<?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "/dtds/tei/p4x/teicelt.dtd" [
<!ENTITY % TEIbase "TEI.prose">
]>
<TEI.2 id="G201012">
<teiHeader creator="Beatrix F&auml;rber" status="update" date.created="2000-08-28" date.updated="2008-09-30">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title type="uniform">Betha Meic Creiche</title>
<title type="gmd">An electronic edition</title>
<author>Unknown</author>
<editor id="CP">Charles Plummer</editor>
<respStmt>
<resp>compiled by</resp>
<name>Elva Johnston</name>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
</respStmt>
<funder>University College, Cork</funder>
<funder>Professor Marianne Mcdonald via the CELT Project</funder>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition n="2">Second draft, revised and enlarged.</edition>
</editionStmt>
<extent><measure type="words">14265</measure></extent>
<publicationStmt>
<publisher>CELT: Corpus of Electronic Texts: a Project of University College, Cork</publisher>
<address>
<addrLine>College Road, Cork, Ireland &mdash; http:www.ucc.ie/celt</addrLine>
</address>
<date>2005</date>
<date>2008</date>
<distributor>CELT online at University College, Cork, Ireland.</distributor>
<idno type="celt">G201012</idno>
<availability>
<p>Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.</p>
</availability>
</publicationStmt>
<sourceDesc>
<listBibl>
<head>Manuscript source</head>
<bibl n="1">Bruxelles, Biblioth&egrave;que Royale, O'Clery MS numbers 2324&ndash;4200, ff 87r&ndash;98r. For details see J. Van den Gheyn, Catalogue des manuscrits de la Biblioth&egrave;que Royale de Belgique, Bruxelles 1906&ndash;1948, (13 vols.); vol. V.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Editions and Translations</head>
<bibl n="1">Charles Plummer, Miscellanea Hagiographica Hibernica. Vitae adhuc ineditae sanctorum Mac Creiche, Naile, Cranat, ad fidem codicum manu scriptorum recognovit, prolegomenis, notis, indicibus, instruxit C. P. Accedit Catalogus Hagiographicus Hiberniae ab eodem pro tempore informatus. Societ&eacute; des Bollandistes. Subsidia Hagiographica 15. (Bruxelles 1925).</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>The edition used in the digital edition</head>
<biblFull>
<titleStmt>
<title level="m">Miscellanea Hagiographica Hibernica</title>
<editor>Charles Plummer</editor>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition>First edition</edition>
</editionStmt>
<extent>cxx + 271 pp.</extent>
<publicationStmt>
<publisher>Soci&eacute;t&eacute; des Bollandistes</publisher>
<pubPlace>Brussels</pubPlace>
<date>1925</date>
</publicationStmt>
</biblFull>
</listBibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>CELT: Corpus of Electronic Texts</p>
</projectDesc>
<samplingDecl>
<p>The present text represents pages 7&ndash;52 of the volume. The editor's introduction (7&ndash;11) is prefixed to the second edition of this electronic text. An English translation is available in a separate file, T201012. Textual footnotes are integrated into the electronic edition.</p>
</samplingDecl>
<editorialDecl>
<correction status="high">
<p>Text has been thoroughly checked, proofread and parsed using NSGMLS. Corrections are tagged.</p>
</correction>
<normalization>
<p>The electronic texts represents the edited text. The editor's expansion of the notum for 'vero' as 'immorro' is retained throughout.</p>
</normalization>
<quotation>
<p>Within prose sections, quotation marks are tagged <emph>q</emph>; double quotation marks are nested within single quotation marks. Within lines of poetry, quotation marks are represented by ' for technical reasons.</p>
</quotation>
<hyphenation>
<p>Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word.</p>
</hyphenation>
<segmentation>
<p><emph>div0</emph>=the saint's life; <emph>div1</emph>=the individual chapter; <emph>div2</emph>=the editor's paragraph. Page-breaks are marked <emph>pb</emph>. Manuscript folio numbers are marked <emph>mls unit="folio" n=""</emph>.</p>
</segmentation>
<stdVals>
<p>Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.</p>
</stdVals>
<interpretation>
<p>Names of persons, organisations and places are tagged. Numbers and dates are marked. Passages in verse are marked by poem, stanza and line.</p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<state gi="DIV1" freq="1" label="chapter" unit="number"/>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<creation>By one or more unknown authors in Irish monastic scriptoria.
<dateRange from="1100" to="1200" exact="none">c. 1100&ndash;1200</dateRange></creation>
<langUsage>
<language id="ga">The major part of the text is in Middle Irish and Early Modern Irish.</language>
<language id="la">A few passages are in Latin.</language>
<language id="en">The introduction and some footnotes are in English.</language>
</langUsage>
<particDesc>
<person id="MC">
<ps>Mac Creiche</ps>
</person>
<person id="A">
<ps>Aodh mac Eachdach</ps>
</person>
<person id="BR">
<ps>Brenainn</ps>
</person>
<person id="CT">
<ps>clann Taidg</ps>
</person>
<person id="BL">
<ps>Blathmac</ps>
</person>
<person id="TOG">
<ps>Tom&aacute;s O God&aacute;in</ps>
</person>
<person id="V">
<ps>Victor, the angel</ps>
</person>
<person id="SCF">
<ps>Saints of Cenel Fermacach</ps>
</person>
<person id="LCF">
<ps>Lords of Cenel Fermacach</ps>
</person>
</particDesc>
<textClass>
<keywords>
<term>religious</term>
<term>prose</term>
<term>medieval</term>
<term>Saint's Life</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<change>
<date>2008-09-30</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Keywords added; new wordcount made; file validated.</item>
</change>
<change>
<date>2005-08-25</date>
<respStmt>
<name>Julianne Nyhan</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion</item>
</change>
<change>
<date>2005-08-09T12:03:57+0100</date>
<respStmt>
<name>Peter Flynn</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Converted to XML</item>
</change>
<change>
<date>2005-04-21</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Header updated; introduction inserted; file re-checked; markup modified; file re-parsed; new wordcount, html file created.</item>
</change>
<change>
<date>2005-04-21</date>
<respStmt>
<name>Benjamin Hazard</name>
<resp>data capture</resp>
</respStmt>
<item>Introduction scanned, proofed, and marked up.</item>
</change>
<change>
<date>2001-07-25</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Header modified; html file created.</item>
</change>
<change>
<date>2001-05-18</date>
<respStmt>
<name>Maxim Fomine</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Remaining names, dates, and numbers marked-up.</item>
</change>
<change>
<date>2001-05-01</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>File parsed using NSGMLS. Header modified. Embedded poetry tagged. <emph>div2</emph> elements rearranged in acordance with TEI. HTML file created.</item>
</change>
<change>
<date>2000-10-02</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Text converted to ASCII.</item>
</change>
<change>
<date>2000-08-18</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Quotes and personal names marked up. Header updated.</item>
</change>
<change>
<date>1995-03-09</date>
<respStmt>
<name>Mavis Cournane</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Structural mark-up and double proofing. More corrections entered in the text.</item>
</change>
<change>
<date>1994-01-17</date>
<respStmt>
<name>Elva B. Johnston</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Mark-up of poetry, Latin, and editorial additions begun. The footnotes are beginning to be incorporated into the text.</item>
</change>
<change>
<date>1993-12-08</date>
<respStmt>
<name>Elva B. Johnston</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>First proofing begun. Page-breaks and paragraphs marked.</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text n="G201012">
<front>
<div lang="en" type="introduction">
<pb n="7"/>
<head>Introduction</head>
<p>This Life is here printed from the only existing MS., Brussels, Royal Library, Nos. 2324&ndash;40, ff. 87r&ndash;98r. This is one of the O'Clery MSS., and is described in <title type="book">Bethada N&aacute;em n&eacute;renn</title>, t. I, pp. XII ff. In the colophon attached to the Life, Michael O'Clery tells us that he transcribed it in the year 1634, from a copy made by Melaghlin O'Callannan in 1528, for the 'coarb', or successor, of Mac Creiche at <pn>Cell Maelodrain</pn> (Killoran, barony Owney and Arra, Co. Tipperary). With the exception of a few lines cited by <ps reg="Eugene O'Curry"><sn>O'Curry</sn></ps> in his <title type="book">Manuscript Materials</title>, pp. 630&ndash;2, and another short passage cited by Professor Macalister in his monograph on <frn lang="ga">Inis Celtra</frn>,<note n="1" type="auth">On this, see below.</note> p. 135, the Life has not been previously printed.</p>
<p>It cannot be said that it is a favourable specimen of Irish Hagiography. In the first place, the text is in places obviously corrupt, especially in the metrical portions; and, as no other MS. is known, the only remedy available is conjecture; and the translation is in several passages only tentative. In revising the translation I have had the valuable assistance of Miss Maud Joynt, whose Irish scholarship is as accurate as it is extensive; she has read the whole of the translation in manuscript, and made many valuable suggestions and corrections, as well as several excellent emendations of the text.<note n="2" type="auth">Notes to text and translation which are due to Miss Joynt are marked with the initial J; but these represent only a small fraction of her labours.</note> But there still remain passages which have resisted our combined efforts.</p>
<p>But, apart from textual corruption, the narrative is often confused and the sequence of events obscure. For example, at the end of paragraph 17, it looks as if a shorter version of the same incident had been conflated with the fuller account which precedes. In paragraph 1 the saint is made son of Pesslan (an obviously non-Irish name), and in paragraph 10 is said to have been a fosterling of St. Ailbe; but in paragraph 46 <frn lang="la">ad finem</frn> he seems to be made an actual son of an Ailbe, who is called the war dog of <frn lang="ga">Sliab Crot</frn>.	In paragraph 48 a <pb n="8"/> a story seems implied which is not given in the prose narrative; but the translation is not quite certain.</p>
<p>Like some other Irish Lives, this Life is overloaded with dreary and prolix poems. I do not however think that the whole Life was originally metrical. The poems seem based on the prose narrative, not vice versa. On the other hand the writer has local knowledge; the details in paragraphs 2, 15, 16, 18, seem to suggest an eye witness.</p>
<p>The Life is utterly unhistorical, and the very existence of the hero of it extremely shadowy. This is indicated by the fact that we are never once told his real name. Mac Creiche, Son of plunder, is a mere nickname, derived from his alleged rescue of the prey taken from the Ciarraige by a plundering expedition of their neighbours the Eoganacht of Killarney. His previous name, we are told on this occasion, was Mac Croide Ailbe or Mac Ochta Ailbe, i.e. Son of Ailbe's heart or bosom; but this again is a mere nickname due to the tradition of his having been a favourite pupil of that saint. This relationship is mentioned also in the Life of Ailbe, most clearly in the recension of the <title type="MS Codex">Codex Salmanticensis</title>, paragraph 37: <frn lang="la">'Alio tempore exiit Albeus ad ciuitatem Ultani, ut ibi uisitaret alumpnum suum, scilicet</frn> Maccreky.'<note n="3" type="auth"><title type="book series">Acta Sanctorum Hiberniae ex Codice Salmanticensi</title>, col. 251; cf. <title type="book series">V. S. H.</title> 1, 58; by the <frn lang="la">'ciuitas Ultani'</frn>, Ardbrackan is probably meant. </note></p>
<p>Unfortunately, the Life of the master is itself so shadowy that it cannot confer any historical reality on the pupil. I have discussed the character of that Life in the Introduction to <title type="book series">Vitae Sanctorum Hiberniae</title>, t. 1, pp. 28-31, 183. The view there advocated, that Ailbe is a saint of the fifth and sixth centuries, is consistent with the fact that Aed, son of Eochaid Tirmcharna, King of Connaught, one of the few historical characters occurring in the Life of Mac Creiche, was killed in 576 according to the Annals of Ulster (=577).</p>
<p>Another mention of Mac Creiche is found in the most apocryphal part of the Life of St. Enda of Aranmore, where he is one of a deputation of three sent from Aran to Rome to obtain a decision as to the abbacy of the island; <frn lang="la">'Unanimi igitur consensu ... missi sunt tres uiri fide digni, scilicet Finnianus iunior, et Mac Crichi nomine, et Erlatheus</frn>.'<note n="4" type="auth"><title type="book series">V. S. H.</title> 1, 71.</note> And here also, as in our Life, he is associated with Ailbe, and with Aran.<note n="5" type="auth">Ib. 69; cf. ib, 62 ff. </note> Enda also is probably a saint of the fifth and sixth centuries. On this view, association with Brendan of Clonfert<note n="6" type="auth">Infra paragraphs 47, 48.</note> (ob. 577 or 583) is also possible. But indeed the length of life attributed to Mac Creiche, as to <pb n="9"/> many other Irish saints, would suffice to cover a multitude of chronological sins.</p>
<p>But perhaps the most interesting mention of Mac Creiche is in the Life of St. Columba of Terryglass in <title type="MS Codex">Codex Salmanticensis</title>, paragraph 15: <frn lang="la">'Post hec exiit Columba in fines Connactorum... tenuitque alia loca circa stagnum nomine Dercderc... Apparuit ei angelus Domini dicens ei: Surge ad insulam Keltra. Inuenit ibi quendam uirum senem nomine Maccriche. Cui angelus dixit: Hanc insulam relinque sancto Columbe, et perge ad alium locum et esto monachus ei (? ibi)</frn>'.<note n="7" type="auth"><title type="MS Codex">Cod. Sal.</title> u. s., col. 453. My attention was recalled to this passage by Professor Macalister's monograph mentioned below; when I originally read the passage many years ago, I had no special interest in Mac Creiche.</note> We may notice in passing that this passage agrees with our Life in representing the saint as a very aged man. But a yet more interesting fact is that, as Professor Macalister has shown in his Monograph on the <title type="book">History and Antiquities of lnis Celtra</title><note n="8" type="auth"><title type="book:proceedings">Proc. Royal Irish Academy</title>, vol. 33, section C, No. 6 (1916). </note> (in Lough Derg), pp. 132-6, there exists on that island a cell which answers almost exactly to the description of the hermitage given at the beginning of our Life, to which the Saint retired for his lenten penances. This hermitage and these ascetic practices of the Saint are alluded to in a passage which probably contains the earliest mention of him, the twenty-seventh stanza of Cuimmin of Connor's poem on the Saints of Ireland. It is there said: <text type="poem">
<body>
<sp>
<lg type="quatrain" lang="ga">
<l>Carais Mac Reithe an chrabaid</l>
<l>Carcair cruaidh is &iacute; idan;</l>
<l>&Oacute; initt co caisc gan c&aacute;in,</l>
<l>Acht mad p&aacute;in ocus biror.<note n="9" type="auth" lang="en"><title type="journal">Zeitsch. Celt. Phil.</title> 1, 64. Mac Reithe is probably only bad writing for
 Mac Creiche. If it were genuine, it would mean Son of a Ram.</note></l></lg>
<lg type="quatrain">
<l>Mac Reithe of the (ascetic) devotion loved</l>
<l>A hard but pure prison;</l>
<l>From Shrove-tide to Easter without tribute,</l>
<l>Except bread and cress.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
<p>A note appended to the poem identifies the author with Cuimine, bishop of Nendrum, whose death is placed both by the Four Masters and by the Annals of Ulster in 658 (=659). But the author himself in the last verse gives his name as Cuimmin of Connor, and it is possible that the identification of him with Cuimine of Nendrum may be due to a confusion;  <pb n="10"/> for the entry in the <title type="book">Annals of Ulster</title> runs thus: <frn lang="ga">Dimma</frn> <frn lang="la">niger</frn> <frn lang="ga">epscop Condire, &ampersir; Cummeni epscop Naendroma</frn>... <frn lang="la">mortui sunt</frn>; i.e. Dimma Dub, bishop of Connor, and Cuimine, bishop of Nendrum, died. But however this may be, the poem cannot possibly be as early as the seventh century; Dr. Stokes, the editor, would place it in the eleventh or twelfth.</p>
<p>As regards other characters mentioned in the Life of Cremthann or Crimthann, son of Cobthach, the plundering chief of the Eoganacht, with his numerous progeny, I can find no trace in the Annals, with the possible exception, pointed out to me by Miss Joynt, of Aed Bennain. In the <title type="book">Chron. Scotorum</title>, s.a. 619, we have the death of '<frn lang="ga">Aed Bendan, airdri Muman, dond Eoganacht</frn>'.<note n="10" type="auth">Cf. also the Annals from the <title type="Irish MS codex">Book of Leinster</title>, in <title type="book">Vita Tripartita</title>, p. 516; and <title type="book">Four Masters</title> 5, 1792&ndash;3.</note> That he is called over-king of Munster might be regarded as a fulfilment of Mac Creiche's prophecies about him in paragraph 25.</p>
<p>The least historical of all these characters is the alleged king of Corcumruad, Baeth-br&oacute;nach (i.e. the foolishly sorrowful),<note n="11" type="auth">Miss Joynt points out that other names compounded with <frn lang="ga">b&aacute;eth</frn>, foolish, occur; and suggests that such uncomplimentary names may have been given in order to avert the evil eye. If Baeth-br&oacute;nach were a genuine name of this kind, then the story that he had never laughed or smiled might be a later invention to account for the name. </note> who had never smiled or laughed. Evidently he has been transplanted bodily from some folk-tale of a king who never smiled. We should have expected the saint to work some miracle which would rouse the melancholy monarch to merriment; but instead of this we have only the common-place issue of grants of land.</p>
<p>This shadowy character of Mac Creiche is further illustrated by the fact that, though Michael O'Clery copied his Life at great length, he and his associates found no place for him in their <title type="book">Martyrology of Donegal</title>; though they cite this Life as an authority for Luchtigern at April 28th. Evidently they did not even know the date of his festival.<note n="12" type="auth">Nevertheless in Colgan's draft scheme (<title type="book series">V. S. H.</title> t. 1, p. x), the name Maccretii occurs at Aug. 11.</note></p>
<p>Mac Creiche is a very local saint; through his mother he is said to be connected with the Ciarraige (Kerry), but his father belongs to Corcumruad (in the wider sense); and the only mark, as far as I know, which Mac Creiche has left on the topography of Ireland, is the parish of Kilmacrehy in the barony of Corcumroe, Co. Clare; O'Clery however, in his colophon, speaks of a 'coarb' or successor, of Macrehy at Cell <pb n="11"/> Maelodrain (Killoran, bar. Owney and Arra, Co. Tipperary), so that we may say perhaps that he belongs to the diocese of Killaloe.</p>
<p>Such interest as the Life has belongs to folk-lore, and not to history or hagiography. In the notes to the translation I have called attention to some points which are interesting from this point of view; and the story of the king who never smiled has been commented on above. One other point deserves notice: the curious idea that the pestilences which ravaged Ireland were embodied in various deadly monsters, which laid waste the land and were slain by the Saint's power. The destruction of two of these is described in the Life, the Crom Conaill and the Broicsech, the latter at great length. <ps reg="Eugene O'Curry"><sn>O'Curry</sn></ps><note n="13" type="auth"><title type="book">Manners and Customs</title>, 3, 332.</note> translates <q>broicsech</q> by Badger-monster, from <frn lang="ga">brocc</frn>, a badger; and <ps reg="Thomas Johnson Westropp"><rn>Mr.</rn> <sn>Westropp</sn></ps>, cited by Professor Macalister,<note n="14" type="auth">u. s. pp. 97&ndash;8. I owe my knowledge of this interesting Monograph to Miss Joynt.</note> shows that this conception of the monster still survives in local tradition, aided perhaps by a folk etymology which analyses <q>broicsige</q> the genitive of <q>broicsech</q> into <q>broic-sidhe</q> a broc-shee, or fairy badger (cf. banshee).</p>
<p>The hard bargains driven by the Saint with his admirers in return for his miraculous aid, is an unpleasant feature which this Life shares with other Lives of Irish Saints, notably that of St. Caill&iacute;n in the Book of Fenagh. The statement in paragraph 42 that Mac Creiche was 'without love of gold or silver', is by no means borne out by the conduct of the Saint; while, if a suggestion which I have made for emending a corrupt passage in paragraph 32 of the Life is correct, we should find the Saint making the extremely business-like offer to return one per cent of his tribute in consideration of prompt payments. Miss Joynt indeed suggests that the Saint's name <q>Son of plunder</q> may have originated in this unlovely characteristic, and that the story of the raid may have been invented to conceal the real origin of the name.</p>
<p>I am inclined to hazard a yet bolder suggestion. It may have been noticed that in the passages cited from the Lives of St. Enda and St. Columba of Terryglas, the name is written Mac Criche,<note n="15" type="auth">The mis-spelling Mac Chire, <title type="book series">V. S. H.</title> 1, 58, points the same way.</note> not Mac Creiche. Mac Criche would mean Son of the Border; and if his original settlement was at Inis Celtra, we can well understand the reason of the name. <pb n="12"/> So much is that island a border country, that in the last century it was twice transferred, first from Co. Clare to Co. Galway in 1849, and fifty years later, in 1899, from Galway back to Clare.<note n="16" type="auth">Macalister, u. s. pp. 93-4. We may compare such names as Dub-da-Crich, Black man of the two borders, Fer-da-crich, Man of the two borders, etc.</note></p>
<p>I have printed the Life in much the same way as other texts which I have edited. {...}. The divisions of chapters are those of the MS., but for convenience of reference I have broken up the text into shorter sections, the numbering of which runs continuously.</p>
</div>
</front>
<body>
<div0 lang="ga" type="saintslife">
<pb n="13"/>
<head>Betha <ps><an>Meic Creiche</an></ps></head>
<div1 n="1" type="chatpter">
<div2 n="1" type="paragraph">
<p><frn lang="la"><corr sic="Incipunt">Incipiunt</corr> pauca de mirabilibus</frn>
<ps><an>Mheic Creche</an></ps> .i. <ps><an>Mac Creche</an> mac <fn>Pesslain</fn> meic <fn>Erce</fn></ps> o <pn>Chorcu Mruadh Ninois</pn> a chen&eacute;l. <num value="180">Naoi fichit</num> bliadhan a a&eacute;s o laithe a ghene co laithe a &eacute;cca. Ba h-e tosach a ratha co n-deachaid i n-ditreibh fil eter <pn>Form&aacute;oil</pn>
<gloss>.i. ainm ionaid</gloss> &ampersir; an Eidhneach <gloss>i. abhann</gloss>. <pn>Cl&uacute;ain h-&amp;&Iacute;</pn> ainm in bhaile i raibhe-siumh acc tathuighi a ernaighte.</p>
</div2>
<div2 n="2">
<p>Is &iacute; m&eacute;tt in indelbh, <num value="4">ceitheora</num> cloch .i. cloch rena druim, cloch <corr sic="cectar">cechtar</corr> a dha taobh, &ampersir; cloch ara aghaid. Is annsin do thionnsccain <ps><an>Mac Creiche</an></ps> in corgus do dhenamh ar uamhan &ampersir; ar eccla ifrinn. Ocus ni rucc leis isin ditreibh do bhiadh acht mad <num value="1">aen</num> bhairghen nam&aacute;, &ampersir; <num value="4">ceithre</num> gassa bioruir; &ampersir; n&iacute; thoimhledh nach n&iacute; <add place="supralinear">d&iacute;obh</add> acht d&iacute;a domhnaig nama. Ocus 'ar t-tairccsin an charguis leis, n&iacute;r caith do biadh acht ar&aacute;n &ampersir; anghlas domhnach cascc. Is annsin fuaratar a coibhnesta isin d&iacute;threibh &eacute; da &eacute;isi sin; &ampersir; tuccadh isteach &eacute;; &ampersir; do b&iacute; coimh&eacute;tt air go fada iarsin.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="2">
<div2 n="3">
<p>Do cuaidh dino fecht ele isin ditreibh cetna, &ampersir; do an innte fri r&eacute; <num value="40">cethrachat</num> oidhce ele cen biadh, cen digh, acht mad &eacute;nn&iacute;, no aithighedh elit chuicce, &ampersir; do thailedh a h-ass <gloss>bainne</gloss> 'na h-&oacute;enar i m-ballan n&oacute; i b-poll cloiche do b&iacute; i n-ursain in d&iacute;treibh ina raibhe seision; amhail derbhus an rann so at&aacute; h-i c-cethnait <ps><an>Mheic Creiche</an></ps>:  <text type="poem">
<body>
<opener>Rann.</opener>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>No aithighedh an eilit</l>
<l>Isin nindelbh cloiche,</l>
<l>Do thailedh 'sa bhall&aacute;n</l>
<l>A h-ass do <ps><an>Mhac Creche</an></ps>.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>Ball&aacute;n cloiche leision</l>
<l>'San <corr sic="d&iacute;trib">d&iacute;thrib</corr> co demhin,</l>
<l>Don cl&eacute;riuch fh&iacute;al fh&aacute;ilidh,</l>
<l>Air do th&aacute;iledh an eilit.</l>
</lg>
</body>
</text> <pb n="14"/>
 </p>
<p>Ocus do imthigedh an eilit roimpe fona coilltibh asa h-aithle sin, co t-tigedh dor&iacute;dhisi.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="3">
<div2 n="4">
<p>La da raibhe an cleirech ag gabhail a psalm isin ditreibh, dochonnairc an t-&oacute;cclach ag faiccsin an duine naoimh d&oacute; bedgais, &ampersir; n&iacute; ro labhair. Ocus do fhiarfaigh an cl&eacute;irech de cuich &eacute;. <q><ps><fn>Becedh&aacute;n</fn></ps> m' ainm,</q> ar s&eacute;, <q>&ampersir; ag feghain m' ferainn ataim; &ampersir; naisccim mo chodach fortsa.</q>
<q>Na len d&iacute;m tr&aacute;,</q> ar in clerech, <q>&ampersir; beir bennachtain; &ampersir; nacham <corr sic="orgaire">fhorgaire</corr> do neoch ele.</q> Ocus do ghabh soisc&eacute;la &ampersir; urnaighthe.</p>
</div2>
<div2 n="5">
<p>Imtighis an t-&oacute;cclach, &ampersir; mar do bi ann, <note resp="ed:airc is above the line">dochonnairc</note> in diberg chuicce, <num value="27">tr&iacute; nonbhair</num> doibh. Ocus do fhiarfaigh dh&iacute;obh can asa t-tangattar. <q>Tangamar o <pn>Ghlionn Geimhin</pn>, &ampersir; na <on>Glasanaigh</on>ar n-anmanna.</q> Dorala cuca in t-&oacute;cclach, &ampersir; ba s&eacute; a ainm-side .i. <ps><fn>B&eacute;cedan</fn></ps>. Ocus do bhadar ga ghuin 'ga oirleach co fada; &ampersir; dar leo do bhensat a chenn do 'ar na ghuin doibh uile. <mls n="87v" unit="folio"/> Ro shaer <name type="nomen sacrum">Dia</name> &ampersir; urnaighthe an cleirigh naoimh e; &ampersir; ba sop sescca b&aacute;i i n-&aacute;it chinn an &oacute;cclaigh acasomh. Imtighis an t-&oacute;cclach sl&aacute;n &uacute;atha.</p>
</div2>
<div2 n="6">
<p>Fiarfaighit na d&iacute;b&eacute;rccaigh: <q>Cid rod ainic, a occlaigh?</q>
<q>Rom ain&iacute;c,</q> ar se, <q>cele D&eacute;, dorad soiscelu rium &oacute; cianaibh re c-comrac ribhsi damh.</q>
<q>Cait i f-fuil an clerech naomh sin?</q> ar an d&iacute;beircc. <q>Cidh rob &aacute;il libhsi uadh?</q> ar <ps><fn>Becedhan</fn></ps>. <q>Rop &aacute;il linn a riaruccadh, &ampersir; r&iacute;ar <name type="nomen sacrum">D&eacute;</name> &uacute;adhasan &oacute; so co brath, ar dhaigh an anacail &ampersir; na miorbhuiled doroine fortsa.</q></p>
</div2>
<div2 n="7">
<p>Don&iacute;ad s&iacute;dh re 'roile .i. na d&iacute;berccaigh &ampersir; <ps><fn>B&eacute;iced&aacute;n</fn></ps>. <q>As maith tarla daoibhsi dhe,</q> ar in t-&oacute;cclach, <q>doghebht&aacute;oi s&iacute;dh <name type="nomen sacrum">D&eacute;</name> co brath don sccel sin.</q> T&eacute;id an t-&oacute;cclach gusan indeilbh i raibhe in clerech &oacute;gh ainglidhi acc psalm-ghabhail a psalm. Bendachais an t-&oacute;cclach &ampersir; an d&iacute;beircc d&oacute;; &ampersir; sl&eacute;chtuid uile d&oacute;. <q>Do r&iacute;ar f&eacute;in deit, a chlerigh,</q> ar siatt. <q>Gabhaim uaibh,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. Cuirit uatha a n-airm uile; &ampersir; edhbrait a c-cuirp &ampersir; a n-anmanna do <name type="nomen sacrum">Dia</name> &ampersir; do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>. Edbraidh tra <ps><fn>B&eacute;cedan</fn></ps> a t&iacute;r &ampersir; a talamh do <ps><fn><corr sic="Mha">Mhac</corr> Creichi</fn></ps> .i. <pn>Cill <ps><an>Meic Creiche</an></ps></pn> na coilledh; &ampersir; is ar ferann an &oacute;cclaigh sin ro suidhighedh <pn>Ceall t-Senbotha</pn> an&iacute;u.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="4">
<div2 n="8">
<p>Iomt&uacute;sa na n-<on>Glasanach</on>, do-r&oacute;nad laighedha &ampersir; fiodhbhadha <pb n="15"/>
 
