dús in fagbaind mo láma do &fdot;uligud for carait nó námait indiu. Rag-sa a meic bic, ar Conall, dot imdegail arná tiasair th'óenur 'sin cocrích! Nithó, ar in mac bec. Rachat omm, bar Conall, dáig benfait Ulaid form do lécud th'óenur 'sin cocrích.

Gabtair a eich do Chonall &ersir; ro indled a charpat &ersir; dochúaid d'imdegail in meic bic. Ó rasiacht Conall ard fri aird fris, demin leis giano thachrad écht dó, ná lécfad Conall dó a dénam. Gebid lámchloich do lár thalman dárbo lán a glacc. Focheird róut n-urchoir úad ar ammus cu&ndot;gi carpait Conaill coro bris cui&ndot;g in charpait ar dó co torchair Conall tríit go talmain co ndechaid a máel asa gúalaind. Cid and so, a meic? ar Conall. Messi tarlaic dia &fdot;is dús in díriuch m'urchor nó cinnas díbargim etir nó amm adbar gascedaig atamchomnaic. Neim ar th'urchur &ersir; neim fort féin. Cid do chend fácba lat námtiu ifesta, nicon tías dot imdegail níba siriu. 'S ed sin conattecht-sa foraib, ar ésium, dáig is geis dúib infar nUltaib techt dar éclind infar carptib. Tánic Conall fothúaid arís co Áth na Foraire ar cúlu.

Imthúsa in meic bic dochúaid-se fodes co Fertais Locha Echtrand. Baí and co tánic deired dond ló. Dá lammais a rád frit, a meic bic. ar Ibar, ropa mithig lind techt co hEmain ifechtsa, dáig ro gabad dáil &ersir; raind &ersir; fodail i nEmain á chíanaib &ersir; fail inad urdalta lat-su and di cach lóu rodicfa bith eter dá choiss Conchobuir, &ersir; ní &fdot;ail lim-sa acht bith eter echlachu &ersir; oblóire tigi Conchobuir. Mithig lim-sa techt do imscrípgail friu. Geib lat dún ind echrad didiu. Gebid in t-ara in n-echraid &ersir; luid in mac issin carpat. Aile a Ibair, gá tulach and in tulach sa thúas innossa? ar in mac bec. Sliab Moduirn sin innossa, ar Ibar. Ocus gia findcharn sút i mmullaig in t⋅lébe? Findcharn dano Slébe Moduirn, ar Ibar. Aile is aíbind in carn út, ar in mac bec. Óebind omm bar Ibar. Tair roind, a maccáin, co rrísam in carn út. Aile at fer saignesach-su lista atchíu, for Ibar, acht is é seo mo chét&fdot;eht-sa lat-su. Bud é mo &fdot;echt dédenach co brunni &mdot;brátha mad dá ríus Emain óen&fdot;echt. Lotar co mullach na taulcha araí. Maith and, a Ibair, ar in mac bec, tecoisc-siu dam-sa Ulaid ar cach leth dáig ním eólach-sa i crích mo phopa Conchobuir etir. Tecoscis in gilla dó Ulaid ar cach leth úad. Tecoiscis dó cnuicc &ersir; céti &ersir; tulcha in chóicid ar cach leth. Tecoscis dó maigi &ersir; dúne &ersir; dindgnai in chóicid. Maith and sin, a Ibair, ar in mac bec, gia mag and in cúlach cernach ochrach glennach sa ruind aness? Mag &mdot;Breg, bar Ibar. Tecoisc-siu dam-sa déntai dindgnai in maige sin. Tecuscais in gilla dó Temair &ersir; Taltiu, Cleittech &ersir; Cnogba &ersir; Brug Meic inn Óóc &ersir; Dún mac Nechtain Scéne. Aile nach siat na meic Nechtain sin maídes nach mó fail 'na mbethaidd'Ultaib andá a torchair leó-som díb? Siat ómm, bar in gilla. Tair romuind co dún mac Nechtain, ar in gilla bec. Mairg atbir ón omm! bar Ibar. Is fis dún conid mór in bert baísi a rád. Gibé dig, bar Ibar, níba missi. Ragaid do beo nó do marb, ar in mac bec. Is mo beo ragas fades, ar Ibar, &ersir; mo marb fócebthar icon dún rofetar .i. oc dún mac Nechtain.

Lotar rempo connice in dún &ersir; tarmlai&ndot;g in mac assin charput forind &fdot;aithche. Amlaid boí faithchi in dúnaid &ersir; corthi furri &ersir; id iarnaidi 'na thimchiull &ersir; id niachais éside &ersir; ainm n-oguim 'na menoc. Ocus is é ainm boí and: Gipé tísed in faidche, diamba gascedach, geis fair ar thecht dind faidchi cen chomrac n-óen&fdot;ir do &fdot;úacra. Airlégais in mac bec in n-ainm &ersir; tuc a dá rigid 'mun coirthi, mar boí in coirthi cona id. Tarlaic sin linnid co toracht tond taris. Andar lind, ar Ibar, ní ferr sin ná a bith i fail i rraba, &ersir; rofetamar fogéba forin &fdot;aidchi se aní 'coa taí iarair don chur sa .i. airdena báis &ersir; éca &ersir; aideda. Maith a Ibair, córaig fortcha in charpait &ersir; a fortgemni dam coro thurthaind cotlud bicán. Mairg atbeir ón ám, ar in gilla, dáig is crích bidbad so &ersir; ní faidchi airurais. Córaigis in gilla fortcha in charpait &ersir; a fortgemne. Taurthais in gilla bec cotlud forind &fdot;aidche.

And sain tánic mac do maccaib Nechtain forin faidchi .i. Fóill mac Nechtain, Ná scuir na eochu itir, a gillai, ar Fóill. Ní triallaim itir, ar Ibar. Atát a n-ési &ersir; a n-aradna ini láim béus. Cóichi na eich sin etir? for Fóill. Dá ech Conchobuir, ar in gilla, na dá chendbricc. 'S í sin aichni dobiur-sa forru. Ocus cid tuc na eocho sund co hor cocríchi? Máethmaccáem congab armu lind, ar in gilla. Tánic co hor cocríchi do thasselbad a delba. Nírop do búaid nó choscur ón, ar Fóill. Dia fessaind combad ingníma, is a marb ricfad fathúaid arís co hEmain &ersir; níbad a béo. Ní ingníma omm, bar Ibar, ní comadas gid a rád ris etir. Isin t⋅echtmad bliadain arna breith don fail. Conúargaib in mac bec a gnúis ó thalmain &ersir; tuc a láim dara gnúis &ersir; doringni rothmol corcarda de ó mulluch co talmain. Isam ingníma omm, ar in mac bec. Docho lim ná 'ráda duit nídat ingníma. Bid docho duit acht condrísem forsind áth, acht eirg-siu ar cend t'arm dáig atchíu is midlachda tánac, ar ní gonaim aradu nó echlacha nó aes cen armu. Bidcais in fer sain ar cend a airm. Cóir duit arechus dúin fris sút, a meic bic, ar Ibar. Ced ón écin? ar in mac bec. Fóill mac Nechtain in fer atchí. Ní ngabat renna nó airm nó faebair itir. Ní rum-sa is chóir duit-siu sain do rád, a Ibair, ar in mac bec. Dobér-sa mo láim fón deil ciiss dó .i. fón n-ubull n-athlegtha n-íarnaide, &ersir; tecéma i llaind a scéith &ersir; i llaind a étain &ersir; béraid comthrom inn ubaill dá inchind tria chúladaig co ndi&ndot;gne retherderg de fria chend anechtair combat léiri lésbaire aeóir triana chend. Tánic immach Fóill mac Nechtain. Tuc-som a láim fón deil cliss dó &ersir; focheird róut n-urchair úad co tarla i llaind a scéith &ersir; i llaind a étain &ersir; berid comthrom inn ubaill dá inchind tria chúladaig co nderna retherderg de fria chend anechtair comba léir lésbaire aeóir triana chend, &ersir; tópacht-som a chend dia méde.

Tánic in mac tánaise immach arin faidchi, Túachall mac Nechtain. Aile atchíu commaídfide lat sain, ar Túachall. Ní maídim limm chétus óenláech do marbad. Ní maídfe-su ón afechtsa dáig dofaíthaisiu limm-sa. Tó duit-siu ar cend t'arm dáig is midlachda tánac. Bidgais in fer sain ar cend a arm. Cóir duit arechus dúin risiút, a meic bic, bar Ibar. Cid són? ar in mec bec. Túachail mac Nechtain in fer atchí. Meni arrais din chétbulli nó din chéturchur nó din chéttadall ní arrais etir chaidche a amansi &ersir; a airgigi non imrend im rennaib na n-arm. Ní rim-sa is rátti sin, a Ibair, ar in mac bec. Dobér-sa mo láim fón manaís murnig Conchobuir, fón cruísig neme. Tecéma 'sin sciath ósa broind &ersir; brúifet tria asna a tháeib bas siriu úaim ar tregdad a chridi 'na chliab. Bud aurchor deóraid sin &ersir; níba hicht urraid. Níba teg legis nó othrais úaim-se dó co bruinne &mdot;brátha. Tánic Túachall mac Nechtain immach arin faidchi &ersir; focheird in mac bec a láim fón manaís Conchobuir dó &ersir; dorecgmaing 'sin scíath ósa broind &ersir; brúis trí asna isin taíb ba siriu úad ar tregdad a chridi 'na chlíab. Benaid-sium a chend de riasiu sessed dochum talman.

And sin tánic immach sósar na clainde forsin faidche .i. Faindle mac Nechtain. Is báeth in lucht condránic frit and sin, ar Fandle. Cid ón? ar in mac bec. Tair sechut sís arin lind bail ná ró do choss lár. Bidgais Fandle reme forin lind. Cóir duit arechus dúin risiút, a meic bic, bar Ibar. Cid ón écin? ar in mac bec. Fandle mac Nechtain in fer atchí. Is de dia tá in t-ainm fair, mar &fdot;andaill nó mar íaraind imthéit muir. Ní chumgat snámaigi in talman ní dó. Ní rim-sa is chóir sin do rád, a Ibair, ar in mac bec. 'S aichnid duit-siu ind aband fil ocuind i nEmain, Kalland. Tráth nos immet in maccrad do chlessaib cluchi furri úair nach foísam in lind, berim-se maccáem cechtar mo dá dernand tarsi and sin &ersir; maccáem cechtar mo dá gúaland, &ersir; ní &fdot;liuchaim fadesin gid mo adbrunnu fóthu. Condránic dóib forind lind &ersir; furmid in mac bec a rigthi tharis co tarla in muir aird fri aird fris &ersir; dobretha tathulbéim do chlaidiub Conchobuir dó &ersir; tópacht a chend dá médiu. Ocus léicis in colaind lasin sruth &ersir; dobretha a cend leis.

Lotar isin dún iar tain &ersir; ra airgset in cathraig &ersir; ra loiscset connárbdar airdiu a déntai andát a immélaig. Ocus imsóiset rempu i Slíab Fúait &ersir; dobrethsat trí cind mac Nechtain leó.

Confaccatar in n-alma do aigib alta rempu. Cóchit na innili imda imdíscire, a Ibair, ar in mac bec. Pettai sút nó inn aigi chena? Aige chena omm, bar Ibar. Almai d'aigib alta sain bít i ndiamraib Sléibi Fúait. Saig brot dún forsin n-echraid dús ar co nn-ársimmís ní díb. Saigis in t-ara brot forin n-echraid. Ní chaemnactar eich roremra ind ríg in damrad do chomaitecht. Luid in mac bec assin charput &ersir; gebis dá n-ag lúatha látiri díb. Ce&ndot;glais d'&fdot;ertsib &ersir; d&fdot;ithisib &ersir; d'iallaib in charpait.

Lotar rempu co forodmag na hEmna co 'mafaccatar in n-elta do gésib gela seccu. Cóichi and na eóin sin, a Ibair? ar in mac bec. Indat pettai sút nó indat eóin chena? Eóin chena omm, bar Ibar, Elta do gésib sin tecait di chlochaib &ersir; carrgib &ersir; ailénaib in mara móir immuich do geilt for maigib &ersir; rédib Hérend. Cia bad irdarcu a mbeó sút do rochtain Emna nó a mmarb, a Ibair? ar in mac bec. Airdarcu a mbeó omm, bar Ibar, dáig ní cách conairg na eóin beóa do gabáil. And sain dobretha in mac ceird &mdot;bic forru. Fostaid ocht n-eóno díb. Ocus dobretha ceird máir iar sain &ersir; fastaid sé eóin déc díb. Ce&ndot;glais do &fdot;ertsib &ersir; d'&fdot;ithisib &ersir; iallaib &ersir; d'&fdot;olomnaib &ersir; tétaib in charpait. Tuc lat na eónu, a Ibair, ar in mac bec. Tú-sa i ndulig, ar Ibar. Cid són écin? ar in mac bec. Fail a mórabba dam. Dianom glúasiur itir assin magin i tú, nom thescfat roith iarnaide in charpait re feramla &ersir; fertsigi &ersir; fortressi céimmi inna hechraide. Dánam luur itir dano, nom thollfat &ersir; nom thregtaifet benna na n-aigi. Aile nít fírlaech- su béus, a Ibair, ar in mac bec, dáig in fégad fégfat-sa forna echaib, ní ragat assa certimthecht. In tincud tincfat forsna haigib, cromfait a cinnu ar m'ecla &ersir; ar m'úamain, &ersir; fó duit-siu gid dia mbendaib no chi&ndot;gthe.

Lotar rempo co ráncatar Emain. Is and sin rathaigis in Leborcham íat. Ingen-saide Aí &ersir; Adairce. Óencharptech sund, for Leborcham, &ersir; is úathmar thic. Cind a bidbad fordergga 'sin charput aice. Eoin áille óengela ic imuarad aice 'sin charput. Aige altamla anríata i ce&ndot;gul &ersir; chrapull &ersir; chuibrech &ersir; charcair aice. Ocus meni frithálter innocht é, dosfaíthsat óic Ulad leis. Roda-fetammar in carptech sin, ar Conchobor, in gilla bec, mac mo ⋅ethar, dochóid co hor cocríche, ro derg a láma, &ersir; ní doíthanach comraic, &ersir; meni frithálter dano, dofaíthsat óic Emna uili leis. Ocus ba sed in chomairle ra cruthaiged leó in bantrocht da lécud immach do ⋅aigid in meic .i. trí coícait ban .i. deich mnáa &ersir; secht fichit díscir derglomnocht i n-óen&fdot;echt uili &ersir; a mbantóesech rempo, Scandlach, do thócbáil a nnochta &ersir; a nnáre dó. Táncatar immach in banmaccrad uile &ersir; túargbatar a nnochta &ersir; a nnáre uile dó. Foilgid in mac a gnúis forru &ersir; dobretha a dreich frisin carpat arná acced nochta nó náre na mban. And sain ro irgabad in mac bec isin charput. Tucad i trí dabchaib úaruscib é do díbdud a &fdot;erge. Ocus in chétna dabach i tucad in mac bec, ro díscaíl dá cláraib &ersir; dá circlaib amal chnómaidm imbi. In dabach tánaise configfed durnu di. In tres dabach fer fos foil&ndot;ged &ersir; fer ní foil&ndot;ged etir.

And sain tíagait fergga in meic for cúlu &ersir; conácbad a thimthach immi. Táncatar a delba dó &ersir; dori&ndot;gni rothmól corcra de ó mulluch co talmain. Secht meóir cechtar a dá choss &ersir; secht meóir cechtar a dá lám, &ersir; secht meic imlessan cechtar a dá rígrosc iarum &ersir; secht &ndot;gemma de ruthin ruisc fo leith cech mac imlesan díb. Cethri tibri cechtar a dá grúad: tibri gorm, tibri corcra, tibri úane, tibri buide. Coíca urla fégbuide ón chlúais go 'cheile dó amal chír &mdot;bethi nó amal bretnasa bánóir fri taul &ndot;gréne. Máel glé find fair mar bó ataslilad. Brat úanide imme, delg n-argait indi. Léni ór⋅náith immi. Ocus ra sudiged in mac eter dá choiss Conchobuir &ersir; ro gab in rí ic slíachtad a maíle.

Mac bec doringni na gníma sin i cind a ⋅echt &mdot;bliadan arna breith, barroscart na curaid &ersir; na cathmílid ris torcratar dá trian fer nUlad &ersir; ná fúaratar a dígail forro ná co n-érracht in gein sin chucu, nocorb éicen machtad nó i&ndot;gantus de giano thísed co hor críche, gana marbad fer nó dís nó triur nó chethrur in aim inat ⋅lána secht &mdot;bliadna déc de for Táin Bó Cúalnge.

Conid innisin do macgnímaib Con Culaind sin for Táin Bó Cúalnge, ocus remthús in sceóil &ersir; na sliged &ersir; imthechta in t⋅lúaig a Crúachain connici sin.

 In scél fodessin is ní and fodechtsa.

Táncatar cethri ollchóicid Hérend arnabárach dar Cruind .i. Sliab sair. Luid Cú Chulaind ríam remáin rempu conarnaic fri araid Órláim meic Ailella &ersir; Medba ro baí oc Tamlachtain Órláib fri Dísert Lochad atúaid. Buí ic bui&ndot;g na fertas carpait culind issin &fdot;id. Amae, a Láeig, ar Cú Chulaind, is tarpech in mod do Ultaib más iat benas in fid fón samlaid se ar cind fer &ndot;Hérend, &ersir; airis-siu sund bic co fessur-sa cia benas in fid fón samlaid se. Luid Cú Chulaind iarum conarnaic frisin n-araid. Cid dogní-siu sund, a gillai? ar Cú Chulaind. Itú-sa ém, ar in gilla, oc boi&ndot;g na fertas carpait culind sund dáig ar bíth ro mebtatar ar carpait inné ic taffund na hailiti urdairce út .i. Con Culaind, &ersir; ar bíth t'óclachais-siu, a óclaích, co&ndot;gain lim-sa nacham thair in Cú Chulaind urdairc sin. Roga duit, a gillai, ar Cú Chulaind, a n-imtheclamad nó a n-imscothad nechtar de. Dogén a n-imtheclamad dáig is assu. Forrópart Cú Chulaind fora n-imscothad,&ersir; nos tair&ndot;ged tria ladraib a choss &ersir; a lám i n-agid a fíar &ersir; a fadb co ndénad a féth &ersir; a snass &ersir; a slemnugud &ersir; a cermad. Nos bláthiged conná tairised cuil forru tráth nos léiced úad. And sin nod fégand dano in gilla. Dar lim ám ale, ní h'opair chóir dombiurt-sa fort-su itir. Cóich thussu itir? bar in gilla. Is missi in Cú Chulaind airdairc atbertais-siu imbuarach. Ro mairc-se ón ém, ar in gilla, darochar deside co bruinni &mdot;brátha. Nád bia etir, a gillai, ar Cú Chulaind, ar ní gonaim aradu nó echlachu nó áes gan armu. Is cia airm i tá do thigerna-su chena ale? Aracút tall forin &fdot;ertai, ar in gilla. Dó duit-siu connice &ersir; urtha co robud dó &ersir; ar dogné fatchius, dáig dia condrísam, dofáeth lem-sa. Luid iar sain in t-ara do ⋅aigid a thigerna, &ersir; cid lúath condránic in gilla, lúathiu conarnic Cú Chulaind &ersir; tópacht a chend de Órláb, &ersir; turcbais &ersir; tasbénais do feraib Hérend in cend.

'S and sin táncatar trí meic Árach barsin n-áth ic Ard Chiannacht i n-herus Con Culaind, Lon &ersir; Úalu &ersir; Díliu. MasLir &ersir; MasLaig &ersir; MasLethair anmand a n-arad. Is aire condeochatar sin i comdáil Con Culaind dáig ba immarcraid gním leó dori&ndot;gni in lathe reme forro .i. dá mac Nera meic Nuatair meic Thacáin do marbad ic Áth Gabla, Órláb mac Ailella &ersir; Medba do guin dano &ersir; a chend do thaisselbad d'&fdot;eraib Hérend. Coro gontais-sium Coin Culaind fón samlaid sin &ersir; go ructaís a chend leó i taisselbad. Lotar fón fid &ersir; ro bensat trí fid⋅latta findchuill i llámaib a n-arad condrístais a sessiur i n-óen&fdot;echt gliaid fri Coin Culaind. Impádar Cú Chulaind friu &ersir; benais a sé cinnu díb. Torchratar meic Árach samlaid la Coin Culaind.

Tánic dano Lethan fora áth for Níth i crích Conailli Murthemne do chomruc fri Coin Culaind. Barrópart forsin n-áth. Áth Carpait a chomainm inn átha áit mal connairnechtatar dáig conmebdatar a carpait ic imthrutt isinn áth. Is and sin focera Mulchi forsin taulaig eter na dá n-áth. Conid de dá tá Gúalu Mulchi dano béus. Is and sin dano condránic Cú Chulaind &ersir; Lethan &ersir; dofuit Lethan fri Coin Culaind &ersir; tópacht a chend dia méde forsin áth &ersir; nad n-ácaib leis .i. fácbais a chend la cholaind. Conid de atá in t-ainm forsinn áth ó ⋅ain .i. Áth Lethan i crích Conailli Murthemne.

And sain táncatar crutti Caínbili ó Ess Rúaid dá n-airfitiud. Indar leó-som rapo da thascélad forro ó Ultaib &ersir; rucsat in t⋅lúaig tafond dírecra i fat forro co ndechatar i ndelbaib oss n-alta úadib icna corthib ic Lííc Móir, ar giarsa Chruitti Caínbili atberthea friu, batir fir co mór&fdot;iss &ersir; go mór&fdot;ástine &ersir; druídecht iat.

And sain bágais Cú Chulaind port i faicfed Meidb dobérad chloich furri &ersir; níbad chían ó lethchind. Fír dó-som. Port indas facca Meidb, focheird chloich assa thabaill furri coros ort in petta &ndot;-eóin buí fora gúalaind fri áth aniar. Luid Medb dar áth sair &ersir; dobretha cloich assa thabaill furri béus goro ort in petta togmalláin baí fora gúalaind fri áth anair. Conid Méide in Togmaill &ersir; Méde ind Eóin a n-anmand na n-inad sin béus, conid Áth Srethe comainm ind átha dara sredestar Cú Chulaind in cloich assa thabaill.

Táncatar cethri ollchóiceda Hérend arnabárach. Gabsat ar argain Maigi Breg &ersir; Maigi Murthemne. Ocus tánic gérmenma géribrach Con Culaind dá aiti, do &Fdot;ergus. Ocus atrubairt fri firu Hérend faitchius in n-aidchi sin dáig ar bíth dosficfad Cú Chulaind, &ersir; a &fdot;ormolad i fus doridisi amal ra scríbsam remaind, &ersir; dorigni laíd: Damb ró Cú Chulaind Cúal&ndot;ge ria curadaib Cráebrúade. Beti fir i fuilib de d'argain Maige Murthemne. Dochúaid-sium turus ba sía go ránic slébi Armenia. Ralá ág dara aiste, ra chuir ár na Cíchloiste. Ba handsu dó meic Nechtain do chur assa prímlepthaib, cú na cerda —ba mod n-áig — do marbad cona óenláim Nochom thá ní rádim de im dála meic Deichtere, is sí mo chobais, ní gó, co corrossid dob anró. Aithle na laíde sin: Is hé in lá cétna tánic in Dond Cúalnge co crích Margín &ersir; coíca sam⋅eisci immi de samascib, &ersir; foclassa búrach dó — is inund són &ersir; focheird úir dá lúib taris. Is é in lá cétna tánic in Mórrigu ingen Ernmais a sídib co mboí forin chorthi i Temair Chúal&ndot;ge ic brith robuid don Dund Chúalnge ria feraib Hérend, &ersir; ro gab acá acallaim &ersir; is ed asbert: Maith, a thrúaig a Duind Chúalnge, ar in Mórrigu, déni fatchius dáig ar bíth dotroset fir Hérend &ersir; not bérat dochum lo&ndot;gphoirt meni déna faitchius. Ocus ro gab ic breith robuid dó samlaid &ersir; dosbert na briathra sa ar aird:

Nach fitir dub du⋅áim. dal na inderb. esnad fiacht. fiacht. fiacht nad cheil. cuardait námait do thuaithbregaib binde ar tánaib tathaib rún. rafiastar dúib danis murthonna fer forglas forláib lilasta áeb agesta in mag meldait. slúaig scothníam buidb bógeimnech febdair fiach fir nairm rád n-i&ndot;guir crúas Cúal&ndot;ge có icat do bás mórmaicne féc muintir ar n-éc muntire do námait écaib.

Tánic iarum Dond Cúalnge. Urtha reme go Glend na Samaisce i Sléib Chulind &ersir; coíca samaisce leis dia ⋅amascib.

Aill do búadaib Duind Chúalnge and so .i. coíca samaisce no daired cach laí. Bertís láegu riasin tráth arnabárach &ersir; do neoch ná bered lóegu díb, no scaíltis imma lóegu, dáig ní &fdot;ul&ndot;gitis compert Duind Chúalnge accu. Ba do búadaib Duind Chúalnge coíca do maccáemaib no bítis ic clessaib cluchi cacha nóna ara cháemdruim Ba do búadaib Duind Chúalnge cét láech no dítned ar thess &ersir; ar uacht ba foscud &ersir; ba imdegail. Ba do búadaib Duind Chúalnge ná laimed bánanach nó bocánach nó genit glinni tascud d'óentríchait chét friss. Ba do búadaib Duind Chúalnge crandord dogníd cacha nóni ic tiachtain ar ammus a liss &ersir; a léis &ersir; a machaid, ba leór ceóil &ersir; airfiti dond &fdot;ir i túasciurd &ersir; i ndesciurd &ersir; in n-etermedón tríchait: chét Cúalnge uili in crandord dogníd cacha nóna ic tiachtain dó ar ammus a liss &ersir; a léis &ersir; a machaid.

Conid ní de búadaib Duind Chúalnge in sin.

Dollotar na slúaig iarum im ailib &ersir; im airtraigib críchi Conaille Murthemne arnabárach, &ersir; rádis Medb ara tarta amdabach do scíathaib ósa cind nachas díburged Cú Chulaind de chnoccaib nó chétib nó thulcaib. Ocus trá ní roacht Cú Chulaind guin nó ath-&fdot;orgab for feraib Hérend im chríchaib im ailib im artraigib Conaille Murthemne in lá sain.

Co foítar cethri ollchóiceda Hérend i rRéde Loche i Cúalnge &ersir; co ragbatar dúnad &ersir; longphort and in n-aidchi sin. Rádis Medb fria cáeminailt comaitechta dá muntir techt ar cend usci oóil &ersir; innalta dochum na haba di. Loche comainm na hingene, &ersir; dotháet iarum Loche &ersir; coíca ban impi &ersir; mind n-óir na rígna ósa cind. Ocus foceird Cú Chulaind cloich assa thabaill furri co rróebriss in mind n-óir í trí &ersir; coro marb in n-ingin inna réid. Conid de atá Réde Loche i Cúalngiu. Ba dóig trá la Coin Culaind i n-écmais a &fdot;essa &ersir; a eólusa ba hí Medb boí and.

Lotar na slúaig arnabárach go ráncatar Glaiss Cruind &ersir; barrróbratar in &ndot;Glassi &ersir; for&fdot;émdetar a techt. Ocus Clúain Carpat comainm in chétinaid áit mal connarnectar. Is de dia tá Clúain Carpat forsin dú sin ar bíth cét carpat ruc in Glassi díb co muir. Rádis Medb fria muntir ar co ndigsed láech díb do &fdot;romad na haba. Ocus atraacht óenláech prósta mór di muntir Medba, hÚalu a chomainm, &ersir; gebis nertlía cloche fria ais &ersir; dotháet-aide dia fromad na Glassi &ersir; focheird in Glaiss for cúlu é, marb cen anmain, a lía fora druim. Rádis Medb ar co tucthá anís &ersir; ara claitte a &fdot;ert &ersir; ara túargabtha a lía. Conid de atá Lía Úaland i crích Cúalnge.

Lilis Cú Chulaind co mór dena slúagaib in lá sain ic iarair comraic &ersir; comluind forru &ersir; marbais cét láech díb im Róen &ersir; im Roí, im dá ⋅enchaid na Tána.

Rádis Medb fria muntir ara tíastais i comruc &ersir; i comlund fri Coin Culaind. Níba messi, &ersir; níba mé, ar cách assa magin. Ní dlegar cimmid dom muntir. Giano dlestea, ní mé no ragad i n-agid Con Culaind dáig ní réid comrac ris.

Táncatar na slúaig fri táeb na Glassi dáig fosrémdetar a techt go ráncatar airm i táet in Glassi assin t⋅líab, &ersir; dámbad áil dóib, bacóistís eter in Glassi &ersir; in slíab acht ní arlacair Medb, acht in slíab do chlaidi &ersir; do letrad rempi combad ail &ersir; combad athis for Ultaib, &ersir; conid Bernais Tána Bó Cúalnge ainm in inaid ó ⋅ain dáig taris rucad in táin iar tain.

Gabsat cethri ollchóiceda Hérend dúnad &ersir; longphort in n-aidchi sin ic Bélut Aileáin. Bélat Aileáin a ainm connici sain, Glend TáiI immorro a ainm ó ⋅ain ara mét ra thálsat na halma &ersir; na immirgi a loim &ersir; a lacht and do &fdot;eraib Hérend. Ocus Líasa Líac ainm aile dó, ar is de atá in t-ainm fair ar is and ro ⋅áidset fir Hérend léss &ersir; machad dia n-almaib &ersir; dia n-immirgib.

Táncatar cethri ollchóiceda Hérend co ráncatar inní co Sechair. Sechair a ainm na aband co sin. Glass Gatlaig a ainm ó ⋅ain. Is de dano atá in t-ainm furri úair ba i &ndot;gataib &ersir; róoib tucsat fir Hérend a n-alma &ersir; a n-immirgi tarsi &ersir; léicset na slúaig uile a ngait &ersir; a róe lasin &ndot;glais iar tíachtain tarsi. Is as sain ainm Glassi Gatlaig.

Táncatar cethri ollchóiceda Hérend co ragbatar dúnad &ersir; longphort i nDruim Én i crích Conaille Murthemne in n-aidchi sin &ersir; gabais Cú Chulaind acond &Fdot;erta i lLergga 'na fír&fdot;ocus in n-aidchi sin. Ocus cutlaigis &ersir; bertaigis &ersir; crothais Cú Chulaind a armu in n-aidchi sin co n-ebailt cét láech din t⋅lúag ar gráin &ersir; ar ecla &ersir; ar úamun Con Culaind. Rádis Medb fri Fiachu mac Fir Aba di Ultaib ar co ndigsed d'acallaim Con Culaind do brith choma dó. Ciarso choma no bértha dó? for Fiachu mac Fir Aba. Ní handsa. ar Medb. Imdéntar leis do neoch ro milled d'Ultaib coro ícthar friss feib as dech atbérat fir Hérend. Feiss i Crúachain do grés dó, fín, &ersir; mid do dáil fair &ersir; tíchtain im géilsine-se &ersir; i &ndot;gélsine Ailella dáig is sochru dó andás beith i ngélsine ind ócthigerna icá tá.—Conid sí bríathar is mó gén &ersir; tarcassul ro ráided for Táin Bó Cúalnge .i. ócthigern do dénam din chúicedach is dech buí i &ndot;Hérind .i. di Chonchobur.

Tánic iarum Fiachu mac Fir Aba do acallaim Con Culaind. Ferais Cú Chulaind fáilti fris. Tarissi limm. Tairisi duit-siu ón. Dot acallaim tánac ó Meidb. Cid dobertais latt? Imdéntar latt anro milled d'Ultaib coro ícthar frit feib as dech atbérat fir Hérend. Feiss i Crúachain dait, fín &ersir; mid do dáil fort, &ersir; tíchtain i ngélsine Ailella &ersir; Medba dáig is sochru dait andás bith i ngélsine ind ócthigerna icá taí. Nithó omm, ar Cú Chulaind. Ní recfaind-se bráthair mo máthar bar ríg n-aile. Ocus ar co tís co moch imbárach i n-erus Medba &ersir; &Fdot;ergusa co Glend Fochaíne.

Luid iarum Cú Chulaind co moch arnabárach co Glend Fochaíne. Dotháet dano Medb &ersir; Fergus 'na chomdáil. Ocus tincais Medb ar Coin Culaind &ersir; cessis a menma fair in lá sain dáig ar bíth ní mó ná mod maccaím lée atacaemnaic. Inn é sút in Cú Chulaind airdairc atberi-siu, a &Fdot;erguis? ar Medb. Ocus ra gab Medb ar acallaim Fergusa &ersir; dorigni laíd: Más é ucain in Cú cain itirid-si infar nUltaib, ní thabair a thraig fri tend ná di&ndot;gaib d'&fdot;eraib Hérend. Cid óc in Cú sin atchí imriada Mag Murthemni, ní tabhair fri talmain traig ná dingba ar galaib óen&fdot;ir. Berar coma úan don láech, mad dia tí taris is báeth, leth a bó dó is leth a ban &ersir; clóechládh sé a gasced. Fó lim gana chlóthar úaib in Cú din Murthemni múaid, ní hecal ria &ndot;gním &ndot;garb &ndot;glé rafetar más éside. M.

Acaltar úait Cú Chulaind, a &Fdot;erguis, ar Medb. Nithó, ar Fergus, acht acall-su fessin é, for Fergus, dáig ní cían etruib immun glend sund, im Glend Fochaíne. Ocus for&fdot;ópart Medb for acallaim Con Culaind &ersir; dorigni laíd: A Chú Chulaind cardda raind, dingaib dín do chrantabaill, ron báid-ne do gleó garb glé ror briss is ror búaidre. A Medb do Múr mac Mágach, nídam drochláech dimbágach, noco tréciub duit frim ré immáin Tána Bó Cúal&ndot;ge. Mad dia &ndot;gabtha-su úanni, a Chú chomramach Cúal&ndot;gi, leth do bó &ersir; leth do ban rot biad dáig is ecengal. Dáig is mi re recht rubad ársid imdegla Ulad, noco géb co tartar dam cach bó blicht, cach ben Gáedel. Is romór a nad-maíde ar cur áir ar &ndot;degdaíne, formna ar n-ech is formna ar sét araí óen&fdot;ir d'imchomét. A ingen Echach Find Fáil, nídam maith-se oc immarbáig, acht cidam láech-sa-líth &ndot;glé- att úaitte mo chomairle. Ní athis duit na 'tbere, a meic dro&ndot;gaig Dechtere, is robladach duit-siu in raind, a Chú chomramach Culaind. A.

Aithle na laíde sin: Níra gab Cú Chulaind nach comai conaittecht fair. Ra díscaílset immon &ndot;glend fón samlaid sin &ersir; balotar ass tria chom&fdot;eirg di leith for leth.

Gabsat cethri ollchóiceda Hérend dúnad &ersir; longphort trí lá &ersir; trí aidche ic Druim Én i Conaille Murthemne. Acht níro sádit sosta nó pupla &ersir; ní dernad praind nó tomaltus leó &ersir; níra canait ceóil ná arfiti leó na trí aidchi sin, &ersir; no marbad Cú Chulaind cét láech cach n-aidchi díb co solustráth n-érgi arnabárach. Níbat búana ar slúaig fón samlaid seo, ar Medb, dia mmarbad Cú Chulaind cét láech cach n-aidche úan. Cid ná berar coma do &ersir; nach acaltar úaind é? Ciarso choma sain? ar Ailill. Berar 'n-as blicht dond alaid dó &ersir; 'n-as dáer na braiti &ersir; cosced a chranntabaill d'&fdot;eraib Hérend &ersir; léiced écin cotlud dona slúagaib. Cia ragas frisin coma sin? ar Ailill. Cia, bar Medb, acht Mac Roth ind echlach. Ní rag omm, bar Mac Roth, dáig nírsa eólach etir &ersir; ní &fdot;etar gia airm inda fil Cú Chulaind. Iarfaig do &Fdot;ergus, ar Medb, is dóig a &fdot;iss lais. Ní &fdot;etar-sa ém, ar Fergus, acht óen ba dóig lem a bith eter &Fdot;ochaín &ersir; muir ic lécud gaíthe &ersir; gréne fóe ar nemchotlud na aidchi arráir ic slaide &ersir; ic áirdbe in tslúaig a óenur. Fír dó-som sain.