doibhsein da n-armaibh f&eacute;in; &ampersir; docuiredh cresa iarainn a c-comarda cimidheachta &ampersir; crabaidh impa; &ampersir; gabhait acc r&eacute;idhiuccadh na coilledh, &ampersir; do-ronsat cluain m&oacute;r ann imedhon na coilledh .i. na d&iacute;berccaigh &ampersir; <ps><fn>B&eacute;icedan</fn></ps>; &ampersir; <pn>Ceall t-Senbotha</pn> ainm an bhaile sin go br&aacute;th. Ocus as &iacute;ad na d&iacute;bergaigh <gloss>.i. na <on>Glasanaigh</on></gloss> &ampersir; <ps><fn>Beced&aacute;n</fn></ps> c&eacute;d-manaigh docuiredh fa &uacute;ir na cille, mar ata isin cethnait <ps><an>Mheic Creiche</an></ps>:  
<text type="poem">
<body>
<opener>Rann.</opener>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Do shaoilsiot gur marbhsat</l>
<l>An fer maoidhmeach m-bresta;</l>
<l>A chenn&mdash;cl&uacute; gan imnedh&mdash;</l>
<l>Fa fh&oacute;d simhneach sescca.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l><corr sic="Sl&eacute;ctaid">Sl&eacute;chtaid</corr> do <ps><an>Mhac Creche</an></ps></l>
<l>In dibeircc co d&iacute;amhair,</l>
<l>For gach s&eacute;t gan rassadh</l>
<l>Dona cresaibh iarnaibh.</l>
</lg>
</body>
</text></p>
</div2>
</div1>
<div1 n="5">
<div2 n="9">
<p>Is annsin do chuaid <ps><an>Mac Creiche</an></ps> &ampersir; <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps> siar co h-<pn>Inis Locha Ratha Maigi</pn>, fob&iacute;th fa mac d&oacute; <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps>, &ampersir; ba h-&eacute; ro baist &eacute;, &ampersir; ba leis do l&eacute;gh, &ampersir; ba h-e dob anmcara d&oacute;. Doch&uacute;atar tr&aacute; siar co h-<pn>Inis Fidhe</pn>; &ampersir; forfhorcongair <ps><an>Mac Creiche</an></ps> for <ps><fn>Mainchin</fn></ps> glas do chor fora chosaibh; &ampersir; dochuir <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps> glas air, mar <mls n="88r" unit="folio"/> adubhairt ris. <q>Tabhair an eochair dam anois,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. Tucc <ps><fn>Maincin</fn></ps> an eochair d&oacute;. Tucc <ps><an>Mac Creiche</an></ps> urchor don eochair i m-bel na fairrgi, &ampersir; tucc a bhreithir nach f&uacute;icfedh an inis co t-t&iacute;osadh an eochair cetna d'foslaccadh an ghlais b&aacute;oi fair.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="6">
<div2 n="10">
<p>Is annsin tainic <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> o <pn type="monastery">Imliuch Iubhair</pn> do dhol i n-<pn>&aacute;rainn</pn>; &ampersir; tainicc co <pn>Fid-inis</pn>, &aacute;it i raibhe <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. Ocus n&iacute;rb &eacute;sin a ched-ainm, acht <ps><fn>Mac Croidhe Ailbhe</fn></ps>; <ps><an>Mac Creiche</an></ps> dano a ainm an tan tucc aisecc na creiche a t&uacute;aidh &oacute; h-<ps><fn>A&oacute;dh</fn> mac <fn>Eachach</fn></ps>. Ciodh tra acht do iarr <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> ar <ps><an>Mhac Creiche</an></ps> techt lais dochum n-<pn>&aacute;irne</pn>; &ampersir; do innis <ps><an>Mac Creiche</an></ps> d' <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> amhail do bi an glas air, &ampersir; an leth docuiredh an eochair.</p>
</div2>
<div2 n="11">
<p>Ro ansat in oidhce sin maraon le <ps><an>Mac Creiche</an></ps>; &ampersir; tucc <pb n="16"/>
 
<name type="nomen sacrum">Dia</name> a c-cuid leth ar leth doibh. Ocus dochuaidh <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> an oidhce arna marach ar cenn uiscce gusan tioprait <note lang="en" n="1" type="auth">these words are inserted on the margin with marks of reference</note> isin aill ata leth t&uacute;aid don inis, co f-facaidh an t&eacute;iccne 'san tiopraitt. Tucc leis &eacute; don tigh, &ampersir; ro gherr &ampersir; ro chosgair &eacute;; &ampersir; frith an eochair imedh&oacute;n an bhrad&aacute;in. Sl&eacute;chtais <ps><an>Mac Creiche</an></ps> do <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> imon firt sin do dhenamh fair; &ampersir; oscclais <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>, &ampersir; t&eacute;id <ps><an>Mac Creiche</an></ps> lais dochum n-<pn>Airne</pn>.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="7">
<div2 n="12">
<p>Tuccadh tr&aacute; <pn>Fidh-inis</pn> &oacute; <ps><an>Mhac Creiche</an></ps> do <ps><fn>Mhainchin</fn></ps>, fobith ba derbh-dalta do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>
<ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps>; &ampersir; ba mac raith &eacute;; &ampersir; as leis doch&uacute;aid go <pn>Roimh</pn> an toiscc da t-tuccatar an Finn-faoideach d'altoir moir na <pn>Roma</pn> leo. Ocus n&iacute;rbh &aacute;il do <ps><fn>Mhainchin</fn></ps> anadh da n-&eacute;is 'san m-baile, acht munbadh frithi recht le <ps><an>Mac Creichi</an></ps> &eacute;.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="8">
<div2 n="13">
<p>Is annsin doc&uacute;adar na clerigh s&iacute;ar co <pn>Cl&uacute;ain D&iacute;rair</pn> .i. co longport <ps><fn>Baoth Bronaigh</fn> .i. r&iacute; <pn>Corcu Mhruadh</pn></ps> an tan sin; fer na ro thibh gen gaire riamh eisidhe. <q>In l&oacute;r teighim-si libh?</q> ar <ps><fn>Maincin</fn></ps>. <q>As l&oacute;r,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>In bhadh n&aacute;r d&uacute;inn athcomharc?</q> ar <ps><fn>Maincin</fn></ps>. <q>Cred an t-athcomharc?</q> ar <ps><an>Mac Creche</an></ps>. <q>Ninsa. Iomaire arbha da bhar n-oirchill-si.</q>
<q>As ced limsa amh,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. Deisid <ps><fn>Mac Creiche</fn></ps> h-i c-cionn na faithce, &ampersir; doch&uacute;aid M&aacute;inch&iacute;n isin d&uacute;n anonn do agallaimh <ps><fn>B&aacute;oth Br&oacute;naigh</fn></ps>, do chuinghidh iomaire arbha air do oirchill ar <ps><an>Mhac Creiche</an></ps> ampersir; ar <ps><fn>Ailbe</fn></ps> ag toidheacht doibh ar c-c&uacute;l a h-<pn>&aacute;raind</pn>. <q>Rod bia iomaire &uacute;aimsi duit,</q> ar <ps><fn>Baoth Bronach</fn></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="14">
<p> <mls n="88v" unit="folio"/>
 Is annsin do b&aacute;tar meithel <ps><fn>Bh&aacute;oth Bronaigh</fn></ps> ag b&uacute;ain ghuirt arbha do b&iacute; i n-dorus an d&uacute;naidh. Gabaidh dano <ps><fn>Maincin</fn></ps> ag b&uacute;ain a iomaire, &ampersir; <ps><an>Mac Creiche</an></ps> 'na suidhe a c-cionn an iomaire. Tainic gl&eacute;s m&oacute;r fleachaid &ampersir; gaoithe chuca, go rucc arbhar <ps><fn>Bhaoth Bronaigh</fn></ps> 'chum an mhara uile, ar mh&eacute;d na doininne. Tiaghait an meithel uile don d&uacute;n acht na cl&eacute;irigh nam&aacute;. Ro b&aacute;i <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps> ag bu&aacute;in a iomaire, &ampersir; na cleirigh 'na suidhe 'ga fheghadh; &ampersir; n&iacute;r flechadh ball da n-&eacute;dach na da c-corpaibh, acht as &iacute; an ghr&iacute;an alainn etrocht as m&oacute; ro chuir orra, amhail adeir an rann so ata a <corr sic="ccetnait">c-cethnait</corr>
<ps><an>Mheic Creiche</an></ps>:  <pb n="17"/>
 