Ferais trom⋅nechta in n-aidchi sin corbo chlár&fdot;ind nó corbo clárenech uili cóiceda Hérend don t⋅nechtu. Ocus focheird Cú Chulaind de na secht cneslénti fichet cíardai clárda bítis fo thétaib &ersir; rifetaib fria chnes arnacha ndechrad a chond céille tráth doficfad a lúth láthair. Ocus legais in snechta trícha traiged ar cach leth úad ra méit brotha in míled &ersir; ra tessaidecht cuirp Con Culaind, &ersir; ní chaemnaic in gilla bith i com&fdot;ocus dó itir ra mét na feirge &ersir; bruthmaire in míled &ersir; ra tessaidecht in chuirp.

Óenláech cucaind, a Chúcúcáin, for Láeg Cinnas láech? ar Cú Chulaind. Gilla dond drechlethan álaind. Bratt dond derscaigthech immi, bruthgae umaidi 'na brut. Tarbléni trebraid fria chness. Dá bernbróic etera dá choiss is talmain. Mátadlorg &fdot;indchuill issindara láim. Claideb leth&fdot;áebair co n-eltaib dét 'sind láim anaill dó. Aile a gillai, ar Cú Chulaind, comartha n-echlaige sin. Cia d'echlachaib Hérend sin do imlúad athisc &ersir; irlabra frim-sa.

Doroacht Mac Roth iarum co ránic airm i mbáe Láeg. Ciarsat comainm céli-siu, a gillai? ar Mac Roth. Am chéli-se ind óclaíg út túas, ar in gilla. Tánic Mac Roth cosin magin i mbaí Cú Chulaind. Ciarso comainm céli-siu, a óclaíg? ar Mac Roth. Am céle-se Conchobuir meic Fachtnai Fáthaig. In fail ní as derbiu latt ná sain? Lór sain itráthsa, ar Cú Chulaind. Ar co festa-su dam-sa cia airm i faigbind in Coin Culaind airdirc seo immna n-egat fir Hérend in cur sa barin t⋅lúagud sa. Cid atbértha-su friss nad ebertha frim-sa? ar Cú Chulaind. Dá acallaim tánac ó Ailill &ersir; ó Meidb ra coma &ersir; ra caínchomrac dó. Cid dobertaisiu latt dó? A n-as blicht dond alaid dó &ersir; a n-as dáer don brait, &ersir; coisced a chranntabaill dona slúagaib, dáig ní súairc in torandchless dogní-sium forro cacha nóna. Cid airchind beth intí connaigi-siu i com&fdot;ocus, ní gébad na comai conattgisiu, dáig mairfit Ulaid a mblechtach do gressaib &ersir; glámmaib &ersir; gríssaib dar cend a n-aenig mani bé sescach occu, &ersir; dano dobérat a mná dáera bar lepthaib dóib &ersir; ásfaid dáermaicne i crích Ulad a lleth ó máthrechaib samlaid. Luid Mac Roth ar cúl. Nád fúarais aile? ar Medb. Fuar-sa ém gilla grúamda ferggach n-úathmar n-anniaraid eter &Fdot;ochaín &ersir; muir. Ní &fdot;etar ém inn é in Cú Chulaind. Inra gaib na comai sin? Nád ragaib écin. Ocus innisis Mac Roth inní donára gaib. Is ésium ra acallais, ar Fergus.

Berar coma aile dó, ar Medb. Ciarso choma? bar Ailill. Berar 'n-as seisc ind alaid dó &ersir; 'n-as sáer na braiti, &ersir; coisced a chranntabaill dona slúagaib dáig ní súairc in torandchless dogní forro cacha nóna. Cia ragas frisin coma sin? Cia acht Mac Roth. Ragad omm, ar Mac Roth, dáig amm eólach don chur sa. Tánic Mac Roth d'acallaim Con Culaind. Dot acallaim tánac don chur sa dáig rafetar is tú in Cú Chulaind airdairc. Cid dobertais latt samlaid? N-as seisc ind alaid &ersir; 'n-as sáer na braiti, &ersir; coisc do cranntabaill do &fdot;eraib Herend &ersir; léic cotlud d'&fdot;eraib Hérend nó dona slúagaib, dáig ní súairc in torandchless dogní-siu forro cacha nóna. Nád géb-sa na coma sain, dáig mairfit Ulaid a sescach dar cend a n-aenig, ar it fíala Ulaid, &ersir; beit Ulaid can sescach &ersir; can blechtach itir. Dobérat a mnáa sáera ar bróntib &ersir; lostib &ersir; mugsaine &ersir; dáeropair dóib. Ní maith lim-sa ind ail sin d'ácbáil i nUltaib dar m'éis, cumala &ersir; banmogaid do dénam d'ingenaib ríg &ersir; rígthoísech Ulad. In fail coma gaba-su itir ifechtsa? Fail écin, ar Cú Chulaind. In n-epir-ssu frim-sa in coma amlaid? ar Mac Roth. Dar mo bréthir, ar Cú Chulaind, ní mé adféta dúib. Ceist didiu? ar Mac Roth. Má tá ocaib 'sin dún ar medón, ar Cú Chulaind, rofessad na coma fail ocum-sa, ráded frib. Ocus máni &fdot;ail, ná tecar dom innaigid-se ní bas mó im choma nó im cháenchomrac, ar cipé tí, bid sé fot a ⋅áeguil. Luid Mac Roth ar cúl &ersir; imfacht Medb scéla de. In fúarais? ar Medb. Fúar omm écin, ar Mac Roth. Inra gab? ar Medb. Nád ragab, ar Mac Roth. In fail coma gabas? Fail dano atbeir. In n-ébairt-sium frit-su in choma sain? Is hí ém a bríathar, ar Mac Roth, nába é dosféta dúib. Ceist didiu? ar Medb. Acht má tá lind ar medón rofessed na coma fail lais-sium, asberad frim, &ersir; meni &fdot;ail, ná tecar dá indsaigid níbad ⋅iriu nó bas mó. Acht is é seo óenni móedim-se chena, ar Mac Roth, cid rígi Hérend dobertha dam, ná rag-sa fessin dá maídib friss.

Is and sin tincais Medb for Fergus. Ciarso choma connaig sút, a &Fdot;erguis; ar Medb. Ní accim maith dúib itir din chomai connaig, ar Fergus. Ciarso choma sin? ar Medb. Óen&fdot;er do &fdot;eraib Hérend do chomruc fris cach dia. In fat bethir icá marbad ind &fdot;ir sin. imthecht do lécud don t⋅lúag frissin. Mar thairc dano in fer sin do marbad, láech aile for áth dó-som nó nechtar de longphort &ersir; dúnad do gabáil d'&fdot;eraib Hérend and sin co solustráth érge arnabárach, &ersir; a biathad &ersir; a étiud Con Culaind forin tánaid se béus úaib-si.

Is í ar cubus, ar Ailill, is coma dímaig. Is maith an condnaig, ar Medb, &ersir; atetha-som na comai sin, dáig ar bíth iss assu lind óenláech úaind cach laí dó-som oldás cét láech cach n-aidchi. Cia ragas frisnaib comai sin dia innisin do Choin Chulaind? Cia dano acht Fergus, ar Medb. Nithó, for Fergus. Cid són? for Ailill. Co tartar cuir &ersir; glinni, rátha &ersir; trebairi imm airisium arna comai sin &ersir; 'ma tabairt di Choin Chulaind. Ataimim-si ém, ar Medb, &ersir; aurnaidmis Fergus fón samlaid cétna foraib.

Ro gabad echrad Fergusa &ersir; ra indled a charpat. Ocus ro gabait a dá ech do Etarcumul mac Feda &ersir; Lethrinni, máethmaccáem di muntir Medba &ersir; Ailella. Cid imluid-siu? ar Fergus. Lodma lat-su, ar Etarcumul, d'&fdot;égad chrotha &ersir; delba Con Culaind &ersir; do thaidbriud fair. Día nder&ndot;ta-su form-sa, ar Fergus, ní targtha 'manetir. Cid són amai? Do ⋅obcha &ersir; do ⋅aisillecht, a lunni immorro &ersir; a ágmairi &ersir; a ainserci in meic dá tégi innaigid, &ersir; is dóig lim-sa debaid dúib ria n-imscar. Nach fétfa-su ar n-etráin? ar Etarcumul. Rafétad, for Fergus, acht nád chunnis fodessin. Nad chunnius ón co brunni &mdot;brátha.

Lotar iarum rempu iar tain do ⋅aigid Con Culaind. A mboí Cú Chulaind eter &Fdot;ochaín &ersir; muir oc imbirt búanbaig fria araid, &ersir; ní théiged isin mag can arigud do Láeg &ersir; no bered cach ra cluchi for Coin Culaind asin búanbaig béus arapa. Óenláech cucund, a Chúcúc, ar Láeg. Cinnus láeich? ar Cú Chulaind. Métithir lim óen na prím⋅líab is mó bís for mórmachairi in carpat fil fónd óclaig. Métithir lim óen na prímbili bís for faidchi prímdúni in folt craíbach dúalach findbudi forórda forscaílti fail immo chend. Fúan corcra corrtharach inaithi immi. Delg n-órda n-ecortha 'sin brut. Manaís lethanglas ar derglassad 'na láim. Scíath cobradach condúalach co cobraid óir deirg úasu. Claideb fata sithlaí co n-ecrasaib serrda for díb sliastaib sudigthi dond óclaíg móir borrfaid fail isin charput ar medón. Ale mo chen a thíchtu inar &ndot;dochum-ni ind oíged sin, ar Cú Chulaind. Rafetamar-ni in fer sin. Mo phopa-sa Fergus dotháet and sin. Atchíu-sa óencharpdech aile 'nar &ndot;dochum-ne béus. Is lór n-árgigi &ersir; n-óebinniusa &ersir; n-ániusa amthiagat a eich. Cia do maccáemaib fer nHérend sin, a mo phopa Laíg, ar Cú Chulaind. D'&fdot;égad mo chrotha-sa &ersir; mo delba dotháet in fer sain dáig am urdairc-sea leó-som 'na ndún ar medón. Doriacht Fergus &ersir; tarblaing assin charpat, &ersir; ferais Cú Chulaind fáilti fris. Tarisi lim, ar Fergus. Tarisi duit-siu ón om, ar Cú Chulaind, dáig dia tóichle inn iall én 'sin mag, rot bia cadan co lleth araile. Dia tuinne iasc i n-inberaib, rot bia éicni co leith anaill. Rot bia dorn bilair &ersir; dorn femmaig &ersir; dorn fothlochta. Dámsat éicen comrac nó chomlond, missi ragas dit ráith for áth &ersir; rot bia foraire &ersir; forcomét co táthais do ⋅uan &ersir; do chotlud. Maith amin rofetamar mar atá th'óegedchaire in chur sa for Táin Bó Cúalnge. Acht in cor sa conattecht for firu Hérend, comlund óenfir, atetha. Is dó thánac-sa dia naidm fort, &ersir; geib-siu fort. Ataimim omm, bar Cú Chulaind, a mo phopa Ferguis. Ocus ní baí ní ba siriu ná sain ac comlabra arná ráditis fir Hérend a mbrath nó a trécun do &Fdot;ergus fria dalta. Ro gabtha a dá ech do &Fdot;ergus &ersir; ro indled a charpat, &ersir; luid for cúlu.

Dessid Etarcumul dia éis ic fégad Con Culaind fri ed cían. Cid fégai-siu, a gillai? for Cú Chulaind. Fégaim-se tussu, for Etarcumul. Ní fota in rodarc ém duit-siu ón, ar Cú Chulaind, immonderca súil i sodain duit. Acht dia festa-su, is andíaraid in míl bec &fdot;égai-siu .i. missi. Ocus cinnas atú-sa acut frim &fdot;égad didiu? Is maith lim ataí immorro. Maccáem tucta amra álaind tú co clessaib ána im&fdot;acsi ilarda. Mad t'árim immorro bail i mbiat daglaích nó dagoíc nó láith gaile nó ord essoirgne, nít áirmem itir &ersir; nít imrádem. Rofetar-sa is commairgi dait immar thánac assin longphort ar einech mo phopa Fergusa. To&ndot;g-sa mo dee dá n-adraim chena, menbad ar bíth einig Fergusa, ní ricfad acht do chnámi mintai &ersir; t'áigi fodailti arís dochum longphuirt. Aile nacham thoma-sa itir ní bas íriu de ⋅odain dáig in cor sa ra chungis for firu Hérend, comlund óen&fdot;ir, ní &fdot;il d'&fdot;eraib Hérend tí imbárach dit &fdot;ópairt acht missi. Tair-siu ass ón, &ersir; gid moch thís, fogéba-su missi sund. Ní thechiub-sa riam remut. Luid Etarcumul ar cúlu &ersir; ro gab ar chomrád fria araid. Isam écen-sa trá imbárach comrac fri Coin Culaind, a gillai, bar Etarcumul. Ra gellais trá,ar in t-ara. Ní &fdot;etar-sa chena in comella. Ocus cia ferr a dénam imbárach nó innocht fo chétóir? Is í ar cubus, ar in gilla, acht ní búaid a dénam imbárach, is mó is dimbúaid a dénam innocht dáig is nessu do urgail. Impá dún in carpat, a gillai, arís for cúlu dáig ar bíth to&ndot;gu-sa na dé dá n-adraim, ní rag-sa ar cúl co brunni &mdot;brátha co rucur cend na herre út lim itasselbad, cend Con Culaind.

Imsoí in t-ara in carpat arís dochum inn átha. Tucsat a clár clé fri airecht ar amus ind átha. Rathaigis Láeg. In carpdech dédenach baí sund ó chíanaib, a Chúcúc, ar Láeg. Cid de-side? ar Cú Chulaind. Dobretha a chlár clé riund ar ammus ind átha. Etarcumul sain, a gillai, condaig comrac cucum-sa, &ersir; ní ramaith lim-sa dó ar bíth ainig m'aiti ara tánic assind longphurt &ersir; ní ar bíth a imdegla-som atú-sa itir. Tuc-su latt, a gillai, m'arm dam-sa connici in n-áth. Ní miad lim-sa diam túscu dó icond áth ná dam-sa. Ocus luid iarum Cú Chulaind connice in n-áth &ersir; nochtais a chlaideb ósa gelgúalandchor &ersir; baí urlam forsinn áth for cind Etarcomla. Dorocht dano Etarcumul. Cid iarrai, a gillai? ar Cú Chulaind. Comrac frit-su iarraim-se, bar Etarcumul. Na dernta form, ní thargtha itir, ar Cú Chulaind, ar bíth ainig &Fdot;ergusa ara tánac assin longphurt &ersir; ní ar bíth t'imdegla-su itir itú-sa. Tuc trá Cú Chulaind fotalbéim dó goro thesc in fót boí fo bund a chossi conid tarla bolg&fdot;áen is a &fdot;ót fora broind. Dámbad áil dó is dá orddain dogénad de. Dó duit ifechtsa ar dobiurt-sa robud dait. Ní rag-sa condrísam béus, bar Etarcumul. Tuc Cú Chulaind fáebarbéim co commus dó. Tópacht a &fdot;olt ó chúl có étan de ón chlúais co araile marbad do altain áith étruim nad berrtha. Níro &fdot;ulig tráchtad fola fair. Dó duit ifechtsa for Cú Chulaind, ar dobiurt-sa gén fort. Ní rag-sa condrísam béus ón co rucur-sa do chend-su &ersir; do choscur &ersir; do chommaídim nó co ruccu-ssu mo chend-sa &ersir; mo choscur &ersir; mo chommaídim. 'S ed trá bias de a n-atberi-siu fo deóid, missi béras do chend-su &ersir; do choscur &ersir; do chommaídim. Tucastar Cú Chulaind múadalbéim dó i comard a chind co rocht a imlind. Tucastar béim tánaise dó urtharsna conid i n-óen&fdot;echt rángatar a trí gáibti rainti co talmain úad. Dorochair Etarcomul mac Feda &ersir; Lethrinne samlaid.

Ocus ní &fdot;itir Fergus in comrac do dénam, dáig ba deithbir són ar níro &fdot;ég Fergus dara ais ríam ic suidi nó ic érgi nó ic astar nó ic imthecht &ersir; chléith &ersir; chath nó chomlund ar nád ráided nech ba fatchius dó fégad dara éiss, acht na mbíd ríam remi &ersir; aird fri haird friss. Rasiacht gilla Etarcomla aird i n-aird fri Fergus. Cá airm inda &fdot;il do thigerna-su immanitir, a gillai? ar Fergus. Dorochair ó chíanaib forsinn áth la Coin Culaind, ar in gilla. Nírbu chóir ém, ar Fergus, don ⋅erriti síabarda mo ⋅árgud immontí thánic for m'&fdot;oísam. Impá dún in carpat, a gillai, ar Fergus, ar condrísam immacallaim fri Coin Culaind.

Imsoí iarum in t-ara in carpat. Lotar dó rempo a dochum ind átha. Cid latt mo ⋅árgud, a ⋅erriti ⋅íabarda, ar Fergus, immontí tánic for m'&fdot;oísam &ersir; for mo chommairgi? Dond altram &ersir; dond iarfaigid dobertaisiu form-sa, ráid dam cia de bad &fdot;err lat-su, mo choscur-sa &ersir; mo chommaídim-se dó-som oldás a choscur-som &ersir; a chommaídim-sium dam-sa. Ocus anaill béus, iarfaig-siu a gilla-som cia bad chintach úan fri araili. Ferr lemm na ndernais. Bendacht forin láim dofárraill.

And sin trá ra ce&ndot;glait dá n-id im chaílaib choss Etarcomla &ersir; ra sre&ndot;gad i ndegaid a ech &ersir; a charpait. Cach all ba amréid dó no fácbaitis a scaim &ersir; a thrommai im ailib &ersir; im airtdrochib. Cach bali ba réid dó na chomraictis a gabti rainti 'mon echraid. Ra sre&ndot;gad samlaid dar fiartharsna longphuirt co dorus pupla Ailella &ersir; Medba. Fail and sain trá, bar Fergus, far maccaím dúib, ar cach assec cona thassec is téchta. Dotháet Medb immach co dorus a pupla &ersir; dobreth a hardguth for aird. Dar lind ém, bar Medb, ba mór bruth &ersir; barand in chuliúin-se tús laí dia ndechaid assin longphurt. Andar lind ní ainech ath&fdot;ir in t-ainech forsa ndechaid, ainech Fergusa. Cid ra mer in cali &ersir; in banaccaid? bar Fergus. Cid ón, ciarso dúal don athiuchmatud saigid forsin n-árchoin ná lamat cethri ollchóiceda Hérend tascud nó tairisin dó? Cid mi fadéin, ba maith limm tíchtain im⋅lán úad. Torchair trá Etarcumul fón samlaid sin.

Conid Comrac Etarcomla fri Coin Culaind sin.

And sin atraacht láech prósta mór do muntir Medba, Nath Crantail a chomainm, &ersir; tánic do &fdot;úapairt Chon Culaind. Nír fiú leis airm do thabairt leis itir acht trí noí mbera culind at é fúachda follscaide forloiscthi. Ocus is and boí Cú Chulaind forsin lind fora chind.-Ocus níba fáesam cid sí &ersir; bátar noí &mdot;bera trethi. Ní bíd esbaid Con Culaind for nach óenbir díb. -And sain focheird-sium bir for Coin Culaind. Cingis Cú Chulaind co mbaí for ind úachtarach in bera contarlaic, &ersir; tarlaic Nath Crantail béus in bir tánaise. Tarlaic Nath Crantail in tres &mdot;bir &ersir; ci&ndot;gis Cú Chulaind do ind in bera tánaise co mbaí for ind in bera dédenaig. Is and sin techis inn íall én 'sin mag. Luid Cú Chulaind 'na ndíaid mar cach n-én conná ragtaís úad co fargdais cuit na aidchi dádaig. Dáig iss ed arfurad &ersir; arfognad Coin Culaind iascach &ersir; énach &ersir; os&fdot;eóil for Táin Bó Cúalnge. Acht atá ní, fo glé ra Nath Crantail iss i roí madma &ersir; techid dochúaid Cú Chulaind úad, &ersir; luid reme co dorus pupla Ailella &ersir; Medba &ersir; dobretha a ardguth ar aird. In Cú Chulaind airdairc-se atberthai-si, ar Nath Crantail, dochúaid i rroí madma &ersir; techid riam reme ambuarach. Ra&fdot;etammar, ar Medb, rapad fír, acht condarístaís daglaích &ersir; dagóic, ní gébad fri féta in serriti óc amulchach sain, ár in am dosfarraid dagláech, ní riss ra gabastar acht is riam reme ro madmastar. Ocus rachúala Fergus anísin &ersir; ba níth mór la Fergus óen do maídim thechid fri Coin Culaind, &ersir; rádis Fergus fri Fiachu mac Fir Aba ar co ndigsed do acallaim Con Culaind. Ocus ráid-siu friss fíal dó bith forsna slúagaib cian gar dorigéni gnímrada gaile forro &ersir; ba féile dó a imm&fdot;olach oldás teched ria n-óenláech díb. Dotháet iarum Fiachu do acallaim Con Culaind. Ferais Cú Chulaind fáilte fris. Tarissi lim-sa ind &fdot;álti sin, acht dot acallaim tánac ót aiti ó &Fdot;ergus, &ersir; atbert fíal duit bith forsna slúagaib cian gar doringnis gnímrada gaile &ersir; ba féliu duit th'imm&fdot;oluch oldás teiched ria n-óenláech díb. Cid ón, cia nod maíd acaib-si sin? bar Cú Chulaind. Nath Crantail ém, bar Fiachu. Cid ón, ná fetar-su &ersir; Fergus &ersir; mathi Ulad ná gonaim-se aradu nó echlacha nó áes gan armu, &ersir; ní airm baí lais-sium acht bir craind, &ersir; ní gonfaind-se Nath Crantail co mbeth arm leiss. Ocus ráid-siu friss arcom thé co moch imbárach sund &ersir; ní thechiub-sa riam reme. Ocus ba fata ra Nath Crantail corbo lá cona ⋅ollsi dó do &fdot;úapairt Con Culaind. Tánic co moch arnabárach do &fdot;ópairt Con Culaind. Atraig Cú Chulaind co moch &ersir; dofáncatar a &fdot;erga laiss in lá sain &ersir; focheird fáthi ferge dia brutt taris co tarla darin corthi clochi &ersir; co tópacht in corthe clochi a talmain eturru 's a bratt, &ersir; ní fitir sin itir ar méit na ferggi dofánic &ersir; ra síabrad immi. And sain trá dotháet Nath Crantail &ersir; atbert: Cia airm i tá in Cú Chulaind se? for Nath Crantail. Aracút tall aile, ar Cormac Cond Longas mac Conchobuir. Ní hé sút cruth ardom&fdot;arfaid.se indé, ar Nath Crantail. Di&ndot;gaibsiu trá in láech út, bar Cormac, &ersir; is samalta duit &ersir; feib no di&ndot;gébtha Coin Culaind.

Tánic iarum Nath Crantail &ersir; focheird rót n-urchair dia chlaidiub úad for Coin Culaind conda tarla immun corthi boí eter Coin Culaind &ersir; a bratt co róebriss in claideb immon corthi. Ci&ndot;gid Cú Chulaind do lár thalman co mbaí for úachtar cobraidi scéith Nath Crantail &ersir; dobretha táthbéim dó sech barrúachtur in scéith co tópacht a chend dia médi. Túargab a lám co immathlam darís &ersir; dothuc bulli n-aill i mmulluch in méthi co ndergeni dá gabait rainti co talmain. Torchair Nath Crantail fón samlaid sin la Coin Culaind. Atbert Cú Chulaind assa aithle: Má dorochair Nath Crantail, bid formach dond imargail. Apraind can chath isind úair do Meidb co tríun in t⋅lúaig.

Dolluid iarum Medb co tríun in t⋅lúaig fer &ndot;Hérend impi co ránic inní co Dún Sobairchi fathúaid. Ocus lilis Cú Chulaind co mór do Meidb in lá sain co luid Medb i nGuiph ria Coin Culaind comdar techt fathúaith marbais Cú Chulaind Fer Taidle dia tát Taidle, &ersir; marbais Maccu Buachalla dia tá Carn Mac &mdot;Buachalla, &ersir; marbais Lúasce i lLettri dia tát Lettre Lúasce, &ersir; marbais Bó Bulge ina grellaig dia tá Grellach Bó Bulge, &ersir; Murthemne fora dind dia tá Delga Murthemne.

Conid iar sain da tarraid Cú Chulaind atúaid dorísi do imdegail &ersir; do imdítin a chrích &ersir; a fheraind fodessin, dáig ba handsa lais andá crích &ersir; ferand neich n-aile.

Is and sin trá forecmangaid Firu Crandce .i. dá Artinne &ersir; dá mac Licce, dá mac Durcridi, dá mac Gabla &ersir; Drúcht &ersir; Delt &ersir; Dathen, Te &ersir; Tuala&ndot;g &ersir; Turscur &ersir; Torc Glaisse &ersir; Glass &ersir; Glassne, inund sain &ersir; fiche Fer Fochard. Basnetarraid Cú Chulaind ic gabáil longphuirt ria cách co torchratar lais.

Is and sin dorecmai&ndot;g do Choin Chulaind Buide mac Báin Blai de chrích Ailella &ersir; Medba &ersir; do ⋅ainmuntir Medba. Cethror ar &fdot;ichet láech. Bratt i filliud im cach fer. Dond Cúalnge i rrithur &ersir; i fúatuch rempu iarna thabairt a Glind na Samaisci i Sléib Chulind, &ersir; coíca samaisci dia ⋅amascib imme. Can doberid in n-alaid? for Cú Chulaind. Asin t⋅léib út amne, ar Buide. Cá do chomainmsiu badessin? bar Cú Chulaind. Nít charadar, nítt ágedar, ar Buide, 'Buide mac Báin Blai missi do chrích Ailella &ersir; Medba. Asso fort in certgae so didiu, bar Cú Chulaind, &ersir; focheird in sleig fair. Forecmaing 'sin scíath ósa broind coro brúi trí asna 'sin táeb ba siriu úad iar tregtad a chridi 'na chlíab. Ocus dorochair Buidi mac Báin Blai. Conid de atá Áth mBuide i crích Ross ó ⋅ain.

Cian gar ro bátar forinn uropair sin ic clóechlód na dá chertgae, dáig ní fo chétóir conarnic úadib, rucad in Dond Cúalnge irrithur &ersir; i fúatach úadib dochum longphuirt uadib amal as dech berair mart longphuirt. Conid ésin méla &ersir; mertain &ersir; meraigecht is mó tucad for Coin Culaind forsin t⋅lúagud sa.

Imthúsa Medbi cach áth forsa mbaí, Áth Medbi a chomainm. Cach bail ro ⋅áid a pupaill, is Pupall Medba a ainm. Cach bail ro ⋅áid a echlaisc, is Bili Medba a chomainm.

Ra chuir trá Medb din chúaird sin cath fri Findmóir mnaí Celtchair for dorus Dúni Sobairchi &ersir; ro marb Findmóir &ersir; ra airg Dún Sobairchi.

Táncatar trá cethri ollchóiceda Hérend i cind chían chóicthigis dochum dúnaid &ersir; longphuirt eter Meidb &ersir; Ailill &ersir; fiallach tabartha in tairb, &ersir; ní arlaic a búachaill dóibide Dond Cúalnge, co ndasrimmartatar co cruind for scíath fair conda mbertatar i mbernaid cumai&ndot;g, co ndaralastar na halma i talmain a chorp tríchait traiged co ndernsat minscomartaig &ersir; minbruan dia churp. Forgemen a chomainm.

Conid Bás Forgaimin in sin for Táin Bó Cúalnge.

Odariachtatar fir Hérend go óenbaile, eter Meidb &ersir; Ailill &ersir; fiallach tabartha in tairb, dochum in dúnaid &ersir; longphuirt, atbertatar uili nábud chalmu chách Cú Chulaind menibeth in clessín i&ndot;gantach baí aice, clettín Con Culaind. Conid and sin foídset fir Hérend úadib Redg cánti Medbi do chungid in chlettín. Conattecht Redg in clettín &ersir; nád tard daith Cú Chulaind in clettín dó. Ní sain &ersir; nád éscaid laiss a thabairt. Rádis Redg no bérad ainech Con Culaind. And sin tarlaic Cú Chulaind in clettín dó 'na díaid conid tharlathar i classaib a dá chúlad co ndechaid dara bél a dochum talman. Ocus ní tharnaic úad acht a rád: Is sólom dún in sét sa, tráth conroscar a anim fria chorp forsin áth. Conid de asberar in t-áth sin ó ⋅in Áth Sólom⋅ét. Ocus fochuridar a uma don chlettín forsin sruth, conid de atá Uman⋅ruth ó ⋅in.

Atrubratur fir Hérend cia bad chóir d'&fdot;úapairt Con Cúlaind accu, &ersir; atbertatar uile combad é Cúr mac Dá Lóth bad chóir dá &fdot;úapairt, dáig amlaid buí Cúr níba súairc comlepaid nó comáentu friss. Ocus atbertatar cid sé Cúr táetsad, ba di&ndot;gbáil trommad dona slúagaib; diambad é Cú Chulaind, bá ferr són. Conácart Cúr i pupaill Medba. Cid táthar dam-sa? ar Cúr. Do &fdot;úapairt Con Culaind, ar Medb. Is cert ár mbúaid lib, is amra lib tráth is ro máethmaccáem a ⋅amla sain nom ⋅amlaid. Dia fessaind-se fessin, ní thicfaind la sodain. Bad leór lim gilla a chomaís dim muntir do thecht 'na agid for áth. Ale is acca a rád samlaid sin, ar Cormac Cond Longas mac Conchobuir. Rabad amra bríg duit fadessin mad dia tóetsad latt Cú Chulaind. Dénaidsi arrgraige n-imthechta frí úare na matne i mmucha imbárach, dáig suba sliged dogníu-sa de. Ní hed nobar furgfe sib guin na hailiti út, Con Culaind. And sin atraacht co moch arnabárach Cúr mac Da Lóth. Tucad aire feóin leis do threlam gascid do &fdot;ópairt Con Culaind &ersir; barópairt ac folmasi a gona. Dochúaid Cú Chulaind trá fora chlessaib co mmoch in lá sain. At eat a n-uli anmand .i. ubullchless &ersir; fóenchless &ersir; cless clettínech &ersir; tétchless &ersir; corpchless &ersir; cless caitt &ersir; ích n-errid &ersir; cor &ndot;delend &ersir; léim dar néim &ersir; filliud eirred náir &ersir; gai bulgga &ersir; baí brassi &ersir; rothchless &ersir; gless for análaib &ersir; brúud gine &ersir; sían curad &ersir; béim co fommus &ersir; táthbéim &ersir; réim fri fogaist co ndírgud chretti fora rind co fornaidm níad. Ar is aire dogníd Cú Chulainn cacha maitne ar mucha cach cless díb ar lus na lethláim amal as dech téit catt cróich ná digsitís ar dermat nó díchumni úad. Ocus tarrasair mac Da Lóth co trían in laí i túaim a scéith ic folmaisse gona Con Culaind. Is and sain rádestar Láeg fri Coin Culaind: Maith a Chúcúc, frithálti in láech fail ic folmaisi do gona. Is and sin tincais Cú Chulaind fair —is inund ón &ersir; no fégand — &ersir; is and sain tórgaib &ersir; tarlaic na hocht n-ubla i n-airddi. Dolléci in nómad uball róot n-urchair úad do Chúr mac Da Lóth co tarla i llaind a scéith &ersir; a étain, co ruc comthromm inn ubaill dia inchind triana chúladaib. Co torchair dano Cúr mac Da Lóth fón samlaid sin ra Coin Culaind.

Dán fargabat far cuir &ersir; far rátha ifechtsa bar Fergus, láech aile for áth dó sút, nó gabaid dúnad &ersir; longphort sund co solustráth n-éirge imbárach, dáig darochair Cúr mac Da Lóth. Arapa a fáth táncammar, ar Medb, is cubés dún cid isna puplaib cétnaib bemmit. Dessid dóib issin longphort sain co torchair Cúr mac Da Lóth &ersir; Lath mac Da Bró &ersir; Srub Dare mac Fedaig .i. mac teóra Maignech. Torchratar sain trá ra Coin Culaind ar galaib óen&fdot;ir. Acht is emilt engnam cach &fdot;ir fo leith díb d'innisin.

Is and sin rádis Cú Chulaind fria araid fri Láeg: Dó duit, a phopa Laig, ar Cú Chulaind, i llongphort fer nÉrend &ersir; beir a n-imchomarc úaim-se dom áes chomtha &ersir; dom chomaltaib &ersir; dom chomdínib. Beir a imchomarc do &Fdot;ir Diad mac Damáin &ersir; do &Fdot;ir Dét mac Damáin &ersir; do Bress mac &Fdot;irb, do Lugaid mac Nóis &ersir; do Lugaid mac &Sdot;olamaig, do &Fdot;ir Báeth mac Baetáin &ersir; do &Fdot;ir Báeth mac &Fdot;ir Bend, &ersir; a imchomarc féin béus dom derbchomalta, do Lugaid mac Nóis, dáig is é óen&fdot;er co&ndot;geib commond &ersir; caratrad frim-sa don chur sa forin t⋅lúagud, &ersir; beir bennachtain ar co n-eperta-som frit-su cia dotháet dom &fdot;úapairt-se imbárach.

Luid iarum Láeg reme i llongphort fer &ndot;Hérend &ersir; ruc a n-imchomarc dáes chumtha &ersir; do chomaltaib Con Culaind &ersir; dano dochúaid i pupaill Lugdach meic Nóis. Ferais Lugaid fálte fris. Tarissi lim, ar Lóeg. Tarissi duit-siu ón, bar Lugaid. Dot acallaim tánac ó Choin Chulaind, ar Láeg, &ersir; tucad t'imchomarc do glaine &ersir; do léire úad duit, &ersir; ar co n-epertha-su frim-sa cia dotháet dá &fdot;úapairt Con Culaind indiu. Mallacht a chommaind &ersir; a chomaltais &ersir; a charatraid &ersir; a chardessa fair, a derbchomalta díless dúthaig fadessin .i. Fer Báeth mac Fir Bend. Rucad i pupaill Medba ó chíanaib. Tucad ind ingen Findabair ara lethláim. Is í dortes curnu fair. Is í dobeir phóic la cech n-óendig dó. Is í gaibes láim fora chuit. Ní do chách la Meidb in lind dálter for Fer &mdot;Báeth. Ní thucad acht aire coícat féin de dochum longphuirt.

Luid iarum Láeg ar cúl do ⋅aigid Con Culaind co cendtromm n-imthursech n-anfálid n-osnadach. Is cendtromm n-imthursech n-anfálid n-osnadach dotháet mo phopa Láeg dom indsaigid-se, bar Cú Chulaind. Is nech trá écin dom chomaltaib dotháet dom &fdot;úapairt.— Ar ba messu lais-sium fer a chomgascid andá láech anaill.— Maith and, a mo phopa Laíg. ar Cú Chulaind, cia dotháet dom &fdot;úapairt-se indiu? Mallacht a chommaind &ersir; a chomaltais &ersir; a charatraid &ersir; a chardessa fair, do chomalta díles dúthaig fadessin .i. Fer Báeth mac Fir Bend. Rucad i pupaill Medba ó chíanaib. Tucad ind ingen fora lethláim. Is sí dortes curnu fair. 'S í dobeir phóic la cech n-óendig dó. Is í geibes láim fora chuit. Ní do chách la Meidb in lind dáilter for Fer &mdot;Báeth. Ní tucad acht aire coícat fén de dochum longphuirt.

Ní tharrasair Fer Báeth co mmatin itir acht luid fo chétóir d'athchur a charatraid for Coin Culaind. Ocus conattecht Cú Chulaind in caratrad &ersir; in commund &ersir; in comaltus friss, &ersir; nír fáemastar Fer Báeth cen in comrac do dénam. Luid Cú Chulaind tria &fdot;eirg úad &ersir; fosnessa sleig culind ina bond traiged coras fothraic eter feóil &ersir; chnám &ersir; chroicend. Tarngid Cú Chulaind in sleig arís ar cúlu assa frémaib &ersir; dosfarlaic dara gúalaind i ndegaid Fir Baíth, &ersir; fó leis gid no ríssed &ersir; ba fó leis ginco ríssed. Dotarlaic in sleg i classaib a chúlaid co ndechaid trina bél dochum talman co torchair Fer Báeth amlaid. Maith trá in fhocherd, a Chúcúc, bar Fiacha mac Fir Aba, ar ba focherd lais in cathmílid do marbad den bir culind.

Conid de atá Focherd Murthemne béus arin inad i mbátar.

Airg-siu dam-sa, a mo phopa Láeig, da acallaim Lugdach i llongphort fer &ndot;Hérend &ersir; finta latt in ránic ní Fer Báeth fo ná ránic&ersir; fiarfaid de cia tig im aghaidh-si amárach. Tét Láog roime go pupaill Lugdach. Ferais Lugaidh fáilte fris. Tairisi liom in fáilte sin, ar Láog. Tairisi duit ón, ar Lugaidh. Dot hagallai&mdot; táncus-sa ót chomalta co nn-innisi dam in ráinic Fer Báoth (an longphort). Ráinic ón, ar Lughaidh, &ersir; bendacht arin láim dusfaraill úair torchair marb isin gleand ó chianaibh. Indis dam-sa cia tic imárach i n-aghaidh Con Culainn do chomrac (fris). Atáthar agá rádha fri bráthair fil agam-sa toidhecht ina aghaidh, drúthóglach sotal soisil & bailcbémnech buanaisech, &ersir; is uime curthar do chomrac fris é da thuitim les (&ersir;) co ndechaind-si dá dhíogail fair-siomh, &ersir; ní rach-sa ann go bruinne mbrátha. Láiríne mac Í Blaitmic in bráthair sin. Rachat-sa d'agallaimh Con Culainn uime sin, ar Lugaidh. Ro gapadh a dhá ech do Lugaidh &ersir; ro hindledh a charpat forra. Táinic i ccomdáil Con Culainn co ráinic imagalla&mdot;h eatorra. Is ann sin itbert Lughaidh: Atáthaar agá rádha re bráthair fil agam-sa techt do chomrac frit-sa .i. drúthóclach borb barbarda bailc búadnasach é &ersir; as uime curthar do chomrac frit-sa é dá thuitiom-siom leat &ersir; dá fhéchain an rachainn-si dá díogail fort, &ersir; ní rach-sa ann sin go bruinne mbrátha. Ocus arin ccompántas fil edrainn aróen, ná marb-sa mo bráthair-si. Dar ar ccubus ámh, ar sé, cid tánaisde báis dusbéra dó, as ced liom, úair dar mo shárugadh téid it haghaidh-si. Luid iara&mdot; Cú Chulainn ar cúl &ersir; tét Lughaidh don longphort.

Is ann sin do goiredh Láiríne mac Nóis i pupaill Oilella &ersir; Medba, &ersir; tucadh Fionnabair fora láim. As í no dáiledh corna fair &ersir; doberedh póic la gach n-áondig dhó &ersir; do gabhadh lám fora chuid. Ní do chách berar la Meidb an lionn dáilter for Láiríne, ar Fionnabair. Ní tucc acht eri cáogat fén de dochum an loncphuirt. Cia ráidhi? ar Oilill. An fer út thall ar sí. Cidh ésidhe? ar Oilill. Minic lat h'aire do thabairt do ní nábadh coimdigh. Ba córa duit h'aire do thabairt don láneamain as mó maith, mied &ersir; maisi dá bfuil ar én⋅lige i nÉrinn .i. Fionnabair &ersir; Láiríne mac Nóis. Docím-si iat mar sin, ar Oilill. Is ann sin tuc Láiríne bogadh &ersir; bertnugadh fair gur maídedar úamanna na ccoilcech bátar faoí curbo brec faithchi an longphuirt dia cclúmaibh.

Fada les gurbo lá cona lánsoillsi ann dochum Con Culainn d'fúabairt. Táinic i mucha na maidne arnamárach &ersir; tuc eri feóin do threalmaibh gaiscidh les &ersir; táinic forsan áth i ccomdáil Con Culainn. Níba fiú la dagláochaibh in dúnaidh nó an longphuirt techt d'féchain chomraic Láiríni acht mná &ersir; giollanradh &ersir; ingena d'fochaidbedh &ersir; d'fanamad ima eomrac. Táinic Cú Chulainn ina chomdáil conici in áth &ersir; níorb fíu les airm do thabairt les acht táinic diairm ina dháil. Benais Cú Chulainn a airm uile asa láim mar benas neaoh a aidme áineasa a láim mhic bhic. Ro mel &ersir; ro cumail Cú Chulainn itir a lámhaibh é, non cúrond &ersir; non ceanclonn, non carcrann &ersir; nos crothonn co seabaind a chaindebar uile as gurbo ceó aéerda an ceatharaird i mboí. Telgis úada é iar sin do lár in átha fíartharsna in longphuirt go dorus puible a bráthar. Cid trá acht níor érig riam gan éccaíne &ersir; níro loing gan airchiseacht &ersir; ní raibi riamh ó sin amach gan maíthe medóin &ersir; gan cumga cléb &ersir; gan bronngalar &ersir; gan tathaige amach ar mince. Is é sin trá aoinfer térna iar ccomrac fri Coin Culainn ar Táin Bó Cúailnge, &ersir; táinic ris fós iersma an galair sin conadh é bás ruc ier sin.

Conad comrac Láiríne ann sin for Táin Bó Cúailnge.

Is ann sin do goiredh Lóch Mór mac Mo Febhis i bpubaill Oilella &ersir; Medpa. Cid fa bfuilter dam-sa lib? ar Lóch. Do chomrac duit fri Coin Culainn, ar Medhb. Ní rach-sa don turas sin úair ní miedh nó maisi liom móethmaccóemh óg gan ulchain gan fhésóig d'ionnsaige &ersir; ní do bém aisge fair, acht atá agam fer a ionnsaighthe .i. Long mac Emónis, &ersir; gébaidh coma uaib-si. Do gairedh Loncc i bpubaill Oilella &ersir; Medba, &ersir; geallais Medb mórchomadha dhó .i. timtacht dá fher déc d'éudgadh gacha datha &ersir; carpat ceithri sheacht cumal &ersir; Finnabair d'óenmnaoi, &ersir; fes i cCrúachain do grés &ersir; fíon do dháil fair. Táinic ieram Long d'ionnsaige Con Culainn &ersir; marbais Cú Chulainn é.

Ráidis Medb fria banchuire teacht do agallai&mdot; Con Culainn da rádha fris ulcha smérthain do dénam fair. Tángatar in bantracht rempa ar amus Con Culainn co n-ebertitar fris ulcha smérthain do gabáil fair: Úair ní fiú la dagláoch isin loncphort techt do chomrac frit &ersir; tú gan ulchain. Do chuir ieramh Cú Chulainn ulcha smérthain fair &ersir; táinic arin tulaigh ós cionn bfer nÉrenn &ersir; taisbénais in ulcha sin dóib uile i ccoitchinne.

Atchonnairc Lóch mac Mo Febhis sin &ersir; is edh adubairt: Ulcha sút ar Coin Culainn. As edh ón atchíu, ar Medp. Geallais Medb na mórchomadha cétna do Lóch ar coscc Con Culainn. Rachat-sa dá ionnsaige, ar Lóch. Tic Lóch d'ionnsaighe Con Culainn go dtarla dá chéle iet icin áth inar thuit Long. Tair romainn arin áth n-úachtarachh, ar Lóch, úair ní comraicfem arin áth so. Ar ba háth heascoman les-siom in t-áth fora dtorchair a bhráthair. Iar sin ro comraicsit forsan áth úachtarach.

Is ann sin táinic in Morrígan ingen Ernmais a síodaibh do admilledh Con Culainn, ar ro gellastair for Táin Bó Regamna go dtiocfad do aidhmilledh Con Culainn in tráth do beith ig comrac fri degláoch for Táin Bó Cúailnge.Tainic ieramh in Morrígan ann sin i rriocht sa&mdot;aisci finne óderge co coícait samasc uimpi &ersir; ronn fiondruine itir gach dá samaisc díoph. Dobertsat in banntracht gesa &ersir; airmberta for Coin cCulainn dá ttísadh úadh gan fhosdadh gan aidmilledh fuirre. Dobert Cú Chulainn rót n-urchuir di gur bris lethrosc na Morrígna. Táinic dano in Morríghan ann sin i rriocht escuinge slemne duibi lasan sruth. Tét ieramh forsan lind gurrus iomnaisg fo chosaibh Con Culainn. An fad boí Cú Chulainn agá díchur de, ro ghon Lóch urtharsna é tre chompar a chléb. Táinic ieramh in Morrígan i riocht saidhi gairbi glasrúaidhi. Cien goirit boí Cú Chulainn igá díchur dhe, ro ghon Lóch é. Iar sin ro érigh fercc Con Culainn ris (&ersir;) gonais Cú Chulaind Lóch din gai bulga coro thregda a chridi 'na chlíab. Ascid dam ifechtsa, a Chú Chulaind, bar Lóch. Gia ascid connaige? Ní ascid anacail nó midlachais iarraim-se fort, bar Lóch. Teilg traigid dam corop ar m'agid sair tóethus &ersir; nárap dar m'aiss síar co firu Hérend, arná rádea nech díb is roí madma nó techid dam remut-sa, dáig torchar din gae bulga. Teilcfet, bar Cú Chulaind, dáig is láechda ind ascid connaigi. Ocus teilgis Cú Chulaind traigid ar cúl dó. Conid de fil in t-ainm forsind áth ó ⋅in .i. Áth Traiged i cind Tíri Móir.

Ocus gebis athrechus mór Coin Culaind in lá sin .i. bith forin Táin itir a óenur, &ersir; rádis Cú Chulaind fria araid fri Láeg techt do innaigid Ulad ar con tístaís do chosnam a tána. Ocus ro gab-sum merten &ersir; athscís forru &ersir; dori&ndot;gni rand: Airg úaim, a Laíg, laíder slúaig. Cain dam i nEmain adrúaid am tursech cach dia 'sin chath condam créchtach crólinnech. Mo tháeb dess is mo tháeb clé andsa mess for cechtar de. Ní lám &Fdot;íngin roda slaid, dirgid fola fid&fdot;aebraib. Apair fri Conchobor cáem atú tursech tiachairtháeb. Trén ra chlóechla chruth amne mac dil dro&ndot;gach Dechtire. M'óenurán dam ar éitib acht nís léicim, nís étaim. Atú im ulc, ním fuil im maith, m'óenur dam ar iláthaib. Feraid bróen fola for m'arm go ndamrala créchtach &ndot;garb. Ním thic cara ar báig nó ar blait acht mad ara óencharpait. Mad úathad dochanat form, ní airfitiud nach n-óenchorn. Mad ilar ceól a cornaib, iss ed is binniu din choblaig. Sen&fdot;ocal so, srethaib cland, ní lassamain cech n-óenchrand Dá mbetis a dó nó a trí, lasfaitis a n-athinni. In t-óenchrand ni hassu a chlód meni fagba a &fdot;rithadód; ar úathad imrither gó noco modmar cach n-óenbró. Nach cúala tú in cach than clóentar gó ar úathad, fír dam. Iss ed ná fula&ndot;gar de turscolbad na sochaide. Gidúathad lín in chaire dochaitter menma aire. Cuit in t⋅lóig, isé a ⋅amail, ní berbther é ar óengabail. M'óenur dam i cind in t⋅lóig 'gund áth i cind Tíri Móir. Ba lía Lóch co lleith Bodba go rem&fdot;oclaib Regomna. Ra lettair Lóch mo dá lón, rom tesc in t⋅ód garb glasród; ro geguin Lóch mo thromma, rom tresgair in esconga. Is rem chlettín-se a cosc, an tsód ó ro mill a rosc, ro brisses a gerr gara do thosuch na hégrada. Ó indill Láeg in gae Aífe risin sruth, ba seól faethe. Ro theilgesa in ngae &ndot;gér guis dar thóeth Lóch mac Emonis. Cid d'Ultaib nach fegat cath d'Ailill is d'ingin Echach? Tráth atú-sa sund i n-ach is mé créchtach crólinnech. Apair ri Ultu ána tecat i ndiaid a tána. Rucsat meic Mágach a mbu &ersir; ros raindset eturru. Bágim-se báig airdgella &ersir; ra comall chena, bágim-se a heniuch caem chon nacham tair-se óen m'óenor. Acht is fálid brain berna. i llongphurt Ailella &ersir; Medba. Tursig núallana reme rena ngáir i mMaig Murthemne. Conchobor ní thic immach náco raib a lín 'sin chath. tráth nach fálid é amne ansu árim a fergge. Airg.

Conid Comrac Lóich Móir meic Ma Femis fri Coin Cúlaind sin for Táin Bó Cúalnge.

And sain faítti Medb in sessiur úadi i n-óen&fdot;echt do &fdot;úapairt Con Culaind .i. Traig &ersir; Dorn &ersir; Dernu, Col &ersir; Accuis &ersir; Eraísi. Tri ferdruíd &ersir; trí bandruíd. Basrópart Cú Chulaind síat co torchratar lais. Ára brissed fír breth for Coin Culaind &ersir; comlund óen&fdot;ir, gebis Cú Chulaind a chrantabaill &ersir; basrópart in slúag do díburgun a Delggain andess in lá sain. Giambtar liri fir Hérend in lá sin, barémid nech díb a aged do ⋅oud fodess in lá sin do choin nó ech nó duine.

And sin tánic in Mórrígu ingen Ernmais a sídib i rricht sentainne co rrabi ic blegun bó trí sine na fiadnaisse. Is immi tánic-si mar sin ar bíth a fórithen do Choin Chulaind. Dáig ní gonad Cú Chulaind nech ara térnád co mbeith cuit dó féin 'na legius. Conattech Cú Chulaind blegon furri iarna dechrad d'ittaid. Dobretha-si blegon sini dó. Rop slán a n-éim dam-sa so. Ba slán a lethrosc na rígna. Conattech-som blegon sini furri. Dobretha-si dó. I n-éim rop slán intí doridnacht. Conaittecht-som in tres &ndot;dig &ersir; dobretha-si blegon sine dó. Bendacht dee &ersir; andee fort, a ingen. — Batar é a ndee in t-áes cumachta. &ersir; andee in t-áes trebaire. -Ocus ba slán ind rígan.

And sain faítte Medb in cét láech i n-óen&fdot;echt do &fdot;úapairt Con Culaind. Basrópart Cú Chulaind siat uili co torchratar leiss. Is cuillend dúin guin ar muntiri samlaid, ar Medb. Níp sé sút a chétchuillend dúin ind &fdot;ir chétna, bar Ailill. Conid Cuillend Cind Dúni comainm béus ind inaid i mbátar ó ⋅in &ersir; conid Áth Cró ainm ind átha fors mbátar. Dethbir ara méit dá crú &ersir; dá fuil dochúaid fo ⋅ruthair na haband.

 Breslech Maige Murthemne so sís

RO gabsat cethri chóicid Hérend dúnad &ersir; longphort isin Breslig Móir hi Maig Murthemne. Ro láiset a n-ernail búair &ersir; braite secco fodes i Clithar Bó Ulad. Gabais Cú Chulaind icon &Fdot;ert i lLerggaib i com&fdot;ocus &ersir; i com&fdot;ochraib dóib &ersir; atáis a ara tenid dó tráth nóna na haidchi sin .i. Lóeg mac Riangabra. Atchonnairc-seom úad grístaitnem na n-arm &ndot;glanórda úas chind chethri n-ollchóiced nÉrend re fuiniud néll na nóna. Dofánic ferg &ersir; luinni mór icá n-aiscin re ilar a bidbad, re immad a námat. Ro gab a dá ⋅leig &ersir; a scíath &ersir; a chlaideb. Crothais a scíath &ersir; cressaigis a ⋅lega &ersir; bertnaigis a chlaidem, &ersir; dobert rém curad asa brágit coro &fdot;recratar bánanaig &ersir; boccánaig &ersir; geniti glinni &ersir; demna aeóir re úathgráin na gáre dosbertatar ar aird, coro mesc ind Neamain forsin t⋅lóg. Dollotar i n-armgrith cethri chóicid Hérend im rennaib a sleg &ersir; a n-arm fadessin co n-erbaltatar cét láech díb di úathbás &ersir; chridemnas ar lár in dúnaid &ersir; in lo&ndot;gphairt in n-aidchi sin.

Dia mbaí Lóeg and co n-acca ní, in n-óenfer dar fiartharsna in dúnaid cethri n-ollchóiced &ndot;Hérend anairtúaith cach &ndot;díriuch ina dochum. Óen&fdot;er sund chucund innossa, a Chúcúcán, ar Lóeg. Cinnas fir and sin ale? or Cú Chulaind. Ní handsa. Fer caín mór dano. Berrad lethan lais. Folt casbuide fair. Bratt úanide i forcipul imme. Cassán gelargit isin brutt úasa bruinne. Léne de ⋅ról ríg fo derggindliud do derggór i custul fri gelchness co glúnib dó. Dubscíath co calathbúali &fdot;inndruini fair. Sleg cóicrind ina láim. Foga fogablaigi ina &fdot;arrad. I&ndot;gnad ém reb &ersir; ábairt &ersir; adabair dogní. Acht ní saig nech fair &ersir; ní ⋅aig-som dano for nech feib nacha n-aicced nech issin dúnud chethri n-ollchóiced nHérend. Is fír anísin, a daltán, for sé, cia dom chardib sídchaire-sa sein dom airchisecht-sa dáig ar bíth foretatar-som in t-imned mór anam &fdot;uil-sea m'óenurán i n-agid chethri n-ollchóiced &ndot;Hérend ar Táin Bó Cúal&ndot;gi don chur sa. Ba fír ém do Choin Culaind anísin. A nad-ránic in t-óclách airm i mboí Cú Chulaind, argladais &ersir; airchisis de. Cotail-siu ém bic, a Chú Chulaind, or in t-ócláech, do thromthoirthim chotulta icon &Fdot;erta Lergga co cend trí láa &ersir; teóra n-aidchi, &ersir; firbat-sa forna slógaib in n-airet sin.

Is and sin cotlais Cú Chulaind a thromthairthim cotulta icond &Fdot;erta i lLergaib co cend teóra láa &ersir; teóra n- aidche. Bá deithbir són céro boí do mét in chotulta boí do mét na athscísi. Ón lúan re samain sainriuth cossin cétaín iar n-imbulc níra chotail Cú Chulaind risin ré sin acht mani chotlad fithisin &mdot;bic fria gaí iar medón midlaí &ersir; a chend ara dorn &ersir; a dorn imma gaí &ersir; a gaí ara glún acht ic slaidi &ersir; ic slechtad, ic airlech &ersir; ic essorgain chethri n-ollchóiced &ndot;Hérend frisin re sin. Is and sin focheird in láech lossa síde &ersir; lubi ícci &ersir; slánsén i cnedaib &ersir; i créchtaib, i n-áladaib &ersir; i n-ilgonaib Chon Culaind co térno Cú Chulaind ina chotlud cen rathugud dó etir.

Is hí sin amser dollotar in maccrad atúaid ó hEmain Macha, tri choícait mac do maccaib ríg Ulad im &Fdot;ollomain mac Conchobuir, &ersir; dosbertsat teóra catha dona slúagaib co torchratar a trí comlín leó &ersir; torchratar in macrad dano acht Follomain mac Conchobuir. Bágais Follomain ná ragad ar cúlu co hEmain co brunni &mdot;brátha &ersir; betha co mberad cend Ailella leis cosin mind óir boí úaso. Nírbo réid dó-som anísin úair dofárthetar dá mac Beithe meic Báin, dá mac mumme &ersir; aite do Ailill, &ersir; rod gonat co torchair leo. Conid Aided na Maccraide Ulad in sin &ersir; &Fdot;ollomna meic Conchobuir.

Cú Chulaind immorro buí ina ⋅úanthairthim cotulta co cend teóra láa &ersir; teóra n-aidche icon &Fdot;erta i lLerggaib. Itraacht Cú Chulaind iar sin assa chotlud &ersir; dobert lám dara agid, &ersir; dori&ndot;gni rothnúall corcra de ó mulluch co talmain, &ersir; ba nert leis a menma &ersir; tíasad i n-óenach nó i toichim nó i mbandáil nó i coirmthech nó i prímóenach do prímóenaigib Hérend. Cia &fdot;ot itú-sa isin chotlud sa innossi, a ócláich? ar Cú Chulaind. Trí láa &ersir; trí aidche, for in t-óclách. Ron marg-sa de-side, or Cú Chulaind. Cide ón? or in t-ócláech. Na slóig cen &fdot;ópairt frisin ré sin, ar Cú Chulaind. Ní &fdot;ilet-som ón etir, or in t-óclách. Ceist cia rodas fópair? ar Cú Chulaind. Lotar in macrad atúaid ó Emain Macha trí choícait mac im &Fdot;ollomain mac Conchobuir do macaib ríg Ulad &ersir; dobertsat teóra catha dona slúagaib ri hed na trí láa &ersir; na trí n-aidche i taí-siu it chotlud innossa, &ersir; torchratar a trí comlín leó &ersir; torchratar in macrad acht Follomain mac Conchobuir. Bágais Follomain &ersir;rl. Apraind ná bá-sa for mo nirt de-side úair dia mbendsea for mo nirt, ní thóethsaitis in macrad feib dorochratar &ersir; ní thóethsad Fallomain.

Cosain archena, a Chúcán, ní haisc dot inchaib &ersir; ní táir dot gaisciud. Airis-siu sund inocht dún, a ócláig, ar Cú Chulaind, ar co ndíglom 'malle in maccraid forsna slúagaib. Nád anaeb ém ale, ol in t-óclách, úair cid mór do chomramaib gaile &ersir; gaiscid dogné nech it arrad-su, ní fair bias a nós nach a allud nach a airdercus acht is fort-so. Is aire-sin nád anub-sa, acht imbir féin do gním gaiscid th'óenur forsna slúagaib úair ní leó atá commus t'anma don chur so.

Ocus in carpat serda, a mo phopa Lóeg, ar Cú Chulaind, in coemnacar a innell? Má cotnici a innell &ersir; má dotá a threlom, non inill, &ersir; mani fil a threlom, nacha inill.

IS and sin atracht in t-ara &ersir; ro gab a &fdot;íaneirred araidechta immi. Ba dond &fdot;íaneirriud aradachta sin ro gabastar-som imbi a inar bláith bíannaide, is é étrom aérda, is é súata srebnaide, is é úaigthe osslethair, conná gebeth ar lúamairecht lám dó anechtair. Ro gabastar-som forbratt fai&ndot;g taris-sein anechtair dori&ndot;gni Simón Druí do ríg Rómán conda tarad Dair do Chonchobur conda tarat Conchobor do Choin Culaind co tarat Cú Chulaind dá araid. Ro gabastar in t-ara cétna a chathbarr círach clárach cetharchoir co n-ilur cech datha &ersir; cacha delba dara midgúallib sechtair. Ba somaissi dó-som sin &ersir; nírbo thortrommad. Tarraill a lám leis in gipni &ndot;dergbuide marbad land dergóir do bronnór bruthi dar or n-indeóna re étan do indchomartha araidechta secha thigerna. Ro gab idata aurslaicthi a ech &ersir; a del intlaissi ina desra. Ro gabastar a éssi astuda ech ina thúasri .i. aradna a ech ina láim chlí, re imchommus a araidechta.

Is and sin focheird a lúrecha iarnaidi intlaissi immo echraid congebethar dóib ó thaul co aurdorn do gaínib &ersir; birínib &ersir; slegínib &ersir; birchrúadib corbo bir&fdot;ocus cach fonnud issin charput sin corbo chonair letartha cach n-uille &ersir; cach n-ind &ersir; cach n-aird &ersir; cach n-airchind don charput sin. Is and sin focheird bricht comga tara echraid &ersir; tara chomalta connárbo léir do neoch issin dúnud íat &ersir; corbo léir dóib-sium cách issin dúnud sin. Ba deithbir ém cé focheirded-som innísin dáig ar bíth bátar teóra búada araidechta forind araid in lá sin .i. léim dar boilg &ersir; foscul &ndot;díriuch &ersir; immorchor &ndot;delind.

Is and sin ro gab in caur &ersir; in cathmílid &ersir; in t-innellchró Bodba fer talman, Cú Chulaind mac Sualtaim, ro gab a chatheirred catha &ersir; comraic &ersir; comlaind imbi. Ba don chatheirred catha sin &ersir; comraic &ersir; comlaind ro gab-som imbi secht cneslénti fichet cíartha clárda comdlúta bítís ba thétaib &ersir; rothaib &ersir; refedaib i custul ri gelchnes dó arnacha ndechrad a chond nach a chiall ó doficed a lúth láthair. Ro gabastar a chathchriss curad taris anechtair do chotutlethar crúaid coirtchide do &fdot;ormna secht &ndot;dam⋅eiched &ndot;dartada congabad dó ó thana a thaíb co tiug a oxaille. Ro bíth imbi ic díchur gaí &ersir; rend &ersir; iaernn &ersir; sleg &ersir; saiget, dáig is cumma focherdditis de &ersir; marbad de chloich nó charraic nó cho&ndot;gna ro chiulaitis. Is and sin ro gabastar a &fdot;úathbróic srebnaide sróil cona cimais de bánór bricc friá fri móethíchtur a medóin. Ro gabastar a dond&fdot;úathbróic &ndot;dondlethair &ndot;deg⋅úata do formna cethri &ndot;damseiched &ndot;dartada cona chathchris do cholomnaib ferb fua dara &fdot;úathróic srebnaide sróil sechtair. Iss and sin ro gabastar in rígníath a chatharm catha &ersir; comraic &ersir; comlaind. Ba don chatharm chatha sin ro gabastar a ocht claidbíni ima cholg &ndot;dét &ndot;drech⋅olus. Ro gabastar a ocht sleigíni imma sleig cóicrind. Ro gabastar a ocht ngothnata 'ma gothnait &ndot;dét. Ro gabastar a ocht clettíni 'ma deil chliss. Ro gabastar a ocht scíathu cliss imma chrommscíath &ndot;dubderg ina téiged torc taisselbtha ina thaul tárla cona bil aithgéir ailtnidi imgéir ina urthimchiull contescfad finna i n-agid srotha ar áithi &ersir; ailtnidecht &ersir; imgéiri. Inbaid fogníth in t-óclách fáeborchless di, is cumma imthescad dia scíath &ersir; dia ⋅leig &ersir; dá chlaideb. Is and sin ro gab a chírchathbarr catha &ersir; comlaind &ersir; comraic imma chend asa &ndot;gáired gáir cét n-óclách do ⋅íréigim cecha cúli &ersir; cecha cerna de, dáig is cumma congáiritis de bánanaig &ersir; bocánaig &ersir; geiniti glinne &ersir; demna aeóir ríam &ersir; úasu &ersir; ina thimchuill cach ed immatéiged re tesitin fola na míled na n-a&ndot;glond sechtair. Ro chres a cheltar chomga tharis don tlachtdíllat Tíre Tair&ndot;gire dobretha dó ó Manannán mac Lír ó ríg Thíre na Sorcha.

Is and sin cétríastarda im Choin Culaind co nderna úathbásach n-ilrechtach n-i&ndot;gantach n-anachnid de. Crithnaigset a chairíni imbi immar chrand re sruth nó immar boc⋅imind ri sruth cach ball &ersir; cach n-alt &ersir; cach n-inn &ersir; cach n-áge de ó mulluch co talmain. Ro lá sáebchless díbirge dia churp i mmedón a chracaind. Táncatar a thraigthe &ersir; a luirgne &ersir; a glúne co mbátar dá éis. Táncatar a ⋅ala &ersir; a orccni &ersir; a escata co mbátar riam remi. Táncatar tull&fdot;éthi a orcan co mbátar for tul a lurggan comba méitithir muldorn míled cech meccon dermár díbide. Sre&ndot;gtha toll&fdot;éithe a mullaig co mbátar for cóich a muneóil combá métithir cend meic mís cach mulchnoc dímór dírím dírecra dímesraigthe díbide.

And sin dori&ndot;gni cúach cera dia gnúis &ersir; dá agaid fair. Imsloic indara súil dó ina chend; iss ed mod dánas tarsed fíadchorr tagraim do lár a grúade a iarthor a chlocaind. Sescei&ndot;g a séitig co mboí fora grúad sechtair. Ríastarda a bél co urthrachda. Sre&ndot;gais in n-ól don fidba chnáma comtar inécnaig a inchróes. Táncatar a scoim &ersir; a thromma co mbátar ar eittelaig ina bél &ersir; ina brágit. Benais béim n-ulgaib leómain don charput úachtarach fora &fdot;orcli comba métithir moltcracand teóra &mdot;blíadan cech slamsrúam teined doniged ina bél asa brágit. Roclos bloscbéimnech a chride re chlíab immar glimnaig árchon i fotha nó mar leóman ic techta fo mathgamnaib. Atchessa na coinnle Bodba &ersir; na cidnélla nime &ersir; na haíble teined trichemrúaid i nnéllaib &ersir; i n-áeraib úasa chind re fiuchud na fergge fírgairbe itrácht úaso. Ra chasnig a &fdot;olt imma chend imar craíbred &ndot;dercscíath i mbernaid athálta. Céro craiteá rígaball fo rígthorud immi, is ed mod dá rísad ubull díb dochum talman taris acht ro sesed ubull for cach n-óen&fdot;inna and re frithchassad na ferge atracht da &fdot;olt úaso. Atracht in lónd láith asa étun comba sithethir remithir áirnem n-ócláig. Airddithir remithir tailcithir tressithir sithithir seólchrand prímlu&ndot;gi móre in bunne díriuch dond&fdot;ola atracht a fírchléithe a chendmullaig i certairddi co nderna dubchíaich &ndot;druídechta de amal chíaich de rígbruidin in tan tic rí dia tenecur hi fescur lathi gemreta.

Iarsin ríastrad sin ríastarda im Choin Culaind iss and sin dorroeblai&ndot;g ind err gaiscid ina chathcharpat serda cona erraib iarnaidib, cona &fdot;áebraib tanaidib, cona baccánaib &ersir; cona birchrúadib, cona thairbirib níath, cona glés aursloicthi, cona thar&ndot;gib gaíthe bítis ar fertsib &ersir; iallaib &ersir; fithisib &ersir; &fdot;olomnaib dun charput sin.

Is and sin focheirt torandchless cét &ersir; torandchles dá cét &ersir; torandchless trí cét &ersir; torandchless cethri cét, &ersir; tarassair aice for torandchless cóic cét úair nírbo &fdot;uráil leis in comlín sin do thuitim leis ina chétchumscli &ersir; ina chétchomli&ndot;g catha for cethri chóicedaib Hérend. Ocus dotháet ass fón cumma sin do innsaigid a námat &ersir; dobreth a charpat mórthimchell cethri n-ollchóiced &ndot;Hérend amaig anechtair, &ersir;dosbert seól trom fora charpat. Dollotar rotha iarnaidi in charpait hi talmain corbo leór do dún &ersir; do dai&ndot;gen feib dollotar rotha iarnaide in charpait i talmain, úair is cumma atraachtatar cluid &ersir; coirthe &ersir; carrge &ersir; táthlecca &ersir; murgrian in talman aird i n-aird frisna rothaib iarnaidib súas sell sechtair. Is airi focheird in circul &mdot;Bodba sin mórthimchell chethri n-ollchóiced &ndot;Hérend ammaig anechtair arná teichtis úad &ersir; arná scaíltís immi co tórsed forro re tenta fritharggain na maccraide forro. Ocus dotháet issin cath innond ar medón &ersir; fálgis fálbaigi móra de chollaib a bidbad mórthimchell in t⋅lóig ammaig annechtair, &ersir; dobert fóbairt bidbad fo bidbadaib forro co torcratar bond fri bond &ersir; méide fri méide, ba sé tiget a colla. Dosrimchell aridisi fa thrí in chruth sin co farggaib cossair sessir impu fá mórthimchell .i. bonn tríir fri méide tríir fócúairt timchell immon dúnad. Conid Seisrech Bresslige a ainm issin Táin, &ersir; iss ed tres &ndot;dírime na Tána .i. Sesrech Breslige &ersir; Im⋅lige Glennamnach &ersir; in cath for Gárich &ersir; Irgáirich, acht ba cumma cú &ersir; ech &ersir; duine and. Iss ed atberat araile ro fích Lug mac Eithlend la Coin Culaind Sesrig &mdot;Bresslige.

Nicon &fdot;ess a árim &ersir; ní chuma&ndot;gar a rím cia lín dorochair and do dáescar⋅lóg acht ro rímthé a tigerna nammá. It é in so sís a n-anmand-side .i. Dá Chrúaid, dá Chalad, dá Chir, dá Chíar, dá Éicell, trí Cruimm, trí Curaid, tri Combirgi, cethri Feochair, cethri Furachair, cethri Caiss, cethri Fotai, cóic Caurith, cóic Cermain, cóic Cobthaig, sé Saxain, sé Dauich, sé Dáiri, secht Rochaid, secht Rónáin, secht Raurthig, ocht Rochlaid, ocht Rochthauid, ocht Rinnaich, ocht Mulaig, noí &ndot;Daigith, noí &ndot;Dáiri, noí &ndot;Damaich, deich Féic, deich Fiachaig, deich Feidlimid. Deich ríg ar sé fichtib ríg ro bí Cú Chulaind issin Bresslig Móir Maige Murthemne. Díríme imorro archena di chonaib &ersir; echaib &ersir; mnáib &ersir; maccaib &ersir; mindóenib &ersir; drabar⋅lóg, ar nír érna in tres fer do &fdot;eraib Hérend cen chnáim leissi nó lethchind nó leth⋅úil do brissiud nó cen bithanim tria bithu betha.

DOtháet Cú Chulaind arnabárach do thaidbriud in tslóig &ersir; do thasbénad a chrotha álgin álaind do mnáib &ersir; bantrochtaib &ersir; andrib &ersir; ingenaib &ersir; &fdot;iledaib &ersir; áes dána, uair nír miad ná mais leis in dúaburdelb druídechta tárfás dóib fair in adaig sin riam reme. Is aire sin dano tánic do thasselbad a chrotha álgin álaind in lá sin.

Álaind ém in mac tánic and sin do thaisselbad a chrotha dona slúagaib .i. Cú Chulaind mac Sualtaim. Trí fuilt bátar fair: dond fri toinn, cróderg ar medón, mind órbuide ardatuigethar. Caín cocáirisi ind &fdot;uilt sin concuirend teóra im⋅rotha im chlaiss a chúlaid combo samalta &ersir; snáth ór⋅náith cachi finna faithmainech forscaílte forórda dígrais dúal&fdot;ota derscaigthech dathálaind dara formna síar sell sechtair. Cét cairches corcorglan do derggór órlasrach imma bráigit. Cét snáthéicne do charrmocul chummascda i timthacht fria chend. Cethri tibri cechtar a dá grúad .i. tibre buide &ersir; tibre úane &ersir; tibre gorm &ersir; tibre corcra. Secht &ndot;gemma de ruithin ruisc cechtar a dá rígrosc. Secht meóir cechtar a dá choss. Secht meóir cechtar a dá lám co &ndot;gabáil i&ndot;gni sebaicc, co forgabáil i&ndot;gne griúin ar cach n-aí fo leith díb.

Gabaid-som dano a díllut óenaig immi in láa sin. Baí dá étgud immi .i. fúan caín cóir corcra cortharach cóicdíabuil. Delgg find findarggait arna ecor d'ór intlaisse úasa bánbruinni gel immar bad lócharnn lán⋅olusta nád chumgaitis súli dóeni déscin ar gleórdacht &ersir; ar glainidecht. Cliabinar siric fria chness arna imthacma&ndot;g massi de chimsaib &ersir; chressaib &ersir; chorrtharaib óir &ersir; argit &ersir; &fdot;indruni, condriced go barrúachtur a dond&fdot;úathbróci donderggi míleta imme de sról ríg. Scíath dígrais dondchorcra fair co mbil argit óengil ina imthimchiull. Claideb órduirn intlassi bara chlíu. Gae fata fáeburglass re faga féig fóbarta co súanemnaib loga, 'co semmannaib findruine issin charput ina &fdot;arrad. Noí cind isindara láim dó &ersir; deich cind isin láim anaill, &ersir; ros croth úad risna slúagaib do chomartha a gascid &ersir; a e&ndot;gnama. Laigis Medb a heinech fa damdabaich scíath arnáras díbairged Cú Chulaind in lá sin.

Is and sin ra attchetar in ingenrad &fdot;iru Hérend 'ma tócbáil bar lébennaib scíath ás gúallib feróclách do thaidbriud chrotha Con Culaind. Ár rap i&ndot;gnad leó-som in delb álaind álgen atchondcatar in lá sin fair ic ath&fdot;éscain na duabordelbi dóescairi druídechta ra condcas fair inn adaig ríam reme.

Is and sin ra gab ét &ersir; elcmaire &ersir; imm&fdot;armat Dubthach Dáel Ulad imma mnaí &ersir; dabert comairle braith &ersir; trécthi Con Culaind dona slúagaib .i. cathetarnaid imme far cach leth ar co táetsad leó. Ocus rabert na briathra sa: Másu é in riastarde, betit colla dóene de, betit éigme de im lissu, betit buind ri harissu, betit brain ri brainessu. Betit corrthe de im lechta, bud fórmach do rigmartra. Ní maith fararlith in cath ar leirg risin fóendelach. Atchíu chruth inn &fdot;óendelaich, nóe cind leis i foendelaib, atchíu fadb leis 'na brétaig, deich cind ina ro⋅étaib. Atchíu forthócbat far mná a n-aidche ósna urgalá, atchíu-sa far rígain máir ná hérig dond im&fdot;orráin. Dámbad mé bad chomarlid da betís óic di cach leith, coro gartigtis a ré, mása é in riastarde. M.