<text type="poem">
<body>
<opener>Rann</opener>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Ba fleochad gan meabhail</l>
<l>Do meithil <ps><fn>Bhaoith Br&oacute;naigh</fn></ps>,</l>
<l>Rosfucc leth a arbha</l>
<l>Dochum romra .i. romhara ronaigh.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>Ba grian gletech grethlach</l>
<l>Doradach&mdash;ni clethe&mdash;</l>
<l>Ba h-edrocht, ba h-<corr resp="CP" sic="adbhar">adbal</corr></l>
<l>Air arbhar <ps><an>Mheic Creiche</an></ps>.</l>
</lg>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="15">
<p>Is annsin tra ro edhbair <ps><fn>B&aacute;oth Br&oacute;nach</fn></ps> &eacute; f&eacute;in &ampersir; a chlann &ampersir; a dhun, &ampersir; a t&iacute;r do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps> &ampersir; do <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>, gan neach da cloinn n&oacute; da shliocht do breith dochum eccailsi ele co brath, amhail ata 'sa rann: 
<text type="poem">
<body>
<opener>Rann.</opener>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Do edhbair <ps><fn>Baoth Bronach</fn></ps></l>
<l>An edhbairt nach clethe,</l>
<l><pn>Cl&uacute;ain Dirair</pn>, tailc fotha,</l>
<l>Co brath do <ps><an>Mhac Creche</an></ps>.</l>
</lg>
</body>
</text> </p>
<p>Is &iacute; an ceall an&iacute;u &aacute;it a raibhe an d&uacute;n; is &iacute; an reilecc <corr sic="&aacute;it &aacute;it">&aacute;it</corr> a rabhatar na cl&eacute;irigh 'na suidhe; is &eacute; an t-iomaire &aacute;it forsat&aacute; an chros mor eter an chill &ampersir; an muir &ampersir; tracht <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="16">
<p>Is annsin dorad <ps><an>Mac Creiche</an></ps>
<pn>Sliabh Gainimh</pn> oth&aacute; <pn>Fothribhe Sen&aacute;in</pn> an&iacute;ar co <pn>Fertais Muine Muirpighi</pn> soir, eter an chill &ampersir; muir, cona targa muir fo th&iacute;r annsin go br&aacute;th, &ampersir; co nach roibh omhan no gr&aacute;in mara ar nech da <uncl>m&eacute;ra</uncl> innte co brath. As asan b-port sin doch&uacute;aidh <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> do <pn>Thir Thairngire</pn> i n-d&aacute;il am moirsheisir ro fh&aacute;idh d&aacute; mhuinntir isin f-fairrge s&iacute;ar. As acc Suidhe <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> do b&iacute; <ps><an>Mac Creche</an></ps> &ampersir; <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> on tr&aacute;th g&oacute; ch&eacute;le ar cind na tuinne; &ampersir; n&iacute; thainic an tonn seach an ionad a rabhatar, &ampersir; ni tharga go br&aacute;th. Is annsin forf&aacute;ccaibh <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> .i. na muirter do mhuir an cill isin purt sin co brath.</p>
</div2>
<div2 n="17">
<p>Is ann dano forf&aacute;ccaibh <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> briathra &ampersir; faccb&aacute;la do chomharba <ps><an>Mheic Creche</an></ps> .i. na raghadh do rinn ghona comharba <ps><an>Mheic Creiche</an></ps> gen bhes <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> for nimh. <q>Mon&uacute;ar tr&aacute;,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps> re h-<ps><fn>Ailbhe</fn></ps>, <q>as dursan sccaradh do bheith ettrainn ar talmain. <mls n="89r" unit="folio"/> O ro chaithes-<corr sic="a">sa</corr> mh' &oacute;icci it choimhittecht, <pb n="18"/>
 
co ros caithinn mo shendacht.</q>
<q>Rod-bia-sae logh do coimhittecht</q>, ar Ailbe, <q>acht as aonta ar talmain duin, &ampersir; bidh &aacute;onta ar nimh duinn. Roichedh tr&aacute; itche uait resiu sccaram; cret as ail duit?</q> ar <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>. <q>As ail damh</q>, ar Mac Creiche, <q>uair am aosmhar, &ampersir; am cr&iacute;on, &ampersir; co t-tardar &aacute;os dom chomharbaibh im dh&iacute;aidh da gach aon da n-dingne mo reir dhiobh.</q>
<q>Guidhfet sa mo Thigerna,</q> ar <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>, <q>&ampersir; da f-faghbhar sa sin, rod-bia-sae.</q> Is annsin do ghuid <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> a Thigerna, &ampersir; f&uacute;air a itche. Ocus do raidh <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> re <ps><an>Mac Creiche</an></ps>: <q>Fuarus <corr sic="a">sa</corr> itche om Thigerna, &ampersir; rot bia uaimsi.</q> Is annsin ro ghuidh <ps><an>Mac Creiche</an></ps> an itche co h-<ps><fn>Ailbhe</fn></ps>, co t-tarda &aacute;os da comharbaibh 'na dh&iacute;aidh. Is annsin forfaccaib <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> do chomharbaibh <ps><an>Mheic Creiche</an></ps>nemh &ampersir; &aacute;ois.</p>
</div2>
<div2 n="18">
<p>Is annsin fos forf&aacute;ccaibh <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> gach itche f&iacute;re guidhfes nech isin purt sin ag tracht <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>, &ampersir; gurab acc ulaid <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> n&oacute; <ps><an>Mheic Creiche</an></ps> guidhes, doberthar d&oacute; a itche. Is ass dano raghass moirseiser do mhuintir <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> &ampersir; <ps><an>Meic Creiche</an></ps> do <pn>Th&iacute;r Thairngire</pn>. Is ann dano raghus <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> cona mhancaibh dochum <pn>T&iacute;re Tairrngire</pn> dia laithe bratha. M&oacute;r tra a ruithen &ampersir; a mhiorbhuile in t-suidhe sin fil isin tracht. Bennachais tra <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> recles &ampersir; tempul nuaidhe an bhaile sin; ar ba h-e aird-easpocc <pn>Muman</pn> an tan sin &eacute;, &ampersir; ba h-<ps><rn>epscop</rn>
<an>Mac Creiche</an></ps> f&oacute;s.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="9">
<div2 n="19">
<p>Ceilebrait da cele ainnside .i. <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> &ampersir; <ps><an>Mac Creiche</an></ps>; &ampersir; t&eacute;id <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> i n-<pn>&aacute;rainn</pn> da oilithre; &ampersir; anaiss <ps><an>Mac Creiche</an></ps> ag t&oacute;rrumha a reicles, ar ba n&uacute;a-ghabhail d&oacute; &eacute;. Is annsin tangatar techta &oacute; <pn>Chiarraighe</pn> ar cend <ps><an>Mheic Creiche</an></ps>, co n-dechsadh do dhiongmh&aacute;il plaighi diobh, ar b&aacute; d&iacute;obh a mhathair. Ocus ba h-&iacute; an phl&aacute;igh ishin .i. an Chrom Chonnaill ro bh&aacute;i ag forbhaisi forra. T&eacute;id Mac Creiche amach ar bh&aacute;idh; &ampersir; ro b&aacute;tar <on>Ciarraighe</on> uile h-i <pn>Maigh Uladh</pn> ara chinn. Eirghit uile roimhe &ampersir; cuirit fior-ch&aacute;oin failte fris. Gabhthar <ps><an>Mac Creiche</an></ps> asa charpat, &ampersir; do ghabh soisc&eacute;la &ampersir; urnaighthe impa, &ampersir; doroine procept breithre D&eacute; doibh, &ampersir; do troisccetar uile .i. <ps><an>Mac Creiche</an></ps> &ampersir; <on>Ciarraighe</on> in oidhce sin, &ampersir; dor&oacute;nadh urd aifrinn doibh arabharach.</p>
</div2>
<pb n="19"/>
<div2 n="20">
<p>Is annsin tangatar <num value="3">tri</num> meic <ps><fn>Cuilcinn</fn></ps> .i. <num value="3">tri</num> meic <corr sic="br&aacute;tar">br&aacute;thar</corr> mathar <ps><an>Mheic Creiche</an></ps> ro b&aacute;i thoir acc <pn>R&aacute;ith Muine</pn>. Ag techt anoir doibh rucc an Crom Connuill orra, &ampersir; do <mls n="89v" unit="folio"/> thuitsettar le a t-<num value="3">tri&uacute;r</num> brathar. Tuarccaibh <ps><fn>Mac <corr sic="Creich">Creiche</corr></fn></ps> an Finnfaidech a n-airde acc 
faiccsin a bhraithrech marbh. N&iacute;r c&iacute;an doibh ann co n-acatar saighnen tenedh do nimh 
<add place="supralinear">chucu</add>, &ampersir; tuitidh arin <corr sic="ccroim ccoinnill">c-Cruim c-Cuinnill</corr>, go n-derna min &ampersir; luaith di ar b&eacute;laib an t-sl&uacute;aigh. Slechtaitt uile tresan firt sin do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>. Conid desin at&aacute; <pn>Fert Cloinne Cuilcinne &ampersir; na Cruime Connaill</pn> ar <pn>Moigh Uladh</pn>.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="10">
<div2 n="21">
<p>Is annsin tra dolottar <num value="3">tri</num> meic <ps><fn>Cremhthainn</fn> meic <fn>Cobhthaigh</fn></ps> andes ar creich co <pn>Rinn Ruis</pn>
<pn>Altraighe Chind Bera</pn>, &ampersir; go ruccsat duine-ghabh&aacute;il do dhaoinibh &ampersir; do <corr sic="cetraibh">cethraibh</corr> im <num value="3">tr&iacute;</num> macaibh <ps><fn>Meallain</fn> meic <fn>Maoile D&oacute;id</fn> meic <fn>Scellain</fn></ps> d'<pn>Alltraighe Chind Bhera</pn>. Doc&uacute;as o <pn>Chiarraighe</pn> a n-diaigh na creiche, &ampersir; ruccadh soisc&eacute;la Mheic Creiche &ampersir; in Findfaidech ann, dus gomadh feirde an uradhall. Ocus ni frith uradhall maith ann on righ gusa rangus budhdhes. Iompaid na techta andes, &ampersir; n&iacute; fhuaratar fregra maith. <q>Cidh tucc sibh libh do lesaib?</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Ni thuccsam linn acht roinn ar n-innile arar m-belaibh, &ampersir; cuibhrech ar n-daoine.</q>
<q>In tucc sibh derbh n-aithiscc libh?</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Tuccsam,</q> ar na teachta. <q>Madh &aacute;il fuasccladh na f-fer ruccadh budhdes, ise aithesc deidhenach tuccsam linn, b&oacute; gacha scciatraighi h-i c-<pn>Ciarraighe</pn>, &ampersir; uinge gacha mn&aacute;, &ampersir; bith-gh&iacute;all coimhidechta dogr&eacute;s.</q></p>
</div2>
<div2 n="22">
<p>Is annsin dolotar <on>Ciarraighe</on> i n-iomaccallaimh, &ampersir; asedh tuccsat asa n-iomaccallaimh, a m-bennachta do thabhairt fora n-gar-mac .i. for <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>, uar ba h-e a mac gar &eacute;. Ocus dano ro b&aacute;i imadhall d&oacute; ann .i. an trath tainicc in crech, ba h-and ro b&oacute;i-siumh ara cind is <pn>T&iacute;r d&aacute; Madh Neimhedh</pn>. <q><corr sic="raghar" cert="7">Ragat</corr> ar bhar m-bennachtain-si ann,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, <q>gib&eacute; n&iacute; chinnes <name type="nomen sacrum">D&iacute;a</name> dhe.</q> Luidh <ps><an>Mac Creiche</an></ps> a n-diaidh na creiche co h-<pn>Aiced n-Aiscinn</pn>, &ampersir; co <pn>Lios n-Airthir</pn>; &ampersir; ro bhatar <on>Eoganacht</on> uile ara chinn and im <ps><fn><corr sic="Criomtann">Criomthann</corr></fn> mac <fn>Cobhthaigh</fn></ps> cona macaibh.</p>
</div2>
<div2 n="23">
<p> 
Luidh <ps><an>Mac Creiche</an></ps> ina chairr&iacute;ne co l&aacute;r an oirechtais, &ampersir;  <pb n="20"/>
 
bennaighis dona h-&oacute;gaibh, &ampersir; iomchomhaircis doibh an fath fa t-tainicc. <q>Cr&eacute;d an fath?</q> ar &iacute;adsan. <q>Tanacc sa a n-diaidh na gabhala &ampersir; na creiche, &ampersir; d'iarmhoirecht mh'imdercctha &ampersir; mo n&aacute;ire chugaib, &ampersir; is am <corr sic="amhlobar">adlobar</corr> &ampersir; is am truagh; &ampersir; bidh ferr daoibhsi mo bhennachtain d'faghb&aacute;il, ina an chaingen chuingim do chongmh&aacute;il accaibh.</q> Ocus ba f&iacute;r d&oacute;somh sin, uair <num value="180">naoi fichit</num> bliadhan a aois an tan dochuaidh dochum nimhe; &ampersir; ba taichil mi-lethair do chongbhadh a charpat iochtarach o'raile, an tan no biodh ag ceileabhradh, n&oacute; ag agallaimh dhuine. <num value="140">Secht fichit</num> bliadhan immorro ba slan d&oacute;, an tan doluidh d'accallaimh <ps><fn>Criomhtain</fn> meic <fn>Cobhthaigh</fn> .i. <rn>r&iacute;</rn>
<pn>Eoghanachta Locha Lein</pn></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="24">
<p>Ocus do r&aacute;idh <ps><an>Mac Creiche</an></ps>: <q>Masa maith let, a <ps><fn>Criomhtain</fn></ps>, as mithigh aithescc do thabairt dh&uacute;inn immon n&iacute; 'ma t-tangamar.</q>
<q>As mor mo dhoimhenma <mls n="90r" unit="folio"/> friot, a cleirigh,</q> ar <ps><fn>Criomhtann</fn></ps>, <q>.i. athchuinghidh form in a&eacute;sa &eacute;l&oacute;dha ro 
bhatar ag foghail ar m-ferann.</q> Asbert an clerech: <q>N&iacute; m&oacute;r, uair as ar <name type="nomen sacrum">Dh&iacute;a</name> condeghar.</q> Ba h-ann asbert <ps><fn>Aodh Damhain</fn></ps>: <q>N&iacute; ba becc lasna h-ogaibh enfher don ghabhail duitsi .</q>
<q>Cia asbert so?</q> ol <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q><ps><fn>Aodh Damhain</fn></ps>,</q> ar <ps><fn>Mainchin</fn></ps>. 
Asbert <ps><an>Mac Creiche</an></ps>: <q>Asedh on rod bia somh o <name type="nomen sacrum">D&iacute;a</name>, an n&iacute; ro miodair dhamhsa .i. enfher.</q> Ro fergaighedh Aodh Damhain lasodhain, &ampersir; ro ladh a socht.</p>
</div2>
<div2 n="25">
<p>Ba h-ann asbert <ps><fn>Aodh Furarain</fn></ps>: <q>N&iacute; furail don cleriuch leth na gabhala, oir as ar <name type="nomen sacrum">Dh&iacute;a</name> chuinges.</q>
<q>Cia asbert so?</q> ol <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q><ps><fn>Aodh Fururain</fn></ps>,</q> for a dhalta. <q><corr sic="Rom">Ron</corr>-bia-somh uaimsi dano &ampersir; o <name type="nomen sacrum">Dh&iacute;a</name> leth feibhe &ampersir; airmide na tire-si, &ampersir; na tuaithe, gidh imresnach doib.</q> Is airesin immorro ro cheis menma <ps><fn>Criomhthainn</fn></ps> do <ps><fn>Aodh Benn&aacute;in</fn></ps>, ar ba dili lais na gach mac ele. Atracht <ps><fn>Aodh Benn&aacute;in</fn></ps> 'na shesamh, &ampersir; asbert: <q>Madh co r&eacute;ir in cl&eacute;irigh, a &oacute;cca,</q> ar se, <q>tabhraidh d&oacute; in ghabhail uile fuil accaibh.</q>
<q>Cia asbert so?</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q><ps><fn>Aodh Benn&aacute;in</fn></ps>,</q> ar <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps>. <q>As cian co tainic an mac sin,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Ron-bia-somh uaimsi &ampersir; o <name type="nomen sacrum">Dh&iacute;a</name> lan-fhebhus &ampersir; airmhittin in t&iacute;re-si , &ampersir; na tuaithe dogres, &ampersir; d&aacute; mhac &ampersir; d&aacute; &uacute;a.</q></p>
</div2>
<div2 n="26">
<p>Is annsin dochuaidh <ps><fn>Criomthann</fn> mac <fn>Cobhthaigh</fn></ps> &ampersir; <pb n="21"/>
 
a mheic i n-iomaccallaimh .i. gan neach do ghairm chuca da t-tairisibh. <q>Cidh doghent&aacute;oi, a &oacute;cca,</q> bhar Criomhthann, <q>frisan sruith-shenoir-si tainic chuccaibh? Acht n&iacute; thainic, &ampersir; n&iacute; thiocfa fer a chomh&aacute;osa do chuinghi chaingne for nech. Is airdhala do neoch frisa cinnenn ardaigh a &aacute;oisi nam&aacute;. D&eacute;naidh comhairle,</q> a <ps><fn>Criomtann</fn></ps>, <q>&ampersir; tabhraidh an t-oireacht uile chuccaibh,</q> ol s&eacute;. Tuccadh chuca an t-oirecht uile.</p>
</div2>
<div2 n="27">
<p><q>Da n-derntaoi ormsa,</q> ar <ps><fn>Aodh Benn&aacute;in</fn></ps>, <q>uair nach tosach flaithemhnais, &ampersir; nach deiredh, d&iacute;umusa, n&iacute; <corr sic="fhetfea">fethfed</corr> mallacht an t-srotha-shenorach &uacute;d libh, ardh&aacute;igh na gabhala fuil accaibh sunn, uair mairidh, &ampersir; icaidh fech, &ampersir; f&aacute;ccbaidh bennachtain; &ampersir; ni fhuil muir ettrainn &ampersir; an baile asa t-tuccadh an ghabhail-si; &ampersir; da f-fesm&aacute;is, n&iacute; ricfeamais in m-baile i r-raibhe, d&aacute;igh ba sruith-neimhedh gibe h-ionadh i m-beith; &ampersir; dano tangattar a scc&eacute;la asin t&iacute;r i raibhe res&iacute;u tainicc chuccainn. Bermaid fein immorro breath forainn,</q> for <ps><fn>Aodh Benn&aacute;in</fn></ps>, <q>&ampersir; m&aacute;s do mhuinntir D&eacute; d&oacute;, as lan-imderccadh don chl&eacute;iriuch a ruccsam chuicce; uair ro fhedamar isin t&iacute;r a n-dechamar a beith arar cinn ann. Ocus cidh a leith d&aacute;onnachta no beith, at&aacute;d <num value="3">tri</num> braithre a mathar aguibh sunn a c-cimidhecht, co na f-fuil do maith ar <mls n="90v" unit="folio"/> talmain aca. Ocus d&eacute;naidh-si comairle maith a fecht so,</q> ar <ps><fn>Aodh Bennain</fn></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="28">
<p><q>Dogenmais</q>, ar <ps><fn>Criomhthann</fn></ps>, <q>muna beith do bron <ps><fn>Aodha Damh&aacute;in</fn></ps>.</q>
<q>As olc mo mhenma</q>, a <ps><fn>Aodh Damhain</fn></ps>. <q>Ocus tabhraidh-si reir n-D&eacute;, &ampersir; mo r&eacute;ir-si,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, <q><corr sic="rod biad">rod-bia</corr>-som maith doridhisi.</q>
<q>As becc leis an t-aon-chomharba do thairngiri-si d&oacute;.</q>
<q>In edh&oacute;n doghn&iacute; diomdhach acuinn de?</q> ar <ps><an>Mac Creche</an></ps>. <q>Isedh,</q> ar <ps><fn>Criomhtan</fn></ps>. <q><corr sic="Rom">Ron</corr>-biad-sa l&aacute;na</q>, ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, <q>foigh&eacute;onaigh il-mhile dono accan &aacute;on-chomharba sin, &ampersir; co m-bia format caich fris.</q> Is annsin immorro do-radadh do <ps><an>Mac Creiche</an></ps> in ghabhail, eter dhuine &ampersir; ceithre, go n-aisiocc ioml&aacute;n, &ampersir; cona bith-r&eacute;ir f&eacute;in d&oacute; go br&aacute;th.</p>
</div2>
<div2 n="29">
<p>Is annsin ro ainmnighestair <ps><fn>Criomhtan</fn></ps> cona macaibh l&oacute;gh a imdhergtha &ampersir; a bhennachtan don cleiriuch .i. do <ps><an>Mac Creiche</an></ps> .i. gach n&iacute; do oirdeochad f&eacute;in forra. <q>Berat amh</q>, for <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q><num value="50">C&aacute;occa</num> ionar lachtna, &ampersir; <num value="50">caocca</num> orc m&eacute;ith, <pb n="22"/>
 