Atchúala Fergus mac Róig aní sein &ersir; ba dimbág leis comairle braith Con Culaind do thabairt do Dubthach dona slúagaib, &ersir; rabretha trénlúa tarpech dá choiss úad riss co tarla darráib ra budin anechtair. Ocus ra &fdot;aismis &fdot;air na huli ulcu &ersir; écóra &ersir; &fdot;ell &ersir; mebol dori&ndot;gni ríam &ersir; íarum ra Ultaib &ersir; rabert na briathra and: Más é Dubthach Dóelte&ndot;ga ar cúl na slúag bosre&ndot;ga, nocho dergena nach maith ó geguin in n-ingenraid. Ferais écht &ndot;dochla &ndot;dogair, guin Fiachach meic Conchobuir, nocho cáeme rachlas dó, guin Charpri meic Fedilmtheo. Ní &fdot;laith Ulad nod chosna mac Lugdach meic Casruba, iss ed ragní ra dóenib, cách nas ruba ris faidib Ní maith ra lo&ndot;gis Ulad guin a meic nach allulach, costud Ulad danfor tí, consaífet far n-immirgi. Scérdait far n-óendili i fat re nUltaib acht co n-éirset, betit échta sceoil mára, betit rígna dérmára. Biait collai fó chossaib, Betit buind fri brannusa, Betit fáenscéith fri lerga, Bid tórmach na ndíberga. Atchíu ras furcbat far mná a &ndot;gnúis ásna hirgala, Atchíu bar rígain in máir, ní érig don imm&fdot;orráin Ní dergían gaisced nó gart a meic Lugdach gan nach láechdacht, ría ríg ní rúamnat renna más é Dubthach Dóelte&ndot;ga.'

Carpat Serda connice sin.

Is and sin ras fárraid óclách rodána do Ultu na slúagu dárbo chomainm Óengus mac Óenláime Gábe, &ersir; imsóe reme na slúagu a Modaib Loga risi ráter Lugmud in tan sa co Áth Da &Fdot;ert i Sléib &Fdot;úait. Iss ed marímat eólaig dámmad ar galaib óen&fdot;ir dosfístá Óengus mac Óenláime Gaibe ar co táetsaitis leis riam remáin reme ar galaib óen&fdot;ir. Ní hed ón dogníset-som itir acht dogníth cathetarnaid imme bar cach leth go torchair accu ac Áth Da &Fdot;ert i Sléib &Fdot;úait.

 Imroll Belaig Eóin and so innossa

IS and sin radechaid chucu-som Fiacha Fíaldána do Ultaib d'acallaim meic sethar a máthar, Mane Andóe de Chonnachtaib. Ocus is amlaid tánic-som &ersir; Dubthach Dóel Ulad maróen riss. Is amlaid tánic in Mane Andóe 'no &ersir; Dóche mac Mágach aróen riss. Á danaccaig in Dóche mac Mágach in Fiacha Fíaldána, tarlaic sleig fair fá chétóir co mboí tríana charait fadessin, tri Dubthach Dáel Ulad. Tarlaic in Fiacha Fíaldána sleig for Dóche mac Mágach co mbaí tríana charait badessin, tri Mane Andóe de Chonnachtaib. And sin atrubratar fir Hérend: Is imroll díbairgthi, bar íat-som, a tarla dona feraib, cách díb do guin a charat &ersir; a choibnesaim badessin.

Conid Imroll Belaig Eóin and sin. Ocus Imroll aile Belaig Eóin ainm aile dó 'no.

 Tuige im Thamon and so innossa

ANd sin ra ráidsetar fir Hérend ri Tamun drúth étgud Ailill &ersir; a imscimm n-órda do gabáil immi &ersir; techt farin n-áth bad &fdot;iadnaissi dóib. Ra gabastar-som 'no étgud nAilella &ersir; a immscimm órda immi &ersir; tánic barin n-áth bad &fdot;iadnaisi dóib. Ra gabsat fir Hérend ac cluchi &ersir; ac gredan is ac fochuitbiud imme. Is tuige im thamon duit-siu ám, a Thamuin drúith, bar íat-som, étgud nAilella &ersir; a imscim n-órda immut. Corop Tuigi im Thamon and sain. Dachonnaic Cú Chulaind é &ersir; indar leis i n-écmais a &fdot;essa &ersir; a eólais ba sé Ailill baí and fadessin, &ersir;bosreóthi cloich assa chrantabaill úad fair co n-art Tamun drúth can anmain barsinn áth i rrabi.

Corop Áth Tamuin and sin &ersir; Tugi im Thamon.

RA gabsat cethri ollchóicid Hérend dúnad &ersir; longphort acon chorthe i Crích Ross in n-aidchi sin. And sin conattecht Medb &fdot;iru Hérend im nech díb do chomlond &ersir; do chomrac ra Coin Culaind arnabárach. Iss ed atdeired cach fer: Níba missi, &ersir; Níba mé as mo magin. Ní dlegar cimbid dom chenéol.

And sin conattecht Medb &Fdot;ergus do chomlund &ersir; do chomrac ra Coin Culaind ar ros fémmid &fdot;iru Hérend. Nírbo chomadas dam-sa sain, bar Fergus, comrac ra gilla n-óc n-amulchach gan ulcha itir &ersir; ram dalta badessin, Cid trá acht a facessa Medb &Fdot;ergus co tromm, da &fdot;émmid gana comrac &ersir; gana comlund do gabáil do láim. Dessetar in n-aidchi sin and. Atraacht Fergus co moch arnabárach &ersir; tánic reme co áth in chomraic co airm i mbáe Cú Chulaind. Atchonnairc Cú Chulaind dá ⋅aigid é. Is fóenglinne dotháet mo phopa Fergus dom ⋅aigid-se. Ní &fdot;uil claideb i n-intiuch na lúe móre leis. - Fír dó-som. Bliadain riasin sceol sa tarraid Ailill Fergus ic techt i n-óentaid Medba arsind lettir i Crúachain &ersir; a chlaideb arsind lettir 'na &fdot;arrad, &ersir; tópacht Ailill in claideb assa intig &ersir; dobretha claideb craind dia inud, &ersir; dobert a bréthir ná tibred dó co tucad lá in chatha móir. -Cumma limm itir, a daltáin, bar Fergus, dáig giana beth claideb and so, nít ricfad-su &ersir; ní himmértha fort. Acht arinn airer &ersir; arinn altrom rabertus-sa fort &ersir; rabertatar Ulaid &ersir; Conchobor, teich romum-sa indiu i fiadnaisi fer &ndot;Hérend. Is lesc lim-sa innísin ám, bar Cú Chulaind, teiched ria n-óen&fdot;er for Táin Bó Cúalnge. Ní lesc ám duit-siu ón, bar Fergus, dáig techfet-sa remut-sa inbaid bus chréchtach crólinnech tretholl tú bar cath na Tána, &ersir; á theichfet-sa m'óenur, teichfit fir Hérend uile. Da baí dá mét rap áil do Choin Chulaind less Ulad do dénam co tucad a charpat d'indsaigid Con Culaind &ersir; co lluid na charat &ersir; tánic i mmadmaim &ersir; i teiched ó &fdot;eraib Hérend. Atchondcatar fir Hérend anísin. Ra theich romut! Ra theich remut, a &Fdot;erguis! bar cách. A lenmain! A lenmain, a &Fdot;erguis! bar Medb. Ná táet dít! Aicce ón omm. bar Fergus, nachas linub-sa secha so, dáig cid bec lib-si in cutrumma techid út rabertus-sa fair, ní thuc óen&fdot;er do &fdot;eraib Hérend in neoch conarnecar ris ar Táin Bó Cúalnge. Is aire-sin ná co rísat fir Hérend timchell ar galaib óen&fdot;ir, ní ricub-sa arís in fer cétna.

Conid Comrac Fergusa and sin.

 Cinnit Ferchon and so innossa

FErchú Lo&ndot;gsech ésen do Chonnachtaib, baí-side bar gail &ersir; bar fogail Ailella &ersir; Medba. Án ló ra gabsatar ríge ní thánic fecht 'na ndúnud ná slúagad ná hairc ná écen ná écendál acht ac argain &ersir; ac indred a críchi &ersir; a feraind dia n-éis. Is and barrecaibsium i n-airthiur Aí in tan sain. Dá &fdot;er déc bá ssed a lín. Racúas dó-som óen&fdot;er ac fostúd &ersir; ac imm&fdot;uirech cethri n-ollchóiced Hérend ó lúan taite ⋅amna co taite n-imbuilc ac marbad &fdot;ir ar áth cach laí díb &ersir; cét láech cach n-aidchi. Da mídair-sium a chomairle aice ra muntir. Cid bad &fdot;err dún in chomairle dagénmais, bar ésium, ná dul d'&fdot;ópairt ind &fdot;ir út fail ic fostúd &ersir; ac im&fdot;uirech cethri n-ollchóiced Hérend &ersir; a chend &ersir; a choscor do breith lind d'indsaigid Ailella &ersir; Medba. Cid mór d'olcaib &ersir; d'écóraib dari&ndot;gsem ri hAilill &ersir; ra Meidb, dagébam ar síd fair acht co táeth in fer sain lind. Is hí-sein comairle ba nirt leó-som, &ersir; táncatar rempo go airm i mbaí Cú Chulaind, &ersir; and úair tháncatar, ní fír fer ná comlond óen&fdot;ir ra damsatar dó acht imsáiset na dá feraib déc fóe fa chétóir. Imsóe Cú Chulaind friu-som 'no &ersir; eiscis a dá cend déc díb fá chétóir &ersir; sádis dá lia déc leó i talmain. Acus atbert cend cach fir díb bara lííc &ersir; atbert cend Ferchon Longsig 'no bara lííc.

Conid Cinnit Ferchon Longsig áit i fargab Ferchú Longsech a chend .i. Cennáit Ferchon.

IS and sin ra himráided ac feraib Hérend cia bad chóir do chomruc &ersir; do chomlund ra Coin Culaind ra húair na maitne muche arnabárach. Iss ed ra ráidsetar uile combad é Calatín Dána cona ⋅echt maccaib fichet &ersir; a úa Glass mac Delga. Is amlaid ra bátar-saide neim ar cach &fdot;ir díb &ersir; neim ar cach arm dá n-armaib, &ersir; ní theilged nech díb urchor n-imraill, &ersir; ní &fdot;uil bara fuliged nech díb, manbad marb a chétóir, rabad marb ria cind nómaide. Doragelta comada móra dóib arin comlund &ersir; arin comruc do dénam, &ersir; ra gabsat do láim a dénam &ersir; bad &fdot;iadnaisi d'&Fdot;ergus ra naidmthea sain, &ersir; ra &fdot;émmid tiachtain taris. Dáig iss ed ra ráidsetar corbo chomlund óen&fdot;ir leó Calatín Dána cona ⋅echt maccaib fichet &ersir; a úa Glass mac Delga, dáig iss ed ra ráidset corbo ball dá ballaib a mac &ersir; corbo irrand dá irrandaib &ersir; combad ra Calatín Dána sochraiti a chuirp fadessin.

Tánic Fergus reme dochum a phupla &ersir; a muntiri &ersir; rabert a osnad scísi bar aird. Is trúag lind in gním doníther imbárach and, bar Fergus. Garsa gním sain? bar a munter. Cú Chulaind do marbad, bar ésium. Uch! bar íat-som, cia marbas? Calatín Dána, bar ésium, cona ⋅echt maccaib &fdot;ichet &ersir; a úa Glass mac Delga. Is amlaid atát neim ar cach &fdot;ir díb &ersir; neim ar cach arm dá n-armaib, &ersir; ní &fdot;uil bara fuliged nech díb, munub marb a chétóir, nába marb ria cind nómaide, &ersir; ní &fdot;uil digsed dá &fdot;iss dam-sa bad &fdot;iadnaisi don chomlund &ersir; don chomroc &ersir; da berad a &fdot;iss dam mar da mairbfithea Cú Chulaind, ná tibrind mo bennachtain &ersir; m'eirred. Rachat-sa and, bar Fiachu mac Fir Aba. Dessetar and in n-aidchi sin. Atraacht Calatín Dána co moch arnabárach cona ⋅echt maccaib fichet &ersir; a úa Glass mac Delga, &ersir; táncatar rempo co hairm i mbáe Cú Chulaind, &ersir; tánic 'no Fiacho mac Fir Aba. Ocus án úair ránic Calatín co airm i mbáe Cú Chulaind, tarlaicset a nnóe &ndot;gae fichet fair a chétóir &ersir; ní dechaid urchur n-imruill díb secha. Dori&ndot;gni Cú Chulaind fáebarchless don scíath comdas ralatar uile coa mbolgánaib 'sin scíath. Acht nírb urchur n-imruill dóib-sium sain, nír &fdot;ulig &ersir; nír &fdot;orderg gae díb fair-sium. Is and sin barróisc Cú Chulaind in claidiub assa intiuch Bodba d'imscothad na n-arm &ersir; d'immétrommugud in scéith fair. I céin ra buí-seom aice-sain, ra ethsat-som chuce &ersir; ra ⋅áidsetar na nóe &ndot;des&ndot;durnu fichet i nn-óen&fdot;echt ina chend. Da chúrsatar-sun &ersir; ra chrommsatar leó é co tarla a gnúis &ersir; a aged &ersir; a einech ra grian &ersir; ra ganem inn átha. Rabert-sun a rucht míled bar aird &ersir; a iachtad n-écomlaind connach baí d'Ultaib i mbethaid do neoch donárbo chotlud ná cúala. And-saic dariacht Fiacha mac Fir Aba dá ⋅aigid &ersir; atconnairc aní sin, &ersir; tánic a ell chondailbi &fdot;air, &ersir; barróisc in claideb asa intiuch Bodba &ersir; rabert béim dóib coro scoth a nóe &ndot;des&ndot;durnu fichet d'óenbulli díb co torchratar uile dara n-aiss ra dichracht ind &fdot;edma &ersir; in gremma i rrabatar.

Túargaib Cú Chulaind a chend &ersir; ra theilg a anáil &ersir; rabert a osnaid scísi fair anechtair &ersir; rachonnaic intí ra &fdot;óir é. Is teóir i n-éim, a derbchomalta, bar Cú Chulaind. Cid teóir i n-éim duit-siu é, níba teóir a n-éim dúnni, dóig ra fuilemm trichait chét i n-as dech clainne Rudraige i ndúnud &ersir; i llongphurt fer &ndot;Hérend &ersir; rarbérthar uile fa gin gae &ersir; chlaidib, cid bec lat-su in béim ra benas-sa, mad dia festar forund é. Tiur-sa bréthir, bar Cú Chulaind, ó thúargabusa mo chend &ersir; ára thelggius m'anál, acht mana derna badessin scél fort, nach nech díb-siút dagéna fadesta. Is and sin imsóe Cú Chulaind friu &ersir; ra gab bara slaide &ersir; bara slechtad coros cuir úad 'na n-ágib minta &ersir; 'na cethramthanaib fodalta ar fut inn átha sair &ersir; siar. Ra étlá óen&fdot;er díb úad i mmunigin a retha i céin ra buí-sium ac díchennad cháich .i. Glas mac Delga. Ocus rabert Cú Chulaind sidi friss &ersir; tánic reme timchell pupla Ailella &ersir; Medba, &ersir; ní arnecair úad a ráda acht Fiach! fiach! tráth rabert Cú Chulaind béim dó co tópacht a chend de.

Is troit ra báss risin fer út, bar Medb. Gá fíach sút ra imráid, a &Fdot;erguis? Nád &fdot;etar, bar Fergus, acht meni dlessad &fdot;íachu do neoch 'sin dúnud &ersir; 'sin longphurt. Is íat ra boí ara ari. Acht atá ní chena, bar Fergus, is fíach fola &ersir; feóla dó-som é. Atiur-sa bréthir chena, bar Fergus, is innossa ra íctha a &fdot;éich uile i n-óen&fdot;echt riss.

Darochair Calatín Dána bán cóir sin ra Coin Culaind cona ⋅echt maccaib fichet &ersir; a úa Glass mac Delga. Conid marthanach ar lár inn átha fóss in chloch 'ma ndernsat a sróengal &ersir; a n-imresón. Inad elta a claideb inti &ersir; a &ndot;glúni &ersir; a n-ullend &ersir; erlanna a sleg. Conid Fuil Iairn ra Áth &Fdot;ir Diad aníar ainm inn átha. Is aire atberar Fuil Iairn ris dáig báe fuil dar fáebor and.

Conid Comrac Clainne Calatín connice sin.

 Comrac &Fdot;ir Dead in so

IS and sin ra imráided oc feraib Hérend cia bad chóir do chomlond &ersir; do chomrac ra Coin Culaind ra húair na maitni muchi arnabárach. Iss ed ra ráidsetar uile combad é Fer Diad mac Damáin meic Dáre, in mílid mórchalma d'&fdot;eraib Domnand. Dáig ba cosmail &ersir; ba comadas a comlond &ersir; a comrac. Ac óenmummib darónsat gnímrada gaile &ersir; gascid do &fdot;oglaim, ac Scáthaig &ersir; ac Úathaig &ersir; ac Aífe. Ocus ní baí immarcraid neich díb ac araile acht cless in gae bulga ac Coin Culaind. Cid ed ón ba co&ndot;ganchnessach Fer Diad ac comlund &ersir; ac comrac ra láech ar áth 'na agid-side.

Is and sin ra faíttea fessa &ersir; techtaireda ar cend &Fdot;ir Diad. Ra érastar &ersir; ra éittchestar &ersir; ra repestar Fer Diad na techta sin &ersir; ní thánic leó dáig ra&fdot;itir aní 'ma rabatar dó, do chomlond &ersir; do chomrac re charait, re chocle &ersir; re chomalta, re Coin Culaind mac Sualtaim, &ersir; ní thánic leó. Is and sin faítte Medb na drúith &ersir; na glámma &ersir; na crúadgressa ar cend &Fdot;ir Diad ar co nderntaís teóra áera sossaigthe dó &ersir; teóra glámma dícend go tócbaitís teóra bolga bara agid, ail &ersir; anim &ersir; athis, murbud marb a chétóir combad marb re cind nómaide, munu thísed. Tánic Fer Diad leó dar cend a enig, dáig ba hussu les-sium a thuttim do gaib gaile &ersir; gascid &ersir; e&ndot;gnama ná a thuttim de gaaib aíre &ersir; écnaig &ersir; imdergtha. Ocus á daríacht, ra fíadaiged &ersir; ra fritháled é &ersir; ra dáled lind soóla sochaín somesc fair gurbo mesc medarchaín é, &ersir; ra gelta comada móra dó arin comlond &ersir; arin comrac do dénam .i. carpat cethri secht cumal &ersir; timthacht dá fer déc d'étgud cacha datha &ersir; comméit a &fdot;eraind de mín Maige hAí gan cháin gan chobach, gan dúnad, gan slúagad gan écendáil dá mac &ersir; dá úa &ersir; dá iarmúa go brunni &mdot;brátha &ersir; betha, &ersir; Findabair d'óenmnaí &ersir; in t-eó óir báe i mbrutt Medba fair anúas.

Is amlaid ra baí Medb 'gá ráda &ersir; rabert na briathra and &ersir; ra &fdot;recair Fer Diad: [M.:]Rat fia lúach mór &mdot;buinne, rat chuit maige is chaille, ra saíre do chlainne á 'ndiu co tí bráth. A &Fdot;ir Diad meic Damáin, eirggi guin is gabail, 'tetha ás cech anáil, cid duit gana gabáil aní gabas cách? [F.D.:]Ní géb-sa gan árach dáig ním láech gan lámach, bud tromm form imbárach, bud fortrén in feidm. Cú dán comainm Culand, is amnas in urrand, ní &fdot;urusa a &fdot;ulang, bud tairpech in teidm. [M.:]Rat fíat laích rat láma. noco raga ar dála, sréin &ersir; eich ána dabertatar rit láim. A &Fdot;ir Diad inn ága, dáig isat duni dána, dam-sa bat fer gráda sech cách gan nach cáin. [F.Dead:]Ní rag-sa gan rátha do chluchi na n-átha, méraid co llá &mdot;brátha go mbruth is co mbríg. Noco géb ge ésti, gera beth dom résci, gan gréin &ersir; ésci la muir &ersir; tír. [M.:]Gá chan duit a &fdot;uirech, naisc-siu gorbat buidech for deiss ríg is ruirech, doragat rat láim. Fuil sund nachat tuilfea, rat &fdot;ia cach ní chungfea. dáig rafess co mairbfea in fer thic it dáil. [F.D.:]Ní géb gan sé curu, níba ní bas lugu, sul donéor mo mudu i mbail i mbíat slúaig. Dánam thorrsed m'ardarc. cinnfet cuncup comnart, co ndernur in comrac ra Coin Culaind crúaid. [M.:]Cid Domnall ná Charpre ná Níamán án airgne, gid íat lucht na bairddne, rot fíat-su gid acht. Fonasc latt ar Morand, mad áill latt a chomall, naisc Carpre mín Manand, is naisc ar dá macc. [F.D.:]A Medb co mét &mdot;búafaid, nít chredb caíne núachair, is derb is tú is búachail ar Crúachain na clad. Ard glór is art gargnert, domroiched sról santbrecc, tuc dam th'ór is t'arget dáig ro fairgged dam. [M.:]Nach tussu in caur codnach dá tiber delgg &ndot;drolmach? Ó'ndiu co tí domnach níba dál bas sía. A laích blatnig bladmair, cach sét cáem ar talmain dabérthar duit amlaid, is uili rot fía. R. Finnabair na fergga, rígan íarthair Elgga, ar &ndot;díth Chon na Cerdda, a &Fdot;ir Diad, rot fía. R.

Is and sain rasiacht Medb máeth n-áraig bar Fer &ndot;Diad im chomlond &ersir; im chomrac ra sessiur curad arnabárach ná im chomlond &ersir; im chomrac ra Coin Culaind a óenur dámbad assu leiss. Rasiacht Fer Diad máeth n-áraig &fdot;urri-si, nó andar leis, im chur in t⋅essir chétna imna comadaib ra gellad dó do chomallud riss mad dá tóetsad Cú Chulaind leiss.

And sain ra gabait a eich d'&Fdot;ergus &ersir; ra hindled a charpat, &ersir; tánic reme co airm i mbaí Cú Chulaind dá innisin dó sain. Firiss Cú Chulaind fálti riss. Mo chen do thíchtu, a mo phopa &Fdot;erguis, bar Cú Chulaind. Tarissi lim inní inn fálti, a daltáin, bar Fergus, acht is dó radechad-sa dá innisin duit intí rotháet do chomlond &ersir; do chomruc rutt re húair na maitne muche imbárach. Clunem-ni latt didiu, bar Cú Chulaind. Do chara féin &ersir; do chocle &ersir; do chomalta, t'&fdot;er comchliss &ersir; comgascid &ersir; comgníma, Fer Diad mac Damáin meic Dáre, in mílid mórchalma d'&fdot;eraib Domnand. Attear ar cobais, bar Cú Chulaind, ní 'na dáil dúthracmar ar cara do thuidecht. Is aire-sein iarum ale, bar Fergus, ara n-airichlea &ersir; ara n-airelma, dáig ní mar chách conarnecar comlund &ersir; comrac riut for Táin Bó Cúalnge don chur sa Fer Diad mac Damáin meic Dáre. Attú-sa sund ám, bar Cú Chulaind, ac fostud &ersir; ac im&fdot;urech cethri n-ollchóiced &ndot;Hérend ó lúan taite ⋅amna co tate imbuilg, &ersir; ní rucus traig techid re n-óen&fdot;er risin ré sin &ersir; is dóig lim ní mó bérat remi-sium. Acus is samlaid ra baí Fergus gá rád 'gá báeglugud &ersir; rabert na briathra &ersir; ra &fdot;recair Cú Chulaind: [F.:]A Chú Chulaind, comal &ndot;glé, atchíu is mithig duit éirge, atá sund chucut ra feirg Fer Diad mac Damáin drechdeirg. [C.C.:]Atú-sa sund, ní seól se&ndot;g, ac trénastud fer &ndot;Hérend. Ní rucus for teched traig ar apa chomlund óen&fdot;ir. [F.:]Amnas in fer dalae feirg as luss a chlaidib cródeirg, cnes co&ndot;gna im &Fdot;er &ndot;Diad na ndro&ndot;g, ris ní geib cath ná comlond. [C.C.:]Bí tost, ná tacair do scél, a &Fdot;erguis na n-arm n-imthrén, dar cach ferand, dar cach fond dam-sa nochon écomlond. [F.:]Amnas in fer, fichtib gal, nochon &fdot;urusa a thróethad, nert cét 'na churp, calma in mod, nín geib rind, nín tesc fáebor. [C.C.:]Mad dia comairsem bar áth, missi is Fer Diad gascidgnáth. níba é in scarad gan sceó, bud ferggach ar fáebargleó. [F.:]Rapad &fdot;err lem andá lúag, a Chú Chulaind chlaidebrúad. combad tú raberad sair coscur &Fdot;ir Diad díummasaig. [C.C.:]Atiur-sa bréthir co mbáig gen com maith-se oc immarbáig. is missi búadaigfes de bar mac &ndot;Damáin meic Dáre. [F.:]Is mé targlaim na slúagu sair, lúag mo ⋅áraigthe d'Ultaib, lim tháncatar á tírib a curaid, a cathmílid. [C.C.:]Munbud Chonchobor 'na chess, rápad chrúaid in comadchess, ní thánic Medb Maige in Scáil turus ríam bad mó congáir. [F.:]Ra fail gním is mó bard láim, gleó ra Fer &ndot;Diad mac &ndot;Damáin. Arm cruaid catut cardda raind bíd acut, a Chú Chulaind. A.

Tánic Fergus reme dochum &ndot;dúnaid &ersir; longphuirt. Luid Fer Diad dochum a pupla &ersir; a muntiri &ersir; rachúaid dóib máeth n-áraig do tharrachtain do Meidb fair im chomlond &ersir; im chomrac ra sessiur curad arnabárach ná im chomlund &ersir; im chomrac ra Coin Culaind a óenur diambad assu leiss. Dachúaid dóib 'no máeth n-áraig do tharrachtain dó-som for Meidb im chuir in t⋅essir churad chétna imna comadaib ra gellad dó do chomallad riss mad dá táetsad Cú Chulaind leiss.

Nírdar subaig sámaig sobbrónaig somenmnaig lucht puible Fir Diad in n-aidhchi sin acht rapsat dubaig dobbrónaig domenmnaig, dóig rafetatar airm condricfaitis na dá curaid &ersir; na dá chliathbernaid chét co táetsad cechtar díb and nó co táetsaitís a ndís, &ersir; dám nechtar díb, dóig leó-som gombad é a tigerna féin. Dáig níba réid comlond nó comrac ra Coin Culaind for Táin Bó Cúalnge.

Ra chotail Fer Diad tossach na haidchi co rothromm, &ersir; á thánic deired na haidchi rachúaid a chotlud úad &ersir; raluid a mesci de. Ocus da baí ceist in chomlaind &ersir; in chomraic fair, &ersir; ra gab láim ara araid ara &ndot;gabad a eocho &ersir; ara n-indled a charpat. Ra gab in t-ara 'gá imthairmesc imme.Rapad &fdot;err dúib anad iná dul and sin, ar se in gilla. Bí tost dín, a gillai, ar Fer Diad. Ocus is samlaid ra boí 'gá rád &ersir; rabert na bríathra and &ersir; ra frecair in gilla: Tiagam issin dáil-sea do chosnam ind &fdot;ir-sea go rrísem in n-áth-sa, áth fors &ndot;géra in Badb. I comdáil Con Culaind, dá guin tre chreitt cumai&ndot;g go rruca thrít urraind corop de bus marb. Rapad &fdot;err dúib anad, níba mín far magar, biaid nech diamba galar, bar scarad bud snéid. Techt i ndáil ailt Ulad, is dál dia mbia pudar, is fata bas chuman, mairg ragas in réim. Ní cóir ana rádi, ní hopair niad náre, ní dlegar dín ále, ní anfam fad dáig. Bí tost dín, a gillai. Bid calma ár síst sinni, ferr teinni ná timmi, tiagam isin dáil.

Ra gabait a eich Fir Diad &ersir; ra indled a charpat &ersir; tánic reme co áth in chomraic, &ersir; ní thánic lá cona lán⋅oilsi dó and itir. Maith a gillai, bar Fer Diad, scar dam fortcha &ersir; forgemen mo charpait fóm and so coro tholiur mo thromthairthim súain &ersir; chotulta and so, dáig níra chotlus deired na haidchi ra ceist in chomlaind &ersir; in chomraic. Ra scoir in gilla na eich. Ra díscuir in carpat fóe. Toilis a thromthairthim cotulta fair.

Imthúsa Con Culaind sunda innossa: ní erracht-side itir co tánic láa cona lán⋅oilse dó dáig ná hapraitis fir Hérend is ecla nó is úamun dobérad &fdot;air mad dá n-éirged. Ocus ó thánic láa cona lán⋅olsi, ra gab láim ara araid ara &ndot;gabad a eocho &ersir; ara n-indled a charpat. Maith a gillai, bar Cú Chulaind, geib ar n-eich dún &ersir; innill ar carpat dáig is mochérgech in láech ra dáil 'nar &ndot;dáil, Fer Diad mac Damáin meic Dáre. Is gabtha na eich, iss innilti in carpat. Cind-siu and &ersir; ní tár dot gasciud.

Is and sin cininis in cur cetach clessamnach cathbúadach claidebderg, Cú Chulaind mac Sualtaim, ina charpat. Gura gáirsetar imme boccánaig &ersir; bánanaig &ersir; geniti glinne &ersir; demna aeóir, dáig dabertis Túatha Dé Danand a &ndot;gáriud immi-sium combad móti a gráin &ersir; a ecla &ersir; a urúad &ersir; a urúamain in cach cath &ersir; in cach cathroí, in cach comlund &ersir; in cach comruc i téiged.

Nírbo chian d'araid &Fdot;ir Diad co cúala inní in fúaim &ersir; an fothram &ersir; in fidrén &ersir; in toirm &ersir; in torann &ersir; in sestanib &ersir; in sésilbi .i. sceldgur na scíath cliss &ersir; slicrech na sleg &ersir; glondbéimnech na claideb &ersir; bressimnech in chathbarr &ersir; drongar na lúrigi &ersir; imchommilt na n-arm, dechraidecht na cless, téteinmnech na tét &ersir; núallgrith na roth &ersir; culgaire in charpait &ersir; basschaire na n-ech &ersir; trommchoblach in churad &ersir; in chathmíled dochum inn átha dá ⋅aigid.

Tánic in gilla &ersir; forromair a láim fora thigerna. Maith a &Fdot;ir Diad, bar in gilla, comérig &ersir; atáthar sund chucut dochum inn átha. Ocus rabert in gilla na briathra and: Atchlunim cul carpait ra cui&ndot;g n-álaind n-argait, is fúath fir co forbairt ás droich carpait chrúaid. Dar Bregross, dar Braine, foche&ndot;gat in slige, sech bun Baile in Bile is búadach a mbúaid. Is cú airgdech aiges, is carptech glan geibes, is seboc sáer slaidess a eocho fadess. Is cródatta in cua, is demin donrua, rafess, níba tua, dobeir dún in tress. Mairg bías isin tulaig ar cind in chon cubaid, barrar&ndot;gert-sa ánuraid ticfad giped chuin. Cú na hEmna Macha, cú co ndeilb cach datha, cú crichi, cú catha, dochlunim, rar cluin. At.

Maith a gillai, bar Fer Diad, gá fáth ma ra molais in fer sain ó thánac ót tig? Ocus is súail nach fatha conais dait a romét ros molais, &ersir; barair&ndot;gert Ailill &ersir; Medb dam-sa go táetsad in fer sain lemm, &ersir; dáig is dar cend lúage lochērthair lem-sa co llúath é &ersir; is mithig in chobair. Ocus rabert na briathra and &ersir; ra &fdot;recair in gilla: Is mithig in chabair, bí tost dín, nach &mdot;bladaig, nárbu gním ar codail dáig ní bráth dar brúach. Má 'tchí churaid Cúal&ndot;ge co n-adabraib úalle, dáig is dar cend lúage lochērthair co llúath. Má 'tchím curaid Cúal&ndot;ge co n-adabraib úalle, ní 'r teiched téit úanne acht is cucaind tic. Reithid is ní romall, gid rogáeth ní rogand, mar usci d'&fdot;orall ná mar thoraind tricc. Súail nach fotha conais a romét ras molaiss, gá fáth 'ma ra thogais ó thánac ót tig? Iss innossa thócbait, atát acá &fdot;úacairt, ní thecat dá &fdot;úapairt acht mad athig mith. M.

Nírbo chían d'araid Fir Diad dia mboí and co facca ní, in carpat caín cúicrind cethirrind go llúth go llúais go lángliccus, go pupaill úanide, go creit chráestana chráestírim chlessaird cholg&fdot;ata churata, ar dá n-echaib lúatha lémnecha ómair bulid bedgaig bolg⋅róin uchtlethna beochridi blénarda basslethna cosscháela forttréna forráncha fúa. Ech líath leslethan lugléimnech lebormo&ndot;gach fándara chui&ndot;g don charput. Ech dub dúalach dulbrass druimlethan fán chui&ndot;g anaill. Ba samalta ra sebacc dá chlaiss i lló chrúadgaíthi ná ra sidi répgaíthi erraig i lló mártai dar muni machairi ná ra tétag n-allaid arna chétglúasacht do chonaib do chétroí dá ech Con Culaind immon carpat, marbad ar licc áin tentidi co crothsat &ersir; co mbertsat in talmain ra tricci na dírma.

Acus daríacht Cú Chulaind dochum inn átha. Tarassair Fer Diad barsan leith descertach ind átha. Dessid Cú Chulaind barsan leith túascertach. Firis Fer Diad fáilte fri Coin Culaind. Mo chen do thíchtu, a Chú Chulaind, bar Fer Diad. Tarissi lim ní ind &fdot;álti mad costráthsa, bar Cú Chulaind, &ersir; indiu ní dénaim tarissi de chena. Acus a &Fdot;ir Diad. bar Cú Chulaind, rapo chóru dam-sa fálti d'&fdot;erthain frit-su ná dait-siu a &fdot;erthain rum-sa, dáig is tú daríacht in crích &ersir; in cóiced i tú-sa, &ersir; níra chóir duit-siu tíchtain do chomlund &ersir; do chomrac rim-sa &ersir; rapa chóru dam-sa dol do chomlond &ersir; do chomrac rut-sa, dáig is romut-sa atát mo mná-sa &ersir; mo meic &ersir; mo maccáemi, m'eich &ersir; m'echrada, m'albi &ersir; m'éiti &ersir; m'indili. Maith a Chú Chulaind, bar Fer Diad, cid rot tuc-su do chomlund &ersir; do chomrac rim-sa itir? Dáig dá mbámmar ac Scáthaig &ersir; ac Úathaig &ersir; ac Aífi, is tussu ba forbfer frithálma dam-sa .i. ra armad mo ⋅lega &ersir; ra déirged mo lepaid. Is fír ám sain ale, bar Cú Chulaind. Ar óice &ersir; ar oítidchi donín-sea duit-siu, &ersir; ní hí sin tuarascbáil bá tú-sa indiu itir, acht ní &fdot;il barsin bith láech nach di&ndot;géb-sa indiu.

Acus iss and sin ferais cechtar n-aí díb athchossán n-athgér n-athcharatraid ráraile. Acus rabert Fer Diad na briathra and &ersir; ra &fdot;recair Cú Chulaind: Cid rat tuc, a Chúa, do throit ra níaid núa? Bud cróderg da chrúa ás análaib th'ech. Mairg tánic do thurus, bud atód ra haires, ricfa a less do legess, mad dá rís do thech. Dodechad ré n-ócaib im torc trethan trétaig, re cathaib, re cétaib, dot chur-su fán lind, d'&fdot;eirg rut is dot &fdot;romad bar comrac cét conar corop dait bas fogal do chosnom do chind. Fail sund nech rat méla, is missi rat géna dáig is dím facríth. Cronugud a curad i fiadnassi Ulad, gorop cian bas chuman, gorop dóib bus díth. Car cinnas condricfam? In ar collaib cneittfem? Gid leind rarrficfam do chomrac ar áth? Inn ar claidbib crúadaib, ná 'n ar rennaib rúadaib, dot ⋅laidi rit ⋅lúagaib má thánic a thráth? Re funiud re n-aidche mádit éicen airrthe, comrac dait re Bairche níba bán in gleó. Ulaid acot gairm-siu, ra &ndot;gabastar aillsiu, bud olc dóib in taidbsiu, rachthair thairsiu is treó. Datrála i mbeirn &mdot;báegail, tánic cend do ⋅áegail, imbérthair &fdot;ort fáebair, níba fóill in fáth. Bud mórglonnach bías, condricfa cach días, níba tóesech trías tú á' ndiu go tí bráth. Beir ass dín do robud, is tú is brassi for domon, nít fía lúag ná logud, nídat doss ós duss. Is missi rat&fdot;itir, a chride ind eóin ittig, at gilla co &ndot;gicgil, gan gasced, gan gus. Dá, mbámmar ac Scáthaig a llus gascid gnáthaig, is aróen imréidmís, imthéigmís cach fích. Tú mo chocne cride, tú m'aiccme, tú m'&fdot;ine, ní &fdot;úar riam bad dile, ba dursan do díth. Romór fácbai th'einech conná dernam deibech, siul gairmes in cailech biaid do chend ar bir. A Chú Chulaind Cúal&ndot;ge, rot gab baile is búadre, rot fía cach olc úanne, dáig is dait a chin. C.

Maith a &Fdot;ir Diad, bar Cú Chulaind, nír chóir duit-siu tíachtain do chomlund &ersir; do chomrac rum-sa trí indlach &ersir; etarchossaít Ailella &ersir; Medba, &ersir; cach óen tánic, ní ruc búaid ná bissech dóib &ersir; darochratar limm-sa. Acus ní mó béras búaid ná, bissech duit-siu &ersir; rafáethaisiu limm.

Is amlaid ra baí 'gá rád &ersir; rabert na briathra &ersir; ra gab Fer Diad clostecht fris: Ná, tair chucum a laích láin, a &Fdot;ir Diad, a meic Damáin, is messu duit na mbía de contirfe brón sochaide. Ná tair chucum dar fír cert, is lim-sa atá do thiglecht, cid ná breth and dait nammá mo gleó-sa ra míleda? Nachat mucled ilar cless girsat corcra co&ndot;ganchness, inn ingen asa taí oc báig, níba lett, a meic Damáin. Findabair ingea Medba, gé beith d'&fdot;ebas a delba, in ingen gid cáem a cruth nochos tibrea re cétluth. Fi&ndot;dabair ingen in ríg, in dráth atberar a fír, sochaide 'ma tart bréic &ersir; do loitt do lethéit. Ná briss &fdot;orm lugi gan &fdot;ess, ná bris chíg, ná briss cairdess, ná briss bréthir báig, ná tair chucum, a laích láin. N. Ra dáled do choícait láech in ingen, ní dál dimbáeth; is limm-sa ra faíd a llecht, ní rucsat úaim acht crandchert. Giara maess menmnach Fer Báeth acá mbaí teglach dagláech, gar úar gur &fdot;urmius a bruth, ra marbus din óenurchur. Srubdaire serb seirge a gal, ba rúnbale na cét &mdot;ban, mór a bladalt ra baí than, nír anacht ór ná étgad. Dámbad dam ra naidmthea in bein rís tib cend na cóiced cain, nocho dergfaind-se do chlíab tess ná túaid ná thíar ná tair. N.

Maith a &Fdot;ir Diad, bar Cú Chulaind, is aire sin nára chóir duit-siu tíachtain do chomlund &ersir; do chomruc rim-sa dáig dá mbámmar ac Scáthaig &ersir; ac Úathaig &ersir; ac Aífe, is aróen imthéigmís cach cath &ersir; cach cathroí, cach comlund &ersir; cach comrac, cach fid &ersir; cach fásach, cach dorcha &ersir; cach díamair. Acus is amlaid ra baí 'gá ráda &ersir; rabert na briathra and: r. Ropar cocle cridi, ropar cáemthe caille, ropar fir chomdéirgide, contulmis tromchotlud ar trommníthaib i críchaib ilib echtrannaib; aróen imréidmís, imthéigmís cach fid, forcetul fri Scáthaig. r. A Chú Chulaind cháemchlessach ra chindsem ceird comdána, ra chlóiset cuir caratraid, bocritha do chétguine, ná cumnig in comaltus, a Chúa nachat chobradar, a Chúa nachat chobrathar.

Ro&fdot;ata atám amlaid seo badesta, bar Fer Diad, &ersir; gá gasced ara ragam indiu, a Chú Chulaind? Lat-su do roga gascid chaidchi indiu, bar Cú Chulaind, dáig is tú daríacht in n-áth ar tús. Indat mebair-siu itir, bar Fer Diad, isna airigthib gascid danímmís ac Scáthaig &ersir; ac Úathaig &ersir; ac Aífe? Isamm mebair ám écin, bar Cú Chulaind. Masa mebair, tecam.

Dachúatar bara n-airigthib gascid. Ra gabsatar dá scíath chliss chomardathacha &fdot;orro &ersir; a n-ocht ocharchliss &ersir; a n-ocht clettíni &ersir; a n-ocht cuilg &ndot;dét &ersir; a n-ocht &ndot;gothnatta néit. Imréitis úathu &ersir; chuccu mar beocho áinle. Ní thelgtis nád amsitis. Ra gab cách díb ac díburgun araile dina clesradaib sin á dorblas na matne muche go mide medóin laí gora chlóesetar a n-ilchlessarda ra tilib &ersir; chobradaib na scíath cliss. Giara baí d'&fdot;ebas in imdíburcthi ra boí d'&fdot;ebas na himdegla nára fulig &ersir; nára &fdot;orderg cách díb bar araile risin ré sin. Scurem din gaisced sa fodesta, a Chú Chulaind, bar Fer Diad, dáig ní de seo tic ar n-etergléod. Scurem ám écin má thánic a thráth, bar Cú Chulaind. Ra scoirsetar. Focherdsetar a clesrada úathaib i llámaib a n-arad.

Gá gasced i rragam ifesta, a Chú Chulaind? bar Fer Diad. Let-su do roga gascid chaidche, bar Cú Chulaind, dáig is tú doríacht in n-áth ar tús. Tiagam iarum, bar Fer Diad, barar slegaib sneitti snasta slemunchrúadi go súanemnaib lín lánchatut indi. Tecam ám écin, bar Cú Chulaind. Is and sin ra gabsatar dá chotutscíath chomdai&ndot;gni &fdot;orro. Dachúatar bara slegaib snaitti snasta slemunchrúadi go súanemnaib lín lanchotut indi. Ra gab cách díb ac díburgun araile dina slegaib á mide medóin laí go tráth funid nóna. Giara baí d'&fdot;ebas na himdegla ra buí d'&fdot;ebas ind imdíbairgthi goro &fdot;uilig &ersir; goro &fdot;orderg &ersir; goro chréchtnaig cách díb bar araile risin ré sin. Scurem de ⋅odain badesta, a Chú Chulaind, bar Fer Diad. Scurem ám écin má thánic a thráth, bar Cú Chulaind. Ra scoirsetar. Bacheirdset a n-airm úathu i llámaib a n-arad.

Tánic cách díb d'indsaigid araile assa aithle &ersir; rabert cách díb lám dar brágit araile &ersir; ra thairbir teóra póc. Ra bátar a n-eich i n-óenscur in n-aidchi sin &ersir; a n-araid ic óentenid, &ersir; bognísetar a n-araid cossairleptha úrlúachra dóib go frithadartaib fer &ndot;gona friu. Táncatar fiallach ícci &ersir; legis dá n-ícc &ersir; dá leiges, &ersir; focherdetar lubi &ersir; lossa ícci &ersir; slánsén ra cnedaib &ersir; ra créchtaib, rá n-áltaib &ersir; ra n-ilgonaib. Cach luib &ersir; cach lossa ícci &ersir; slánsén raberthea ra cnedaib &ersir; créchtaib, áltaib &ersir; ilgonaib Con Culaind, ra idnaicthea comraind úad díb dar áth siar d'&Fdot;ir Diad, nár abbraitis fir Hérend, dá tuitted Fer Diad leisium, ba himmarcraid legis dabérad fair. Cach bíad &ersir; cach lind soóla socharchaín somesc daberthea ó &fdot;eraib Hérend d'&Fdot;ir Diad, da idnaicthea comraind úad díb dar áth fathúaith do Choin Chulaind, dáig raptar lia bíattaig Fir Diad andá bíattaig Con Culaind. Raptar bíattaig fir Hérend uli d'&Fdot;ir Diad ar Choin Culaind do di&ndot;gbáil díb. Raptar bíattaig Brega dano do Choin Culaind. Tictis dá acaldaim fri dé .i. cach n-aidche.

Dessetar and in n-aidchi sin. Atráchtatar go moch arnabárach &ersir; táncatar rompu co áth in chomraic. Gá gasced ara ragam indiu, a &Fdot;ir Diad? bar Cú Chulaind. Lett-su do roga &ndot;gascid chaidchi, bar Fer Diad, dáig is missi barróega mo roga &ndot;gascid isind lathi luid. Tiagam iarum, bar Cú Chulaind, barar manaísib móra murniucha indiu, dáig is foicsiu lind don ág in t-imrubad indiu andá dond imdíburgun inné. Gabtar ar n-eich dún &ersir; indliter ar carpait co ndernam cathugud dar n-echaib &ersir; dar carptib indiu. Tecam ám écin, bar Fer Diad. Is and sin ra gabsatar dá lethanscíath lánda&ndot;gni forro in lá sin. Dachúatar bara manaísib móra murnecha in lá sin. Ra gab cách díb bar tollad &ersir; bar tregdad, bar ruth &ersir; bar regtad araile á dorblas na matne muchi go tráth funid nóna. Dámbad bés eóin ar lúamain do thecht tri chorpaib dóene, doragtaís trina corpaib in lá sin, go mbértais na tóchta fola &ersir; feóla trina cnedaib &ersir; trina créchtaib i nnélaib &ersir; i n-áeraib sechtair. Acus á thánic tráth funid nóna, raptar scítha a n-eich &ersir; raptar mertnig a n-araid &ersir; raptar scítha-som fadessin na curaid &ersir; na láith gaile. Scurem de ⋅odain badesta, a &Fdot;ir Diad, bar Cú Chulaind, dáig isat scítha ar n-eich &ersir; it mertnig ar n-araid, &ersir; in tráth ata scítha íat, cid dúnni nábad scítha sind dano. Acus is amlaid ra buí 'gá rád &ersir; rabert na briathra and: Ní dlegar dín cuclaigi,(—bar ésiun—) ra fomórchaib feidm; curther fóthu a n-urchomail áro scáich a ndeilm.

Scoirem ám écin má thánic a thráth, bar Fer Diad. Ra scorsetar. Facheirdset a n-airm úathu i llámaib a n-arad. Tánic cách díb d'innaigid a chéile. Rabert cách lám dar brágit araile &ersir; ra thairbir teora póc. Ra bátar a n-eich i n-óenscur in aidchi sin &ersir; a n-araid oc óentenid. Bógníset a n-araid cossairleptha úrlúachra dóib go frithadartaib fer &ndot;gona friu. Táncatar fiallach ícci &ersir; leigis dá fethium &ersir; dá fégad &ersir; dá forcomét in n-aidchi sin, dáig ní ní aile ra chumgetar dóib ra hacbéile a cned &ersir; a créchta, a n-álta &ersir; a n-ilgona acht iptha &ersir; éle &ersir; arthana do chur riu do thairmesc a fola &ersir; a fulliugu &ersir; a ngae cró. Cach iptha &ersir; gach éle &ersir; gach orthana doberthea ra cnedaib &ersir; ra créchtaib Con Culaind, ra idnaicthea comraind úad díb dar áth síar d'&Fdot;ir Diad. Cach bíad &ersir; cach lind soóla socharchaín somesc raberthea ó &fdot;eraib Hérend do &Fdot;ir Diad, ra hidnaicthea comraind úad díb dar áth fothúaith do Choin Chulaind, dáig raptar lia bíataig Fir Diad andá bíataig Con Culaind, dáig raptar bíattaig fir Hérend uile d'&Fdot;ir Diad ar di&ndot;gbáil Con Culaind díb. Raptar bíataig Brega 'no do Choin Chulaind. Tictis dá acallaim fri dé .i. cach n-aidche.

Dessetar in n-aidchi sin and. Atraachtatar co moch arnabárach, &ersir; táncatar rempo co áth in chomraic. Rachondaic Cú Chulaind mídelb &ersir; míthemel mór in lá sin bar Fer Diad. Is olc ataí-siu indiu, a F˙ir Diad bar Cú Chulaind. Ra dorchaig th'&fdot;olt indiu &ersir; ra suamnig do rosc &ersir; dachúaid do chruth &ersir; do delb &ersir; do dénam dít. Ní 'r th'ecla-su ná ar th'úamain &fdot;orm-sa sain indiu ám, bar Fer Diad, dáig ní &fdot;uil i &ndot;Hérind indiu láech ná di&ndot;géb-sa. Acus ra buí Cú Chulaind ac écaíni &ersir; ac airchisecht Fir Diad &ersir; rabert na briathra and &ersir; ra frecair Fer Diad: A &Fdot;ir Dïad, mása thú, demin limm isat lomthrú, tidacht ar comairli mná do chomlund rit chomalta. A Chú Chulaind, comall &ndot;gaíth, a &fdot;íránraith, a &fdot;írlaích, is éicen do neoch a thecht cosin fót forsa mbí a thiglecht. Findabair ingea Medba, gia beith d'&fdot;ebas a delba, a tabairt dait ní ar do ⋅eirc acht do &fdot;romad do rígneirt. Fromtha mo nert á chíanaib, a Chú cosin cáemríagail, nech bad chalmu noco closs, cosindiu nocon &fdot;uaross. Tú fodera a fail de, a meic Damain meic Dáre, tiachtain ar comairle mná d'imchlaidbed rit chomalta. Dá scaraind gan troit is tú, gidar comaltai, a cháemChú, bud olc mo briathar is mo blad ic Ailill is ac Meidb Chrúachan. Noco tard bíad dá bélaib &ersir; noco móo ro génair do ríg ná rígain can chess bara ndernaind-sea th'amles. A Chú Chulaind, tólaib gal, ní tú acht Medb rar marnestar, béra-su búaid &ersir; blaid, ní &fdot;ort atát ar cinaid. Is cáep cró mo chride cain, bec nach rascloss ram anmain, ní comnairt limm, línib gal, comrac rit, a &Fdot;ir Dïad. A.

Méid ataí-siu ac cessacht &fdot;orm-sa indiu, bar Fer Diad, gá gasced fora ragam indiu? Lett-su do roga gascid chaidchi indiu, bar Cú Chulaind, dáig is missi barróega in lathe luid. Tiagam iaram, bar Fer Diad, barar claidbib tromma tortbullecha indiu dáig is facsiu lind dond ág inn im⋅laidi indiu andá dond imrubad indé. Tecam ám écin, bar Cú Chulaind. Is and sain ra gabsatar dá leborscíath lánmóra forro in lá sain. Dochúatar bara claidbib tromma tortbullecha. Ra gab cách díb bar slaide &ersir; bar slechtad, bar airlech &ersir; bar slechtad, bar airlech &ersir; bar essorgain araile gomba métithir ri cend meic mís cach thothocht &ersir; gach thinmi dobeired cách díb de gúallib &ersir; de ⋅líastaib &ersir;de ⋅linneócaib araile. Ra gab cách díb ac slaide araile mán cóir sin á dorblass na matni muchi co tráth funid nóna. Scurem do ⋅odain badesta, a Chú Chulaind, bar Fer Diad. Scorem ám écin má thánic a thráth, bar CúCúulaind. Ra scorsetar. Facheirdsetar a n-airm úadaib i llámaib a n-arad. Girbo chomraicthi dá ⋅ubach sámach sobbrónach somenmmach, rapa scarthain dá ndubach &ndot;dobbrónach &ndot;domenmnach a scarthain in n-adichi sin. Ní rabatar a n-eich i n-óenscur in n-aidchi sin. Ní rabatar a n-araid oc óentenid.

Dessetar in n-aidchi sin and. Is and sin atraacht Fer Diad go moch arnabárach &ersir; tánic reme a óenur co áth in chomraic, dáig ra&fdot;itir rap ésin lá etergleóid in chomlaind &ersir; in chomraic, &ersir; ra&fdot;itir co táetsad nechtar de díb in lá sain and nó co táetsaitis a ndís. Is and sin ra gabastar-som a chatherriud catha &ersir; comlaind &ersir; comraic immi re tíachtain do Choin Chulaind dá ⋅aigid. Acus ba don chatherriud chatha &ersir; chomlaind &ersir; comraic ra gabastar a &fdot;úathbróic srebnaide sróil cona cimais d' ór bricc fria gelchness. Ra gabastar a &fdot;úathbróic &ndot;dondlethair &ndot;deg⋅úata tairrside immaich anechtair. Ra gabastar múadchloich móir méti clochi mulind tarrsi-side immuich anechtair. Ra gabastar a &fdot;úathbróic n-imda&ndot;gin n-imdomain n-iarnaide do iurn athlegtha darin múadchloich móir méti clochi mulind ar ecla &ersir; ar úamun in gae bulga in lá sin. Ragabastar a chírchathbarr catha &ersir; comlaind &ersir; comraic imma chend barsa mbátar cethracha gemm carrmocail acá cháenchumtuch, arna ecur de chrúan &ersir; christaill &ersir; carrmocul &ersir; de lubib soillsi airthir bethad. Ra gabastar a ⋅leig &mdot;barnig &mdot;bairendbailc ina desláim. Ra gabastar a chlaideb camthúagach catha bara chlíu cona imdorn óir &ersir; cona muleltaib de dergór. Ra gabastar a scíath mór &mdot;búabalchaín bara túagleirg a dromma barsa mbátar coíca cobrad bara taillfed torc taisselbtha bar cach comraid díb cenmothá in comraid móir medónaig do dergór. Bacheird Fer Diad clesrada ána ilerda i&ndot;gantacha imda bar aird in lá sain nád róeglaind ac nech aile ríam, ac mumme ná ac aite ná ac Scáthaig nach ac Úathaig ná ac Aífe, acht a ndénum úad féin in lá sain i n-agid Con Culaind.

Daríacht Cú Chulaind dochum inn átha 'no &ersir; rachonnaic na clesrada ána ilerda i&ndot;gantacha imda bacheird Fer Diad bar aird. Atchí-siu sút, a mo phopa Laíg, na clesrada ána ilerda i&ndot;gantacha imda focheird Fer Diad bar aird, &ersir; bocotáidfer dam-sa ar n-úair innossa na clesrada út, &ersir; is aire sin mad &fdot;orum-sa bus róen indiu, ara nderna-su mo grísad &ersir; mo glámad &ersir; olc do ráda rim gorop móite éir m'&fdot;ír &ersir; m'&fdot;ergg &fdot;oromm. Mad romum bus róen 'no, ara nderna-su mo múnod &ersir; mo molod maithius do rád frim gorop móti lim mo menma. Dagéntar ám écin, a Chúcúc, bar Láeg.

Is and sin ra gabastar Cú Chulaind dno a chatherriud chatha &ersir; chomlaind &ersir; comraic imbi &ersir; focheird clesrada ána ilerda i&ndot;gantacha imda bar aird in lá sain nád róeglaind ac neoch aile ríam, ac Scáthaig ná ac Úathaig ná ac Aífe.

Atchondairc Fer Diad na clesrada sain &ersir; ra&fdot;itir go fuigbithea dó ar n-úair iat. Gá gasced ara ragam, a &Fdot;ir Diad? bar Cú Chulaind. Lett-su do roga gascid chaidchi, bar Fer Diad. Tiagam far cluchi inn átha iarum, bar Cú Chulaind. Tecam ám, bar Fer Diad. Gi 'tubairt Fer Diad inní sein, is air is doilgiu leis daragad, dáig rafitir iss ass ra &fdot;orrged Cú Chulaind cach caur &ersir; cach cathmílid condriced friss bar cluchi inn átha. Ba mór in gním ám dari&ndot;gned barsind áth in lá sain, na dá niad, na dá ánruith, dá eirrgi íarthair Eórpa, dá ánchaindil gascid Gáedel, dá láim thidnaicthi ratha &ersir; tairberta &ersir; túarastail íarthairthúascirt in domain, dá ánchaindil gascid Gáedel &ersir; dá eochair gascid Gáedel, a comraicthi do chéin máir tri indlach &ersir; etarchossaít Ailella &ersir; Medba. Da gab cách díb ac díburgun araile dona clesraidib sin á dorbblass na matni muchi go midi medóin laí and. Ó thánic medón laí, ra &fdot;eochraigsetar fergga na fer &ersir; ra chom&fdot;aicsigestar cách díb d'araile.

Is and sin cindis Cú Chulaind fecht n-óen and do ur inn átha go mbaí far cobraid scéith &Fdot;ir Diad meic Damáin do thetractain a chind do búalad dar bil in scéith ar n-úachtur. Is and sin rabert Fer Diad béim dá ullind clé 'sin scíath comdas rala Coin Culaind úad mar én bar ur inn átha. Cindis Cú Chulaind d'ur inn átha arís co mbaí far cobraid scéith &Fdot;ir Diad meic Damáin do thetarrachtain a chind do búalad dar bil in scéith ar n-úachtur. Rabert Fer Diad béim dá glún chlé 'sin scíath gomdas rala Coin, Culaind úad mar mac &mdot;becc bar ur inn átha. Arigis Láeg inní sein. Amae ale, bar Láeg, rat chúr in cathmílid &fdot;ail itt agid mar chúras ben baíd a mac. Rot ⋅nigestar mar ⋅negair cuip a lundu. Rat melestar mar miles mulend múadbraich. Rat tregdastar mar thregdas fodb omnaid. Rat nascestar mar nasces féith fidu. Ras léic fort feib ras léic séig for mintu, connach fail do dluig ná do dúal ná do díl ri gail ná ra gaisced go brunni &mdot;brátha &ersir; betha badesta, a ⋅iriti ⋅íabarthi bic, bar Lóeg.

Is and sain atraacht Cú Chulaind i llúas na gaíthi &ersir; i n-athlaimi na fandli &ersir; i ndremni in drecain &ersir; i nnirt inn aeóir in tres fecht go mbaí far comraid scéith &Fdot;ir Diad meic Damáin do thetarrachtain a chind da búalad dar bil a scéith ar n-úachtur. Is and sin rabert in cathmílid crothad barsin scíath comdas rala Coin Culaind úad bar lár inn átha marbad é nach arlebad ríam itir.

Is and sin ra chétríastrad im Choin Culaind goros lín att &ersir; infithsi mar anáil i llés co nderna thúaig n-úathmair n-acbéil n-ildathaig n-ingantaig de, gomba métithir ra fomóir ná ra fer mara in mílid mórchalma ós chind &Fdot;ir Diad i certarddi.

Ba sé dlús n-imairic darónsatar gora chomraicsetar a cind ar n-úachtur &ersir; a cossa ar n-íchtur &ersir; a lláma ar n-irmedón dar bilib &ersir; chobradaib na scíath. Ba sé dlús n-imaric darónsatar goro dluigset &ersir; goro dloi&ndot;gset a scéith á &mdot;bilib goa mbróntib. Ba sé dlús n-immaric darónsatar goro &fdot;illsetar &ersir; goro lúpsatar &ersir; goro gúasaigsetar a slega óa rennaib goa semannaib. Ba sé dlús n-imaric darónsatar gora gársetar boccánaig &ersir; bánanaig &ersir; geniti glinni &ersir; demna aeóir do bilib a scíath &ersir; d'imdornaib a claideb &ersir; d'erlonnaib a sleg. Ba sé dlús n-imaric darónsatar gora lásetar in n-abaind assa curp &ersir; assa cumachta gomba imda dérgthi do ríg nó rígain ar lár inn átha connach baí banna d'usci and acht muni ⋅iled ind risin súathfadaig &ersir; risin slóetradaig dari&ndot;gsetar na dá curaid &ersir; na dá cathmílid bar lár inn átha. Ba sé dlús n-imaric darónsatar goro memaid do graigib Gáedel for sceóin &ersir; sceinmnig, diallaib &ersir; dásacht, goro maidset a n-idi &ersir; a n-erchomail, a llomna &ersir; a llethrenna, goro memaid de mnáib &ersir; maccáemaib &ersir; mindóenib, midlaigib &ersir; meraigib fer &ndot;Hérend trisin dúnud síardess.

Bátar-sun ar fáebarchless claideb risin ré sin. Is and sin rasíacht Fer Diad úair báeguil and fecht far Coin Culaind, &ersir; rabert béim din chulg dét dó gora &fdot;olaig 'na chlíab go torchair a chrú 'na chriss corb &fdot;orrúammanda in t-áth do chrú a chuirp in chathmíled. Ní &fdot;aerla&ndot;gair Cú Chulaind aní sein ára gab Fer Diad bara bráthbalcbémmnennaib &ersir; fótalbémmennaib &ersir; múadalbémmennaib móra fair, &ersir; conattacht in &ndot;gae &mdot;bulga bar Láeg mac Riangabra. —Is amlaid ra baí-side ra sruth ra indiltea &ersir; i lladair ra teilgthea. Álad óengae leis ac techt i nduni &ersir; tríchu farrindi ri taithmech, &ersir; ní gatta a curp duni go coscairthea immi.

Acus á'tchúala Fer Diad in &ndot;gae mbolga d'imrád, rabert béim din scíath sís d'anacul íchtair a chuirp. Boruaraid Cú Chulaind in certgae delgthi do lár a demainni dar bil in scéith &ersir; dar brollach in cho&ndot;ganchnis gorbo róen in leth n-alltarach de ar tregtad a chride 'na chlíab. Rabert Fer Diad béim din scíath súas d'anacul úachtair a chuirp giarb í in chobair iar n-assu. Da indill in gilla in &ndot;gae &mdot;bolga risin sruth &ersir; ra fritháil Cú Chulaind i lladair a chossi, &ersir; tarlaic róut n-urchoir de bar Fer &ndot;Diad co ndechaid trisin fúathbróic n-imda&ndot;gin n-imdomain n-iarnaide do iurn athlegtha go rróebris in múadchloich máir méiti clochi mulind i trí, co ndechaid dar timthirecht a chuirp and gorbo lán cach n-alt &ersir; cach n-áge de dá &fdot;orrindíb. Leór sain badesta ale, bar Fer Diad, darochar-sa de ⋅ein. Acht atá ní chena, is trén unnsi asdo deiss. Acus nírbo chóir dait mo thuttim-sea dot láim. Is amlaid ra boí 'gá rád &ersir; rabert na briathra: A Chú na cless cain, nír dess dait mo guin. Lett in locht rom len, is &fdot;ort ra &fdot;er m'&fdot;uil. Ní lossat na troich, recait bernaid &mdot;braith. Is galar mo guth, uch! doscarad scaith. Mebait m'asnae fuidb, mo chride-se is crú. Ní mad d'&fdot;erus báig, darochar, a Chú. A.

Rabert Cú Chulaind sidi dá ⋅aigid assa aithle &ersir; ra iad a dá láim tharis, &ersir; túargaib leiss cona arm &ersir; cona erriud &ersir; cona étgud dar áth fathúaid é gombad ra áth atúaid ra beth in coscur &ersir; nábad ra áth aníar ac feraib Hérend. Da léic Cú Chulaind ar lár Fer &ndot;Diad and &ersir; darochair nél &ersir; tám &ersir; tassi bar Coin Culaind ás chind &Fdot;ir Diad and. Atchonnaic Láeg anísin &ersir; atráigestar fir Hérend uile do thíchtain dá ⋅aigid. Maith a Chúcúc, bar Láeg, comérig badesta &ersir; daroisset fir Hérend dar saigid &ersir; níba cumland óen&fdot;ir démait dúinn á darochair Fer Diad mac Damáin meic Dáre lat-su. Can dam-sa éirgi, a gillai, bar ésium, &ersir; intí darochair limm. Is amlaid ra baí in gilla 'gá rád &ersir; rabert na briathra and &ersir; ra &fdot;recair Cú Chulaind: Érig, a árchu Emna, córu a chách duit mórmenma. Ra láis dít &Fdot;er &ndot;Diad na ndro&ndot;g, debrad! is crúaid do chomlond. Gá chana dam menma mór? Ram immart báeis &ersir; brón aithle inn échta doringnius iss in chuirp ra chrúadchlaidbius. Níra chóir dait a chaíniud, córu dait a chommaídium. Rat rácaib in rúad rinnech caíntech créchtach crólindech. Dá mbenad mo lethchoiss sláin dím is cor benad mo lethláim, trúag nach Fer Diad boí ar echaib tri bithu 'na bithbethaid. Ferr leó-som na ndernad de ra ingenaib Cráebrúade, sessium d'éc, tussu d'anad, leó ní bec bar &mdot;bithscarad. Án ló thánac a Cúal&ndot;ge i ndiaid Medba mórglúare. is ár daíni lé co mblaid ra marbais dá míledaib. Níra chotlais i ssáma i ndegaid da mórthána; giarb úathed do dám malle mór maitne ba moch th'éirge. E.

Ra gab Cú Chulaind ac écaíne &ersir; ac airchisecht Fir Diad and &ersir; rabert na briathra:

Maith a &Fdot;ir Diad, bá dursan dait nach nech dind &fdot;iallaig ra&fdot;itir mo chertgnímrada-sa gaile &ersir; gascid ra acallais re coimríachtain dúin comrac n-immairic. Ba dirsan dait nach Láeg mac Riangabra rúamnastar comairle ar comaltais. Ba dirsan duit nách athesc fírglan Ferugsa forémais. Ba dirsan duit nach Conall cáem coscarach commaídmech cathbúadach cobrastar comairle ar comaltais.

Dáig ní adiartaís ind &fdot;ir sein de &fdot;essaib ná dúlib ná dálib ná briathraib brécingill ban cend&fdot;ind Connacht. Dáig ra&fdot;etatar ind &fdot;ir sin ná gigne géin gabas gnímrada cutrumma commóra Connachtaig rut-su go brunni &mdot;brátha &ersir; betha, eter imbeirt scell &ersir; scíath, eter imbeirt gae &ersir; chlaideb, eter imbeirt &mdot;brandub &ersir; &fdot;idchell, eter imbeirt ech &ersir; charpat.

Níba lám laích lethas cárna caurad mar &Fdot;er &ndot;Diad nelinn &ndot;datha. Níba búriud berna Baidbi béldergi do scoraib sciathcha scáthbricci. Níba Crúachain cossénas nó gébas curu cutrumma rut-sa go brunni &mdot;brátha &ersir; betha badesta, a meic drechdeirg Damáin, bar Cú Chulaind.

Is and sin ra érig Cú Chulaind ás chind &Fdot;ir Diad. Maith a &Fdot;ir Diad, bar Cú Chulaind, is mór in brath &ersir; in trécun dabertatar fir Hérend fort do thabairt do chomlund &ersir; do chomruc rum-sa dáig ní réid comlund ná comrac rum-sa bar Táin Bó Cúalnge.

Is amlaid ra baí 'gá rád &ersir; rabert na briathra: A &Fdot;ir Diad, ardotchlóe brath, dursan do dál dédenach, tussu d'éc, missi d'anad, sírdursan ar sírscarad. Mad dá mmámar alla anall ac Scáthaig búadaig búanand, indar lind go bruthe bras nocho bíad ar n-athchardes. Inmain lemm do ruidiud rán, inmain do chruth cáem comlán, inmain do rosc glass glanba, inmain t'álaig is t'irlabra. Nír chi&ndot;g din tress tinbi chness, nír gab feirg ra ferachas, níra cho&ndot;gaib scíath ás leirg láin th'aidgin-siu, a meic deirg Damáin. Ní tharla rumm sund co se á bacear Óenfer Aífe, da mac samla - galaib gliad - ní &fdot;uaras sund, a &Fdot;ir Diad. A. Findabair ingea Medba, gé beith d'&fdot;ebas a delba, is gat im ganem ná im grían a taidbsiu duit-siu, a &Fdot;ir Diad. A.

Ra gab Cú Chulaind ac fégad Fir Diad and. Maith a mo phopa Laíg, bar Cú Chulaind, fadbaig &Fdot;er &ndot;Diad badesta &ersir; ben a erriud &ersir; a étgud de go faccur-sa in delg ara nderna in comlund &ersir; in comrac. Táinic Láeg &ersir; ra &fdot;adbaig &Fdot;er &ndot;Diad. Ra ben a erriud &ersir; a étgud de, &ersir; rachonnaic Cú Chulaind in delg. Acus ra gab 'gá écaíne &ersir; 'gá airchisecht &ersir; rabert na briathra: Dursan a eó óir, a &Fdot;ir Diad na ndám, a balcbémnig búain, ba búadach do lám. Do barr bude brass ba cass, ba caín sét, do chriss duillech máeth immut táeb gut éc. Ar comaltus caín radarc súla saír, do scíath go mbil óir, th' &fdot;idchell ba fíu maín. Do thuittim dom láim tucim nárb é chóir, nírba chomsund chaín, dursan a eó óir. D.

Maith a mo phopa Laíg, bar Cú Chulaind, coscair Fer &ndot;Diad fadesta &ersir; ben in &ndot;gae &mdot;bolga ass, dáig ní &fdot;étaim-se beith i n-écmais m'airm. Tánic Láeg &ersir; ra choscair &Fdot;er &ndot;Diad &ersir; ra ben in &ndot;gae &mdot;bolga ass. Acus rachonnaic-sium a arm fuilech forderg ra táeb Fir Diad &ersir; rabert na briathra: A &Fdot;ir Diad, is trúag in dál t'acsin dam go rúad robán, missi gan m'arm do nigi, tussu it chossair chróligi. Mád dá mmámar allá anair ac Scáthaig is ac Úathaig, nocho betis beóil bána etraind is airm ilága. Atubairt Scáthach go scenb a athesc rúanaid roderb: Érgid uli don chath chass, barficfa Germán Garbglass. Atubart-sa ra &Fdot;er &ndot;Diad &ersir; ra Lugaid lán&fdot;íal &ersir; ra mac &mdot;Baetáin &mdot;báin techt dún i n-agid Germáin. Lodmar go haille in chomraic ás leirg Locha Lind&fdot;ormait, tucsam chethri chét immach a indsib na n-áthissech. Dá mbá-sa is Fer Diad inn áig i ndorus dúne Germáin, ro marbusa Rind mac Níuil, ro marb-som Rúad mac Forníuil. Ra marb Fer Báeth arin leirg Bláth mac Colbai chlaidebdeirg, ro marb Lugaid, fer duairc dían, Mugairne Mara Torrían. Ro marbusa ar &ndot;dula innund cethri choícait férn ferglond, ro marb Fer Diad, duairc in drem, Dam &ndot;Dreimed is Dam &ndot;Dílend. Ra airgsem dún &ndot;Germáin &ndot;glicc ás &fdot;argi lethain lindbricc, tucsam Germán i mbethaid lind go Scáthaig scíathlethain. Da naisc ár mummi go mblad ar cró cotaig is óentad, conná betis ar ferga eter fini findElga. Trúag in maten maten máirt ros bí mac Damáin díthráicht, uchán! do chara in cara dara dálius dig &ndot;dergfala. Dámbad and atcheind-sea th'éc eter míledaib mórGréc, ní beind-se i mbethaid dar th'éis, gombad aróen atbailméis. Is trúag aní nar tá de, 'nar ndot;daltánaib Scáthaiche, missi créchtach ba chrú rúad, tussu gan charptiu d'imlúad. Is trúag aní nar tá de, 'nar &ndot;daltánaib Scáthaiche, missi créchtach ba chrú garb, &ersir; tussu ulimarb. Is trúag aní nar tá de, '&ndot;ar ndaltánaib Scáthaige, tussu d'éc, missi beó brass, is gleó ferge in ferachas. A.

Maith a Chúcúc, bar Láeg, fácbam in n-áth sa fadesta. Is ro&fdot;ata atám and. Fáicfimmít ám écin, a mo phopa Laíg, bar Cú Chulaind. Acht is cluchi &ersir; is gaíni lem-sa cach comlond &ersir; cach comrac darónus i farrad chomlaind &ersir; comraic &Fdot;ir Diad. Acus is amlaid ra baí 'gá rád &ersir; rabert na briathra: Cluchi cách, gaíne cách co roich Fer &ndot;Diad issin n-áth. Inund foglaim fríth dúinn, innund rograim ráth, inund mummi máeth ras slainni sech cách. Cluchi cách, gaíne cách go roich Fer Diad issin n-áth. Inund aisti arúath dúinn, inund gasced gnáth. Scáthach tuc dá scíath dam-sa is Fer Diad tráth. Cluchi cách, gaíne cách go roich Fer Diad issin n-áth. Inmain úatni óir ra &fdot;urmius ar áth. A tarbga na túath, ba calma ná cách. Cluchi cách, gaíne cách go roich Fer Diad issin n-áth. In leóman lassamain lond, in tond báeth borr immar bráth. Cluchi cách, gaíne cách go roich Fer Diad issin n-áth. Indar lim-sa Fer dil Diad is am díaid ra bíad go bráth. Indé ba métithir slíab, indiu ní &fdot;uil de acht a scáth. Trí díríme na Tána darochratar dom láma, formna bó fer &ersir; ech roda slaidius ar cech leth. Girbat línmara na slúaig táncatar ón Chrúachain chrúaid, mó trín is lugu lethi ro marbus dom garbchluchi. Nocho tarla co cath cró níra alt Banba dá brú, níra chind de muir ná thír de maccaib ríg bud &fdot;err clú. C.