&ampersir; <num value="50">c&aacute;occa</num> samhascc fria b&iacute;ath; &ampersir; etghadh na sruithi gach ionbhaidh rachtair om chomharba sa got comharba sa.</q>
<q>Rot-bia-sa sin, &ampersir; cidh n&iacute; budh m&oacute; do &iacute;arrtha ina sin do ghebhtha &eacute;, &ampersir; inn&iacute; do iarrais, do ghebhair th'o&iacute;ghr&iacute;ar &uacute;ainne uimi co brath,</q> ar <ps><fn>Criomhthan</fn></ps> cona macaibh.<q>Rot-bia-sa dano cot macaibh mo <num value="3">th&eacute;ora</num> bennachtan sa .i. bennachta flaithemhnais gan d&iacute;bhe; &ampersir; bennacht <corr sic="im">inme</corr> gan urdiobhadh; &ampersir; bennacht eccna co n-airmittin. Rot-bia-sa na <num value="3">teora</num> bennachta sin tar cend beith do r&eacute;ir mo comharba sa tar m'&eacute;isi.</q></p>
</div2>
<div2 n="30">
<p>Tuccadh &oacute; <ps><fn>A&oacute;dh Benn&aacute;in</fn> mac <fn>Criomhtain</fn></ps> in n-gabhail. Tuccadh &oacute; <ps><fn>M&aacute;ol D&uacute;in</fn> mac <fn>Aodha Benn&aacute;in</fn></ps> inn gabhail so. Tuccadh &oacute; <ps><fn>Fhoircheallach</fn> 
mac <fn>Aodha Foirinn</fn></ps> in gabh&aacute;il so f&oacute;s. Tuccadh &oacute; <ps><fn>Chuimine</fn> mac <fn>Aodha Bennain</fn></ps> in n-gabh&aacute;il-si. Tuccadh o <ps><fn>Chonghal</fn> mac <fn>Maoile Duin</fn> meic <fn>Aodha Bennain</fn></ps> f&oacute;s. Tuccadh &oacute; <ps><fn>Chairpre</fn> mac <fn>Condinisc</fn> meic <fn>Foircheallaigh</fn> meic <fn>Aodha</fn></ps> in ghabhail so. Tuccadh o <ps><fn>Aodh</fn> mac <fn>Conuing</fn> meic <fn>Cuimine</fn></ps> in ghabhail so. Tuccadh o <ps><fn>Aodh All&aacute;in</fn> mac <fn>Cairpre</fn></ps> do shiol Aodha Furinn in n-gab&aacute;il so f&oacute;s. Tuccadh &oacute; <ps><fn>Maol Anfaidh</fn> mac <fn>Cuimine</fn></ps> in gabhail-si. Tuccadh o <ps><fn>Choin Fhoinghealta</fn> mac <fn>Cairpre</fn></ps> do shiol <ps><fn>Aodha Furinn</fn></ps> in 
gab&aacute;il so. Tuccadh o <ps><fn>Maol D&uacute;in</fn> mac <fn>Aodha</fn> meic <fn>Conaing</fn></ps> in ch&aacute;in c&eacute;dna sa f&oacute;s. <num value="12">Da righ d&eacute;cc</num> a h-<on>Eoghanacht Locha L&eacute;in</on> sin.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="11">
<div2 n="31">
<p>Is annsin tainic <ps><an>Mac Creiche</an></ps> andes &ampersir; <num value="3">tri</num> braithre a mathar lais, gusan uile ionnmus ruccadh leo budhdes. Ocus dorinne fiort amhra ag techt andes dia m-batar braithre a m&aacute;thar go h-<corr sic="&iacute;othmar">&iacute;otmar</corr> anffann a h-aithle a c-cuibhrigh, <mls n="91r" unit="folio"/> &ampersir; do ghabh &iacute;ota m&oacute;r &iacute;ad ag dol o <pn>Raith Muighi</pn> siar. Do th&oacute;rainn <ps><an>Mac Creiche</an></ps> in talamh co t-t&aacute;inic uiscce an&iacute;os ass; &ampersir; do dhiolsat a n-&iacute;otaidh uile de. Ocus doronsat caisiol imon topar, &ampersir; ata in topar sin ar <pn>Maigh Uladh</pn>; &ampersir; &iacute;caidh gach n-galar &ampersir; gach urchoid gusa t-tabharthar a uiscce.</p>
</div2>
<div2 n="32">
<p>Do battar immorro <on>Ciarraighe</on> a c-comhdh&aacute;il a <pn>Muigh Uladh</pn> ara chind, &ampersir; tuccsat bennachta d&oacute; arin fert dorighne doibh .i. an Chrom Chonnuill do diongb&aacute;il d&iacute;bh ag d&uacute;l budhdhes; &ampersir; a creach &ampersir; fuaslaccadh na c-cimedh doibh asin cacht irrabatar, gur thoirbhir doibh i n-&aacute;en-d&aacute;il uile iad. Is annsin, dorattsat <on>Ciarraighi</on> a <pb n="23"/>
 
m-bennachta uile d&oacute; i n-&eacute;n-d&aacute;il, uair ba saor gar in mac doibh &eacute;, &ampersir; dorinne deigh-les doibh im gach n&iacute; m&aacute;r ghuidhettar &eacute;. Doratt somh bennacht doibhsiumh dano, &ampersir; dorad doibh cocain a chille, cetmad uadh doibh budhd&eacute;in an c&eacute;in nach beith aga tairbert badeisin. Atracht somh dia maithribh ara ghaire doibh.</p>
</div2>
<div2 n="33">
<p>Is annsin doch&uacute;atar <on>Ciarraighe</on> i n-iomaccallaimh for leth seach in clerech, dus ciodh doghendais fris. As fair deisid ag <on>Ciarraighe</on> im edbairt dia coibhdelaigh .i. do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>, &oacute;ir b&aacute; sodhaltach fr&iacute;u, &ampersir; ba duthrachtach doibh, i n-diaigh dorat coc&aacute;in a cille &ampersir; a bennachtan dia maithribh re taobh sochar doibh budhd&eacute;in, cibe bus maith d&iacute;bh rot saorfa. Ise foircend doradatar for <ps><an>Mhac Creiche</an></ps> asa n-aon-d&aacute;il .i. <num value="60">tr&iacute; fichit</num> b&oacute; somhaoineach uatha gacha tres bliadhna, no, d&aacute;madh rogha leo, screpall gacha deisi uatha gacha tres bliadhna. F&aacute;ccbaidh <ps><an>Mac Creiche</an></ps> na faccbhala so do <on>Chiarraighe</on> .i. nert ina feraibh, &ampersir; buaidh c-comraic &ampersir; gaisccidh orra, &ampersir; buaidh ana &ampersir; bleachta ina fond.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="12">
<div2 n="34">
<p>Ceilebraidh <ps><an>Mac Creche</an></ps> doibh, &ampersir; f&aacute;ccbaidh a bithbennacht suthain diles marsin ag muinter a mathar; &ampersir; issedh docuaidh <ps><an>Mac Creiche</an></ps> ass sin go h-<pn>Imleach Iubhair</pn> dochum <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>, ar ba h-e mac cridhe <ps><fn>Ailbi</fn></ps> e. Ocus ni cian do b&aacute;i ann, co f-facaidh aigi techta a <pn>Tuadh-Mumain</pn> &ampersir; a <pn>Corcumr&uacute;adh</pn> ar co t-tiosadh da n-accallaimh co <pn>Carn Meic Tail</pn>; &ampersir; ruccadh dano beannachtain d' <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> ar impide fair imthecht ann. <q>As lescc lem sin,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>,<q> &ampersir; gidh lescc, raghat.</q> B&aacute; h-adhlobhar &ampersir; ba trogh, &ampersir; ba cr&iacute;on annsin e, ard&aacute;igh a &aacute;oisi immorro. Gidhedh t&aacute;nic <ps><an>Mac Creiche</an></ps> &ampersir; <ps><fn>Mainchin</fn></ps> rompa amuigh o <pn>Imleach Iubhair</pn> go rangatar <pn>Inis T&oacute;ma Fionnlocha</pn> co <ps><fn>Luchthigern</fn></ps>, &ampersir; anaidh annsin &oacute; shatharn co mairt.</p>
</div2>
<div2 n="35">
<p>Ocus atcuaid <ps><an>Mac Creiche</an></ps> do <ps><fn>Luchthighern</fn></ps> in n&iacute; ima <corr sic="tr&aacute;cht">atr&aacute;cht</corr>; <mls n="91v" unit="folio"/> 
&ampersir; ro fhorcongair <ps><an>Mac Creiche</an></ps> for <ps><fn>Luchtigern</fn></ps> techt frisan les cetna .i. do guidhe na c&aacute;irde; &ampersir; do raidh nar b&oacute; c&oacute;ra d&oacute;somh les <pn>Tuadh-Muman</pn> do denamh ina do <ps><fn>Luchtigern</fn></ps>. <pb n="24"/>
 
<q>As f&iacute;r sin,</q> ar <ps><fn>Luchtigern</fn></ps>, <q>&ampersir; rachat sa let.</q>
<q>Ca lion tiucfae?</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>N&iacute; thiucfae lim acht en-fher.</q>
<q>Cidh on?</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Amain,</q> ar <ps><fn>Luchtigern</fn></ps>, <q>cidh seanadh m&oacute;r dobertha sa let, dobh&eacute;rainn-si senadh m&oacute;r ele lim. Ocus osa &eacute;n-fer tugais-si let, berat sa fer ele lim.</q> Do ghluaisetar a c-cetrar rompa go rangattar <pn>Carn Meic T&aacute;il</pn>, &ampersir; doberar <pn>Tuadh-Muma</pn> &ampersir; <pn>Corcu Mruad</pn> ara cinn an tan sin, &ampersir; tucsat a m-bennacht uile dona cleircibh ar thecht do ghuidhe c&aacute;irde doibh imon m-boromha ar <ps><fn>Aodh mac Eachdach</fn> .i. ar <rn>righ</rn>
<pn>Connacht</pn></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="36">
<p><q>In rachaim ne rompa?</q> ar <ps><fn>Luchtigern</fn></ps>. <q>N&iacute; racham,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, <q>co raibhe in gabhail i n-urlaimhe cugainn.</q> Is annsin ron geis doibhsin dul budhtuaidh gusin m-boroimhe uile. <q>Da c-creididh sibh uaimsi,</q> bhar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, <q>as decair damh imthecht; is am adhlobhar, &ampersir; is am cr&iacute;on in m&eacute;iti is um sruithiu dhe.</q>
<q>Do bhennacht dobhera furtacht dona h-occaibh,</q> ar c&aacute;ch. <q>As f&iacute;r sin,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Rachat sa cibe n&iacute; dob&eacute;ra <name type="nomen sacrum">D&iacute;a</name> dhamh and. In mair an cairrine, a <ps><fn>Mhainch&iacute;n</fn></ps>?</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Mairidh &aacute;mh,</q> ar <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps>.  
<q>Nom-berar asso,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, <q>conam raltair im chairr&iacute;n. Ocus berar dano,</q> ar s&eacute;, <q>in gab&aacute;il eter ceitriu, &ampersir; edach, &ampersir; duine, co t-taisbentar ann uile in gab&aacute;il. Maith tra, a <on>Chorcu Mruadh</on>, in fuil i n-<pn>Eirinn</pn> fer <num value="7">sheacht</num> m-bl&iacute;adhan ar <num value="160">ocht fichtibh</num> forsa tarta imthecht, acht meisi am a&eacute;nar nam&aacute;?</q></p>
</div2>
<div2 n="37">
<p>Is annsin ro l&aacute;dh in carpat riasna ceithribh. <q>Suidhighidh tr&aacute;, a <on>Chorcu Mruadh</on>, bar m-b&uacute; cona m-bradaibh tairsiu, &ampersir; dosl&eacute;iccidh im deadhaid, &ampersir; tabraidh soiscc&eacute;la imaibh; &ampersir; tiucfam &uacute;ile dibhl&iacute;naibh isin maighin c&eacute;dna gan tesbaidh duibhsi, &ampersir; an ch&aacute;in d'aisecc d&uacute;inne.</q> Ro gabh an carpat riasna ceithribh ot&aacute; sin co <pn>Magh n-A&oacute;i</pn>; &ampersir; n&iacute; deachaidh b&oacute; d&iacute;obh don chonair, anonn nach anall, acht i n-deadhaid an charpait uile d&oacute;ibh, &ampersir; n&iacute; ro la bhrad asin t-suidiugudh doradadh forra fon ceduair. In tr&aacute;th no bid&iacute;s na clerigh ag ceilebhradh, no and&aacute;is na ceithre ina tost; in trath no imtighd&iacute;s <sup resp="CP">na clerigh, no imtighd&iacute;s</sup> na cethra; in bhail i n-andais na cleirigh fri h-oidhce, no ticcedh <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps><mls n="92r" unit="folio"/>
 &ampersir; in Find-faidech <ps><an>Mheic Creiche</an></ps> fora mhuin, &ampersir; bachall <pb n="25"/>
 