Aided Fir Diad gonnici sin.

ANd sain daríachtatar óendóene d'Ultaib and so innossa d'&fdot;ortacht &ersir; d'&fdot;órithin Con Culaind .i. Senall Uathach &ersir; dá mac Gégge .i. Muridach &ersir; Cotreb, &ersir; rucsatar leó é go glassib &ersir; go aibnib críchi Conaille Murthemne do thúargain &ersir; do &ndot;ige a chneda &ersir; a chréchta, a álaid &ersir; a ilgona i n-agthib na srotha sain &ersir; na n-aband. Dáig dabertis Túatha Dé Danand lubi &ersir; lossa ícce &ersir; slánsén for glassib &ersir; aibnib críchi Conailli Murthemne do &fdot;ortacht &ersir; do &fdot;órithin Con Culaind comtís brecca barrúani na srotha díb.

Conid ed and so anmanda na n-aband legis sain Con Culaind: Sáis, Búain, Bithláin, Findglais, Gleóir, Glenamain, Bedg, Tadg, Telaméit, Rind, Bir, Brenide, Dichaem, Muach, Miliuc, Cumu&ndot;g, Cuilend, Gáinemain, Dro&ndot;g, Delt, Dubglass.

IS and sain ra ráidset fir Hérend ri Mac Roth risin prímechlaig techta d'&fdot;oraire &ersir; do &fdot;reccomét dóib go Slíab &Fdot;úait arná tíastais Ulaid gen robud gen rathugud dá saigid. Tánaic Mac Roth reme 'no go Slíab Fúait. Nírbo chían do Mac Roth dia mbaí and co n-&fdot;acca ní in óencharptech i Slíab &Fdot;úait atúaid cach &ndot;díriuch dá ⋅aigid. Fer díscir derglomnocht isin charput dá ⋅aigid gan nach n-arm gan nach n-étgud itir acht bir iairn ina láim. Is cumma congonad a araid &ersir; a eocho. Acus indar leis ní hé rafársed na slúago 'na mbethaid itir. Acus tánic Mac Roth co n-innisin in sceóil sin go airm i mbáe Ailill &ersir; Medb &ersir; Fergus &ersir; mathe fer &ndot;Hérend. Atfócht Ailill scéla de ar rochtain. Maith a Meic Roth, bar Ailill, in faccasa nech d'Ultaib ar slicht in tslúaig seo indiu? Nád &fdot;etar-sa ém, ar Mac Roth, acht atchonnac ní óencharptech dar slíab Fúait cach &ndot;díriuch. Fer díscir derglomnocht isin charput gan nach n-arm gan nach n-étgud itir acht bir iairn ina láim. Is cumma congonand a araid &ersir; a eocho. Dar leis ní hé dafársed in slúag sa 'na mbethaid itir.

Cia bad dóig lat-su and sút, a &Fdot;erguis? bar Ailill. Is dóig lim-sa ém, bar Fergus, combad é Cethern mac Fintain darossed and. Bá fír ám d'&Fdot;ergus aní sin gombad é Cethern mac Fintain darossed and. Acus doríacht Cethern mac Fintain dá saigid 'no. Acus focress in dúnad &ersir; in longphort foraib &ersir; no &ndot;gonand cách imme do cach aird &ersir; do cach airchind. Ra &ndot;gontar-som dano do cech aird &ersir; do cech airchind. Ocus tánic úadib assa aithle, a &fdot;obach &ersir; a inathar fair anechtair, go hairm i mbaí Cú Chulaind dá ícc &ersir; dá leges, &ersir; conattacht liaig bar Coin Culaind, dá ícc &ersir; dá leges. Maith a phopa Laíg, bar Cú Chulaind, dó dait-siu i ndúnad &ersir; longphort fer &ndot;Hérend &ersir; ráid ri legib techt ass do legess Chethirn meic Fintain. Natiur-sa bréthir manu thísat gid fó thalmain beit nó i tig fo íadad, is missi conáirgeba bás &ersir; éc &ersir; aided forro sul bus trásta imbárach manu thísat. Tánic Lág reme i ndúnad &ersir; i longphort fer &ndot;Hérend &ersir; ra ráid ri legib fer &ndot;Hérend tíachtain ass do legess Chethirn meic Fintain. Nírbo réid ám la legib fer &ndot;Hérend aní sin, techta do leges a mbidbad &ersir; a námat &ersir; a n-echtrand. Acht atráigsetar Coin Culaind d'imbirt báis &ersir; éca &ersir; aideda forro monu thíastaís. Dotháegat-som dano. Cach fer díb mar dosroched barasfénad Cethern mac Fintain a chneda &ersir; a chréchta, a álta &ersir; a &fdot;uli dó Cach fer díb atdered: Níba beo. Níba hindlega, da benad Cethern mac Fintain béim dá durn dess i tulchlár a étain dó go tabrad a inchind dar senistrib a chlúas &ersir; dar com&fdot;úammannaib a chind dó Cid trá acht marbais Cethern mac Fintain go ráncatar cóic lega déc leis do legib fer &ndot;Hérend, &ersir; gid in cóiced líaig déc iss ind &mdot;bémmi ris ránic, acht dorala-sain marb di múaid móir eter collaib na lega aile ri ré cían &ersir; ri remes fata. Íthall líaig Ailella &ersir; Medba ba sed a chomainm.

And sain conattacht Cethern mac Fintain liaig aile bar Coin Culaind dá ícc &ersir; dá leges. Maith a phopa Laíg, bar Cú Chulaind, dó dam-sa go Fíngin fáthlíaig, go Ferta Fíngin go Leccain Slébe Fúait, co líaig Conchobuir. Ticed ass do leiges Chethirn meic Fintain. Tánic Láeg reme go Fíngin fáthlíaig go Ferta Fíngin go Lecain Sléibi Fúait go líaig Conchobuir. Acus ra ráid ris taidecht do leiges Chethirn meic Fintain. Tánic dano Fíngin fáthlíaig. Acus and úair doríacht, barasfén Cethern mac Fintain a chneda &ersir; a chréchta, a álta &ersir; a &fdot;ule dó.

Féga latt dam in fuil se, a mmo phopa &Fdot;íngin. Fégais Fíngin in fuil sin. Fingal étrom indúthrachtach and so ale, bar in líaig, &ersir; nít bérad i mmucha. Is fír ám ale, bar Cethern. Domríacht-sa óenfer and. Tuidmaíle fair. Bratt gorm i filliud imme. Delg n-argit isin brutt ása bruinne. Crommscíath go fáebur chondúalach fair. Sleg chúicrind inna láim. Faga faegablaige 'na farrad. Dobert in fuil sain. Ruc-som fuil &mdot;bic úaim-se 'no. Ratafetammar in fer sain ale, bar Cú Chulaind. Illand Ilarchless mac Fergusa sain, &ersir; níba dúthracht leis do thuttim-siu dá láim. Acht rabert in &ndot;gú&fdot;argam sain &fdot;ort arná hapraitis fir Hérend rapa dá mbrath nó dá trécun muni thardad.

Féga latt dam in fuil seo dano, a mmo phopa &Fdot;íngin, bar Cethern. Féchais Fíngin in fuil sin. Bangala banúallach and so ale, bar in líaig. Is fír ám ale, bar Cethern. Domríacht-sa óenben and. Ben chaín bánainech leccan&fdot;ata mór. Mo&ndot;g órbuide furri. Bratt corcra gen daithi impi. Eó óir isin brutt ósa brunni. Sleg díriuch drumnech ar derglassad 'na láim. Rabert in fuil sin &fdot;orm-sa. Ruc-si fuil &mdot;bic úaim-se 'nó Ratafetammar in mnaí sin ale, bar Cú Chulaind. Medb ingen Echach Feidlig, ingen ardríg Hérend, as í danríacht fán congraimmim sin. Bá búaid &ersir; choscor &ersir; commaídium lé gia dofaítheste-su dá lámaib.

Fécha latt dam in fuil se 'no, a mo phopa &Fdot;íngen, bar Cethern. Féchais Fíngin in fuil sein. Galach dá &fdot;énned and so ale, bar in líaig. Is fír ám, bar Cethern. Damríachtatar-sa días and. Dá thodmaíle foraib. Dá bratt gorma i filliud impu. Delgi argait isna brattaib ósa mbrunnib. Munchobrach argit óengil im brágit chechtar n-aí díb. Rodafetammar in dís sein ale, bar Cú Chulaind. Oll &ersir; Othine sain do ⋅ainmuntir Ailella &ersir; Medba. Ní thecat-sain i nnóenden acht ra hirdalta gona duine do grés. Ba búaid &ersir; coscur &ersir; commaídium leó géa dofáethaisté-su dá lámaib.

Fécha latt dam in fuil seo 'no, a mo phopa Fíngin, for Cethern. Féchais Fíngin in fuil sain. Domríachtatar-sa días óac féinne and. Co&ndot;graim n-án ferdaide forro. Cumai&ndot;g bir innium-sa cechtar n-aí díb. Cuma&ndot;g-sa in &mdot;bir sa trisin dara n-aí díb-sium. Féchais Fíngin in fuil sin. Dub ule in &fdot;uil seo ale, ar in líaig. Trít chride dochúatar dait co nderna chrois díb trít chride, &ersir; ní &fdot;urchanaim-sea ícc and so. Acht dogébaind-se dait-seo do lossaib ícci &ersir; slánsén ní nachat bertais i mmucha. Ratafetammar in dís sain ale, bar Cú Chulaind. Bun &ersir; Mecconn sain do ⋅ainmuntir Ailella &ersir; Medba. Ba dúthracht leó géa dofáethaiste-su dá lámaib.

Fécha lat dam in fuil sea 'no, a mo phopa Fíngin, ar Cethern. Féchais Fíngin in fuil sain. Dergrúathur dá mac ríg Caille and so ale, ar in líaig. Is fír ám, bar Cethern. Domríachtatar-sa dá óclách aig&fdot;inna abratgorma móra and go mindaib óir úasu. Dá bratt úane i forcipul impu. Dá chassán gelargit isna brattaib ása mbrunnib. Dá ⋅leig cúicrinni inna lámaib. It immaicsi na fuli dobertatar fort ale, bar in líaig. It chráes dachúatar dait co comarnecgatar renna na &ndot;gae inniut, &ersir; ní hassu a ícc and so. Ratafetammar in dís sain, bar Cú Chulaind. Bróen &ersir; Brudni sain, meic theóra soillsi, dá mac ríg Caille. Bá búaid &ersir; choscur &ersir; chommaídib leó gia dofáethaiste-su leó

Fécha latt dam in fuil sea 'no, a mo phopa Fíngin, ar Cethern. Féchais Fíngin in fuil sain. Co&ndot;gas dá mbráthar and so ale, ar in líaig. Is fír ám, bar Cethern. Domriachtatar-sa días cétríglach and. Fuilt buide forro. Bruitt dubglassa fá loss i forcipul impu. Delgi duillecha do &fdot;indruinu isna brattaib ósa mbrunnib. Manaísi lethanglassa 'na lámaib. Rata&fdot;etammar in dís sain ale, bar Cú Chulaind. Cormac Coloma ríg sain &ersir; Cormac mac Maele Foga do sainmuntir Ailella &ersir; Medba. Ba dúthracht leó géa dofáethaiste-su dá lámaib.

Fécha latt dam in fuil seo 'no, a mo phopa Fíngin, ar Cethern. Féchais Fíngin in fuil sain. Attach dá nderbráthar and so ale, ar ín liaig. Is fír ám ale, ar Cethern. Domríachtatar-sa días máethóclách and it íat comchosmaile díb línaib. Folt cassdond bar indara n-aí díb. Folt cassbuide bar aile. Dá bratt úanide i forcipul impu. Dá chassán gelargit isna brattaib ása mbrunnib. Dá léni di ⋅lemain⋅íta buide fria cnessaib. Claidbi gelduirn ara cressaib. Dá gelscíath co túagmílaib argit findi foraib. Dá ⋅leig cúicrind go féthanaib argit óengil ina lámaib. Ratafetammar in dís sain ale, bar Cú Chulaind. Mane Máthremail sain &ersir; Mane Athremail, dá mac Ailella is Medba, &ersir; ba búaid &ersir; coscur &ersir; commaídium leó gá rofáethaiste-su dá lámaib.

Fécha lat dam in fuil sea, a mo phopa Fíngin, bar Cethern. Domriachtatar días óac féinne and. Co&ndot;graim n-écside forro, it é erarda ferdaide. Étaige allmarda i&ndot;gantacha impo. Cumai&ndot;g bir innium-sa cechtar n-aí díb. Cuma&ndot;g-sa trí chechtar n-aí díb-sium. Féchais Fíngin in fuil sain. At amainsi na fuili rabertatar fort ale, ar in líaig, go ndarubdatar féithe do chride inniut conda n-imbir do chride it chlíab immar ubull i fabull ná mar chertli i fásbulg, connach fail féith itir icá immulu&ndot;g, &ersir; ní dergenaim-se ícc and so. Ratafetamar in dís sain ale, bar Cú Chulaind. Días sain de fénnedaib na hIrúade forróeglass d'óentoisc ó Ailill &ersir; ó Meidb ar dáig do gona-su, dáig ní comtig beó dá mbágaib do grés. Dáig ba dúthracht leó gé dofáethaiste-su dá lámaib.

Fécha latt dam in fuil se 'no, a mo phopa Fíngin, bar Cethern. Féchais Fíngin in fuil sain 'no. Imrubad meic &ersir; athar and so ale, ar in líaig. Is fír ám, bar Cethern. Domríachtatar-sa dá &fdot;er móra gaindelderca and go mindaib óir órlasraig úasu. Erriud rígdaidi impu. Claidbi órduirn intlassi bara cressaib go ferbolgaib argit óengil go frithathartaib óir bricc friu anechtair. Ratafetamar in dís sain ale, bar Cú Chulaind. Ailill &ersir; a mac sain, Mane Condasgeib Ule. Ba búaid &ersir; coscur &ersir; commaídium leó géa rofáethaiste-su dia lámaib.

Fuli Tána connici sein.

MAith a &Fdot;íngin, a &fdot;áthlíaig, bar Cethern mac Fintain, gá cumcaisi &ersir; gá comairle doberi &fdot;orm-sa fadesta? Iss ed atderim-sea rit ám, bar Fíngin fáthlíaig, nír ármea do bú móra bar dartib issin bliadain se dáig gia dosrine ní tú ros méla &ersir; ní tharmnaigfet dait. Is í sein cumcaisin &ersir; comairli dobertatar na lega aile &fdot;orm-sa acus is airchind ní ruc búaid ná bissech dóib &ersir; darochratar lim-sa, &ersir; ní mó béras búaid ná bissech dait-siu &ersir; dofaíthaisiu limm. Acus dabretha trénlúa tarpech dá choiss úad riss go tarla eter díb rothaib in charpait. Is dúaig in lúa sengrintid sin ale, bar Cú Chulaind. Gorop de atá Úachtur Lúa i Crích Roiss ó ⋅ein anall gosindiu.

Araí sein barróega Fíngin fáthlíaig a roga do Chetharn mac Fintain: serglegi fada fair &ersir; fortacht &ersir; fórithin d'fagbáil assa athli ná dergleges teóra lá &ersir; teóra n-aidchi go n-imre féin a nert fora námtib. Is ed ón barróega Cethern mac Fintain dergleges teóra lá &ersir; teóra n-aidchi go n-imred féin a nert fora námtib, dáig iss ed ra ráidestar-som ná faigbed dá éis nech bud &fdot;err leis dá athe nó dá dígail andás badessin. Is and sin conattacht Fíngin fáthlíaig smirammair for Coin Culaind do ícc &ersir; do leigess Chethirn meic Fintain. Tánic Cú Chulaind reme i ndúnud &ersir; i llongphort fer &ndot;Hérend &ersir; na fúair d'almaib &ersir; d'étib &ersir; d'indilib and tuc leis ass íat. Acus dogní smirammair díb eter &fdot;eóil &ersir; chnámaib &ersir; lethar. Acus tucad Cethern mac Fintain 'sin smirammair co cend teóra lá &ersir; teóra n-aidche &ersir; ra gab ac ól na smiramrach imme. Acus raluid in smirammair and etera chnedaib &ersir; etera chréchtaib, dara áltaib &ersir; dara ilgonaib. And sin atracht-som assin smirammair i cind teóra lá &ersir; teóra n-aidche. Acus is samlaid attracht &ersir; clár a charpait re broind arná tuitted a &fdot;obach &ersir; a inathar ass.

Is í sain amser luid a banchéile atúaid á Dún Da Bend &ersir; a chlaideb lée dó .i. Finda ingen Echach. Tánic Cethern mac Fintain d'indsaigid fer &ndot;Hérend. Acht atá ní chena, bertis robod reme-seom d'Ítholl líaig Ailella &ersir; Medba. Dorala-saide marb de múaid móir eter chollaib na llega aile ra ré cían &ersir; ra remis fata. Maith a &fdot;iru Hérend, bar in líaig, daria Cethern mac Fintain dabar saigid arna ícc &ersir; arna leges do Fíngin fáthlíaig, acus frithálter acaib é. Is and sain faítsetar fir Hérend étgud Ailella &ersir; a imscing n-órda immon corthe i Crích Ross combad &fdot;air no imbred Cethern mac Fintain a &fdot;eirg ar tús ar torachtain. Atchondairc Cethern mac Fintain aní sin, étgud Ailella &ersir; a imsci&ndot;g n-órda immun corthe i Crích Ross, &ersir; andar leiss i n-écmaiss a &fdot;essa &ersir; a eólais bá sé Ailill bóe and fodessin. Acus rabert side dá ⋅aigid &ersir; ra ⋅áid in claideb tresin corthe co ránic gonnice a irdorn. Bréc and so, bar Cethern mac Fintain, &ersir; immum-sa rabertad in bréc sa. Acus atiur-sa bréthir ná co fagaither acaib-si nech gabas in n-erriud rígdaide út imme &ersir;in n-imsci&ndot;g n-órda, ná scér-sa láma riu 'cá slaide &ersir; icá n-essargain. Rachúala sain Mane Andóe mac Ailella &ersir; Medba. Acus ra gab in n-erriud rígdaide imme &ersir; in n-imsci&ndot;g n-órda &ersir; tánic reme tri lár fer &ndot;Hérend. Lilis Cethern mac Fintain co mór de. Acus tarlaic rót n-urchair dá scíath fair coro raind bil chondúail in scéith i trí co talmain hé eter charpat &ersir; araid &ersir; eocho. And sain ra théigsetar na slúaig imme da díb lethib co torchair accu issin chalad i rrabe.

Conid Caladgleó Cethirn and sin &ersir; Fule Cethirn.

 Fiacalgleó Fintain and so innossa

FIntan ésede mac Néill Niamglonnaig á Dún Da Bend, athairside Cethirn meic Fintain. Acus radeochaid-side do tharrachtain ainig Ulad &ersir; do dígail a meic barna slúagaib. Trí choícait bá sed a llín. Acus is samlaid táncatar-saide &ersir; dá gae for cach n-óencrand leó gae for renn &ersir; gae for erlond, gombad chumma ra gontais do rennaib &ersir; d'erlonnaib na slúagu. Dobertatar teóra catha dona slúagaib. Acus dorochratar a tri comlín leó &ersir; torchratar 'no munter Fintain meic Néill acht Crimthann mac Fintain. Ro hainced-saide fo amdabaig scíath la hAilill &ersir; la Meidb. Is and sain ra ráidsetar fir Hérend nárbad athis d'Fintan mac Néill dúnad &ersir; longphort d'&fdot;almugud dó &ersir; a mac do lécud dó ass .i. Crimthann mac Fintain, acus na slúaig do thigecht uidi laí for cúlu fathúaid doridisi &ersir; a gníma gascid do scur dona slúagaib ar co tísed chucu do ló in mórchatha airm condricfaitis cethri ollchóicid Hérend for Gárig &ersir; Ilgárig i cath Tána Bó Cúalnge feib ra thar&ndot;girset druídi fer &ndot;Hérend. Faímais Fintan mac Néill aní sin &ersir; ra léiced a mac dó ass. Ra falmaiged dúnad &ersir; longphort dó Acus lotar na slúaig ude lá for cúlu fathúaid doridisi dá fastúd &ersir; dá n-imm&fdot;uirech. Is amlaid ra geibthe in fer de muntir Fintain meic Néill &ersir; in fer d'&fdot;eraib Hérend &ersir; beóil &ersir; sróna cáich díb i ndétaib &ersir; i fiaclaib a chéile. Atchondcatar fir Hérend aní sein. Is é in fiacalgleó dún so, bar íat-som, fiacalgleó muntiri Fintain &ersir; Fintain badesin.

Conid Fiacalgleó Fintain and sain.

 Ruadrucce Mind and so innossa

MEnd mac Sálcholgán éside ó Rénaib na Bóinne. Dá &fdot;er déc ba sed a lín-saide. Is amlaid táncatar-saide &ersir; dá gae for cach óencrand leó, gae for rend &ersir; gae for erlond combad chumma da gontais do rennaib &ersir; do erlonnaib na slúagu. Rabertsatar teóra fúaparta dona slúagaib. Torchratar a trí comlín leó &ersir; torchratar dá &fdot;er déc muntiri Mind. Acht ra gáet Mend féin calad gor rusti rúadderg fair. And sain ra ráidsetar fir Hérend: Is rúad in rucce se, bar íat-sum, do Mend mac Sálcholgán, a munter do marbad &ersir; do mudugud &ersir; a guin féin corop rusti rúadderg fair. Corop Ruadrucce Mind and so.

Is and sain ra ráidsetar fir Hérend nárbad athis do Mend mac Sálcholgán dúnad &ersir; longphort d'&fdot;almugud dó &ersir; na slúaig do thecht uide lá for cúlu fathúaid daridisi &ersir; a guin gascid do scor dona slúagaib go n-éirsed Conchobor assa chess nóenden co tucad cath dóib for Gárig &ersir; Ilgárig feib ra tharngirsetar druídi &ersir; fádi &ersir; fissidi fer &ndot;Hérend.

Fáemais Mend mac Sálcholgán aní sein, dúnad &ersir; longphort d'&fdot;almugud dó &ersir; lotar na slúaig uide lá for cúlu doridisi dá &fdot;ostud &ersir; dá immf˙uirech.

 Airecur nArad and innossa

IS and sain daríachtatar chucu-som araid Ulad. Trí choícait bá sed a llín. Rabertsatar teóra catha dona slúagaib. Darochratar a trí comlín leó &ersir; torchratar na haraid barsin róe i rrabatar.

Corop Airecor &ndot;Arad and sain.

 Bángleó Rochada and so innossa

REochaid mac Fathemain éside d'Ultaib. Trí choícait láech ba sed a lín. Acus ra gab tilaig agid i n-agid dona slúagaib. Atchondaic Findabair ingen Ailella &ersir; Medba anísein. Acus ra baí-si 'gá rád ria máthair ri Meidb: Ra charusa in láech út úair chéin ám, bar sí, &ersir; iss é mo lennán é &ersir; mo roga tochmairc. Má ra charais, a ingen, fáe leis dádaig &ersir; guid &fdot;ossad dún &fdot;air dona slúagaib go tí chucaind do ló in mórchatha airm condricfat cethri ollchóicid Hérend for Gárig &ersir; Ilgárig i cath Tána Bó Cúalnge. Fáemais Reochaid mac Fathemain anísein &ersir; fáeiss ind ingen dádaig leis.

Rachúala sein airrí de Mumnechaib ra boí 'sin longphurt. Báesium 'gá rád ria muntir: Banassa dam-sa ind ingen út uair chéin ám, bar ésium, &ersir; is aire thánac-sa in slúaged sa don chur sá Cid trá acht airm i mbátar na secht n-airríg de Mumnechaib, iss ed ra ráidsetar uile conid aire-sin táncatar. Cid dúnni 'no, bar íat-som, ná ragmais-ni do dígail ar mná &ersir; ar n-ainig arna Manib &fdot;uil ac foraire dar éis in t⋅lúaig ic Imlig in Glendamrach,

Is hí sin comairle ba nirt leó-som &ersir; atraachtatar-som cona secht tríchtaib cét. Atracht Ailill dóib cona tríchait chét. Atraacht Medb cona tríchait chét. Atraachtatar meic Mágach cona tríchtaib chét. Atraacht in Galéoin &ersir; in Mumnig &ersir; popul na Temrach. Acus fogníthea etargaire eturru co ndessid cách díb i fail araile &ersir; i fail a arm. Cid trá acht sul tarraid a n-etráin, torchratar ocht cét láech lánchalma díb. Atchúala sain Findabair ingen Ailella &ersir; Medba in comlín sain d'&fdot;eraib Hérend do thuttim trena ág &ersir; trena accais, &ersir; ro maid cnómaidm dá cride 'na clíab ar &fdot;éile &ersir; náre. Conid Findabair Slébe comainm ind inaid i torchair. Is and sain ra ráidsetar fir Hérend: Is bán in gleó sa, bar íat-som, do Reochaid mac Fathemain, ocht cét láech lánchalma do thuttim trina ág &ersir; trina accais &ersir; a dul féin cen &fdot;uligud gen &fdot;ordergad fair.

Conid Bángleó Rochada and sain.

 Mellgleó nÍliach and so innossa

ILiach éside mac Caiss meic Baicc meic Rosa Rúaid meic Rudraige. Racúas dó-saide cethri ollchóiceda Hérend oc argain &ersir; oc indred Ulad &ersir; Chruthni ó lúan taite ⋅amna co taite n-imbuilc, &ersir; ra mídair-sium a chomairle aice rea muntir. Cid bad &fdot;err dam-sa in chomairle dogénaind ná techta d'&fdot;úapairt fer &ndot;Hérend &ersir; mo choscur do chur díb remum &ersir; ainech Ulad do tharrachtain, &ersir; is cumma géa rafóethus féin assa aithle. Acus is sí sin comairle ba nirt leiseom. Acus ra gabait dó-som a dá ⋅engabair chrína chremmanncha bátar for tráig do tháeib in dúnaid. Acus ra indled a ⋅encharpat &fdot;orro cen &fdot;ortga cen &fdot;orgemne itir. Ra gabastar-som a garbscíath odor iarnaide fair co mbil chaladairgit ina imthimchiull. Ra gabastar a chlaideb &ndot;garb &ndot;glasseltach &ndot;glondbémnech bara chlíu. Ra gabastar a dá ⋅leig chendchritháncha bernacha isin charpat ina &fdot;arrad. Ra ecratar a munter in carpat imme do chlochaib &ersir; chorthib &ersir; táthleccaib móra. Tánic reime fán cóir sin d'indsaigid fer &ndot;Hérend &ersir; is amlaid tánic &ersir; lebarthrintall a chlaip triana charpat sís dó. Rapad maith lind ám, ar fir Hérend, combad hí sein túarascbáil fá tístais Ulaid uile dar saigid.

Barrecgaib Dóche mac Mágach dó-som &ersir; firis fáilte friseom. Mo chen do thíchtu, a Ílíaich, bar Dóche mac Mágach. Tarissi limm inní inn &fdot;álte, bar Íliach, acht tair chucum mán úair innossa in tráth scáigfit mo gala &ersir; sergfait mo gala, corop tú benas mo chend dím &ersir; nárop nech aile d'&fdot;eraib Hérend. Acht maired mo chlaideb acut chena do Laígaire.

Ra gab-som dá armaib for feraib Hérend coro scáigsetar dó. Acus áro scáigsed a airm dó ra gabastar de chlochaib &ersir; chorthib &ersir; táthleccaib móra bar feraib Hérend coro scáigsetar dó &ersir; áro scáigsetar dó airm i mbered farin fer d'&fdot;eraib Hérend, dabered díanchommilt fair etera rigthib &ersir; a dernannaib co ndénad smirammair de eter feóil &ersir; chnámib &ersir; féthib &ersir; lethar. Corod marthanach táeb ri táeb fós in dá smirammair, smirammair fogní Cú Chulaind do chnámib chethra Ulad do leges Chethirn meic Fintain &ersir; smirammair bogní Íliach do chnámib fer &ndot;Hérend. Gorop hí tres dírím na Tána na torchair leis díb, gorop Mellgleó nÍlíach and sain.

Is aire atberar Mellgleó nÍliach ris dáig de chlochaib &ersir; chorthib &ersir; táthleccaib móra fogní-seom a gleó.

Barrecaib Dóche mac Mágach dó-som. Nach é Iliach? bar Dóche mac Mágach. Is mé ám écin, bar Íliach. Acht tair chucum fodechtsa &ersir; ben mo chend dím &ersir; maired mo chlaideb acut chena dot charait do Lóegaire. Tánic Dóche dá saigid &ersir; tuc béim claidib dó co tópacht a chend de.

Conid Mellgleó Íliach gonici sein.

 Oisligi Amargin i Taltin and so annossa

AMairgin éside mae Caiss meic Baicc meic Rosa Rúaid meic Rudraigi. Ruc-saide barna slúagaib ac techt dar Taltin síar &ersir; imsóe reme dar Taltin sathúaid íat, &ersir; tuc a ulli chlé fáe i Taltin, &ersir; ra ecratar a munter é de chlochaib &ersir; chorthib &ersir; táthleccaib móra. Acus ra gab ac díburgun fer &ndot;Hérend co cend teóra lá &ersir; teóra n-aidche.

 Imthúsa Chon Ruí meic Dáire sund innossa

RAcúas dó-saide óen&fdot;er ac fostod &ersir; ac imm&fdot;uirech chethri n-ollchúiced Hérend ó lúan taite ⋅amna co taite n-imboilg. Acus ba dimbág laisium anísein &ersir; ba rochían leis bátar a munter 'na écmais, &ersir; tánic reme do chomlund &ersir; do chomruc ra Coin Culaind. Acus and úair ránic-sium go airm i mbaí Cú Chulaind, rachonnaic-sium Coin Culaind and caíntech créchtach tretholl, &ersir; níro miad &ersir; níro maiss leisium comlund ná chomrac do dénam riss aithle chomraic &Fdot;ir Diad ar bíth arnábad mó bud marb Cú Chulaind dina cnedaib &ersir; dina créchtaib dorat Fer Diad fair inn úair reime. Acus gid ed tarcid Cú Chulaind dó-som comrac &ersir; comlund do dénam ris-seom.

Tánic Cú Ruí reime assa aithle d'indsaigid fer &ndot;Hérend. Acus and úair ránic-sium, atchondairc-sium Amairgin and &ersir; a uille chlé fáe ri Taltin aníar. Tánic Cú Ruí ri feraib Hérend atúaid. Ra ecratar a munter é de chlochaib &ersir; chorthib &ersir; táthleccaib móra &ersir; ra gab ac díburgun i n-agid i n-agid .i. i n-agid Amargin co'mbofrecraitis na bairendlecca bodba i nnélaib &ersir; i n-aéraib úasu co ndénad chét cloch di cach óenchloich díb. Ar fír do gascid fritt, a Chú Ruí, ar Medb, scuir dún díburgun dáig ní furtacht ná fórithin tic dún de acht is mí&fdot;urtacht tic dún de. Tiur-sa bréthir, bar Cú Ruí, ná scuriub-sa co brunni brátha &ersir; betha coro scuirea Amargin. Scoirfet-sa, bar Amargin, &ersir; geib-siu &fdot;ort ná ticfa d'&fdot;ortacht ná d'&fdot;órithin fer &ndot;Hérend ní bas mó. Fáemais Cú Ruí anísein. Acus tánic Cú Ruí reme d'indsaigid a chríche &ersir; a muntire.

Ráncatar dar Taltin síar risin ré sin. Ní hed ra nasced, bar Amargin, itir gan na slúaig do díburgun arís. Acus tánic riu aníar &ersir; imsóe reme dar Taltin sairtúaid íat, &ersir; ra gab 'gá ndíburgun ra ré cían &ersir; ra reimes fata.

Is and sain dano ra ráidsetar fir Hérend nábad athis d'Amargin dúnad &ersir; longphort d'&fdot;almugud dó &ersir; na slúaig do thecht uide lá for cúlu fathúaid doridisi dá fostud &ersir; dá n-im&fdot;uirech &ersir; a gním gascid do scur dona slúagaib ar co tíssed chuccu do ló in mórchatha airm condricfaitis cethri ollchóicid Hérend for Gárig &ersir; Ilgárig i cath Tánad Bó Cúalnge. Fáemais Amargin anísin acus lotar na slúaig uide lá for cúlu fathúaid doridisi.

Conid Ossligi Amargin i Taltin and sain.

 Sírrobud Sualtaim and so innossa

SUaltaim éside mac Becaltaig meic Móraltaig, athair-side Con Culaind meic Sualtaim. Rachúas dó-saide búadrugud a meic ac comrac ra écomlund for Táin Bó Cúalnge .i. ri Calatín &ndot;Dána cona secht maccaib fichet &ersir; rá húa ra Glass mac &ndot;Delga. Is do chéin gid so, bar Sualtaim. In nem maides ná in muir thráges ná in talam condascara ná inn é búadrugud mo meic-sea so ac comrac ra écomlund for Táin Bó Cúalnge? Bá fír ám do &Sdot;ualtaim anísein &ersir; raluid dá &fdot;is ár tain cenco dechaid a chétóir. Acus and úair ránic Sualtaim go airm i mbáe Cú Chulaind, ra gab Sualtaim ac écgaíne &ersir; ac airchisecht de. Nírbo míad &ersir; nírbo maiss ám ra Coin Culaind anísin, Sualtaim do écgaíne nó d'airchisecht de, dáig rafitir Cú Chulaind, géara gonta &ersir; géara créchtnaigthe é, náabad gress dá dígail Sualtaim. Ór is amlaid ra boí Sualtaim acht nírbo drochláech é &ersir; nírbo degláech acht múadóclách maith ritacaemnacair. Maith a mo phopa &Sdot;ualtaim, bar Cú Chulaind, 'dó duit-siu go hEmain go Ultu, &ersir; ráid ríu techt i ndíaid a tána fadechtsa, dáig nídam tualai&ndot;g-sea a n-imdecgail ní as mó for bernadaib &ersir; belgib críche Conaille Murthemne. Atú-sa m'óenur i n-agid chethri n-ollchóiced &ndot;Hérend ó lúan tate samna co taite n-imboilg ic marbad &fdot;ir ar áth cach laí &ersir; cét láech cach n-aidchi. Nídamar fír fer dam ná comlond óen&fdot;ir &ersir; ní thic nech dom &fdot;ortacht ná dom &fdot;órithin. Is stúaga úrchuill congabat mo bratt torom. Is suipp ⋅esca fuilet im áltaib. Ní &fdot;uil finna fora tairised rind snáthaite ádám berrad gom bonnaib gan drúcht fola forrderge ar barrúachtur cach &fdot;indae acht in lám chlé &fdot;ail ac co&ndot;gbáil mo scéith, &ersir; cid híside filet teóra coíca fuile fuirri. Acus munu díglatsom a chétóir sein, ní dígélat co brunni &mdot;brátha &ersir; betha.

Tánic Sualtaim reime forin Líath Macha d'óeneoch go robtaib leis do Ultaib. Acus and úair ránic do tháeib na hEmna, rabert na briathra sa and: Fir gontair, mná berdair, báe aegdair, a Ultu, bar Sualtaim.