<ps><fn>Luichtighern</fn></ps> ina laimh timcell na <corr sic="ccetra">c-cethra</corr>. No luighdis na cethra'na n-aenar co madain, &ampersir; no ghealtatais go trath teirt arabh&aacute;rach, cen no b&iacute;dis na clerigh ag ceilebradh aifrinn. In tan no theighedh <ps><an>Mac Creiche</an></ps> ina charpat i c-cenn na conaire, do ergittis na cethra uile ina lorcc line i n-deadhaid in charpaitt.</p>
</div2>
<div2 n="38">
<p>Isi sin abairt doghnittis go rangatar <pn>Magh n-A&oacute;i</pn> budh tuaidh. Mor tra do fertoibh doronsat co rangatar co crich <pn>Maighe h-A&oacute;i</pn>. Is annsin ro batar draoithe <ps><fn>Aodha</fn> meic <fn>Eachdach</fn></ps> ara cinn do fromadh anfis na c-clerech; &ampersir; doratsat na draoithe snechta dona cleircibh, co nar fhetsat imthecht ann. <q>Diongbaidh sud,</q> ar na cleirigh. <q>N&iacute; dhing&eacute;bham,</q> ar na draoithe. Ro h-s&eacute;nsat na cleirigh &eacute;, co n-derna gr&iacute;an &aacute;ilghen doibh. Imtigit na clerigh an l&aacute; sin coidhce. Doratsat dano na draoithe ceo taran t&iacute;r on trath go aroile, co na cuimhgedh nech dibh imthecht ann idir. Tallsat na cleirigh an c&eacute;o doridhisi. Is annsin asbertatar na clerigh frisna druidibh: <q>Ciodh nach dionghbhaithi an snechta &uacute;t, &ampersir; in c&eacute;o, amhail tuccsabair &iacute;att?</q>
<q>N&iacute; chuirfem,</q> ar iadsomh. <q>Gurab olc daoibh bhar n-draoidhecht on&iacute;u co brath,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="39">
<p>Is annsin do fh&aacute;gsat in bhraitt ar <pn>Maigh &aacute;i</pn>, &ampersir; docuatar f&eacute;in d'accallaimh in righ. Nir l&eacute;iccedh isin d&uacute;n &iacute;ad, &ampersir; n&iacute; fhuaratar freccra maith amach. Iomp&aacute;id na clerigh dochum a muintire ar&iacute;s, &ampersir; f&aacute;oisiot in oidhce sin arin moigh, gan digh, gan b&iacute;adh. Gabaidh tart mor <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Masa maith le <name type="nomen sacrum">Dia</name>,</q> ar s&eacute;, <q>gidh iomdha deoch an righ, na rab m&oacute; mo thart sa ina a thart resiu t&iacute; l&aacute;.</q> Ro b&aacute;s acc &oacute;l &ampersir; acc aoibhnes agan righ co trath luighe. Ocus doch&uacute;atar da leaptoibh asa h-aithle. Muscclaiss an r&iacute; asa chodladh, &ampersir; geibidh tart &ampersir; tiormach mor &eacute;; &ampersir; ni frith d&iacute;ol a iotadh d&oacute; i r-<pn>Raith Cruachan</pn>. T&iacute;cc an la faoisin. Gabhtar a eachradh don righ, &ampersir; teid do riaruccadh na c-cleirech. Bennachais doibh. <q>As bennaighthe thusa,</q> ar <ps><an>Mac Creche</an></ps>, <q>acht co t-tuccair d&uacute;inne gach caingen chuinghemaid.</q>
<q>Tabhair deoch damh, a cl&eacute;righ,</q> ar s&eacute;. Do th&oacute;rainn <ps><an>Mac Creche</an></ps> in talamh, &ampersir; ro mhuidh sruaimh uiscce ass; &ampersir; as tiopra <ps><an>Mhec Creche</an></ps> a h-ainm fos ar <pn>Muigh Cr&uacute;achan</pn>. L&iacute;ontar c&uacute;ach <ps><fn>Aodha</fn> meic <fn>Eachdach</fn></ps> de, &ampersir; coisccidh a &iacute;otu.</p>
</div2>
<div2 n="40">
<p>Sl&eacute;chtaidh <ps><fn>&aacute;odh</fn></ps> d&oacute; ainns&eacute;in, &ampersir; do r&aacute;idh: <q>Dobheirim-si <pb n="26"/> 
duit,</q> ar se, <q>gach ni chuinghe don cur <corr sic="s">sin</corr>.</q>
<q>Gabaim,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, <q>acht nach iarrthar an ch&aacute;in c&eacute;dna co br&aacute;th.</q>
<q>N&iacute; h-iarrfaidher co brath,</q><mls n="92v" unit="folio"/>
 ar an r&iacute;. Ruccadh isin d&uacute;n iad iarsin. Ocus ro b&aacute;i aen mac agan righ, &ampersir; n&iacute;r labhair se riamh o ruccadh &eacute;; &ampersir; mar doconnairc se <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, do &eacute;irigh'na shesamh, &ampersir; do fher fior-ca&oacute;in failte fris. Bennachais <ps><an>Mac Creiche</an></ps> &eacute;, &ampersir; dorad 
soisc&eacute;la uime; &ampersir; n&iacute; raibhe i n-<pn>Erinn</pn> duine budh ferr innsccne in&aacute;s; &ampersir; ba h-e a ainm: <ps><fn>&Uacute;ada Balbh</fn></ps>. Ba f&aacute;oilidh c&aacute;ch uile'ma a urlabhra do bheith acc mac an righ. Is annsin do edbair <ps><fn>Aodh</fn> mac <fn>Eachdach</fn></ps> uaidh f&eacute;in cona mhac, &ampersir; &oacute; gach aon ghebhus righi <pn>Connacht</pn> co br&aacute;th, <num value="7">seacht</num> c-cumh&aacute;la uatha, screpall gach a&oacute;in o <on>Sh&iacute;ol Muiredhaigh</on> &ampersir; <on>cloinne Taidhg</on>. Do fhaccaibh <ps><an>Mac Creiche</an></ps> doibhsiumh da chionn sin ord&aacute;n, gal, eneach &ampersir; borrfadh ina rioghaibh, &ampersir; lacht ina m-b&uacute;aibh, &ampersir; ith ina f-fonn. Ocus gach &uacute;air nach coimh&eacute;ltar an ch&aacute;in-si do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>, do fh&aacute;ccaibh doibh a f-forba 'na d&iacute;llechtaigh, &ampersir; iad fein 'na loingseachaibh.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="13">
<div2 n="41">
<p>Ceileabraidh doibh, &ampersir; tucc c&uacute;ach <ps><fn>Aodha</fn> meic <fn>Eachach</fn></ps> leis a tuaidh, &ampersir; faccbaidh bennachtain aca. Ocus ata isna rannaibh so s&iacute;os derbhadh an scc&eacute;oil &ampersir; na n-gniomh. C&aacute;in <on>sh&iacute;l Muirethaig</on> &ampersir; <on>cloinne Taidg</on> in ch&aacute;in-si. 
<text type="poem">
<body>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Arsin t&aacute;nicc cuca</l>
<l><ps><fn>Aod F<sup>oirinn</sup></fn></ps> for eneach,</l>
<l>Ba f&oacute; feacht adrala:</l>
<l>Do bith-radh na c-cleirech.</l>
</lg>
<sp who="MC">
<lg n="2" type="quatrain">
<l>Ann raidhis <ps><an>Mac Creiche</an></ps></l>
<l>Breithir fri mac n-<ps><fn>Eachach</fn></ps>:</l>
<l>'Ron bit uait &mdash;is sochlach &mdash;</l>
<l>Cairde cen nach sechnadh.'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="A">
<lg n="3" type="quatrain">
<l>'Tucc digh damh, a cleirigh',</l>
<l>Ar an r&iacute;gh co m-buadhaibh;</l>
<l>'Lan an chuach&aacute;in chais-ghil</l>
<l>Is aisgidh a c-<pn>Cr&uacute;achain</pn>.'</l>
</lg>
</sp>
<pb n="27"/>
<lg n="4" type="quatrain">
<l>Dor&oacute;rainn <ps><an>Mac Creiche</an></ps></l>
<l>An talamh co bruach,</l>
<l>Co ro mhuidh sruaimh gnoach</l>
<l>Dar b&aacute; l&aacute;n an cuach.</l>
</lg>
<lg n="5" type="quatrain">
<l>Is tiopra <ps><an>Meic Creiche</an></ps></l>
<l>A h-ainm cain cech tr&aacute;tha,</l>
<l>For <pn>Moigh Cruachan</pn> canair</l>
<l>Maraidh co d&eacute; m-bratha.</l>
</lg>
<lg n="6" type="quatrain">
<l>Adrobaid ri <pn>Cruachan</pn></l>
<l>A digh &mdash;r&aacute;dh nach clethe &mdash;</l>
<l>Adregh co nirt flatha</l>
<l>Slechtais do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>.</l>
</lg>
<sp who="MC">
<lg n="7" type="quatrain">
<l>'Dam beir-si dom reir-si,'</l>
<l>Ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps> creisin,</l>
<l>'Tabar co l&eacute;ir liamhain</l>
<l>Gach iarraidh ros feisir.'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="A">
<lg n="8" type="quatrain">
<l>'Rod bia sa gan meabail,'</l>
<l>Ar in r&iacute; sa&eacute;r sobhail,</l>
<l>'Ber let dot chill credhail</l>
<l>An m-boromha bladhaigh.'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="MC">
<lg n="9" type="quatrain">
<l>'Berthar,' ar Mac Creiche,</l>
<l>'Madh co m-briatraibh fatha,</l>
<l>Acht co m-aitter damhsa</l>
<l>Do ch&iacute;s co l&aacute; bratha.'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="A">
<lg n="10" type="quatrain">
<l>'Edhberat sa duitsi</l>
<l>Om chloinn &mdash;clu go m-buadhaibh &mdash;</l>
<l>Gach r&iacute; raghus reomhaibh</l>
<l><num value="7">Secht</num> cumhala uadhaibh.'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="MC">
<lg n="11" type="quatrain">
<l>'Dober sa dot cloinn-si</l>
<l>Muna tisat friomsa,</l>
<l>Ordan &ampersir; galus</l>
<l>Cen marus in l&iacute;n sa.'</l>
</lg>
</sp>
<pb n="28"/>
<lg n="12" type="quatrain">
<l>Docomlai <ps><an>Mac Creiche</an></ps></l>
<l>Cen seirc &oacute;ir na airgaitt,</l>
<l>Dobert on ri ro-maith</l>
<l><num value="2">Da</num> ghabhair a charpait.</l>
</lg>
<lg n="13" type="quatrain">
<l>Ba h-annsin do maithedh</l>
<l>Do naomh na m-buar m-breathach,</l>
<l>Ocus tuc a erredh</l>
<l>'S cuach <ps><fn>&aacute;odha</fn> meic <fn>Eachach</fn></ps>.</l>
</lg>
<lg n="14" type="quatrain">
<l><corr sic="Maith">Maithed</corr> do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps></l>
<l>Fecht dia t-tucc in c&uacute;ach,</l>
<l>&Oacute;sin co brath m-beoach</l>
<l>C&iacute;s <pn>Corcumodruad</pn>.</l>
</lg>
<sp who="MC">
<lg n="15" type="quatrain">
<l>'Mata frisstai do clann sa</l>
<l>Frim muinntir gan melacht,</l>
<l>A forba bidh dillecht,</l>
<l>Bit loingsigh co len-alt.</l>
</lg>
<lg n="16" type="quatrain">
<l>Madh fir fheibh atralaid</l>
<l>Mo <corr sic="r&iacute;ar">r&iacute;ara</corr> gan dermat,</l>
<l>Bidh leo a righe ramhach</l>
<l>Cen ba beo ar nemh nemhdach.'</l>
</lg>
</sp>
<mls n="93r" unit="folio"/>
<sp who="A">
<lg n="17" type="quatrain">
<l>Ann asbert <ps><fn>Aodh</fn></ps> eolach</l>
<l>Frisin seng s&aacute;or suanach:</l>
<l>'Do riar gan gniomh glorach</l>
<l>Dos-m-ber co brath m-b&uacute;adach.'</l>
</lg>
</sp>
<lg n="18" type="quatrain">
<l>Ba iarsin ro cechaing</l>
<l>In s&eacute;tt sochla subhach,</l>
<l><ps><an>Mac Creiche</an></ps>, ar n-gnath-bla,</l>
<l>Go mathra i <pn>Moigh Uladh</pn>.</l>
</lg>
<lg n="19" type="quatrain">
<l>Ba h-annsin dorighne</l>
<l>In firt fiadh in tuaith sin,</l>
<l>Marbhais an c-Crom c-Connail</l>
<l>Ro b&aacute;i ag brondadh an t-sl&uacute;aigh sin.</l>
</lg>
<pb n="29"/>
<sp who="MC">
<lg n="20" type="quatrain">
<l>D&aacute;ilis breithir m-buadhaigh</l>
<l>Dia maithibh &mdash;miadh sobhail &mdash;:</l>
<l>'M&eacute;raidh &mdash;bidh feart deimhin &mdash;</l>
<l><sup>For</sup> nert co diaid domhain.'</l>
</lg>
</sp>
<lg n="21" type="quatrain">
<l>Dobert doibh iar suidhe</l>
<l>Sochla s&eacute;t adnaiscer,</l>
<l>Buaidh comraic fri gala</l>
<l>Ana ocus gaisccedh.</l>
</lg>
<lg n="22" type="quatrain">
<l>Do iodbratar a n-iodbairt:</l>
<l>Dia n-gairmter garm chialldu,</l>
<l><num value="60">Tri fichit</num> b&oacute; m-b&uacute;adha</l>
<l>Uatha gacha bliadhna;</l>
</lg>
<lg n="23" type="quatrain">
<l>No madh rogha leosomh</l>
<l>(Uair as togha almsan),</l>
<l>Sgreapall gan coll geisi</l>
<l>Gacha deisi dosan.</l>
</lg>
<lg n="24" type="quatrain">
<l>Gabtha la h-<ps><fn>Aodh m-Bennain</fn></ps></l>
<l>Ocus la h-<ps><fn>Aodh Furain</fn></ps>,</l>
<l><num value="3">Tr&iacute;</num> braithre a mathar</l>
<l>A slabhradh iar fhodh&aacute;il.</l>
</lg>
<lg n="25" type="quatrain">
<l>Docomhlai cen thurbaidh</l>
<l><ps><an>Mac Creiche</an></ps> go n-glan-bail</l>
<l>D'fuasccladh gan urbhaidh</l>
<l>An tr&iacute;r asin t-slabhradh.</l>
</lg>
<lg n="26" type="quatrain">
<l>Fofuair failte an clerech</l>
<l>La h-<ps><fn>Aodh m-Bennain</fn></ps> m-buidhnech</l>
<l>Im <num value="3">tri</num> braitribh a mathar</l>
<l><corr sic="Gabsat">Gabsatar</corr> i c-cuibhriuch.</l>
</lg>
<lg n="27" type="quatrain">
<l>Maithis d&oacute; <ps><fn>Aodh Bennain</fn></ps></l>
<l>Leth an trir fri thorainn</l>
<l>Ro sae mo drecc ferainn</l>
<l>Ro l&aacute; a ordail <ps><fn>Aodh Foirinn</fn></ps>.</l>
</lg>
<pb n="30"/>
<lg n="28" type="quatrain">
<l>For <ps><fn>Aodh m-Bennain</fn></ps> m-buadhach:</l>
<l>Dobhert bennacht foibhind;</l>
<l>Dorairngert gan dibhe</l>
<l>Righe a <ps><fn>Aodh Fhoiriond</fn></ps>.</l>
</lg>
<lg n="29" type="quatrain">
<l>Ann dobert <ps><an>Mac Creiche</an></ps></l>
<l>A r-righi &mdash;cain comaigh &mdash;</l>
<l>Do shiol <ps><fn>Aodha Bennain</fn></ps>;</l>
<l>Ba h-aithescc saor sobhail.</l>
</lg>
<lg n="30" type="quatrain">
<l>Ceachaing an ri r&uacute;anaidh</l>
<l>In rith &mdash;r&eacute;im co n-d&eacute;ini &mdash;</l>
<l><ps><fn>Aodh Foirinn</fn></ps> fiadh fianaibh</l>
<l>Do riarad in clerigh.</l>
</lg>
<lg n="31" type="quatrain">
<l>Forosslicc <ps><an>Mac Creiche</an></ps></l>
<l>In triar, fer fial fosaidh,</l>
<l>Meni saitir nip e sil</l>
<l>An glais iarna dia c-cosaibh.</l>
</lg>
<lg n="32" type="quatrain">
<l>Slechtais do <ps><an>Mac Creiche</an></ps></l>
<l>In r&iacute; ruanaidh roisgneach,</l>
<l>Do <ps><fn>Aodh Furinn</fn></ps> ro costadh</l>
<l>Ana ocus gaisccedh.</l>
</lg>
<lg n="33" type="quatrain">
<l>And ro guidh <ps><fn>Aodh Forinn</fn></ps>,</l>
<l>Ar nach tairledh osnadh,</l>
<l>Co <corr sic="t&aacute;lta">tallad</corr> ara dine</l>
<l>A r-righe cith cosnamh.</l>
</lg>
<lg n="34" type="quatrain">
<l>Leo fa saint a iodbairt</l>
<l>An d&iacute;as aurtaig uaile,</l>
<l><num value="150">Tri c&aacute;eccat</num> &mdash;cem ciallda &mdash;</l>
<l>Gacha bliadhna buaine.</l>
</lg>
<lg n="35" type="quatrain">
<l><num value="50">Caecca</num> ionar lachtna,</l>
<l><num value="50">C&aacute;ecca</num> lend find fuidre,</l>
<l><num value="50">C&aacute;ecca</num> samhusc samhraidh,</l>
<l>As amhlaidh adruidhle.</l>
</lg>
<pb n="31"/>
<lg n="36" type="quatrain">
<l>Na <num value="150">tr&iacute; c&aacute;eccait</num> a s&eacute;d sa</l>
<l>Turnectdar gan fuirech</l>
<l>Don cl&eacute;irech caidh corach,</l>
<l>Conid n-derna buidheach.</l>
</lg>
<lg n="37" type="quatrain">
<l>Dorighne firt amra</l>
<l>I n-<pn>Ard Brasg</pn> i <pn>Certain</pn>,</l>
<l>Iar m-baithius co m-balc-boil</l>
<l><ps><fn>Loichini</fn> meic <fn>Nechtain</fn></ps>.</l>
</lg>
<lg n="46" type="quatrain">
<l>Do dhermait <ps><an>Mac Creche</an></ps></l>
<l>A chuachan gan aithis,</l>
<l>&aacute;it i m-b&aacute;i ara b&eacute;laibh</l>
<l>Acc denamh in bhaithis.</l>
</lg>
<lg n="47" type="quatrain">
<l>Ba h-ann badid cuman</l>
<l>In <corr sic="cuach">cuach&aacute;n</corr> m-ban n-etrocht,</l>
<l>Nad bi ann, cidh alicc,</l>
<l>Tan t&aacute;nicc <pn>Cl&uacute;ain Dirair</pn>.</l>
</lg>
<lg n="48" type="quatrain">
<l>O doluidh fo a bharainn</l>
<l>In cuach fa turuind</l>
<l>Tairnic torcbail n-gr&eacute;ne</l>
<l>Iath <pn>L&eacute;ime Conculainn</pn>.</l>
</lg>
<lg n="49" type="quatrain">
<l>Co t-tainic <pn>Cluain Dirair</pn></l>
<l>Ard-neimhedh nad mer on,</l>
<l>Ba turim ina <corr sic="degh&oacute;n">deghaid</corr></l>
<l>Cacha m-b&aacute;i ina medhon.</l>
</lg>
<lg n="50" type="quatrain">
<l>Dorighne <ps><an>Mac Creiche</an></ps></l>
<l>Mor d'fertaibh &mdash;cain comhal &mdash;</l>
<l>Dosg&eacute;na bidh adhas</l>
<l>Cen mharus in domhan.</l>
</lg>
<lg n="51" type="quatrain">
<l>Ba troiscctech, ba credhnach,</l>
<l>Ba credhlach, ro-n-airlech,</l>
<l>Ba diulsadach, ba tuidhlech,</l>
<l>Ba h-uiblech, ba h-ainglech.</l>
</lg>
<pb n="33"/>
<lg n="52" type="quatrain">
<l>Is oirdnidhe an cathair,</l>
<l><pn>Cluain D&iacute;rair</pn>, is toirthech,</l>
<l>Is dilgidach, is duineach,</l>
<l>Is muinech, is mainbhthech.</l>
</lg>
<lg n="53" type="quatrain">
<l>D&uacute;n toicthech co toraibh,</l>
<l>Saire na cech duine;</l>
<l>Is ann ata an baile</l>
<l>For l&aacute;r <pn>&aacute;rda Ruide</pn>.</l>
</lg>
<lg n="54" type="quatrain">
<l>Ro ghabh <ps><fn>Conall</fn></ps> cednaigh</l>
<l><ps><an>Mac Creiche</an></ps> dia n-adram;</l>
<l>Conairge da urgnaigh</l>
<l>Fri nemh ocus talmain.</l>
</lg>
<lg n="55" type="quatrain">
<l>Taithmeach an Righ uasun,</l>
<l>As uasal a adhradh,</l>
<l>For bith c&eacute; bia cuimhnech,</l>
<l>Taot ainm n-De form labhradh.</l>
</lg>
<mls n="93v" unit="folio"/>
<lg n="56" type="quatrain">
<l>Taod ainm n-De form labradh,</l>
<l>Is adha nach clethe,</l>
<l>Co n-dernar in bedach</l>
<l>Cetal do <ps><an>Mhac Creche</an></ps>.</l>
</lg>
<lg n="57" type="quatrain">
<l><frn lang="la">Acta <ps><an>Meic Creiche</an></ps> agia</frn></l>
<l><frn lang="la">Adiuuent nos egregia;</frn></l>
<l><frn lang="la">Simus post exilia</frn></l>
<l><frn lang="la">In eterna memoria.</frn></l>
</lg>
<sp who="MC">
<lg n="58" type="quatrain">
<l>'Is f&iacute;r co rum carus <corr sic="a">sa</corr></l>
<l>Mo chis is mo ch&aacute;in;</l>
<l>Mo r&iacute; f&eacute;in 'gum toghu sa</l>
<l>'Gum breith as bhar laimh.</l>
</lg>
<lg n="59" type="quatrain">
<l>Me Mac Creiche comramhach,</l>
<l>Isedh raiter rium,</l>
<pb n="33"/>
<l>'Ar n-dol don bith oll-bhladach</l>
<l>Ni lemtar mo mhind.</l>
</lg>
<lg n="60" type="quatrain">
<l>D&aacute; c-congbhat c&aacute;in comramhaigh</l>
<l>Gach nech darab dual,</l>
<l>Coingebat co h-oll-bhladach</l>
<l>Iad arin m-bioth m-b&uacute;an.</l>
</lg>
<lg n="61" type="quatrain">
<l>Budh m&eacute; an uil-pheist ledartach</l>
<l>Da c-cloiser an gleo,</l>
<l>Bed sa r&iacute;u co freccartach,</l>
<l>Da millit mo sc&eacute;o;</l>
</lg>
<lg n="62" type="quatrain">
<l>Da millit mo chana sa</l>
<l>Fermhachaigh na t-treabh,</l>
<l>Rachat sa f&aacute; a n-&aacute;rus san,</l>
<l>Is gerrfad a seal.</l>
</lg>
<lg n="63" type="quatrain">
<l>As d&uacute;in ticc a moradh san,</l>
<l>Da m-bett rim co h-&aacute;l,</l>
<l>Da m-bett rim co tenn</l>
<l>N&iacute; budh tenn a n-d&aacute;l.</l>
</lg>
<lg n="64" type="quatrain">
<l>As m&eacute; <ps><an>Mac Creiche</an></ps> caidh</l>
<l>Ase m'ainm tre coir;</l>
<l>Gabaim dom Ri gan dalbh</l>
<l>Caocca psalm gach n&oacute;in.</l>
</lg>
<lg n="65" type="quatrain">
<l>Me mac ochta <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>,</l>
<l>Luaidhith m&eacute; gach noin.</l>
<l>Goirit leis 'gum iomr&aacute;dh</l>
<l>Ina lebhran c&oacute;ir.</l>
</lg>
<lg n="66" type="quatrain">
<l>Fa h-e sin mo degh-athair</l>
<l>Arch&uacute; &oacute; <pn>Sleibh Crot</pn>,</l>
<l>Fa mac &eacute; dom shen-athair,</l>
<l>Do righ 'ga m-biodh mor b-port.</l>
</lg>
<lg n="67" type="quatrain">
<l><ps><fn>Broindgheal</fn></ps> ocus <ps><fn>Brig</fn></ps></l>
<l>Ocus <ps><fn>Mainesc</fn></ps> uain,</l>
<pb n="34"/>
<l><num value="3">Tri</num> h-inghena righ</l>
<l>Is <ps><fn>Fiachra</fn></ps> go m-brigh m-buain;</l>
</lg>
<lg n="68" type="quatrain">
<l><num value="3">Tri</num> romheic in righ,</l>
<l><ps><fn>Roth</fn></ps>, is <ps><fn>Eogan</fn></ps> &aacute;n,</l>
<l>Ocus <ps><fn>Aongus</fn></ps> oll,</l>
<l>Do mh&aacute;oid tonn is tragh.</l>
</lg>
<lg n="69" type="quatrain">
<l>Clanna na t-tr&iacute; m-b&aacute;n</l>
<l>Do mhaoidhes ar nuair,</l>
<l>Mac meisi do <ps><fn>Brigh</fn></ps> d&iacute;bh</l>
<l>Is <ps><fn>Ailbhe</fn></ps> d&iacute;n ar sl&uacute;aigh.</l>
</lg>
<lg n="70" type="quatrain">
<l>Mac do <ps><fn>Mainesc</fn></ps> bh&aacute;in</l>
<l><ps><fn>Cainneach</fn></ps>, dan d&uacute;al d&aacute;mh;</l>
<l>Mathair <ps><fn>Brenainn</fn></ps> muaidh</l>
<l><ps><fn>Broinngheal</fn></ps> an t-s&uacute;ain t-s&aacute;imh.</l>
</lg>
<lg n="71" type="quatrain">
<l><ps><fn>Brenainn</fn></ps> dorad damh</l>
<l>Ar <on>Ciarraighe</on> c&aacute;in,</l>
<l>C&eacute;d-l&aacute;ogh gacha b&oacute;,</l>
<l>Ruisne ro on crain.</l>
</lg>
<lg n="72" type="quatrain">
<l>Fermacaidh 'com r&eacute;ir</l>
<l>On&iacute;u co t&iacute; m-brath;</l>
<l>Me do choisc in ph&eacute;ist</l>
<l>Doibh fa r&eacute;idh an d&aacute;il.</l>
</lg>
<lg n="73" type="quatrain">
<l>Baothan as gach tred</l>
<l>Gach caorach,'s gach b&oacute;,</l>
<l>Is &oacute; gach cadhla in ch&aacute;in</l>
<l>Is &oacute; gach cr&aacute;in, ni g&oacute;.</l>
</lg>
<lg n="74" type="quatrain">
<l>Do dligh <ps><fn>Brenainn</fn></ps> b&aacute;n</l>
<l>Do <on>Chonnachtaibh</on> coir</l>
<l>Da ceallaibh co tenn</l>
<l>Is do chenn an t-sloigh.</l>
</lg>
<lg n="75" type="quatrain">
<l>Tegmaid cuiccer n&aacute;omh</l>
<l>Leis 'sa t&iacute;r budh tuaidh,</l>
<l>Do bh&aacute;mar laimh ris</l>
<l>In gach lis ar n-&uacute;air.</l>
</lg>
<pb n="35"/>
<lg n="76" type="quatrain">
<l>Adhbal d&uacute;inne ann</l>
<l>In d&uacute;n in ghil ghaircc,</l>
<l>Ticc sl&uacute;agh <ps><fn>Mhurchaid</fn></ps> buirb</l>
<l>F&uacute;inn fa <pn>Thulchoibh Taidg</pn>.</l>
</lg>
<lg n="77" type="quatrain">
<l>Dob adhbal in creach,</l>
<l>Eallach <on>cloinne Taidg</on>,</l>
<l>Doradsat leo ar liubhra,</l>
<l>Fir fa h-iomdha maircc.</l>
</lg>
</sp>
<sp who="BR">
<lg n="78" type="quatrain">
<l>Atbert <ps><fn>Brenainn</fn></ps> b&aacute;n:</l>
<l>'A mheic ochta c&aacute;idh,</l>
<l>Cidh ma l&eacute;icci ar c-creich</l>
<l>Do breith asar laimh?'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="MC">
<lg n="79" type="quatrain">
<l>Eirghim-si annsin s&uacute;as</l>
<l>Is t&oacute;ccbaim mo l&aacute;imh,</l>
<l>&amp;&Iacute;slighim <on>s&iacute;l Murchaid</on>,</l>
<l>Fir na n-urcar n-aigh.</l>
</lg>
<lg n="80" type="quatrain">
<l>Don&iacute;m l&iacute;ga cloch</l>
<l>Da feraibh co l&eacute;ir,</l>
<l>Is impaidim in creich</l>
<l>Ina n-dreich budhd&eacute;in.</l>
</lg>
<lg n="81" type="quatrain">
<l>Ot connairc an slogh</l>
<l>Meisi ar c-clodh na l&aacute;och,</l>
<l>Edhbrait damh a t-t&iacute;r,</l>
<l>Eter m&iacute;n is fr&aacute;och.</l>
</lg>
</sp>
<sp who="CT">
<lg n="82" type="quatrain">
<l>Doraidhsiot <on>clann Taidg</on></l>
<l>Aithesc rim ba h-ois:</l>
<l>'Ge mac ochta <corr sic="breti">as-breth</corr>,</l>
<l>T&uacute; as <ps><an>Mac Creiche</an></ps> anois.</l>
</lg>
<mls n="94r" unit="folio"/>
<lg n="83" type="quatrain">
<l>Beir let uainne c&aacute;in,</l>
<l>A cl&eacute;irigh c&aacute;idh c&aacute;imh,</l>
<l>Beth fa ch&iacute;os do mhinn</l>
<l>As maith linn, a naoimh.'</l>
</lg>
</sp>
<pb n="36"/>
<sp who="MC">
<lg n="84" type="quatrain">
<l>A n-airgit 'sa n-ionnmus,</l>
<l>A s&eacute;oda os gach dinn,</l>
<l>Lucht dar <corr sic="chong nir">chongnam</corr> ch&oacute;ir,</l>
<l>Is &eacute; &oacute;r mo mhinn.</l>
</lg>
<lg n="85" type="quatrain">
<l>Doradsat damh chain,</l>
<l><on>Siol Muiredaigh</on> mir,</l>
<l><num value="50">C&aacute;occa</num> uinge d'&oacute;r</l>
<l>Ona slogh rom dligh.'</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
</div1>
<div1 n="14">
<div2 n="42">
<p>Firta amhra oirdherca doronadh la <ps><an>Mac Creiche</an></ps> .i. da t-tangatar tedmanna mora i n-<pn>Erinn</pn> uile, &ampersir; tangatar h-i c-<pn>C&aacute;oille</pn> in <pn>Chosnamha</pn>, re n-abur <pn>Tuadh-Mumha</pn>, seach gach t&iacute;r .i. an ghr&iacute;bh ingnech, &ampersir; an bhuidhe Connuill, &ampersir; in bolccsighi, &ampersir; in gerrghar, &ampersir; in b roicseach <pn>Locha Broicsighi</pn> la <on>cen&eacute;l Fermaic</on> .i. p&eacute;st isi d&eacute;ni, os&iacute; nertmar, naimhdighi, neimh-meirtnech cona <corr sic="brath">bruth</corr> b&iacute;astaidhe fuirre; &ampersir; ro l&aacute; ara m&oacute;ra forsan t&iacute;r a c-comhcoitcinne, &ampersir; an &uacute;air do eirgedh fon t&iacute;r fon samhla sin, ba samhalta re caecca each acc torann-bhualadh tragha a torann-cles fon t&iacute;r; &ampersir; ba h-edh doghnidh-si; a cr&aacute;os c&iacute;ocrach confadhach for comhoslaccadh amail choin cuthaigh, &ampersir; doleigedh buinne lethan lan-aidbsech d'an&aacute;il ghairbh geinntlidhi tar compur a craois, &ampersir; a carpait ar comhlasadh; &ampersir; gach uile duine re m-benadh in an&aacute;l neimhe sin, &ampersir; gach ainmidhe, doth&eacute;ighd&iacute;s d'&eacute;cc anabaidh obann uile, eter crodh &ampersir; duine, gur dilaithrigh an t&iacute;r uile acht madh beg&aacute;n da maithibh, &ampersir; do fhaccbatar an t&iacute;r uile a h-urmhor <corr sic="dhi">dhibh</corr> asa h-aithle; &ampersir; ba h-e m&eacute;t a n-esbadh .i. <num value="60">sescca</num> eter fhior &ampersir; mhn&aacute;oi gach l&aacute;oi.</p>
</div2>
<div2 n="43">
<p>Ocus 'arsin tuccadh a n-erlamha d&uacute;thche cuca .i. <ps><fn>Maoldala</fn></ps>, &ampersir; <ps><an>Mac Aiblen</an></ps>, &ampersir; <ps><fn>Blathmac</fn></ps>, &ampersir; naoimh an t&iacute;r uile, &ampersir; <num value="27">tr&iacute; nonbair</num> do sruithibh &ampersir; do shenoiribh ar &aacute;on l&aacute; gach fer dhibhsin, &ampersir; do bh&aacute;tar an t&iacute;r uile i n-aoin-ionad ar cionn na naemh-erlamh. Ocus acca f-faicsin do ch&aacute;ch do th&oacute;ccbatar g&aacute;ire truagha troim-neimhelacha, &ampersir; do gabhatar ag guidhe &ampersir; ag gruaidh-imderccadh na naoimh-erlamh uasal. Ocus assedh asbert <ps><fn>Blathmac</fn></ps>:<q>As truaigh na trom-ghaire mora so.</q>
<q>As fir &oacute;n,</q> ol na cleirigh. Is annsin dorala don peist beith i n-deiredh na n-imirgedh acc imirt a fercce forra. Gabhais eccla &ampersir; uathbas mor na cleirigh, <pb n="37"/>
 