Ní &fdot;úair in frecra ba leór leis ó Ultaib &ersir; dáig ná fúair, tánic reme fa &fdot;ordreich na hEmna. Acus rabert na briathra cétna and: Fir gontair, mná bertair, báe aegtair, a Ultu, bar Sualtaim. Ní &fdot;uair in frecra rabu leór leis ó Ultaib. -Is amlaid ra bátar Ulaid, geiss d'Ultaib labrad rena ríg, geis don ríg labrad rena druídib. -Tánic reme assa aithle for licc na &ndot;gíall i nEmain Macha. Rabert na briathra cétna and: Fir gondair, mná berdair, báe aegtair. Cia rodas gon &ersir; cia rotas brat &ersir; cia rodas beir ale? for Cathbath druí. Rabar n-airg Ailill &ersir; Medb, bar Sualtaim. Tuctha far mná &ersir; far meic &ersir; far maccáemi, far n-eich &ersir; far n-echrada, far n-albi &ersir; far n-éiti &ersir; far n-innili. Atá Cú Chulaind a óenur ac fostud &ersir; ac im˙fuirech cethri n-ollchóiced &ndot;Hérend for bernaib &ersir; belgib críche Conaille Murthemne. Ní damar fír fer dó ná chomlund óenfir. Ní thic nech dá &fdot;ortacht ná dá &fdot;órithin. Ra gáet in mac. Raluid a hāltaib dó. Is stúaga úrchuill co&ndot;gabat a bratt taris. Ní &fdot;uil finna ara tairissed rind snáthaite ódá berrad coa bonnaib cana driúcht fola forrderge co barrúachtur cach óen&fdot;indae dó acht in lám chlé &fdot;ail ac co&ndot;gbáil a scéith fair, &ersir; gid híside fuilet teóra coíca fuili fuirri. Acus manu dígailti-si a chétóir sein, ní dígéltai go brunni &mdot;brátha &ersir; betha. Is uissiu a bás &ersir; a éc &ersir; a aided ind &fdot;ir co&ndot;greiss in ríg samlaid, for Cathbath druí. Is fír ám, uile annaide. Tánic Sualtaim reme tria lunne &ersir; anseirc dáig ná fúair in &fdot;recra ba leór leis ó Ultaib. And sein driuchtrais in Líath Macha ba Sualtaim &ersir; tánic reme fa urdreich na hEmna. Is and sain imsuí a scíath féin bar Sualtaim co tópacht bil a scéith féin a chend de Sualtaim. Luid in t-ech féin bar cúlu aris i nEmain &ersir; in scíath barsinn eoch &ersir; in cend barsin scíath. Agus rabert cend Sualtaim na briathra cétna: Fir gondair, mná berdair, báe aegdair, a Ultu, bar cend Sualtaim. Romór bic in núall sa, bar Conchobor, dáig nem úasaind &ersir; talam ísaind &ersir; muir immaind immácúaird, acht munu tháeth in firmimint cona frossaib rétland bar dunadgnúis in talman ná mono máe in talam assa thalamchumscugud ná mono thí inn &fdot;airge eithrech ochorgorm for tulmoing in bethad, dobér-sa cach bó &ersir; cach ben díb cá lias &ersir; cá machad, co'aitte &ersir; co'adbai fadessin ar &mdot;búaid chatha &ersir; chomlaind &ersir; chomraic. Acus iss and sain barrecgaim echlach dá muntir fadessin do Chonchobur, Findchad Fer Bend Uma mac Fraechlethain, &ersir; ra ráid riss techt do thinól &ersir; do thóchostul Ulad. Acus is cumma barrurim bíu &ersir; marbu dó trí mesci a chotulta &ersir; a chessa nóenden, &ersir; rabert na briathra:

ARdotraí, a &Fdot;indchaid, ardotfáedim. Ní hadlicgi álsidi a &fdot;asnís do ócaib Ulad. Ercc uaim co Derg co Dedaid gó inber; co Lemain; co Follach; co hIllaind go Gabair; co Dornaill Féic co Imchlár; co Derg Indirg; co Feidlimid Chilair Chétaig go hEllond; co Rígdond co Reochaid; co Lugaid co Lugdaig; co Cathbath coa inber; co Carpre co hEllne; co Láeg coa thóchur; co Geimen coa glend; co Senall Úathach co Diabul n-Arda; co Cethern mac Fintain go Carrlóig; co Tarothor; co Mulaig coa dún; cosin ríg&fdot;ilid co Amargin; cosin nÚathaig &mdot;Bodba; cosin Morrígain co Dún Sobairche; co hEit; co Roth; co Fiachna có fert; co Dam &ndot;Drend; co Andiaraid; co Mane Macbriathrach; co Dam &ndot;Derg; co Mod; co Mothus; co Iarmothus; co Corp Cliath; co Gabarlaig i lLíne; co Eocho Semnech i Semne; co Celtchair mac Cuthechair i lLethglais ; co hErrgi Echbél co Brí Errgi; co hUma mac Remarfessaig co Fedain Cúal&ndot;ge; co Munremur mac Gerrcind co Moduirn; co Senlabair co Canaind &ndot;Gall; co Follomain; co Lugdaig; co ríg &mdot;Builg co Lugdaig Líne; co Búadgalach; co hAbach; co hÁne; co hÁniach; co Lóegaire Milbél coa breó; co trí maccaib Trosgail co Bacc &ndot;Draigin; co Drend; co Drenda; co Drendus; co Cimm; co Cimbil; co Cimmin co Fán na Coba; co Fachtna mac Sencha coa ráith; co Sencha; co Sencháinte; co Briccni; co Briccirni; co Brecc; co Búan; co Barach; co hÓengus &mdot;Bolg; co hÓengus mac Lethi; co Mall ar fíach, ar fénned; co Brúachar co Slánge; co Conall Cernach mac Amargin co Midlúachair; co Coin Culaind mac Sualtaim co Murthemne; co Mend mac Sálcholcán coa rénaib; co tri maccaib Fiachnai, co Ro⋅s, co Dáre, co Imchaid co Cúal&ndot;ge; co Connud mac Mornai co Callaind; co Condraid mac Amargin coa ráith; co Amargin co Ess Rúaid; co lLáeg co lLéire; co Óengus Fer Bend Uma; co hOgma &ndot;Grianainech co Brecc; co hEo mac Forne; co Tollcend; co Súde, co Mag nÉola, co Mag &ndot;Dea; co Conla Sáeb co hÚarba; co Loegaire co hImmail; co hAmargin Iar&ndot;giunnaig co Taltin; co Furbaide Fer Bend mac Conchobuir co Síl co Mag nInis; co Causcraid Mend Macha mac Conchobuir co Macha; co Fíngin co Fíngabair; co Blae Fichet; co Blai &mdot;Briuga co Fésser; co Eogan mac &ndot;Durthacht co Fernmag; co hOrd co Serthig; co hOblán; co hObail co Culend; co Curethar; co Liana; co hEthbenna; co Fer Néll; co Findchad Slébe Betha; co Talgobaind co Bernos; co Mend mac Fir Chúaland co Maigi Dula; co hÍroll; co Blárine co hIalla &ndot;Ilgremma; co Ros mac nUlchrothaig co Mag Nobla; co Ailill Find; co Fethen &mdot;Bec; co Fethen Mór; co Fergna mac Findchona co Búrach; co hOlchar; co hEbadcha; co Uathchar; co hEtatchar; co Óengus mac Óenláme Gábe; co Ruadraig co Mag Táil; co Beothag; co Beothaig; co Briathraig coa ráith; co Nárithlaind co Lothar; co dá mac &Fdot;eicge, co Muridach, co Cótreib; co Fintan mac Néill Níamglonnaig co Dún Da Bend; co Feradach Find Fechtnach co Neimed Slébe Fúait; co hAmargin mac Ecelsalaig Goband co Búais; co Bunni mac Munremair; co Fidach mac Doraire.

Níra dulig ám do &Fdot;indchad in tinól &ersir; in tóchostul sain rabert Conchobor riss do dénam. Dáig in neoch ra boí ó Emain sair &ersir; ó Emain síar &ersir; ó Emain sathúaid rathóegat-saide ass a chétóir co faítar i nEmain ra costud a ríg &ersir; ra bréthir a flatha &ersir; ra frithálim comérgi Conchobuir. In neoch ra boí ó Emain sadess 'no ratháegatsaide ass a chétóir ar slicht in t⋅lúaig &ersir; i n-i&ndot;genbóthur na tánad.

In cétna uide bachomluisetar Ulaid im Chonchobor co faítar i nIraird Chullend in n-aidchi sin. Cid risa n-idnaidem-ni so itir, a &fdot;iro? bar Conchobor. Anmmaít-ni rit maccaib-siu, bar íat-som, ri Fiachaig &ersir; ra Fiachna. Lotar úain ar cend Eirc meic &Fdot;eidilmthe Nóchruthaige, meic th'ingini-siu, mac-saide Carpri Nia Fer, ar co tí co llín a ⋅lúaig &ersir; a ⋅ochraite, a thinóil &ersir; a thóchostail 'nar sochraiti-ni din chur sa. Tiur-sa bréthir, bar Conchobor, 'nachas idnaidiub-sa and so ní bas mó ná co clórat fir Hérend mo chomérgi-sea assin león &ersir; assin chess i rraba, dáig ní &fdot;etatar fir Hérend inad beó-sa mad co se itir.

And sain raluid Conchobor &ersir; Celtchair tríchu cét carpdech n-imrindi co hÁth nIrmidi, &ersir; baralsat dóib and ocht fichti fer mór do ⋅ainmuntir Ailella &ersir; Medba, &ersir; ocht fichti ban braiti accu. Bá sed a n-ernail do brait Ulad ben braiti i lláim cach &fdot;ir díb. Éscis Conchobor &ersir; Celtchair a n-ocht fichti cend díb &ersir;a n-ocht fichti ban &mdot;braiti. Áth nÍrmidi a ainm mad co sin. Áth Féinne a ainm ó ⋅ain ille. Is aire atberar Áth Féinne riss dáig concomairnectar inn óic &fdot;éinne anair &ersir; inn óic féinne aníar cathugud &ersir; imbúalad im urbrunni inn átha.

Tánic Conchobor &ersir; Celtchair for cúlu co faítar i nIrard Chullend in n-aidchi sin i farrad Ulad. Búadris Celtchair and so innossa.

Is and sain rabert Celtchair na briathra sa innossa ac Ultaib i nIraird Chullend in n-aidchi sin:

.R.

Taible lethderg for ríg n-ágather. Án samlaide co fodma féit. Deisme néomain im chét cráeb. Tri &ersir;cha chét n-arad. Cét crúaid n-echdámach. Cét im chét drúad. Dar tús imdesfíaid. Fer feraind im drumnib Conchobor. Faichlethar cath claidid a &fdot;éinne. Gongáinethar cath for Gárich &ersir; Ilgárich issin matin sea monairther.

Is í inn adaig cétna rabert Cormac Cond Longas mac Conchobuir na briathra sa ac feraib Hérend ac Slemain Mide in n-aidchi sin:

Amra maitne amra mithisi. Mescfaiter slúaig. Sáifiter slúaig con máe re secht cléithe slúaig Ulad im Chonchobor. Cossénait a mná. Raseiset a n-éite for Gárig &ersir; Ilgárig isin matin sea monairther.

Is hí inn adaig cétna rabert Dubthach Dáel Ulad na briathra sa oc feraib Hérend i Slemain Mide in n-aidchi sin:

Móra maitne maitne Mide. Móra ossud ossud Cullend. Móra cundscliu cundscliu Chláthra. Móra echrad echrad Assail. Móra tedmand tedmand Tuath Bressi. Móra in chlóe clóe Ulad im Chonchobor. Cossénait a mná. Raseisset a n-éiti for Gárig &ersir; Ilgárig isin matin se monairther.

And sain confuchtraither Dubthach trina chotlud coro mesc ind Neamain barsin slóg co llotar i n-armgrith ba rennaib a sleg &ersir; a fáebor co n-ébailt cét laéch díb ar lár a ndúnaid &ersir; a llo&ndot;gphuirt re úathgráin na gáre rabertatar ar aird. Cid trá acht ní hí sin aidche ba sáime d'&fdot;eraib Hérend fúaratar ríam ná híaram risin tairchetul &ersir; risin tar&ndot;giri, risna fúathaib &ersir; risna haslingib facessa dóib.

And sain atbert Ailill: Rasetarrad-sa ám, bar Ailill, arggain Ulad &ersir; Cruthni ó lúan tati samna co tate n-imbuilg. Tucsam a mnáa &ersir; a meic &ersir; a maccáemi, a n-eich &ersir; a n-echrada, a n-albi &ersir; a n-éiti &ersir; a n-indili. Barrallsam a tilcha dá n-éis co failet ina fántaib comtís comarda síat. Is aire nachass idnaidib-sa and so ní bas mó, acht tabrat chath dam-sa ar Maig Áe madi tecra leó. Acht ci atberam-ni and so 'no, táeit nech d'&fdot;arcsin maigi mór&fdot;arsi&ndot;g Mide dá &fdot;iss in tecat Ulaid ind. Ocus má thecait Ulaid ind, ní thechiub-sa da ráith itir, dáig ní robés ríg rotheched do grés itir. Cia bad chóir do thecht and? bar cách. Cia acht Mac Roth in rímechlach and sút.

Tánic Mac Roth reime d'&fdot;arcsi maigi mór&fdot;arsi&ndot;g Mide. Nírbo chían do Mac Roth dá mbáe and co cúala inní, in fúaim &ersir; in fothrom, in sestán &ersir; in sésilbi. Nír ⋅úail ní risbud ⋅amalta leiss acht marbad hí in &fdot;irmimint dothuitted bar dunegnúis in talman, ná marbad hí ind &fdot;airrge eithrech ochargorm tísad for tulmoi&ndot;g in bethad, ná marbad é in talam barrálad assa thalamchumscugud, ná marbad hí ind &fdot;idbad ra thuitted cách díb i &ndot;glaccaib &ersir; gablaib &ersir; géscaib araile. Cid trá acht barrafnit na fíadmíla barsin mag connárbo réil tulmo&ndot;ga maige Mide fóthib.

Tánic Mac Roth co n-innisin in sceóil sein co airm i mbáe Ailill &ersir; Medb &ersir; &Fdot;ergus &ersir; mathi fer &ndot;Hérend. Dochúaid Mac Roth dóib anísin. Cid and sút, a &Fdot;erguis? bar Ailill. Ní handsa, bar Fergus. Is é fúaim &ersir; fothromm &ersir; fidréan atchúala-som, bar Fergus, toirm &ersir; torand, sestainib &ersir; sésilbi, at Ulaid bar&fdot;ópartatar in fid, imdro&ndot;g na curad &ersir; na cathmíled ac slaide ind &fdot;eda cona claidbib rena carpdib. Iss ed ón barraffind na fíadmíla barsin mag connach réil tulmo&ndot;ga maige Mide fóthib.

Fecht n-aill forréccaig Mac Roth in mag. Con&fdot;acca ní, in &ndot;glascheó mór ra ercc in comás eter nem &ersir; talmain. Andar leiss batar indsi ás lochaib atchondaic ás &fdot;ánglentaib na cíach. Andar leis batar úama ursloicthi atchonnaic and i rremthús na cíach cétna. Andar leis ba línanarta lín lángela ná bá snechta síthalta ac snigi ratafarfáit and tri urdluich na cíach, cétna, ná andar leis ba éochain de ilénaib ilerda i&ndot;gantacha imda, ná ba hilbrechtnugud rétland roglan i n-aidchi reóid ro⋅olais, nó ba haíble teined trichemrúaid. Atchúala ní, in fúaim &ersir; in fothrom &ersir; in fidréan, in toirm &ersir; in torand, in sestainib &ersir; in sésilbi. Tánic remi co n-innisin in sceóil sin co hairm i mbaí Ailill &ersir; Medb &ersir; Fergus &ersir; mathi fer &ndot;Hérend. Dachúaid dóib anísein.

Cid and sút ale, a &Fdot;erguis? bar Ailill. Ní handsa, bar Fergus. Is é glascheó mór atchondaic-sium ra erc in comás eter nem &ersir; talmain imthinnsaitin anála na n-ech &ersir; na curad, smútgur in láir &ersir; lúathred na conar conas ecgaib ri seól &ndot;gaíthe úasu co nderna tromchiaich treglaiss de i nnélaib &ersir; i n-áeraib.

Batar íat indsi ás lochaib atchonnaic-sium and, cind na cnocc &ersir; na tilach ás &fdot;ánglentaib na cíach, cind na curad &ersir; na cathmíled ósna carptib &ersir; na carpait archena. Batar íat úama urslocthi atchondaic-sium and i rremthús na cíach cétna, beóil &ersir; sróna na n-ech &ersir; na curad ac súgud gréne &ersir; gaíthe úathu &ersir; chuccu ra tricci na dírma.

Batar íat línanarta lín lángela atchondairc-sium and ná snechta síthalta ac snigi, in t-úanbach &ersir; in chubrach curit glomraigi na srían a bélbaigib na n-ech rúanaid rothend ri dremna &ndot;dírma. Ba hí éochain de ilénaib ilerda i&ndot;gantacha imda atchondaic-sium and, gand in láir &ersir; adúchtur in talman curit na eich assa cossaib &ersir; assa crúib conas ecgaib ra seól &ndot;gaíthi úasa.

Is é in fúaim &ersir; fothromm &ersir; fidréan, toirm &ersir; torand, sestainib &ersir; sésilbi atchúala-som and, scellgur na scíath &ersir; slicgrech na sleg &ersir; glondbéimnech na claideb &ersir; bressimnech na cathbarr, drongáir na lúrech &ersir; immchommilt na n-arm &ersir; dechairdecht na cless, tétimnech na tét &ersir; núallgrith na roth &ersir; baschaire na n-ech &ersir; culgaire na carpat &ersir; tromchoblach na curad &ersir; na cathmíled sund chucaind.

Ba hé ilbrechtnugud rétland roglan i n-aidche ro⋅olais rotafárfáid-sium and ná haíble tened trichemrúaid, súli cichurda adúathmara na curad &ersir; na cathmíled ásna cathbarraib caíni cummaidi cumtachglana, lán din &fdot;eirg &ersir; din baraind rabertatar leó risná ragbad ríam ná híaram fír catha ná fornert comlaind &ersir; risná gébthar co brunni brátha &ersir; betha.

Ní dénam robríg de, bar Medb. Atethatar daglaích &ersir; degóic acainni dá n-acallaim. Ní ármim-sea ón om, a Medb, bar Fergus, dáig atiur-sa bréthir nach raichnea i nHérind nach i nAlpain slúag acallma Ulad á rasfecgat a fergga do grés.

Is and sain ra gabsatar cethri ollchóiceda Hérend dúnad &ersir; longphort ac Cláthra in n-aidchi sin. Ra &fdot;ácsatar fiallach foraire &ersir; freccométa úathu ra hagid Ulad ná tístais Ulaid gan robud gan rathugud dá saigid.

Is and sin raluid Conchobor &ersir; Celtchair trícha chét carptech n-imrindi co ndessetar i Slemain Mide dar éis na slúag. Acht ci atberam-ni and so, ní dessetar da ráith iter, acht ratháegat ass d'etarphurt do dúnud Ailella &ersir; Medba do thetarrachtain a lláma d'&fdot;urdergad re cách.

Nírbo chían do Mac Roth dá mbáe and co faccae ní, in n-echrad &ndot;dírecra &ndot;dermór i Slemain Mide anairtúaid cach ndíriuch. Tánic reme go airm i mbáe Ailill &ersir; Medb &ersir; Fergus &ersir; mathi fer &ndot;Hérend. Atfócht Ailill scéla de ar rochtain. Maith a Meic Roth, bar Ailill, in faccasu nech d'Ultaib bar slicht in t⋅lúaig seo indiu? Nád &fdot;etar-sa ém, ar Mac Roth, acht adchonnac-sa echraid &ndot;dírecra &ndot;dermóir i Slemain Mide anairtúaid cach &ndot;díriuch. Garsa lín na echraidi ale? bar Ailill. Nád úatti lim trícho chét carpdech n-imrindi indi .i. deich cét ar &fdot;ichit chét carpdech n-imrindi, ar Mac Roth. Maith a &Fdot;erguis, bar Ailill, cid latt-su ar &mdot;búbthad-ni de smútgur ná do dendgur ná d'análfadaig mór⋅lúaig mad gustráthsa acus ná fail latt lín catha dúnni acht sút?

Rolúath bic n-archessi forro, bar Fergus dáig ro bífad co mbetis na slúaig níbad liriu ná mar rádit-sium. Déntar comairle &fdot;orbthe athgarit acainni de-side, for Medb, dáig rofess rar fúabérad-ni in fer romór rogarg robruthmar út, Conchobor mac Fachtna &Fdot;áthaig meic Rossa Rúaid meic Rudraigi, ardrí Ulad &ersir; mac ardríg Hérend. Déntar dunibúali urslocthi do &fdot;eraib Hérend ar cind Conchobuir &ersir; buiden trícho chét acá hiadad dá éis, &ersir; gabtar na fir &ersir; ná gondar itir, dáig ní mmó ná dán cimbeda rothóegat.- Conid hí sin in tress bríathar is génnu ra ráded bar Táin Bó Cúalnge: Conchobor gana guin do gabáil &ersir; dán cimbeda do dénam dona deich cét ar &fdot;ichit cét bátar 'na &fdot;arrad de rígraid Ulad. Acus atchúala Cormac Cond Longas mac Conchobuir anísin &ersir; ra&fdot;itir mani díglad a chétóir a mórbréthir bar Meidb ná dígélad go brunni &mdot;brátha &ersir; betha.

Acus is and sin atraacht Cormac Cond Longas mac Conchobuir cona budin tríchat cét d'&fdot;orddiglammad áig &ersir; urgaili for Ailill &ersir; for Meidb. Atraacht Ailill cona tríchait chét dó-som. Atraacht Medb cona tríchait cét. Atraachtatar na Mani cona tríchtaib cét. Atraachtatar Meic Mágach cona tríchtaib cét. Atraacht in Galeoin &ersir; in Mumnig &ersir; popul na Temrach, &ersir; fogníthea etargaire eturru co ndessid cách díb i rail araile &ersir; i fail a arm. Araí sein ragníad ra Meidb dunibúali ursloicthi ar cind Chonchobuir &ersir; buden trícho chét acá íadad dia éis. Daríacht Conchobor d'indsaigid na dunibúaled aursloicthi &ersir; ní rabi ic íarraid a dorais don t⋅ainruth itir, acht ra minaig beirn inaid míled ar urchomair a gnúsi &ersir; a agthi isin chath &ersir; bern chét dá leith deiss &ersir; bern cét dá leith chlí, &ersir; imsoí chuccu innond &ersir; ras mesc thall fora lár &ersir; torchratar ocht cét láech lánchalma lais díb. Acus tánic úadíb assa athli gan &fdot;uligud gan &fdot;ordergad fair co ndessid i Slemain Mide bar cind nUlad.

Maith a &fdot;iru Hérend, bar Aillil, táet nech úan d'&fdot;arcsi maige mór&fdot;arsi&ndot;g Mide dá &fdot;is cindas na hacgmi bá tecat Ulaid isin tulaig i Slemuin Mide, dá innisin dún túarascbáil a n-arm &ersir; a n-erriuda, a curad &ersir; a cathmíled &ersir; a clíathbernadach cét &ersir; a fíallach feraind. Gardditi lind éistecht riss mad colléic. Cia doragad and? bar cách. Cia acht Mao Roth in rímechlach, bar Ailill.

Tánic Mac Roth reme co ndessid i Slemain Mide bar cind Ulad. Ra gabsat Ulaid ac tachim isin tulaig sin á dorbblais na matni muchi co tráth funid na nóna. Iss ed mod nárbo thornocht in talam fótho risin ré sin, cach dro&ndot;g díb imma ríg &ersir; cach buiden imma tóesech, cach rí &ersir; cach toísech &ersir; cach tigerna go lín a ⋅lúag &ersir; a ⋅ochraite, a thinóil &ersir; a thóchostail fo leith. Cid trá acht doríachtatar Ulaid uile re tráth funid nóna isin tulaig sin i Slemuin Mide.

Tánic Mac Roth reme go túarascbáil in chétna braini díb leis go airm i mboí Ailill &ersir; Medb &ersir; Fergus &ersir; mathi fer &ndot;Hérend. Atfócht Ailill &ersir; Medb scéla de ar rochtain. Maith a Meic Roth, bar Ailill, cindas na hecgmi nó na taicgme bá tecat Ulaid isin tulaig i Slemain Mide?

Nád &fdot;etar-sa ám, bar Mac Roth, acht tánic buden bruthmar brígach mórchaín isin tulaig sin i Slemuin Mide, bar Mac Roth. Dóig ri farcsin &ersir; ri fégad trí tríchu cét indi. Barallsat a n-étaigi díb uile, concechlatar firt fótbaig ba ⋅uide a toísig. Óclach seta fata n-airard n-ardmín forúallach i n-airinuch na budni sin. Caíniu di &fdot;laithib in domuin ritacoemnacair etera ⋅lúagaib, eter urud &ersir; gráin &ersir; báig &ersir; chostud. Folt findbuide iss é cass dess drumnech tóbach faride. Cuindsiu cháem chorcarglan leis. Rosc roglass gossarda iss é cicharda adúathmar ina chind. Ulcha degablach is sí buide úrchass bá smech. Fúan corcra corrtharach cáeicdiabuil imbi. Eó óir isin brutt ósa bruinne. Léine glégel chulpatach ba dergintliud do dergór fria gelchness. Gelscíath go túagmílaib dergóir fair. Claideb órduirn intlaissi isindara láim dó Manaís lethanglass isin láim anaill. Dessid in láech sin i n-urard na tulcha go toracht cách cuce, &ersir; dessetar a buden imbe.

Tánic buiden aile and dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide,far Mac Roth.Tánaise dá tríchtaib cét atacaemnacair Fer caín and dano i n-airinuch na budni sin caedessin. Folt findbuide fair. Ulcha éicsi imchass imma smech. Bratt úanide i forcipul imme. Cassán gelargit isin brut ósa brunni. Léni donderg míleta ba dergindliud do dergór fría gelchnes i caustul go glúnib dó Caindell rígthaige 'na láim go féthanaib argait &ersir; co fonascaib óir. Is i&ndot;gnad reba &ersir; ábarta dogní in t⋅leg fil 'na láim na óclaige. Immireithet impe na féthana argit sechna fonascaib óir cachla céin ó erlond gó indsma. In céind aill dano it íat na fonasca óir immireithet sechna féthanaib argit ó indsma gó hirill. Scíath bémmendach go fáebor chondúala fair. Claideb co n-eltaib dét &ersir; co n-imdénam snáith óir bara chlíu. Dessid in láech sain for láim in chlí ind óclaig thóesig tánic issin tulaig, &ersir; dessetar a buiden imbe. Acht ci atberam-ni and so, ní destetar de ráith itir acht a &ndot;glúini fri lár dóib &ersir; imbel a scíath aca smechaib dóib a &fdot;at leó go léctar chucaind. Acht atá ní chena dom&fdot;arfáit formindi mór issin óclach mór borrfadach is tóesech don budin sin.

Tánic buden aile and dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Tánaise dá séitche eter lín &ersir; chostud &ersir; timthaige, Láech cáem cendlethan i n-airinuch na buidni sin. Folt dúalach dondbuide fair. Rosc duillech dubgorm for folúamain ina chind. Ulcha éicsi imchass is sí degablach imcháel imma smech. Bratt dubglass ba loss i forcipul imme. Delg duillech de &fdot;indruine 'sin brutt ósa bruinne. Léne gelchulpatach frí chness. Gelscíath co túagmílaib argait inti fair. Máeldorn findargait i n-intiuch bodba fá choimm. Ture rígthige fria aiss. Dessid in láech sain issind &fdot;irt &fdot;ótbaig bad fiadnaisi dond óclach thóesech tháinic isin tulaig, &ersir; destetar a buiden imme. Acht ba binnithir lim ra fogor mendchrott i llámaib súad icá sír⋅enmum bind&fdot;ogrugud a gotha &ersir; a irlabra inn óclaíg ac acallaim in óclaíg thóesig thánic issin tulaig &ersir; ac tabairt cacha comairle dó.

Cia sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale. bar Fergus. Is hé cétna láech cétrachlass in fert fótbaig i n-urard na tulcha go toracht cách cuce Conchobor mac &Fdot;achtna Fáthaig meic Rosa Rúaid meic Rudraigi, ardrí Ulad &ersir; mac ardríg Hérend. Is é láech formend mór dessid fora láim chlí Conchobuir Causcraid Mend Macha mac Conchobuir co maccaib ríg Ulad imme &ersir; co maccaib ríg Hérend rafailet ina &fdot;arrad. Is hí in t⋅leg atchondaic ina láim in Chaindel Chuscraid sein co féthanaib argit &ersir; go fonascaib óir. Is bés don t⋅leig sin nachis imrethet impe ríam ná híaram na féthana argait sechna fonasca óir acht gar ré coscur écin, &ersir; is dóig gombad gar ré coscur ros imreittís impe and so inossa.

Is hé láech cáem cendlethan dessid issind &fdot;irt bad &fdot;iadnaissi don óclách thóesech thánic issin tulaig Sencha mac Ailella meic Máilchló so-irlabraid Ulad &ersir; fer sídaigthe slóig fer &ndot;Hérend. Acht atiur-sa bréthir chena ní comairle mettachta ná midlaigechta rabeir dá thigerna issin ló bága sa indiu, acht is comairle gaile &ersir; gascid &ersir; e&ndot;gnama &ersir; mathiusa do dénam. Acht atiur-sa bréthir chena, bar Fergus, is togaes dénma opre atraachtatar im Chonchobor i mmucha lá indiu and sain. Ní dénam robríg díb, bar Medb. Attethatar deglaích &ersir; dagóic acainni dá n-acallaim. Ní ármimsea ón omm, bar Fergus, acht atiur-sa bréthir nach raichnea i &ndot;Hérind nach i nAlpain slúag acallma Ulad á rasfecat a fergga do grés.

Tánic buden aile dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide, bar Mac Roth. Fer find fata mór i n-airinuch na budni sin is é grísta gormainech. Folt dond temin fair is é slimthanaide bara étun. Bratt forglass i filliud imme. Delg argit isin brutt ósa brunni. Léni gel manaísech fri chness. Cromscíath com&fdot;aebur chondúalach fair. Sleg cúicrinni 'na láim. Colg dét iarna innud. Cia sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetamar ám, bar Fergus. Is cur lám for debaid sin. Is cathmílid bar níth. Is bráth bar bidbadu cách tánic and. Eogan mac Durthachta a fosta Fernmaige atúaid and sin.

Tánic buden aile and isin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Ní gó ám is borrfadach for&fdot;ópartatar in tulaig sin. Is tromm in gráin, is mór in t-urud rabertatar leó A n-étaige uile dara n-aiss. Láech cendmár curata i n-airinuch na budni sin is é cicharda úathmar. Folt n-étrom &ndot;grelliath fair. Súle bude móra 'na chind. Bratt buide cáiclámach imme. Delg óir buide 'sin brutt ósa bruinne. Léne bude chorrtharach frí chness. Gae semnech slindlethan sleg&fdot;ota co mbráen fola dara fáebor ina láim. Cia sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetamar ám ale in láech sain, bar Fergus. Ní imgab cath ná cathróe ná comlund ná comrac cách thánic and. Lóegaire Búadach macConnaid Buide meic Íliach ó Immail atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Láech munremur collach i n-airinuch na buidni sin. Folt dub tóbach fair. Gnúis chnedach chorcarda fúa. Rosc roglass lainnerda 'na chind. Gae súlech go foscadaib úasu. Dubscíath co caladbúalid findruini fair. Brat odorda bachuaslae imme. Bretnas bánóir isin brut ósa bruinne. Léine threbraid síte fria chnes. Claideb co n-eltaib dét &ersir; co n-imdénam ór⋅náith ara étaig immaig anechtair. Cia sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergus. Is cur lám for ugra sain. Is tond romra bádes. Is fer trí &ndot;greth. Is muir dar múru cách thánic and. Munremur mac Gerrcind a Moduirn atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Láech cetherlethan comremar i n-airinuch na buidni sin is é anisc odorda, is é derisc tarbda. Crundrosc n-odorda n-adardd ina chind. Folt bude rochass fair. Crundscíath derg co mbil chaladargait ina imthimchiull úasu. Gae slindlethan sleg&fdot;ota 'na láim. Bratt ríabach imme. Eó uma isin brutt ása brunni. Léni chulpatach i caustul gá &fdot;orcnib dó. Colg dét iarna chossliasait chlí. Cia sút ale? ar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergus. Is sond catha sain. Is búaid cacha irgaile. Is fodb trescada cách thánic and. Connud mac Morna ó Challaind atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Ní gó ám is tailc &ersir; is tarbech forrópartatar in tulaig sin comro chrothsatar na slúaig conarnecar indi fora cind. Fer cáem gráta i n-airinuch na budni sin. Áldem de daínib in domuin eter chruth &ersir; deilb &ersir; dénam, eter arm &ersir; erriud, eter mét &ersir; míad &ersir; masse, eter chreitt &ersir; gasced &ersir; chóra. Ní gó ám ale, bar Fergus, is hí a epert chomadas-som sain. Ní duí for lomma cách thánic and. Is bidba cáich. Is gus nád &fdot;ula&ndot;gar. Is tond anbthena bádes. Is luchair n-aga in fer álaind. Feidilmid Chilair Chetail ó Elland atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano 'sin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Ní comtig láech is cháemiu ná in láech &fdot;ail i n-airinuch na buidni sin. Folt tóbach dergbuide fair. Aiged fochaín &fdot;orlethan laiss. Rosc roglass gossarda is é caindelda gárechtach 'na chind. Fer cóir cutrumma is é fata focháel folethan. Beóil deirg thanaide leiss. Deóit niamda némanda. Corp gel cnesta. Cassán gelderg i fadi úasu. Eó óir isin brutt ósa brunni. Léne de ⋅ról ríg ina derg&fdot;illiud de dergór fri gelchness. Gelscíath co túagmílaib dergóir fair. Claideb órduirn intlassi fora chlíu. Gae fata fáeborglass re faga féig fóbarta co súanemnaib loga co semmannaib findruine ina láim. Cia sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergus. Is leth &ndot;glíad sain. Is galiud comlaind. Is londbruth n-archon cách tánic and. Reochaid mac Fathemain ó Rígdond atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Láech órainech remur⋅líastach i n-airinuch na budni sin. Bec nach remithir fer cach n-óenball de. Ní gó ám is fer co talmain, all sé. Folt dond tóbach fair. Gnúis chorcra chrundainech fúa. Rosc &mdot;brecht n-urard ina chind. Fer án athlam and samlaid co n-ócaib dubartacha dub⋅úlib co n-idna rúad lassamain co n-ábairt imtholta co saigit sech comlond do brissiud ar forlond, co tuidmech fóbarta fair, can chommairge Conchobuir aca itir. Cia sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, ar Fergus. Bá hitte di gail &ersir; di gasciud cách thánic and. Báe itte di drúis &ersir; tarpige. Táthud do ⋅luagaib &ersir; d'armaib. Rind áig &ersir; imgona fer &ndot;Hérend iar túaisciurt, mo derbchomalta-sa fadessin, Fergus mac Leite ó Líne atúaid and sin.

Tánic buden aile and dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth, is hí &fdot;ossaid écsamail. Láech álaind éscaid i n-airinuch na budni sin. Gormanart cáel corrtharach go stúagaib fíthi figthi féta findruini, go cnappib dílsi deligthi derggóir for bernadaib &ersir; brollaigib dó fri chness. Bratt bommannach co mbúaid cach datha thariss. Caechruth óir fair .i. a scíath fair. Claideb crúaid catut colgdíriuch i n-ardgabáil churad bara chlíu. Sleg díriuch drumnech ar derglassad 'na láim. Cia sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergus. Is roga rígfiled sain. Is rúathar rátha. Is rót do báre. Is tarbbech a gal cách thánic and. Amargin mac Ecelsalaig Goband, in file maith ó Búais atúaid.

Tánic buden aile and dano 'sin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Láech find buide i n-airinuch na budni sin. Find uile in fer sain eter &fdot;olt &ersir; rosc &ersir; ulcha &ersir; abratchur &ersir; dechelt. Scíath búaledach fair. Claideb órduirn intlassi bara chlíu. Sleg cúicrind confaittnedar darin slúag uile ina láim. Cia sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergus. Inmain ám láech side far túaith rarfánic and. Inmain bethir balcbéimnech. Inmain mathgamain mórglonnach fri hécratu cuncan ferglond fóparta. Feradach Find Fechtnach á Nemud Slébe Fúait atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Días máethóclách i n-airinuch na budni sin. Dá bratt úanide i forcipul impu. Dá chassán gelargait isna brattaib ása mbrunnib. Dá léne di ⋅lemun⋅ítu buide fria cnessaib. Claidbi gelduirn fora cressaib. Dá ⋅leig cúicrind co féthanaib argait óengil ina lámaib. Immáes bec eturru de ⋅odain. Cía sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergus. Dá ánrath sain, dá óenmuntind, dá óenlosnaid, dá óenchaindill, dá ching, dá churaid, dá chléthbriugaid, dá dreicg, dá thenid, dá thuidmechtaid, dá deil, dá dána, dá dásachtach, dá threittell Ulad imma ríg. Fiachaig &ersir; Fiachna and sain, dá mac Conchobuir meic &Fdot;achtna meic Rossa Rúaid meic Rudraigi and sain.

Tánic buden aile and dano 'sin tulaig cétna, for Mac Roth. Is bádud ar méit. Is tene ar rúadlossi. Is cath ar lín. Is ald ar nirt. Is bráth ar bláriud. Is torand ar tharpigi. Fer ferggach úathmar irggráin i n-airinuch na buidni sin, is é srónmar ómar ubullruisc. Folt &ndot;garb ngrelíath. Bratt ríbáin imme. Cúalli iairn isin brutt ósa brunni congeib ón gúalaind go araile dó. Léne garb threbraid fri chness. Claideb secht &mdot;brattomon do iurn athlegtha iarna tháebdruimm. Tilach dond fair .i. a scíath. Líathga mór co tríchait semmand trina cró 'na láim. Cid trá acht ro lá dírna dina cathaib &ersir; dina slúagaib ac déscin in laích sin &ersir; a buden immi oc tíachtain 'sin tulaig i Slemuin Mide. Cia sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale. bar Fergus. Is leth catha sain. Is cend n-imresna. Is cend ar gail. Is muir dar críchu cách thánic and. Celtchair Mór mac Uthechair á Lethglaiss atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano isin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth, is hí bailc bruthmar, is í éitig úathmar. Láech brúasach bélmar i n-airinuch na budni sin, is hé lethgleóir leithinchind lámfota. Folt dond rochass fair. Bratt dublúascach imme. Roth créda 'sin brutt ása brunni. Léni derscaigthi fri chness. Claideb ur&fdot;ota fá choim. Manaís murnech ina deiss. Líathboccóit fair .i. a scíath. Cía sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetamar ám, bar Fergus. Is hé in leó lond lámderg sain. Is é in t-art amnas ágsidi forrges gail. Eirrge Echbél ó Brí Errgi atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano 'sin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Fer mór bresta i n-airinuch na budni sin. Folt rúadderg fair. Súle rúadderga móra 'na chind. Sithithir ri cruimmthir meóir míled cechtar n-aí na dá rígrosc rúad romóra failet laiss. Bratt brecc imme. Scíath glass fair. Gae gorm tanaide úasa. Buiden fuilech &fdot;ordergg imme 's éssium féin créchtach fuilech eturru ar medón fadessin. Cía sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergus. Is é in dána díchondircil. Is é inn accil ómnach. Is é in lumne léitmenach. Is é in robb rígthi. Is é in Cholptha. Is é in búadgalach Bale. Is hé in leó? Luirg. Is é in búridach Berna. Is é in tarb dásachtach. Mend mac Sálcholgán ó Rénaib na Bóinne.

Tánic buden aile and dano 'sin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Laéch leccon&fdot;ota odorda i n-airinuch na budni sin. Folt dub fair. Sithballrad .i. cossa. Bratt derg fa chaslaí imme. Brettnas bánargait isin brutt ósa brunni. Léni línidi frí chness. Scíath chróderg co comraid óir fair. Claideb co n-irdurn argait bara chlíu. Sleg uillech órchruí úasu. Cía sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetamar ám ale, bar Fergus. Fer trí ruitte sin, fer trí raitti, fer trí rámata, fer trí &mdot;bristi, fer trí &mdot;búada, fer trí &mdot;bága. Fergna mac Findchonna rí Búraig Ulad atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano 'sin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth. Fer caín mór i n-airinuch na budni sin. Cosmail ra Ailill n-ucut n-adrind n-inchoisc eter chruth &ersir; ergnus &ersir; gili, eter arm &ersir; erriud &ersir; gail &ersir; gasciud &ersir; gart &ersir; gnímrada. Scíath gorm co cobraid óir. Claideb órduirnd bara chlíu. Sleg cóicrind co n-ór ina láim. Mind óir úasu. Cía sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergas. Is forus ferdaide sain. Fúaparta forlaind. Forbrisiud fer cách thánic and. Furbaidi Fer Bend mac Conchobuir á &Sdot;íl i mMaig Inis atúaid and sain.

Tánic buden aile and dano 'sin tilaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth, is hí &fdot;ossud écsamail risna budnib aile. Aill bruitt deirg. Aill bruitt glaiss. Aill bruitt guirm. Aill bruitt úane. Bláe bána buide it íat álle étrochta úasu. Undseo mac &mdot;bec &mdot;brecderg co mbrutt chorcra eturru bar medón badessin. Eó óir isin brutt ósa brunni. Léne de ⋅ról ríg ba derggintliud de dergór fri gelchness. Gelscíath go túagmílaib dergóir fair. Taul óir barsin scíath, bil óir ina imthimchiull. Claideb órduirn bec bá choimm aice. Gae áith étromm co foscathaib úasu. Cía sút ale? bar Ailill ri Fergus. Nád &fdot;etar-sa ám ale, bar Fergus, innass na budni sin ná in mac bec fil inti d'&fdot;ácáil ri Ultaib dar m'éis, acht óen bad dóig lim-sa and comtis iat fir Themra im Ercc mac &Fdot;edilmi Nóchruthaigi, mac-side Carpri Nia Fer, &ersir; más íat, nímo carat anairich and so, dóig 's a dichmairc a athar dodechaid in mac bec sain d'&fdot;órithin a ⋅enathar din chur sa, &ersir; mad síat, bud muir conbáidfea dúib-si in buden sain dáig is tri dagin na buidni sin &ersir; an meic bic rafail inti conmáe foraib-si in cath sa don chur sa. Cid de-side? bar Ailill. Ní handsa, bar Fergus, dóig ní &fdot;accéga in mac bec sain úath ná húamain gabar slaidi-si &ersir; 'gabar n-essarggain co tora lár far catha chucaib. Concechlastar rucht claidib Conchobuir mar glimnaig n-archon i fathad ná mar leóman oc techt fo mathgamnaib. Concichre Cú Chulaind cethri múru móra de chollaib dóene immon cath sechtair. Bát bágaig, bat condalbaig confúarcfet flaithe fer &ndot;Ulad ar n-úair. Is ferda conbúrfet in damrad dermór oc tessargain laíg a mbó issin chath issin matin se imbárach.

Tánic buden aile and dano 'sin tulaig cétna i Slemuin Mide, for Mac Roth, nád úatti trícho chét indi. Fianna feochra forderga. Fir gil glain guirm chorcarda. Mo&ndot;ga fata findbuidi. Gnúsi álle étrochtai. Ruisc réilli rígdaidi. Étaige lígda lendmassa. Deilge órda airegda iar &ndot;dótib dendglana. Lénti síti srebnaide. Slega gorma glainidi. Scéith buide bémnecha. Claidbi órduirn intlassi iarna sliastaib sudigthir. Rotas triall brón búridach. Brónaig uile eochraidi. Torrsig rurig rígdaide. Díllechta in slóg sorchaide gana comsid costadaig imdíched a n-irúatha. Cía sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergus. At leómain londa sain. At glonna catha. Trícha cét Maige Murthemne and sain. Is ed dosgní cendchrom torsech n-anfálid cana ríg n-aurraindi eturru badessin, can Choin Culaind costadaig coscaraig claidebdeirg cathbúadaig. Fail a mórabba ám dóib-sium sain, ar Medb, ciarsat cendchroimm torsig n-anfálid. Ní &fdot;uil olc nár dernsamar riu. Ratas airgsemar &ersir; ratas indrisem ó lúan tate ⋅amna co taite n-imboilg. Tucsam a mná &ersir;a meicc &ersir; a maccáemi, a n-eich &ersir; a n-echrada, a n-ailbi &ersir; a n-éiti &ersir; a n-indili. Barraeilseam a tailcha dá n-éis go failet ina fántaib comtís comartai síat. Ní thá ní nod maítte forro, a Medb, bar Fergus, dáig ní dernais d'olcaib ná d'écóraib friu ní nár urfuaith tóesech na degbuidne út &fdot;ort, dáig atbíth cach fert &ersir; cach lecht, cach lia &ersir; cach ligi fuil adíu go airther &ndot;Hérend, is fert &ersir; is lecht, is lia &ersir; is ligi do degláech &ersir; do degóc arna tuttim ra degthóesech na buidne út. Bochinmáir rissa &ndot;gébat! Is mairg ara tochérat! Bud leór leth catha do &fdot;eraib Hérend síat ac cosnam a tigerna isin chath 'sin matin sea imbárach.

Atchúala-sa núall mór and, for Mac Roth, risin cath aníar nó risin cath anair. Garsa núall sút ale? bar Ailill ri Fergus. Ratafetammar ám ale, bar Fergus. Cú Chulaind sain ac tríall tíachtain docairt dochum in chatha 'gá &fdot;urmiáil ri fót fóenlaige i fFirt Sciach fa thúagaib &ersir; baccaib &ersir; refedaib, &ersir; ní lécgat Ulaid ind é ar bíth a chned &ersir; a chréchta dáig ní hinchomlaind &ersir; ní hinchomraic aithle chomraic &Fdot;ir Diad.

Ba fír ám do &Fdot;ergus anísin. Ba sé Cú Chulaind sain 'gá &fdot;urmiáil ri fáet fóenlige i Firt Sciath ba thúagaib &ersir; baccaib &ersir; refedaib.

And sain radechatar na dá banchánti a dúnud &ersir; longphurt fer &ndot;Hérend .i. Fethan &ersir; Collach, co mbátar oc fáschuí &ersir; oc fásguba ás chind Con Culaind icá innisin dó madma bar Ultaib &ersir; marbtha Conchobuir &ersir; tuittmi Fergusa i frithguin.

IS hí inn aidchi sin radechaid in Morrígu ingen Ernmaiss go mbaí oc indloch &ersir; oc etarchossaít eterna dá dúnad chechtarda. Acus rabert-si na bríathra sa: R.

Crennait brain braigte fer brunnid fer fuil. Mescthair tuind. Fadbaib luind. Níthgalaib iar luibnig. Lúth fiansa. Fethal ferda. Fir Chrúachna. Scritha minardini. Cuirther cath ba chossaib araile. Eblait a rréim. Bo chin Ultu. Bó mair Érno. Bo chin Ulto.

Iss ed dobert i clúais nÉrand, ní firfet a &ndot;glé fail fora cind.

Is and sain rabert Cú Chulaind ra Láeg mac Riangabra: Ba líag ám dait-siu, a mmo phopa Laíg, bar Cú Chulaind, na der&ndot;tá eterna dá chath cechtarda indiu ní ná beth a &fdot;is acut dam-sa. Cacha finnub-sa de ám, a Chúcúc, bar Láeg, innisfithir duit-siu. Acht undsea albín assin dúnud &ersir; assin longphurt aníar innossa barsin mag. Undsea chethirn &ndot;gilla 'na ndiaid dá fostud &ersir; dá n-im&fdot;uirech. Undsea chethirn &ndot;gilla 'no assin dúnud &ersir; assin lo&ndot;gphurt anair dá tetarrachtain. Is fír ám sain ale, bar Cú Chulaind. Is mana mórglíad sain &ersir; is adbar &ndot;degdebtha. Ragaid in t-albín borsin mag &ersir; condricfat in gillanraid. A condricfat ind róe mór ba chétóir. Ba fír ám do Choin Culaind anísin. Acus lotar in t-albín barsan mag &ersir; conráncatar in gillanrad. Cía con&fdot;irend in cath innossa, a mo phopa Laíg? bar Cú Chulaind. Áes Ulath, bar Láech, inund &ersir; áes ócbad. Cindas confaegat ale? bar Cú Chulaind. Is ferda confegat, bar Láeg. Airm i tát na láith gaile anair isin cath bérait toilg trisin cath síar. Airm i tát na láith aníar bérait toilg trisin cath sair. Appraind nacham &fdot;uil-sea do nirt beith eturru dom choiss de-side, dáig dá mbeind-sea do nirt beith dom choiss, rapad réil mo thoilg-sea and sain indiu i cumma cháich. Cossan ar chena, a Chúcúc, bar Láech. Ní tár dot gasciud, ní haisc dot inchaib. Dori&ndot;gnis maith reme sút &ersir; dogéna 'na díaid. Maith a mo phopa Laíg, bar Cú Chulaind, todúsig do Ultaib dochum in chatha fodesta, dáig is mithig dóib a thechta.

Tánic Láeg &ersir; todíuscis de Ultaib dochum in chatha, &ersir; rabert na bríathra and: R.

Coméirget ríg Macha mórglonnaig. Míannaigther Badb bó Immail, bar nertaib gal, bar cridib crú, bar tilaib téici. Turcbaid in sním nítha, dáig ní fríth ra Coin Culaind comchosmail. Cú gonben mían Macha mochtraide más ar búaib Cúal&ndot;ge coméirget.

IS and sain atraachtatar Ulaid uile i n-óen&fdot;echt ra costud a rríg &ersir; ra bréthir a flatha &ersir; ra frithálim coméirgi bréithri Laíg meic Ria&ndot;gabra. Acus is amlaid atrachtatar lomthornocht uile acht a n-airm 'na llámaib. Cach óen dá mbíd dorus a phupla sair díb, is triana phupaill síar théiged ara &fdot;at leis tíachtain timchell.

Cinnas concoméirget Ulaid dochum in chatha innossa, a mo phopa Láeig? bar Cú Chulaind. Is ferda concoméirget, bar Láeg. Lomthornocht uile, bar Láeg. Cach óen dá tá dorus a phupla sair díb, is triana phupaill síar téiged ara &fdot;at leis tíchtain timchell. Atiur-sa bréthir, bar Cú Chulaind, is degóir éigmi atrachtatar im Chonchobor i mmucha láe itráthsa and sain.

And sain atbert Conchobor ra Sencha mac Ailella: Maith a mo phopa &Sdot;encha, bar Conchobor, fostá Ulaid &ersir; ná léic dochum in chatha co tí nert don t⋅eón &ersir; don t⋅olud coro éirgea grían i cléithib nimi, goro lína grían glenta &ersir; fánta &ersir; tulcha &ersir; tuaidibrecha na Hérend. Tarrasatar and co tánic nert don t⋅eón &ersir; don t⋅olud, goro lín grían glenta &ersir; fánta &ersir; tulcha &ersir; tuadebrecha in chóicid.

Maith a mo phopa &Sdot;encha, bar Conchobor, todíusig de Ultaib dochum in chatha dáig is mithig dóib a thechta. Todíuscais Sencha d'Ultaib dochum in chatha. Rabert na bríathra and:

Coméirget ríg Macha. Munter &fdot;ial. Melat fáebair. Fégat cath. Claidet búrach. Benat scíathu. Scítha labrai. Labra éiti. Éicni fastuda. Feochra costoda. Curther cath ba chossaib araile. Eblait a réim. Bardanessat &ersir; bardalessat indiu. Ibait deoga duirbbi fola. Línfaid cuma cridi rígan más ar búaib Cúal&ndot;gi coméirgit.

Nírbo chían do Láeg dá mbáe and go facca inní, fir Hérend uile ac coméirge i n-óen&fdot;echt ac gabáil a scíath &ersir; a &ndot;gae &ersir; a claideb &ersir; a cathbarr &ersir; ac tulargain na mbuden rompu dochum in chatha. Da gabsat fir Hérend cách díb bar slaide &ersir; bar slechtad, for tóchtad &ersir; bar tinmi, for airlech &ersir; for essargain araile ri ré cían &ersir; ra reimes fata. Is and sain ra iarfaig Cú Chulaind dá araid, do Láeg mac Riangabra, in tan ón baí nél solus barsin gréin: Cinnas confegar in cath innossa, a mo phopa Láeig? Is ferda confegar, bar Láeg. Cid condrualaind-sea mo charpat &ersir; Én ara Conaill a charpat &ersir; giara thíasmaís i ndíb carptib ánd itte co araile iar n-idnaib na n-arm, ní rossed crú ná roth ná fonnud ná fertas díb ara dlús &ersir; ara déinme &ersir; ara dai&ndot;gne co&ndot;gbaither a n-airm i llámaib na mmíled itráthsa. Appraind nacham &fdot;uil-sea do nirt beith eturru de-side, bar Cú Chulaind, dáig dá mbeind-se de nirt, rapad réill mo thoilg-sea and sain indiu i cumma cháich, bar Cú Chulaind. Cossan ar chena, a Chúcúc, bar Láeg. Ní tár dot gasciud. Ní haisc dot inchaib. Dori&ndot;gnis maith reme sút. Dagéna 'na díaid.

And sain ra gabsat fir Hérend fós bar slaide &ersir; bar slechtad, for tochtad &ersir; for tinme, far airlech &ersir; for essargain araile fri ré cían &ersir; fri reimes fata. And sain daríachtatar cuccu-som na nóecharptig de &fdot;énnedaib na hIrúade &ersir; in triar de choiss maróen riu, &ersir; níra lúathiu na nóecharptig andá in triar de choiss.

And sain daríachtatar chucu-som 'no ferchutredaig fer &ndot;Hérend, &ersir; ba hed a &ndot;gním-sin uile 'sin chath ar bíth gona Conchobuir diambad fair bad róen &ersir; ar bíth a&ndot;cthe Ailella &ersir; Medba dámbad forro conmebsad. Acus ba sed and so anmand na ferchutredach: Trí Conaire Slébe Miss, trí Lussin Lúachra, trí Niad Choirbb Tilcha Loiscthe, trí Dóel&fdot;ir Deille, trí Dámaltaig Dercderce, trí Buidir Búase; trí Báeith Búagnige, trí Búageltaig Breg, trí Suibne Siúre, trí Échdaig Áne, trí Malléith Locha Érne, trí Abratrúaid Locha Rí, trí Meic Amra Essa Rúaid, trí Fiachaig Feda Némain, trí Mane Murisce, trí Muridaig Mairge, trí Lóegaire Licci Derge, trí Broduind Berba, trí Brúchnig Cind Abrat, trí Descertaig Dromma Fornochta, trí Find Findabrach; trí Conaill Collomrach, trí Carpri Cliach, trí Mane Mossud, trí Scáthglain Scáire, trí Échtaig hErcce, trí Tren&fdot;ir Taíte, trí Fintain Femin, trí Rótanaig Raigne, trí Sárchoraig Suide Lagen, trí Etarsceóil Etarbáne, trí hAeda Aidne, trí Guare Gabla.

Is and sain atbert Medb ri Fergus: Ba bág ám dait-siu ga dobertha do greimm catha gan díchill lind indiu dáig r'indarbbad as da chrích &ersir; as t'orbba. Is acainne &fdot;úarais crích &ersir; ferand &ersir; forbba &ersir; mórmathius mór do dénam fort. Dánam beth-sa mo chlaideb indiu ám, bar Fergus, ra tescfaitis lim-sa bráigte fer for bráigte fer &ersir; dóte fer for dóte fer &ersir; forcléithe fer for forcléithe fer &ersir; cindu fer for óeib scíath combús lir bommanna ega eter dá ráeib tírib imríadat echraide ríg cach &mdot;ball sair &ersir; síar acum-sa de Ultaib indiu dánam beth-sa mo chlaideb. Is and atbert Ailill rá araid badessin .i. ra Fer Loga: Domraiched craum claideb choilles toind, a gillai, bar Ailill. Nátiur-sa bréthir mad messu a bláth ná 'lessugud lett indiu é andá in lá tucus barin lettir i Crúachnaib Aí, dá mbet fir Hérend &ersir; Alban acott anacul &fdot;orom indiu, nít ainset uile. Tánic Fer Loga reime &ersir; tuc in claideb laiss ba búaid caíntaisceda &ersir; fo chaindil chaín lassamain &ersir; tucad in claideb i lláim Ailella &ersir; tuc Ailill i lláim &Fdot;ergusa. Acus firis Fergus fálte risin claideb. Mo chen Caladbolg, claideb Leite, bar ésium. Scíth á aí óen&fdot;ir Bodba. Cía farsa n-immér-sa so? bar Fergus. Arna slúagaib immut immácúaird, bar Medb. Ná bered nech mathim ná hanacul inniu úait mani bera fírchara. And sain gebis Fergus a gasced &ersir; tánic reime don chath. Gebis Ailill a gasced. Gebis Medb a gaisced &ersir; tánic don chath. Coro maid in cath fo thrí ríam rompo fathúaid condanimmart cúal gae &ersir; claideb for cúlu doridisi. Rachúala Conchobor anísin airm i mbáe 'na inad chatha, in cath do maidm fo thrí ris atúaid. And sain atbert-sum rá theglach badessin .i. ra crislach na Cráebrúade: Gebid-si seo bic, a &fdot;iro, bar éseom, .i. in t-inad a tó-sa go tiasur-sa dá &fdot;iss cía riasa maidend in cath fa thrí ruind atúaid bán cóir seo. And sain atbert a theglach-som: Gébmait-ni seo, bar íat-sum, dáig nem úasaind &ersir; talam ísaind &ersir; muir immuind immácúairt. Mono tháeth in &fdot;irmimintni cona frossaib rétland for dunignúis in talman nó mani thí in &fdot;arrgi eithrech ochargorm for tulmoi&ndot;g in bethad nó mani máe in talam, ní béram-ni mod n-ordlaig secha so bar cúlu go brunni &mdot;brátha &ersir; betha go tísiu bar cúlu dorís chucaind.

Tánic Conchobor reme go airm i cúala in cath do maidm ba thrí ris atúaid, &ersir; gebid scíath ra scíath and .i. ra Fergus mac Róig, .i. in nÓchaín Conchobuir cona cethri óeib óir &ersir; cona cethri sethrachaib derggóir. And sain rabert Fergus trí balcbémmenda Bodba issin nÓchaín Conchobuir goro géis a scíath for Conchobor.-Ára géised scíath Conchobuir, ra géistis scéith Ulad uile. -Giaro boí dá threisi &ersir; dá tharpigi ra búail Fergus a scíath bar Conchobor, ra boí dá chalmacht &ersir; dá churatacht ra cho&ndot;gaib Conchobor in scíath connára chomraic ó in scéith ra hó Conchobuir cid itir.

Amae, a &fdot;iru! bar Fergus. Cía conco&ndot;gbathar scíath rum-sa indiu 'si lló bága sa airm condrecgat cethri ollchóiceda Hérend bar Gárig &ersir; Ilgárig i cath Tána Bó Cúalnge? Gilla iss ó &ersir; iss imláne and so andáe ale, &ersir; rap &fdot;err máthair &ersir; athair, fer rat indarb át chrích &ersir; át &fdot;erand &ersir; át &fdot;orbba, fer rat chuir i n-adba oss &ersir; &fdot;íadmíl &ersir; sinnach, fer nára léic leithet da gabail badéin dit chrích ná dit &fdot;erand dait, fer rat chuir ar bantidnacul mná, fer rat ⋅áraig im tríb maccaib Usnig do marbad far th'einech fecht n-aill, fer rat dingéba indiu i fiadnaisi fer &ndot;Hérend, Conchobor mac &Fdot;achtna &Fdot;áthaig meic Rossa Rúaid meic Rudraigi, ardrí Ulad &ersir; mac ardríg Hérend.

Immánic-sea ón omm, bar Fergus. Acus tuc Fergus a dá láim arin Caladbolg &ersir; rabert béim de dar aiss síar goro chomraic a &fdot;ográin ri talmain, &ersir; da mídair a thrí bráthbémmenda Bodba da béim bar Ultaib comtís lir a mmairb andá a mbí. Dachonnaic Cormac Cond Longas mac Conchobuir éside &ersir; rabert side d'indsaigid &Fdot;ergusa &ersir; ra iad a dá láim thariss. Aicclech nád aicclech sain, a mo phopa &Fdot;erguis. Náimdemail nád charddemail sain, a mo phopa &Fdot;erguis. Anchellach nád anchellach sain a mo phopa &Fdot;erguis. Ná marbtar &ersir; ná mudaigter lett Ulaid trí bíthin do bráthbémmenda, acht imráid a n-einech 'si lló bága sa indiu. Scuich bius .i. úaim, a meic, bar Fergus, dáig nída beó-sa meni benur mo thrí bráthbémmenda Bodba bar Ultaib indiu gorsat lir a mmairb andás a mbí.

Taí do lám go fáen ale, bar Cormac Cond Longas, &ersir; tesc na tilcha dar cendaib na slúag, &ersir; bud dídnad dit &fdot;eirg. Ráid ra Conchobor táet 'na inad catha didu. Tánic Conchobor 'na inad catha.

Is amlaid ra boí in claideb sain, claideb Fergusa, claideb Leiti a sídib é Inn úair ba háill búalad de 'no, ba métithir ra stúaig nimi i n-aeór é Is and sain táeiss Fergus a láim go fáen dar cendaib na slúag goro thesc a trí cindu dina trí tulchaib, go failet 'sin ríasc bad &fdot;iadnaisi. Gorop íat na trí Máela Mide and sain.

Imthúsa Con Culaind and so innossa: rachúala-saide in nÓchaín Conchobuir 'gá búalad d'&Fdot;ergus mac Róig. Maith a mo phopa Laíg, bar Cú Chulaind, cía conlinfadar in nÓchaín mo phopa Chonchobuir do thúarggain amlaid seo &ersir; messi im bethaid? Telggai boga fuile, formach n-áir ale, bar Láeg. An fer Fergus mac Róig. Bacleth claideb carpait a ssídib. Rasíacht eochraide mo phopa Conchobuir cath.

Oslaic go troit túaga, a gillai, bar Cú Chulaind. And sain focheird Cú Chulaind móroscur de co llotar a thúaga de go Mag Túaga i Connachtaib. Lotar a bacca de go Bacca i Corco M'rúad. Lotar na suipp ⋅esca bátar 'na áltaib i cléthib aeóir &ersir; firmiminti feib is sía thiagait uiss i lló áille nád bí gáeth. Ra gabsat a &fdot;uli ilgremma de gorbo lána tairchlassa &ersir; eittrigi in talman dá &fdot;ulib &ersir; dá gáeib cró Is é céternmas &ndot;gascid dari&ndot;gni-sium ár n-érgi na dá banchánti bátar ac fáschuí &ersir; ac fásguba .i. Fethan &ersir; Cholla, barressairg cách díb da chind araile gorbo derg dá fuil &ersir; gorbo liath dá n-inchind. Ní &fdot;argbad a arm 'na &fdot;arrad-som itir acht a charpat ammáin. Acus ra gab-som a charpat re aiss &ersir; tánic reme d'indsaigid fer &ndot;Hérend &ersir; ra gab dá charpat &fdot;orro go rránic go airm i mbaí Fergus mac Róig. Táe ille, a mo phopa Ferguis, bar ésium. Níra &fdot;recair Fergus ór ní chúala. Atubairt-sium arís. Táe ille, a mo phopa Ferguis, bar ésium, ná mani tháe ille, rat meliub mar meles muilend múadbraich. Rat nigiub mar negair coipp a lundu .i. lind usci. Rat nasciub mar nasces féith fidu. Ras lécub &fdot;ort feib ras léic séig far mintu. Rommánic-sea ón omm, bar Fergus. Cía conlinfadar na balcbríathra Bodba so do ráda frim-sa airm condrecgat cethri ollchóiceda Hérend for Gáríg &ersir; Ilgáríg i cath Tánad Bó Cúalnge? Do dalta-su and so, bar ésium, &ersir; dalta Ulad &ersir; Choncobuir bar chena, Cú Chulaind mac Sualtaim, &ersir; ro gellaisiu teiched remum-sa inbaid bad chréchtach crólinnech tretholl mé for cath na Tána, dáig ra thechiusa romut-sa ardo chomlond féin for Tánaid.

Atchúala Fergus sain &ersir; ra impá &ersir; tucastar a thrí coscémmenda láechda lánmóra, &ersir; óra impá-som, ra impátar fir Hérend uile. Da maid d'&fdot;eraib Hérend dar tilaig síar. Tarrassaid inn irgal im chend Connacht. I mmedón laí tánic Cú Chulaind dochum in chatha. Tráth funid nóna da maid din budin dédenaig de Chonnachtaib dar tilaig síar. Nír diruais don charpat i lláim Con Culaind risin ráe sin acht dorn dina bassaib immon roth &ersir; bass dina fertsib immon creitt, acht ic airlech &ersir; ic essargain cethri n-ollchóiced &ndot;Hérend risin ré sin.

And sain geibis Medb scíath díten dar éis fer &ndot;Hérend. And sain faítte Medb in Dond Cúalnge co coíca dá ⋅amascib imbe &ersir; ochtor dá hechlachaib leiss timchell co Crúachain. Gipé ra⋅ossed, gipé ná rossed, go rossed in Dond Cúalnge feib ra gell-si. Is and drecgais a fúal fola for Meidb &ersir; itbert: Geib, a &Fdot;erguis, bar Medb, scíath díten dar éis fer &ndot;Hérend goro ⋅íblur-sa m'&fdot;úal úaim. Dar ar cubus, ar Fergus, is olc in tráth &ersir; ní cóir a dénam. Gid ed ní étaim-sea chena, bar Medb, dáig nída beó-sa meni ⋅íblur-sa m'fúal úaim. Tánic Fergus &ersir; gebid scíath díten dar éis fer &ndot;Hérend. Siblais Medb a fúal úathi co nderna trí tulchlassa móra de co taille munter in cach thurchlaiss. Conid Fúal Medba atberar friss.

Ruc Cú Chulaind furri ac dénam na huropra sain &ersir; níra gonastarsum; ní athgonad-sum 'na díaid hí. Ascaid dam-sa úait indiu, a Chú Chulaind, bar Medb. Gia ascaid connaige? bar Cú Chulaind. In slúag sa bar th'einech &ersir; ardo chommairgi go rroset dar Áth Mór síar. Gondnoim-sea ón omm, bar Cú Chulaind.

Tánic Cú Chulaind i timchell &fdot;er &ndot;Hérend &ersir; gebis scíath díten din dara leith díb d'imdegail fer &ndot;Hérend. Táncatar ferchutredaig fer &ndot;Hérend din leith aile. Tánic Medb 'na hinad féin &ersir; gebis scíath díten dar éis fer &ndot;Hérend &ersir; rucsat leó bán cóir sin fir Hérend dar Áth Mór síar.

And sain daríacht a chlaideb d'indsaigid Con Culaind &ersir; rabert béim dona tríb Máelánaib Átha Lúain i n-agid na trí Máela Mide goro ben a trí cindu díb.

And sain ra gab Fergus ac tachim in t⋅lúaig ac dula a Áth Mór síar. Rapa chomadas in lá sa indiu ám i ndíaid mná, ar Fergus Condrecat lochta ra fulachta and so indiu bar Medb ra Fergus. Ra gattá &ersir; ra brattá in slúag sa indiu. Feib théit echrad láir rena serrgraig i crích n-aneóil gan chend cundraid ná comairle rempo, is amlaid testa in slúag sa indiu.

Imthúsa Medba sunna innossa, ra timsaigit &ersir; ra timmairgit fir Hérend lé-si go Crúachain go factis gleicc na tarb.

IMthúsa in Duind Chúalnge sunda innossa, á 'tchonnaic-sén in tír n-álaind n-aneóil, rabert a thrí resse gémmend bar aird. Atchúala in Findbennach Aí éside. Ní lamad míl firend géisecht bud airdde ná gúasacht aci-side eter cethraib átha Aí uile, Áth Moga &ersir; Áth Coltna, Áth Slissen &ersir; Áth &mdot;Bercha, &ersir; túargab a chend go díi&ndot;g tánic reme go Crúachain d'indsaigid in Duind Chúalnge.

Is and sain ra ráidsetar fir Hérend cía bud &fdot;iadnaisi dona tarbaib. Iss ed ra ráidset uile gombad é Bricriu mac Garbada. - Dáig blíadain résin scél sa Tánad Bó Cúalnge tánic Bricri d'&fdot;aigde &Fdot;ergusa assin chóciud i n-araile, &ersir; ra &fdot;ost Fergus ace é ic irnaide ra sétaib &ersir; ra maínib. Acus darala eturru ic imbirt &fdot;idchilli &ersir; Fergus &ersir; atrubairt-sium aithis móir ra Fergus. Dabert Fergus béim dá durn dó-som &ersir; dind &fdot;ir baí 'na láim goro thoilg in fer 'na chind go róebriss cnáim ina chind. In fat ra bátar fir Hérend i slúagiud na Tána, ésium 'gá leiges i Crúachain risin ré sin. Acus in lá tháncatar din t⋅lúagud, is és lá ra érig-sium. -Dáig níra choitchinniu Briccni dá charait andá dá námait. Acus tucad far bernaid i fiadnaisi na ndam é.

Atchonnaic cách a chéile dina tarbaib &ersir; foclassa búrach dóib and &ersir; fócerddetar in n-úir thairsiu. Ra chlaitar in talmain dara formnaib &ersir; dara slinneócaib, &ersir; ra rúamnaigsetar a rruisc ina cendaib dóib immar cháera tenda tentide. Ra bulgsetar a n-óli &ersir; a sróna mar bulgu goband i certchai, &ersir; rabert cách díb blascbéim brátha d'indsaigid a chéile. Ra gab cách díb bar tollad &ersir; bar tregdad &ersir; bar airlech &ersir; bar essorgain araile. And sain ra immir in Findbennach meirbflech a astair &ersir; a imthechta &ersir; na sliged barin Dond Cúalnge, &ersir; ra ⋅áid adairc ina tháeb &ersir; brissis búrach fair. Iss ed rucsat a rrúathur go hairm i mbáe Bricni goro bertsatar i&ndot;gni na tarb ferchubat fir i talmain é arna bás. Conid Aided Bricni and sain.

Atchonnaic Cormac Cond Longas mac Conchobuir anísin &ersir; ro gabastar fogeist dárbo lán a glacc &ersir; rabert trí béimmenna don Dond Chúalnge ó ó go erboll. Nírap sét suthain suachnid dún in sét sa, bar Cormac, dáig ná tic de láeg a chomaísi badéin do di&ndot;gbáil. Atchúala Dond Cúalnge annísein &ersir; báe ciall dunetta aice &ersir; ra impá risin Findbennach &ersir; go 'mmarálaid dóib assa aithle d'imbúalad ri ré cían &ersir; ri remis fota goro laig inn adaig bar feraib Hérend. Acus ára laig inn adaig, ní rabi ac feraib Hérend acht éstecht re fúaim &ersir; re fothrom. Ra ⋅irset na daim Hérind uili in n-aidchi sin.

Nírbo chían d'&fdot;eraib Hérend dá mbátar and mochrád arnabárach go faccatar in Dond Cúalnge dar Crúachain aníar in Findbennach Aí ina ascarnaig ara bennaib &ersir; ara adarcaib. Ra éirgetar fir Hérend &ersir; ní &fdot;etatar cía dina tarbaib ra báe and. Maith a &fdot;iru, bar Fergus, léicid a óenur más é in Findbennach Aí &fdot;ail and, &ersir; más é in Dond Cúalnge, léicid a choscor leis. Natiur-sa bréthir is bec i ndernad imna tarbaib i farrad na ndi&ndot;géntar innossa.

Tánic in Dond Cúalnge. Tuc a dess ri Crúachain &ersir; ra &fdot;ácaib crúach dá óeib and, gorop de atá Crúachna Áe.

Tánic reme go himmargain Átha Móir &ersir; ra &fdot;ácaib a lón in &Fdot;ndbennaig and, gorop de dá tá Áth Lúain.

Tánic sair reme i crích Mide co Áth Troim goro &fdot;ácaib a thromm ind &Fdot;indbennaig and.

Túargaib a chend go díi&ndot;g &ersir; ra chroth in Findbennach de fo Hérind. Ra chuir a láraic de co Port Large. Ra chuir a chlíathaig úad go Dublind rissa rátter Áth Cliath. Tuc a aged fathúaid assa aithle &ersir; tuc aichni far tír Cúalnge &ersir; tánic dá hindsaigid. Is and ra bátar mnáa &ersir; meicc &ersir; mindóene ac coíniud in Duind Chúalnge. Atchondcatar-som a thaul in Duind Chúalnge dá saigid. Taul tairb chucaind! bar íat-som. Conid de atá Taul Tairb ó ⋅ein anall.

And sain imsóe in Dond Cúalnge fa mnáib &ersir; maccaib &ersir; mindóenib tíri Cúalnge &ersir; curis ár mór forro. Tuc a druim risin tilaig assa aithle &ersir; ro maid cnómaidm dá chride 'na chlíab.

Gorop a hús &ersir; a imthúsa &ersir; a deired na Tánad gonici sein.

BEndacht ar cech óen mebraigfes go hindraic Táin amlaid seo &ersir; ná tuillfe cruth aile furri.

SEd ego qui scripsi hanc historiam aut uerius fabulam quibusdam fidem in hac historia aut fabula non accommodo. Quaedam enim ibi sunt praestrigia demonum, quaedam autem figmenta poetica, quaedam similia uero, quaedam non, quaedam ad delectationem stultorum.