&ampersir; asedh doronsat, a c-cluicc &ampersir; a c-ceol&aacute;na do bhuain, &ampersir; tuairgnech m&oacute;r da minnaibh &ampersir; da m-bachlaibh, &ampersir; dogh&aacute;irsiot an t&iacute;r le&oacute;, feraibh, macaibh, mnaibh; &ampersir; ba loinnitte an peist sin, &ampersir; ba h-adhnair leisna cleircibh ettualang na criche.</p>
</div2>
<div2 n="44">
<p>Ocus isedh asbert <ps><fn>Blathmac</fn></ps>: <q>D&eacute;nam trosccadh uile re <name type="nomen sacrum">Dia</name>,</q> ar se, <q>ar co f-foillsigedh d&uacute;inn cia d&iacute;a f-fuil a n-d&aacute;n ar f-furtacht &ampersir; ar f-foiridhin.</q> Ba h-amlaidh sin doronsat, eter fhir &ampersir; mn&aacute;oi .i. trosccadh i n-doigh a f-furtachta leisna cleircibh. Ocus do ghabhsat na clerigh ag binn-gabh&aacute;il a psalm, &ampersir; ag edarguidhe <name type="nomen sacrum">Iosa</name> ima aisn&eacute;is doibh cia da t-tiucfadh a b-furtacht &ampersir; a f-foiridhin. Ocus ruccsat as co n-dechaid da t-trian na h-oidhce tharsa; &ampersir; do batar na sluaigh co h-imsniomach ar eccla in l&aacute;i le h-uathb&aacute;s na piasta, oir as amhlaidh do ticcedh an ph&eacute;ist sin asin loch la breic-n&eacute;ll na <mls n="94v" unit="folio"/> maidne; &ampersir; do ghabhadh 'ga n-diothlaitriucchadh go t-t&eacute;igedh a buidhe taran n-gr&eacute;in, &ampersir; dot&eacute;igedh isin loch cetna doridhisi isin trian deidhenach don lo.</p>
</div2>
<div2 n="45">
<p>Doronsat na cleirigh a n-iarmeirghe, &ampersir; do codlatar na cl&eacute;righ a h-aithle a n-iarmeirghe. Ocus tainic <name type="nomen sacrum">Victor</name> aingel co <ps><fn>Blathmac</fn></ps> ina (no trena) codladh, &ampersir; asedh <corr sic="bert">asbert</corr>: <frn lang="la">Pax uobis</frn> .i. sidh D&eacute; amaille fribh; &ampersir; do tadhbas do <ps><fn>Blathmac</fn></ps> in t-&aacute;rcaingel uasal, &ampersir; do fhiarfaigh sccela de. Isedh asbert fris: <q>In f-fuil a n-d&aacute;n d&uacute;inn furtacht na foirithin d'faghbail co brath?</q>
<q>At&aacute;,</q> ol in t-aingel, <q>.i. &eacute;irgidh go mac ochta <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>; &ampersir; as d&oacute; do dheonaigh <name type="nomen sacrum">Dia</name> bhar f-furtacht &ampersir; bhar f-foiridhin.</q>
<q>C&aacute;it ina bfuil an mac diongmh&aacute;la <name type="nomen sacrum">D&eacute;</name> sin?</q> ol <ps><fn>Blathmac</fn></ps>. <q>Acc bruach <pn>Locha L&eacute;in</pn>,</q> ol in t-aingeal. <q>Cidh as coimet don cr&iacute;ch,</q> ol <ps><fn>Blathmac</fn></ps>, <q>co toire in t-eccnaidhe?</q>
<q>Ninsa,</q> ol in t-aingel. <q>Canfad sa sians&aacute;n ina cluais; contuilfe ina su&aacute;n r&eacute; <num value="3">t&eacute;ora</num> l&aacute; &ampersir; <num value="3">teora</num> n-oidhce.</q>
<q>Ni h-edh am&aacute;in,</q> ol <ps><fn>Blathmac</fn></ps>, <q>acht co toire tar sruth <pn>Sionna</pn> anall nam&aacute;.</q>
<q>Biaidh,</q> ol an t-aingel, <q>amhail as dech lat.</q> Ocus fogn&iacute; an t-aingel amail asbert o t&uacute;s co deiredh; co ros tafainn roimhe in m-broicsigh gusin loch, gur chan claiscetal ainglecdha, go ro l&aacute; an ph&eacute;ist ina s&uacute;an. Ocus ro ela an t-aingel uaithe asa h-aithle.</p>
</div2>
<div2 n="46">
<p>Ocus muscclais <ps><fn>Blathmac</fn></ps> asa h-aithle, &ampersir; do eirigh an l&aacute;. Ocus otconncatar c&aacute;ch an l&aacute; cona l&aacute;n-soillsi, teccait an tuath gusna <pb n="38"/> 
cleircibh ar coimtheiched la h-&uacute;aman na piasta. Ocus ticc <ps><fn>Blathmac</fn></ps> go forbhailidh re c-c&aacute;ch; &ampersir; fiarfaigit scela dhe; &ampersir; innisedh doibh o t&uacute;s go deiredh, &ampersir; atbert na <corr sic="briatra">briathra</corr> sa ann:  
<text type="poem">
<body>
<sp who="BL">
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Do tadbas damh aingel <name type="nomen sacrum">Iosa</name></l>
<l>Osna dronga;</l>
<l>Aingil in righ <corr sic="as daingen an">as daingenam</corr></l>
<l>Gniomh saor sochla.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l><name type="nomen sacrum">Victor</name> aingel, h-&eacute; domf&aacute;naicc</l>
<l>Co tlacht nemhdha,</l>
<l>H-&eacute;sin do dh&eacute;oin <name type="nomen sacrum">D&eacute;</name> gan diomdha</l>
<l>Diocras deamhna.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<l>Atbert frimsa aingel <name type="nomen sacrum">&amp;&Iacute;osa</name></l>
<l>D&aacute;il co n-deimhne,</l>
<l>Dol <sup>damh</sup> go mac sochla saidbre</l>
<l>Ochta <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>.</l>
</lg>
</sp>
<sp who="V">
<lg n="4" type="quatrain">
<l>'Eirghidh co <ps><an>Mac Creiche</an></ps> craibhdech,'</l>
<l>Ol in t-aingel,</l>
<l>'Le gloine a r&uacute;n, ase bhar n-d&uacute;n,</l>
<l>Is bhar n-daingen.'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="BL">
<lg n="5" type="quatrain">
<l>Do gheall go c-coisccfedh an piasta,</l>
<l>Gidh dail dodhaing,</l>
<l>Co t&iacute;osadh <ps><an>Mac Creiche</an></ps> caraim</l>
<l>Tar an <pn>Sionainn</pn>.</l>
</lg>
<lg n="6" type="quatrain">
<l>Tainicc d'ar f-furtacht,&oacute; <name type="nomen sacrum">Iosa</name>,</l>
<l>Ar gach n-ard-ch&aacute;s,</l>
<l><name type="nomen sacrum">Victor</name> aingel, <sup>damh</sup> diobl&aacute;s</l>
<l>&eacute; do tadb&aacute;s.</l>
</lg>
</sp>
<trailer>Do.</trailer>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="47">
<p>Asa h-aithle sin atbert <ps><fn>Blathmac</fn></ps> fri c&aacute;ch: <q>Eirghidh, a mhuintir ionmhuin go <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, oir as d&oacute; do dheonaigh <name type="nomen sacrum">Dia</name> bhar b-furtacht &ampersir; bhar f-foiridhin, &ampersir; ni d&uacute;inne.</q>
<q>Cionnus rachmait ne annsin?</q> for na maithe. <q>Eirghedh bar n-uaisle <pb n="39"/>
 
&ampersir; bhar n-ard-mh&aacute;ithe ann,</q> bhar Blathmac; <q>&ampersir; eirgidh fa dh&aacute;oirch&iacute;os fhoghnamha d&oacute; f&eacute;in &ampersir; da mhanchaibh tara &eacute;is, ar bhar saoradh on p&eacute;ist, &ampersir; tabhraidh c&aacute;in d&oacute; gacha <num value="3">tres</num> bliadhna, feraibh, macaibh, mnaibh.</q>
<q>In t-tiucfai-si linn?</q> ol na flaithe. <q>Rachat amh,</q> ar <ps><fn>Blathmac</fn></ps>.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="15">
<div2 n="48">
<p>Ocus asa h-aithle sin do gabadh a n-eich &aacute;na osccardha d&oacute;ibh, &ampersir; do ghluaisettar <num value="1200">da ch&eacute;d d&eacute;cc</num> l&iacute;on a c-cuidechtan; &ampersir; <ps><fn>Blathmac</fn></ps> cona <num value="150">tri caectaibh</num> do shruithibh &ampersir; do shenoiribh, mar&aacute;on ris. Ocus do f&aacute;ccbatar <ps><fn>Maoldala</fn></ps> &ampersir; <ps><an>Mac Aiblen</an></ps> &ampersir; na naoimh ar c&eacute;na ac coimh&eacute;t an t&iacute;re. Ocus 'arsin do ghluaisetar an dirim degh-sluagh co tric tinneasnach do tharrachtain a t-t&iacute;re gan milledh neithe budh mo; &ampersir; rangatar tar sruth <pn>Sionna</pn> anonn, &ampersir; h-i c-cr&iacute;ch <on>Ciarraighe Luachra</on>, &ampersir; assin <mls n="95r" unit="folio"/> go bruach <pn>Locha L&eacute;in</pn>. Ocus toirlingedh <ps><fn>Blathmac</fn></ps> asa carpat acc faiccsin <ps><an>Meic Creiche</an></ps>, &ampersir; toirlingit c&aacute;ch uile ar chena, &ampersir; imtighit an magh ara n-gluinibh i n-docum an cleirigh; &ampersir; ferais <ps><an>Mac Creiche</an></ps> failte re <ps><fn>Blathmac</fn></ps>, &ampersir; f&oacute;chtais <ps><an>Mac Creiche</an></ps> sc&eacute;la dhe; &ampersir; innisidh d&oacute; gurab dia iarraidh-siomh t&aacute;inic fein, &ampersir; na maithe sin, dia s&aacute;oradh on eiccend&aacute;il i r-rabatar, &ampersir; d&iacute;a f-furtacht.</p>
</div2>
<div2 n="49">
<p>Ocus ba h-amhlaidh baoi-siumh an tan sin 'ar c-cur na criche uile fa dh&aacute;oir-chios d&uacute;r-fhognamha d&oacute; f&eacute;in &ampersir; da mhancaibh co brath; &ampersir; adubratar cach uile amail adubairt <ps><fn>Blathmac</fn></ps>. Ocus as amhlaidh b&aacute;i <ps><an>Mac Creiche</an></ps>; n&iacute; b&aacute;i ina fharradh acht <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps> nam&aacute;, &ampersir; an Finnfaidech. Ocus do ghabhsat ag c&aacute;oines iomaccallmha, &ampersir; acc gealladh m&aacute;oine &ampersir; m&oacute;r mhaithesa d&oacute; ara f-furtacht. <q>Cidh as r&aacute;tha damhsa risan n-gealladh sin?</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>An tuath forsan ecclais, &ampersir; an ecclas foran tuaith,</q> ar <ps><fn>Blathmac</fn></ps>, <q>&ampersir; c&aacute;ch uile 'gut bith-r&eacute;ir; &ampersir; do ch&aacute;in do chomhalladh duit gacha <num value="3">tres</num> bliadhna, &ampersir; <num value="2">da</num> screpall b&eacute;o bith-beo for gach teallach, &ampersir; c&iacute;os do cluicc gacha bliadhna.</q></p>
</div2>
</div1>
<div1 n="16">
<div2 n="50">
<p>Ocus tiomairccit an t&iacute;r iarsin ina t-timcell, &ampersir; ceileabhrais <ps><an>Mac Creiche</an></ps> don t&iacute;r; &ampersir; beirid bennachtain &uacute;atha, &ampersir; f&aacute;ccbaidh bennachtain aca; &ampersir; gluaisit a f-frithing na conaire cedna tara n-ais, go riachtatar bruach na <pn>Sionna</pn> sriobh-aille, &ampersir; tangatar tar sruth anall. Ocus &oacute; tangatar, muscclais an pheist, &ampersir; l&eacute;iccis fon t&iacute;r &iacute;  <pb n="40"/> asa h-aithle. Ocus teichit an t&iacute;r uile reimpe co riachtatar co coraidh <pn>Cille Subhulaigh</pn>, &ampersir; tiagait uile tar in c-coraidh anonn. Ocus rainicc <ps><an>Mac Creiche</an></ps> chuca isin tres lo; &ampersir; ase uair &ampersir; aimser sin, &ampersir; an peist ina n-deiredh aga n-athcuma, &ampersir; g&aacute;ire troma truag-neimh&eacute;leacha agna sluaghaibh reimpe, &ampersir; in uair ba troma na tromghairthe, atch&iacute;ad an t-sochraitte sloigh da n-ionnsaigedh .i. <ps><an>Mac Creiche</an></ps> craibhdech, &ampersir; sl&eacute;chtuit uile d&oacute;, feraibh, macaibh, mnaibh; &ampersir; imtiaghait an magh ara n-gluinibh i n-docum <ps><an>Mhec Creiche</an></ps>, &ampersir; tiomnaid iad f&eacute;in d&oacute;, i n-d&aacute;oir-c&iacute;os foghnamha, &ampersir; da mhancaibh thara &eacute;is.</p>
</div2>
<div2 n="51">
<p>Ocus n&iacute; c&iacute;an do b&aacute;tar ann go f-facatar aeghairedha na n-eide &ampersir; na n-innile chuca, &ampersir; in peist ina n-diaidh, &ampersir; teichit cach uile ar c&uacute;laibh an cl&eacute;righ; &ampersir; ticc an peist isin c-coraidh co f-feircc m&oacute;ir &ampersir; co luinne; &ampersir; do theilccedh caora teinedh tara craos ciocrach, confadhach, gur gabh omhan mor an clerech, &ampersir; b&aacute;i <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps> ina dhiaigh, &ampersir; in Finnfaidhech aicce. Ocus adubairt an cleirech: <q>Atroich mo chlocc damh, a <ps><fn>Mhanchin</fn></ps>,</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>; &ampersir; cuirit na sluaigh cechtardha a n-gn&uacute;si fri l&aacute;r, &ampersir; atbert <ps><an>Mac Creiche</an></ps> na briathra sa:  
<text type="poem">
<body>
<sp>
<speaker>Mac Creiche</speaker>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Do neimh ar c-cul go c-cuire <name type="nomen sacrum">Crist</name>,</l>
<l>A fuil fat r&uacute;n gurab &eacute; nos &iacute;c;</l>
<l>Do neimh ar c&uacute;l co c-cuire <name type="nomen sacrum">D&iacute;a</name>,</l>
<l>Nar le&iacute;cce form do neimh ni as sia.</l>
</lg>
<mls n="95v" unit="folio"/>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>A bhroicseach borb, na druid an&iacute;os,</l>
<l>Anal mo chluicc im cend do cr&aacute;is;</l>
<l>A bhroicsech balbh, gidh garbh an d&aacute;il,</l>
<l>Meisi dod choscc, a h-ucht <name type="nomen sacrum">Criost</name> c&aacute;idh.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<l>Moirsheiser &aacute;rchaingel</l>
<l>Asin <corr sic="catraigh">cathraigh</corr> c&aacute;im</l>
<l>Do dheoin <name type="nomen sacrum">D&eacute;</name> an d&uacute;ilemhain</l>
<l>Dod dhiochur d&iacute;m.</l>
</lg>
<lg n="4" type="quatrain">
<l>Cetrar s&aacute;or s&uacute;iscc&eacute;laid</l>
<l>Turnfaid sin do thr&eacute;oir,</l>
<l><name type="nomen sacrum">Matha</name> is <name type="nomen sacrum">Mairc</name> 'na m-buidhin tr&eacute;in,</l>
<l><name type="nomen sacrum">L&uacute;cas</name> ocus <name type="nomen sacrum">&eacute;oin</name>.</l>
</lg>
<pb n="41"/>
<lg n="5" type="quatrain">
<l>Aitcim-si na naomha</l>
<l>Aitcim na h-ogha,</l>
<l>Aitcim-<sup>si</sup> na h-uile</l>
<l><corr sic="Gur">Gurb</corr> at cuire cr&oacute;dha.</l>
</lg>
<lg n="6" type="quatrain">
<l>Aitchim-si dom fhurtacht</l>
<l>Naoimh in bhetha buain,</l>
<l>Combet sin lem guidhe</l>
<l> </l>
<l>Uile thes is tuaidh.</l>
</lg>
<lg n="7" type="quatrain">
<l>Aitchim si dom furtacht</l>
<l><name type="nomen sacrum">Crist</name>, cathbarr c&aacute;ich,</l>
<l>R&iacute; an richid, R&iacute; nimhe,</l>
<l>Rinn-bhile os r&aacute;ith.</l>
</lg>
<lg n="8" type="quatrain">
<l><name type="nomen sacrum">D&iacute;a</name> m&oacute;r diochra d&iacute;olgadhach</l>
<l>Mac <name type="nomen sacrum">Muire</name>, na ceil,</l>
<l>Iarraim, &aacute;ilim, athchuinghim</l>
<l>Co c-coisgi do nimh.</l>
</lg>
</sp>
<trailer>Do.</trailer>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="52">
<p>Asa h-aithle sin aithiarrais <ps><an>Mac Creiche</an></ps> in clocc, &ampersir; tucc <ps><fn>Mainchin</fn></ps> d&oacute; &eacute;, &ampersir; benais an clocc co lonn, gur bedhg an pheist, &ampersir; gur eirigh for a cosaibh deiridh, gur bo m&oacute; n&aacute; dois-bhile bairrleabur buadha, no cloictheach ar cnoc h-&iacute;; gur bo h-urgrain m&oacute;r a h-iomat griobh &ampersir; ingen eiste, &ampersir; gabhais omhan m&oacute;r an cl&eacute;irech acc faiccsin na p&eacute;iste. <frn lang="la">Et orauit secundo ad <name type="nomen sacrum">Deum</name>, <corr sic="eleuatus">eleuatis</corr> manibus et flexis genibus, dicens: <q><name type="nomen sacrum">Deus</name> pius, Pater omnipotens, author misericors, <name type="nomen sacrum">Deus</name> uerus, unus, solus et trinus, miserere mei, <name type="nomen sacrum">Domine</name>, secundum magnam misericordiam tuam, quia Tu es Pater meus potentisimus, et <name type="nomen sacrum">Deus</name> meus pius, Tu es uictoria mea magna. Tibi comendo me totum, et l&iacute;bera m&eacute;, <name type="nomen sacrum">Domin&eacute;</name>, ab ista uerme mortifera et a u&eacute;n&eacute;no br&oacute;cside quia Te <corr sic="adora">adorabo</corr>, Te laudabo, ad Te uadam et in Te requiescam, qui uiuis et regnas in <sic>scecula sceculorum</sic>. Amen.</q></frn>.</p>
</div2>
<div2 n="53">
<p>Ocus <corr sic="a">asa</corr> h-aithle na h-edarguidhe sin don cleirech is amhlaidh do bi an pheist ina sesamh an fedh do b&aacute;i <ps><an>Mac Creiche</an></ps> ag denamh na h-oraitte. Ocus l&eacute;iccidh isin c-coraidh &iacute; asa h-aithle go f-feircc aduathmair urgranna ioggnathaigh, gur bo comhmor do theilccedh a ca&oacute;ra teinedh tara craos c&iacute;ocrach confadach, &ampersir; tar <pb n="42"/>
 
tollaibh a sr&oacute;na; &ampersir; do thoccaibh a bruth piastaidhe fuirre, gur bho fordhercc a driuch, go m-b&aacute;oi fordhrucht fola fordeircce for gach n-&aacute;en ruainne ina curp &oacute;t&aacute; a h-&oacute; g&oacute; a h-erball. Uch tra, as maircc do <ps><an>Mhac Creiche</an></ps> do b&aacute;i ara cionn isin choraidh, muna beith in f&iacute;r <name type="nomen sacrum">Dia</name> forordha trena chumachtaibh da coscc. Ocus 'arsin edarghuidhis <ps><an>Mac Creiche</an></ps> an Tigerna go tinnesnach ima thesarccain ar neimh an ainmidhe urbhadhaigh, &ampersir; asedh asbert: <q>A chinn mo chomairle, a Choimdhe cumhachtaigh, a triath, a tigerna, a oide, a anmcara, a mheic na m&oacute;r-&oacute;ighe, diongaibh diomh an onchoin-si, amhail as dech liom, a R&iacute; &ampersir; a Ruiri, co nach cuiri s&iacute; im cend.</q></p>
</div2>
<div2 n="54">
<p>Asa h-aithle sin tuairgis <ps><an>Mac Creiche</an></ps> in clocc fecht fo <num value="3">tr&iacute;</num>, &ampersir; an peist ag siubal 'na coraidh go c&eacute;im dh&iacute;oghainn, &ampersir; a cr&aacute;os ar comhlosccadh, <mls n="96r" unit="folio"/> &ampersir; an treas fecht do sceinn c&aacute;or theinedh asin c-clocc h-i c-cr&aacute;os na p&eacute;isti, &ampersir; lasaidh a cr&aacute;os foran b-p&eacute;ist. &Oacute; do mothaigh in pheist a compur ar comhlasadh, do ionnt&oacute; isin c-coraidh go sgredghail &ampersir; go sgr&eacute;chad adhuathmair, &ampersir; do eirghettar na sl&uacute;aigh cechtardha, &ampersir; do toccbatar g&aacute;ire comhm&oacute;ra coitcionna cathaiseacha comhmaidhme. Ocus do len <ps><an>Mac Creiche</an></ps> in ph&eacute;st, &ampersir; a trosd&aacute;n cam cos-caol ina laimh, &ampersir; gabhais for tiom&aacute;in na piasta dia trost&aacute;n, &ampersir; ticc <ps><an>Mac Creiche</an></ps> a n-diaidh na piasta, &ampersir; <ps><fn>Maoldala</fn></ps>, &ampersir; <ps><an>Mac Aibl&eacute;n</an></ps>, &ampersir; <ps><fn>Blathmac</fn></ps>, &ampersir; naoimh an t&iacute;re archena i n-diaidh <ps><an>Mheic Creiche</an></ps>; &ampersir; an tir uile arcena, feraibh, macaib, mnaibh, i n-diaidh na c-clerech; &ampersir; il-ghretha &ampersir; iol-gaire mora agna sluaghaibh i n-d&iacute;aidh na p&eacute;iste. Ocus do ghabhatar rompa fon ionnus sin, go riachtatar an loch; &ampersir; rucc l&eacute;im isin loch, &ampersir; doch&uacute;aid fho domhain an locha. Do thoccbatar na sluaigh &ampersir; na cleiricch comhgh&aacute;ire m&oacute;ra ag altachad bith-buidhechais do <name type="nomen sacrum">Dh&iacute;a</name>, mar do coisccedh d&iacute;obh an pheist.</p>
</div2>
<div2 n="55">
<p>Ocus n&iacute; c&iacute;an do battar ann, co facatar in loch ag maidm ina bhuinneadhaibh borb-ruadha tar bordaibh in locha; &ampersir; asa h-aithle sin eirghis an pheist ar l&aacute;r in locha ara cosaibh a c-certairde f&oacute;n ch&eacute;d-ionnus. Asa h-aithle sin toccbaitt na sluaigh g&aacute;ire m&oacute;ra ag aithc&eacute;odh &ampersir; ag imdherccadh an cl&eacute;irigh; &ampersir; gabhais adhnaire m&oacute;r <ps><an>Mac Creiche</an></ps> imon p&eacute;ist d'aitheirge, &ampersir; bedhgais a croidhe ina cliabh, &ampersir; fechais aran firmamint, &ampersir; edarghuidhis ina inntinn <name type="nomen sacrum">&amp;&Iacute;osa</name>, &ampersir; fechais ina thimcell fecht n-aill, &ampersir; n&iacute; fhuair n&iacute; da t-tuairccfedh <pb n="43"/>
 
no da t-teilgfedh an ph&eacute;ist acht enn&iacute;; n&iacute; b&aacute;i nech ina comhfoccus in tan sin acht <ps><fn>Mainchin</fn></ps> amh&aacute;in. Ocus scairtis <ps><fn>Mainch&iacute;n</fn></ps> for <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>, o't-connairc na sluaigh cechtardha 'ar t-teiched. Is annsin tucc <ps><an>Mac Creiche</an></ps> a lamh for cenn-cumhdach a choroine .i. cumdach &eacute;daigh lachtna b&aacute;i occa amhail barr&aacute;in, &ampersir; tuc urchor ar ammus na piasta gur gabh cumhdach coroine in chriostaidhe ar coimhlethadh, &ampersir; an barr&aacute;in ag bioth-tromugadh foran b-peist, co ro taidbredh doibh uile h-&eacute; ina cochall iarainn aithleghtha ag coimhlethadh iman b-p&eacute;ist, go f-facatar c&aacute;ch a c-coitcinne an pheist ag cromadh ina cam-l&uacute;baibh fon m-barr&aacute;in, co rucc leis co fudhomhain an locha, gan aitheirge go bruinne bratha &ampersir; bethad.</p>
</div2>
<div2 n="56">
<p>Ocus t&oacute;ccbhait na sl&uacute;aigh cechtardha iol-ghairthe m&oacute;ra ag tabairt tesmolta for <ps><an>Mhac Creiche</an></ps>, feraibh, macaibh, mn&aacute;ibh; &ampersir; l&eacute;iccit na clerigh a n-gl&uacute;ine fri l&aacute;r, &ampersir; doronsat a c-codach &ampersir; a n-&aacute;entaidh re <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, &ampersir; tuccatar iad f&eacute;in i n-daoir-chios foghnamha d&oacute; f&eacute;in, &ampersir; da mhanchoibh. Ocus asa h-aithle sin don&iacute; <ps><an>Mac Creiche</an></ps> altachad buidhe do <name type="nomen sacrum">Dh&iacute;a</name> imna miorbuilibh mora sin .i. an broicsech do b&aacute;dudh, &ampersir; atbert:  
<text type="poem">
<body>
<sp>
<speaker>Mac Creiche</speaker>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Atlochar sa dom R&iacute; ruanaidh,</l>
<l>A flaith <corr sic="neimh-iath">neimh-iaith</corr> n-ellaigh,</l>
<l>Mar do l&aacute;is &mdash;loisgeadh go m-b&uacute;adaibh &mdash;</l>
<l>An bhroicseach fa mhelaibh.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>Atlochar sa don flaith cedna,</l>
<l>&Oacute;ir as raith a r&uacute;na;</l>
<l>Co t-toire in loch a lera,</l>
<l>Ni l&eacute;iccfe &iacute; for c-c&uacute;la.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<l>A sliabh dercc-&oacute;ir <corr sic="uas alla">uas glan-alla</corr>,</l>
<l><corr sic="A shenmoir glan gan guai">A senmoir gan gubha</corr>,</l>
<l>Atlochar don R&iacute; adrala</l>
<l>Nacam frith rem tubha.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
</div1>
<div1 n="17">
<div2 n="57">
<p><mls n="96v" unit="folio"/>Asa h-aithle sin tangatar an t&iacute;r uile ar druim uas ur an locha don dara leth, &ampersir; na cl&eacute;righ don leith araill. Ocus bennachais <ps><an>Mac Creiche</an></ps> iarsin an t&iacute;r, feraibh, macaibh, mnaibh, &ampersir; tiomairccther a crudh &ampersir; a cana as gach aird da  <pb n="44"/> ionnsaigidh; &ampersir; an fer diolmhain ag na biodh acht a arm, do beiredh d&oacute;somh a bhreth f&eacute;in de; &ampersir; teccar each &ampersir; erredh a c-cind chomairle .i. a t-tr&iacute;ath &ampersir; a t-tigerna chuicce, maille le c&aacute;ch. <q>Faccaibh f&aacute;gbala forsan t&iacute;r,</q> ar Blathmac, &ampersir; ar na maithe. <q>Cidh dom fia sa asa los?</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Do ch&aacute;in do comhallnadh frit mhancaibh &ampersir; friot f&eacute;in, &ampersir; tiomthacmung tigerna, eter each &ampersir; erredh, feibh atch&iacute; anois,</q> ol na maithe. <q>F&aacute;ccbhaim-si buaidh taoisigh forsan tir,</q> ol <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, <q>&ampersir; alladh riogh, &ampersir; buaidh rioghna &ampersir; rechtaire, &ampersir; buaidh c-cleirigh.</q></p>
</div2>
<div2 n="58">
<p><q>Faccaibh tuilledh,</q> ol na maithe. <q>Cidh doghebh sa ar a shon sin?</q> ol <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Doghebair c&eacute;id-ghein gacha h-eallaigh.</q>
<q>Faccbhaim ioth &ampersir; bliocht in bhar t-t&iacute;r, &ampersir; mes for bhar c-coilltibh, &ampersir; toradh in bhar t-talmain.</q>
<q>Faccaibh tuilledh,</q> ol na maithe. <q>Cidh bhias damhsa ar a son sin?</q> ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps>. <q>Biaidh,</q> ol na maithe, <q>c&iacute;os do cluic gacha bliadhna.</q>
<q>Faccbaim-si buaidh n-gaisccidh for bhar laochaibh, &ampersir; iomarcraidh gacha t&iacute;re accaibh. F&aacute;ccbhaim gach teidhm trom-ghalair thiocfus in bhar t-t&iacute;r, d&iacute;neach mo cluicc &ampersir; urnaighte mo mh&aacute;or da d&iacute;ochur eiste; &ampersir; an triath no an tanaiste bhes ann, a mheth no a &eacute;cc, muna eirghitt r&iacute;asan c-clocc sa, &ampersir; a meth n&oacute; a &eacute;cc gibe nech don t&iacute;r chuirfes tar a gl&uacute;n suas le g&oacute; n&oacute; le h-&eacute;itheach &eacute; go brath.</q></p>
</div2>
<div2 n="59">
<p><q>Ocus faccbhaim daoibh'na agaidh sin gan beith n&iacute; b&uacute;s &uacute;aite ina an l&iacute;on t&aacute;ngabhair im dhochom sa madh dia c-comhaillti na c&aacute;na so.</q> Ocus atbert:  
<text type="poem">
<body>
<sp>
<speaker>Mac Creiche</speaker>
<lg n="1" type="quatrain">
<l><num value="900">Tr&iacute; c&eacute;t fo tr&iacute;</num> thangabhair,</l>
<l>D'feraibh arm-ghlana uaille;</l>
<l>C&eacute;n comhaillt&iacute; mo ch&aacute;na,</l>
<l>Ni bheithi n&iacute; bh&uacute;s &uacute;aite.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
<p><q>Faccbaim n&iacute; ele daoibh, an t-eallach forsa m-bia mo screapall, gan teidhm trom-ghalair do thecht chuca go brath, &ampersir; gan marb anabaidh do breith asan tegh i m-bia mo sgreapall. Faccbaim daoibh an uair nach comhaillfithe mo chana, &ampersir; nach riarfithe mo mionna, na h-uile tedhmanna &ampersir; galra agh dail foraibh dogres, &ampersir; demhan misccnech mior&uacute;nach ettraibh do gnath, gomadh fealltach fionghalach cach uaibh 'm&aacute; cele; &ampersir; gach uair atch&iacute;fidhe <pb n="45"/>
 
mo clocc sa, gomadh oil, &ampersir; gomadh athais da bhur f-fine a fhaicsin gan a ch&aacute;in do chomall fris. Faccbaim n&iacute; ele f&oacute;s, <num value="3">tr&iacute;</num> f&aacute;oidhe mo cluicc romhaibh a c-cath, &ampersir; bidh maidm romhaibh ar gach leth, da c-comhaillti mo ch&aacute;na.</q></p>
</div2>
</div1>
<div1 n="18">
<div2 n="60">
<p>Do mholatar c&aacute;ch a c-coitcinne gur maith gach n&iacute; da n-dubairt an t-eccnaidhe. Ocus atbert <ps><fn>Blathmac</fn></ps> gur mor na m&iacute;orbuile &ampersir; na ferta doronadh annsin. <q>As f&iacute;r &eacute;iccin,</q> ol <ps><an>Mac Creiche</an></ps>, <q>&uacute;air bidh <pn>Druim na f-Ferta</pn> ainm an droma sa &oacute;n&iacute;u go br&aacute;th, &ampersir; bidh &eacute; <pn>Loch m-Broicsidhe</pn> in loch sa thios go br&aacute;th.</q> Ocus doronsat na cleirigh a c-codach &ampersir; a n-&aacute;ontaidh re 'roile; &ampersir; doroine <ps><an>Mac Creiche</an></ps> ulaidh &ampersir; adradh, &ampersir; tuccadh a ch&aacute;na &ampersir; a chumhala go <mls n="97r" unit="folio"/>
<ps><an>Mac Creiche</an></ps>; &ampersir; do gabh acc ceilebradh don t&iacute;r, &ampersir; acc techt tar a ch&aacute;naibh; &ampersir; isedh asbert: <q>Maith an turus tangamar don tir-si da cabair; &ampersir; bidh maith doibhsiumh &eacute;, dia c-coimhlit mo chana sa rim fein, &ampersir; r&eacute;m comharbaibh tar &eacute;is a chele go brath, &ampersir; bidh olc muna coimhlit.</q></p>
</div2>
<div2 n="61">
<p>Ocus atbert an laoidh ann:  
<text type="poem">
<body>
<sp>
<speaker>Mac Creiche</speaker>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Maith an turus tangamar</l>
<l>Do dh&eacute;oin coimsigh c&aacute;imh,</l>
<l>Do chobair shluaigh <on>Fhermhacach</on></l>
<l>As gach t&iacute;r do thir.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>Broicseach aga sluccadh san</l>
<l>Uille na gach olc,</l>
<l>Uil-peist uathmar anaithnidh</l>
<l>N&iacute;r f&eacute;tadh a coscc.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<l>Maoldala is <ps><an>Mac Aiblen</an></ps></l>
<l>Is <ps><fn>Blatmac</fn></ps> as c&aacute;idh corp,</l>
<l>Ocus n&aacute;oimh in t&iacute;re <sup>so</sup></l>
<l>N&iacute;r fh&eacute;tsat dibhsi a coscc.</l>
</lg>
</sp>
<sp who="SCF">
<lg n="4" type="quatrain">
<l>Do raidhset na naoimh</l>
<l>A n-aithesc go grod:</l>
<l>'F&aacute;ccbaidh uile an t&iacute;r;</l>
<l>Ni thicc dhinn a coscc.'</l>
</lg>
</sp>
<pb n="46"/>
<sp who="LCF">
<lg n="5" type="quatrain">
<l>Fiarfaighit flaithe <on>Fermacach</on></l>
<l>Do <ps><fn>Bhlathmac</fn></ps> blaith-b&aacute;n:</l>
<l>'Re furtacht in m-bia ar s&uacute;il</l>
<l>No an f-fuil duin a n-d&aacute;n?'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="BL">
<lg n="6" type="quatrain">
<l>'Eirgidh co mac ochta <ps><fn>Ailbhe</fn></ps>,'</l>
<l>Ar <ps><fn>Blathmac</fn></ps> co m-brigh,</l>
<l>'As esin gan breicc</l>
<l>Diongbhus an plaigh d&iacute;bh.</l>
</lg>
<lg n="7" type="quatrain">
<l>As d&oacute; do deonaigh <name type="nomen sacrum">D&iacute;a</name></l>
<l>Do ched choimsigh c&aacute;imh,</l>
<l>Gach teidhm is gach tres</l>
<l>Do chor as bhar t-t&iacute;r.'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="MC">
<lg n="8" type="quatrain">
<l>Tiacchait flaithe <on>Fermacach</on></l>
<l>Dom iarraidh budhdhes,</l>
<l>Da f-furtacht da f-foiridin;</l>
<l>Turus dob &eacute; ar les.</l>
</lg>
<lg n="9" type="quatrain">
<l>Fuaratar me ar clar-mhaghaibh</l>
<l>Ar br&uacute; <pn>Locha L&eacute;in;</pn></l>
<l>Damhsa, mar b&uacute;dh lan-mhanaigh,</l>
<l>Do shlechtsat go l&eacute;ir.</l>
</lg>
</sp>
<sp who="LCF">
<lg n="10" type="quatrain">
<l>Adubhratar uile,</l>
<l>An sluagh f&eacute;ta finn:</l>
<l>'Do breth dheit, a naoimh-cl&eacute;irigh,</l>
<l>Tar is cabair sinn.'</l>
</lg>
</sp>
<sp who="MC">
<lg n="11" type="quatrain">
<l>Do ghellsat damh uile,</l>
<l>Feraibh, macaibh, mnaibh,</l>
<l>Sgreapall gacha duine,</l>
<l>Is beith uile fam' c&aacute;in.</l>
</lg>
<lg n="12" type="quatrain">
<l>Teccar damh <name type="nomen sacrum">D&iacute;a</name> a rathachus,</l>
<l>Orra as f&iacute;r an fath,</l>
<l>Imon m-breith neoch do fhaccbus <corr sic="a">sa</corr></l>
<l>Do comhall go brath.</l>
</lg>
<pb n="47"/>
<lg n="13" type="quatrain">
<l>Ticcim-si leo anall</l>
<l>Tar <pn>Sionainn</pn> na sreabh,</l>
<l>Teccait &mdash;&oacute;ir as f&iacute;r &mdash;</l>
<l>'Sa tir leth ar leth.</l>
</lg>
<lg n="14" type="quatrain">
<l>Teccait uile an t&iacute;r</l>
<l>Cugainn inar n-d&aacute;il,</l>
<l>Ocus <corr sic="slectait">slechtait</corr> damh,</l>
<l>Feraibh, macaibh, mnaibh.</l>
</lg>
<lg n="15" type="quatrain">
<l>Ticc an peist 'na n-diaid</l>
<l>'Sa choraidh gan cosg,</l>
<l>Ticcit ar mo chul,</l>
<l>Is geibhim mo clocc.</l>
</lg>
<lg n="16" type="quatrain">
<l>Aitcim <name type="nomen sacrum">Iosa</name> oll</l>
<l>Go ro coiscc an peist,</l>
<l>Ticc caor asin clocc</l>
<l>Go n-deachaid 'na cr&aacute;os.</l>
</lg>
<lg n="17" type="quatrain">
<l>Lasaidh a br&uacute; bailc,</l>
<l>Ar ba glan in r&uacute;n,</l>
<l>Gan br&eacute;icc, is na ceil,</l>
<l>T&eacute;id a neimh ar c&uacute;l.</l>
</lg>
<lg n="18" type="quatrain">
<l>Tionntaidh tara h-ais</l>
<l>Gusan loch budhdein</l>
<l>Mar rainic a bruach,</l>
<l>Beiridh 'na lar l&eacute;im.</l>
</lg>
<lg n="19" type="quatrain">
<l>T&eacute;id fan loch budhd&eacute;in,</l>
<l>Tic cathir 'na sproc,</l>
<l>Don&iacute;t an sluagh uile</l>
<l>Altuccadh buidhe a <corr sic="coscc">coiscc</corr>.</l>
</lg>
<lg n="20" type="quatrain">
<l>Ticc 'sa loch ar&iacute;s</l>
<l>'Na sesamh, fa grain,</l>
<l>Eighit uile an sluagh;</l>
<l>Uch, fa truagh an gh&aacute;ir.</l>
</lg>
<pb n="48"/>
<lg n="21" type="quatrain">
<l>An fad do b&iacute; an peist</l>
<l>'Na sesamh mar sin,</l>
<l>Fa furtacht domria</l>
<l>Aitchim <name type="nomen sacrum">Dia</name> do nimh.</l>
</lg>
<lg n="22" type="quatrain">
<l>Ticcim urcor dhi,</l>
<l>Oir fa luinne lem,</l>
<l>Do chumhdach <corr sic="mo chor&oacute;ine">mo chinn</corr></l>
<l>Cuiridh &eacute; fa a cend.</l>
</lg>
<lg n="23" type="quatrain">
<l>Gabhais f&oacute;s 'ga h-iombathadh</l>
<l>Mo bharrain &mdash;r&eacute;im raith &mdash;</l>
<l>Ba r&eacute;il do chach uile</l>
<l>'Na choire mh&oacute;r maith.</l>
</lg>
<lg n="24" type="quatrain">
<l>Dingis ina cam-lubaibh</l>
<l>Isin loch co l&eacute;ir,</l>
<l>Gan eirghe f&aacute; c&aacute;ch</l>
<l>Go t-ti br&aacute;th don peist.</l>
</lg>
<lg n="25" type="quatrain">
<l>Slechtait damh na sl&uacute;aigh,</l>
<l>Feraibh, macaibh, mnaibh;</l>
<l>Teccait damh co l&eacute;ir</l>
<l>Mo breath f&eacute;in do ch&aacute;in.</l>
</lg>
<lg n="26" type="quatrain">
<l>Teccar damh annsin</l>
<l>On t-sluag f&eacute;ta fhinn</l>
<l>C&aacute;in gacha treas bliadhna</l>
<l>Ar riaradh mo mhinn.</l>
</lg>
<lg n="27" type="quatrain">
<l>A each is a erredh</l>
<l>Ro dam fia sa on flaith;</l>
<l>Rot fia sa &oacute;n anos</l>
<l>Asa los gach maith.</l>
</lg>
<lg n="28" type="quatrain">
<l>Mo screapall bec bith-beo</l>
<l>Damh do dh&eacute;onaigh <name type="nomen sacrum">D&iacute;a</name>,</l>
<l>Ni berar marbh anabaidh</l>
<l>Asin tigh i m-bia.</l>
</lg>
<pb n="49"/>
<lg n="29" type="quatrain">
<l>Pinginn c&iacute;os mo cleirigh</l>
<l>Nech tucus on <pn>R&oacute;imh</pn>,</l>
<l>'Sa h-&iacute;c do r&eacute;ir riaghla</l>
<l>Gacha bliadhna doibh.</l>
</lg>
<lg n="30" type="quatrain">
<l>Faccbhaim buaidh tigerna</l>
<l>Foran t&iacute;r b&uacute;dhd&eacute;in,</l>
<l>Buaidh rioghna, buaid rechtaire,</l>
<l>C&eacute;n rabhat dom r&eacute;ir.</l>
</lg>
<lg n="31" type="quatrain">
<mls n="97v" unit="folio"/>
<l>Buaidh riogh, buaidh rechtaire,</l>
<l>B&uacute;aidh c-cleirigh h-i c-cill;</l>
<l>B&uacute;aidh maisi, b&uacute;aidh marcaidhechta,</l>
<l>B&uacute;aidh &oacute;la gach linn.</l>
</lg>
<lg n="32" type="quatrain">
<l>Faccbaim ith is bliocht</l>
<l>Isin t&iacute;r-si <corr sic="att&aacute;m">att&aacute;im</corr>;</l>
<l>Faccbaim mes is mor-toradh</l>
<l>C&eacute;n coimhlit mo ch&aacute;in.</l>
</lg>
<lg n="33" type="quatrain">
<l>Faccbaim-si buaidh n-gaisccidh</l>
<l>Da laochaibh gan fhell;</l>
<l>Cen coimhlit mo ch&aacute;in</l>
<l>N&iacute; berthar a n-geall.</l>
</lg>
<lg n="34" type="quatrain">
<l>Urnaighthe mo mh&aacute;oir,</l>
<l>D&iacute;nech mo cluicc c&aacute;idh,</l>
<l>S&iacute;ad dibh ar gach m-beirn</l>
<l>Diongbus teidm is pl&aacute;igh.</l>
</lg>
<lg n="35" type="quatrain">
<l><num value="3">Tr&iacute;</num> f&aacute;idhe mo cluicc</l>
<l>Romhaibh h-i c-cath cruaidh,</l>
<l>Acht go c-coimhle a gheis,</l>
<l>B&eacute;rth&aacute;i leis gach b&uacute;aidh.</l>
</lg>
<lg n="36" type="quatrain">
<l>C&eacute;d-laogh, ced-&uacute;an, c&eacute;d-menn&aacute;n,</l>
<l>C&eacute;d-arc cr&aacute;na a cr&oacute;,</l>
<l>Dlighim do shl&uacute;agh <on>Fermacach</on>,</l>
<l>Aderim n&iacute; g&oacute;.</l>
</lg>
<pb n="50"/>
<lg n="37" type="quatrain">
<l>Faccbaim-si da righ</l>
<l>Eirghe roimh mo clocc;</l>
<l>A meth fan treidhe</l>
<l>Muna eirghe go grod.</l>
</lg>
<lg n="38" type="quatrain">
<l>Gach plaigh, is gach galar,</l>
<l>'S gach teidhm uathmar &aacute;n,</l>
<l>Dingebat da c-cetraibh</l>
<l>Gen coimhlit mo ch&aacute;in.</l>
</lg>
<lg n="39" type="quatrain">
<l>Da f-feraibh, da mnaibh,</l>
<l>Da n-iarsma budhd&eacute;in</l>
<l>Dingebhat na plagha sa,</l>
<l>G&eacute;n rabat dom r&eacute;ir.</l>
</lg>
<lg n="40" type="quatrain">
<l>Gach nech diobh dom riara sa</l>
<l>Beid ar deis <name type="nomen sacrum">D&eacute;</name> b&iacute;,</l>
<l>Rachait uile ar nemh,</l>
<l>Eter fher is mhn&aacute;oi.</l>
</lg>
<lg n="41" type="quatrain">
<l>Da c-congbat c&aacute;in comhramaigh</l>
<l>Gach aon d&iacute;bh da n-dual,</l>
<l>Cuingeobhat go h-oll-bladach</l>
<l>Iad ar in m-bith m-buan.</l>
</lg>
<lg n="42" type="quatrain">
<l>Bidh me an uil-peist ledartach,</l>
<l>Da n-dernait rim g&oacute;;</l>
<l>Bed sa riu go freccartach,</l>
<l>Da millit mo sc&eacute;o.</l>
</lg>
<lg n="43" type="quatrain">
<l>Atlochar do <name type="nomen sacrum">D&iacute;a</name>;</l>
<l>An p&eacute;ist, as garb r&uacute;n,</l>
<l>O&iacute;r as damh as ced</l>
<l>Gan a techt ar c-c&uacute;l.</l>
</lg>
<lg n="44" type="quatrain">
<l>Atlochar do <name type="nomen sacrum">Dhia</name></l>
<l>Mo bharr&aacute;in co br&aacute;th,</l>
<l>Mar do l&aacute;dh fan p&eacute;st,</l>
<l>Conar l&eacute;icc fo c&aacute;ch.</l>
</lg>
<pb n="51"/>
<lg n="45" type="quatrain">
<l>Ger b&oacute; h-&eacute;dach lachtna</l>
<l>Mo bharr&aacute;in &mdash;r&eacute;im raith &mdash;</l>
<l>Ata 'mun peist gan br&oacute;n</l>
<l>'Na choire m&oacute;r maith.</l>
</lg>
<lg n="46" type="quatrain">
<l>Gach aon don t&iacute;r toccbus</l>
<l>Mo clocc co reim raith</l>
<l>Osa gl&uacute;n le g&oacute;</l>
<l>F&aacute;ccbhaim-si d&oacute; meth.</l>
</lg>
<lg n="47" type="quatrain">
<l>Mo <num value="140">secht fichit</num> bliadhan</l>
<l>Co feil cainnel raith,</l>
<l>Atlochar do <name type="nomen sacrum">Dh&iacute;a</name></l>
<l>Gach ar fiad sa maith.</l>
</lg>
</sp>
<trailer>Maith.</trailer>
</body>
</text></p>
</div2>
<closer>Conidh betha <ps><an>Meic Creiche</an></ps> co n-uicce-sin, 'arna scr&iacute;obadh lasan m-brathair m-bocht <ps reg="M&iacute;ch&eacute;al &Oacute; Cl&eacute;irigh"><fn>Michel</fn> <sn>O Cl&eacute;righ</sn></ps> i c-conuent <on type="religious order:Franciscans">brathar</on> <pn>D&uacute;in na n-Gall</pn>, <date value="1635-05-11">11 <frn lang="la">Maij</frn> 1635</date>, asan c-c&oacute;ip do scr&iacute;obh an br&aacute;thair c&eacute;dna i c-conueint <pn>Innsi</pn> i t-<pn>Tuadh-Mumain</pn> a <date value="1634-06">m&iacute; <corr sic="Iun">Iuin</corr> na bliadna-sa 1634</date>, asan leabur do sccr&iacute;obh <ps><fn>Maoilechlainn</fn>
<sn>O Callann&aacute;in</sn></ps> h-i c-<pn>Cill Maoilodhrain</pn> do chomarba <ps><an>Mheic Creiche</an></ps>, an tan rob &aacute;ois do Chriost <date value="1528">1528</date>.</closer>
</div1>
<div1 n="19">
<div2 n="62">
<head>Sc&eacute;l ele ar <ps><an>Mac Creiche</an></ps> annso</head>
<p>Ro b&aacute;i araile fer i t-treabhlaid m&oacute;ir go h-ainmesardha on m-bolgaigh, <ps><fn>T&oacute;m&aacute;s</fn>
<sn>&oacute; God&aacute;in</sn></ps> a ainm, &ampersir; ro benadh a urlabhra &ampersir; a aithne de, &ampersir; n&iacute; raibhe acht becc&aacute;n dia anmain ann; &ampersir; mar dorinnedh d&iacute;neach d&oacute; le maic-cl&eacute;irech <ps><an>Mheic Creiche</an></ps>; &ampersir; 'arna tabairt don maic-cleirech cetna lena h-&oacute;l don easl&aacute;n asan c-clocc sin <ps><an>Mheic Creiche</an></ps>, tainicc a urlabhra &ampersir; a aithne do f&oacute;c&eacute;t&oacute;ir; &ampersir; ro maoidhedh le c&aacute;ch na miorbhuile sin. Conidh iarsin dorinne <ps><fn>Tom&aacute;s</fn>
<sn>o God&aacute;in</sn></ps> .i. fer na bolccaighe in laid:  
<text type="poem">
<body>
<sp>
<speaker>Tom&aacute;s O God&aacute;in</speaker>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Mor na ferta sa dar lem</l>
<l>Doroine in terlamh oram,</l>
<l><ps><an>Mac Creiche</an></ps> darab buan bloidh</l>
<l>Tucc m&eacute; o bh&aacute;s go bethaid.</l>
</lg>
<pb n="52"/>
<lg n="2" type="quatrain">
<mls n="98r" unit="folio"/>
<l>Creidim don mionn sa rem t&aacute;oibh</l>
<l>T&aacute;inicc a h-ucht an fh&iacute;or-naoimh;</l>
<l>N&iacute; thicc credh daoine asteach</l>
<l>Ina m-b&eacute;rthar a dhineach.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<l>Tucc damhsa comairce raith</l>
<l><ps><an>Mac Creiche</an></ps> na mionn m&oacute;r-maith;</l>
<l>Dlighim fognamh d&oacute; seach c&aacute;ch</l>
<l>&Oacute; nar dermait a &oacute;cclach.</l>
</lg>
<lg n="4" type="quatrain">
<l>A cluicc 'sa bachla cama</l>
<l>Arar h-eccradh &oacute;ir lecca,</l>
<l>C&oacute;ir do ch&aacute;ch uile, fir damh,</l>
<l>A miorbuile do mhaoidhemh.</l>
</lg>
<lg n="5" type="quatrain">
<l>A ch&aacute;in ar fheraibh <pn>Muman</pn></l>
<l>'S ar <on>Chonnactaibh</on> do bunadh,</l>
<l>Termonn do chl&eacute;irchibh a ceall</l>
<l>Dlegar o fheraibh <pn>Erenn</pn>.</l>
</lg>
<lg n="6" type="quatrain">
<l>A miorbhuile gus aniugh</l>
<l>Do budh decair a n-airiomh,</l>
<l>Ata riamh le nert gan clodh</l>
<l>Ag denamh na b-fert f-fir-m&oacute;r.</l>
</lg>
<lg n="7" type="quatrain">
<l>In laidh si le creidemh c&oacute;ir</l>
<l>Gibe gebus 'na on&oacute;ir,</l>
<l>Doghebha itche gan logh</l>
<l>B&eacute;raidh leis gach buaidh l&aacute;n-mor.</l>
</lg>
</sp>
<trailer>Mor.</trailer>
</body>
</text></p>
</div2>
<closer>Asan leabhur cedna do sccriobadh.</closer>
</div1>
</div0>
</body>
</text>
</TEI.2>