<?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "/dtds/tei/p4x/teicelt.dtd" [
<!ENTITY % TEIbase "TEI.verse">
]>
<TEI.2 id="G100052">
<teiHeader creator="Beatrix F&auml;rber" status="update" date.created="2002-03-14"  date.updated="2008-09-29">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title type="uniform">A Middle-Irish Fragment of Bede's Ecclesiastical History</title>
<title type="gmd">An electronic edition</title>
<author>unknown</author>
<editor id="OJB">O. J. Bergin</editor>
<respStmt>
<resp>Electronic edition compiled by</resp>
<name>Ruth Murphy</name>
</respStmt>
<funder>University College, Cork</funder>
<funder>Professor Marianne McDonald via the CELT Project</funder>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition n="1">First draft, revised and corrected.</edition>
</editionStmt>
<extent> 
<measure type="words">4 585</measure></extent>
<publicationStmt>
<publisher>CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork</publisher>
<address>
<addrLine>College Road, Cork, Ireland&mdash;http://www.ucc.ie/celt/</addrLine>
</address>
<date>2002</date>
<distributor>CELT online at University College, Cork, Ireland.</distributor>
<idno type="CELT">G100052</idno>
<availability>
<p>Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.</p>
</availability>
</publicationStmt>
<sourceDesc>
<listBibl>
<head>Manuscript source</head>
<bibl n="1">Oxford, Bodleian Library, Laud 610, fo. 89 b 1. Composite, vellum; ff. 59&ndash;72 and 123&ndash;46 (together with Dublin, Trinity College, E 4.1) beginning of the 15th century; other parts: 1453&ndash;54.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Editions/translations</head>
<bibl n="1">A Middle-Irish Fragment of Bede's Ecclesiastical History, transcribed by O.J. Bergin. From Laud 610, fo. 89 b 1; Cf. Zeitschrift f&uuml;r Celtische Philologie 2, 321f. In: Anecdota From Irish Manuscripts Vol. III, edited by O.J. Bergin, R.I. Best, Kuno Meyer, J.G. O'Keefe. Dublin 1910, 63&ndash;76.</bibl>
<bibl n="2">A Middle-Irish Fragment of Bede's Ecclesiastical History. Ed., trans. by E. G. Cox, with notes, and glossary From Laud 610, f.87. In: Studies in Language and Literature in honour of James Morgan Hart. New York 1910, 122&ndash;128.</bibl>
<bibl n="3">Ecclesiastical History of the English People, trans. Leo Sherley-Price. London 1955.</bibl>
<bibl n="4">Ecclesiastical History of the English People, trans. Michael MacLagan. Oxford 1949.</bibl>
<bibl n="5">The Ecclesiastical History of the English People, The Greater Chronicle, Bede's Letter to Egbert. Oxford 1994.</bibl>
<bibl n="6">The Old English Version of Bede's Ecclesiastical History of the English People, ed. and trans. Thomas Miller. Early English Text Society Original Series 95, 96, 110, 111 (reprinted 1997).</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Secondary literature.</head>
<bibl n="1">Gerald Bonner, Church and faith in the patristic tradition: Augustine, Pelagianism, and early Christian Northumbria. Brookfield, Vermont 1996.</bibl>
<bibl n="2">George Hardin Brown, Bede, the Venerable. Boston 1987.</bibl>
<bibl n="3">Walter A. Goffart, The narrators of barbarian history (A.D. 550&ndash;800): Jordanes, Gregory of Tours, Bede, and Paul the Deacon. Princeton, New Jersey 1988.</bibl>
<bibl n="4">Kenneth Harrison, The framework of Anglo-Saxon history, to A.D. 900. London/New York 1976.</bibl>
<bibl n="5">N. J. Higham, An English empire: Bede and the early Anglo-Saxon kings. Manchester/New York 1995.</bibl>
<bibl n="6">Norman Moorsom, Saint Hilda of Whitby: historical notes. Middlesborough 1970.</bibl>
<bibl n="7">John Michael Wallace-Hadrill, Bede's Ecclesiastical history of the English people: a historical commentary. Oxford/New York 1988.</bibl>
<bibl n="8">Benedicta Ward, The Venerable Bede. London 1990.</bibl>
<bibl n="9">Thomas Eckenrode, The Venerable Bede: A Bibliographical Essay. Atlantic Provinces Book Review 36 (1985) 172&ndash;194.</bibl>
<bibl n="10">Pierre-Yves Lambert, Les Commentaires Celtiques &agrave;; Bede le Venerable, &Eacute;tudes Celtiques 20 (1983) 119&ndash;143; 21 (1984) 185&ndash;206.</bibl>
<bibl n="11">William D. McCready, Miracles and Venerable Bede. Pontifical Institute of Mediaeval Studies: Studies and Texts 118. Toronto 1994.</bibl>
<bibl n="12">George H. Brown, Review of William D. Cready, Peritia 11 (1997) 406&ndash;409.</bibl>
<bibl n="13">D&aacute;ibh&iacute; &Oacute; Cr&oacute;in&iacute;n, The Irish Provenance of Bede's Computus, Peritia 2 (1983) 229&ndash;247.</bibl>
<bibl n="14">T.M. Charles-Edwards, Bede, the Irish and the Bretons, Celtica 15 (1983) 42&ndash;52.</bibl>
<bibl n="15">Jean-Michel Picard, Bede, Adomnan and the Writing of History, Peritia 3 (1984) 50&ndash;70.</bibl>
<bibl n="16">Edward James, Bede and the Tonsure Question, Peritia 3 (1984) 85&ndash;93.</bibl>
<bibl n="17">N&iacute; Chath&aacute;in, Proinseas. Bede's Ecclesiastical History in Irish, Peritia 3 (1984) 115&ndash;130.</bibl>
<bibl n="18">Myles Dillon, Laud Misc. 610,  Celtica 5 (1960) 64&ndash;76 </bibl>
<bibl n="19">Myles Dillon, Laud Misc. 610, Celtica 6 (1963) 135&ndash;155.</bibl>
<bibl n="20">R. I. Best, Bodleian MS. Laud 610, Celtica 3 (1956) 338&ndash;339.</bibl>
<bibl n="21">Anne and William O'Sullivan, Three notes on Laud Misc. 610 (or the Book of Pottlerath), Celtica 9 (1971) 135&ndash;151.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>The edition used in the digital edition</head>
<biblFull>
<titleStmt>
<title level="a">A Middle-Irish Fragment of Bede's Ecclesiastical History, transcribed by O. J. Bergin, Anecdota From Irish Manuscripts Vol. III.</title>
<editor>O. J. Bergin</editor>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition>First edition</edition>
</editionStmt>
<extent>pp. 63&ndash;76</extent>
<publicationStmt>
<publisher>Hodges, Figgis &amp; Co. Ltd.</publisher>
<publisher>Max Niemeyer</publisher>
<pubPlace>Dublin</pubPlace>
<pubPlace>Halle an der Saale</pubPlace>
<date>1910</date>
</publicationStmt>
</biblFull>
</listBibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>CELT: Corpus of Electronic Texts</p>
</projectDesc>
<samplingDecl>
<p>The present text represents pages 63&ndash;76 of the volume. The editorial addenda and corrigenda are integrated in the electronic edition, only the more important footnotes have been included.</p>
</samplingDecl>
<editorialDecl>
<correction status="high">
<p>Text proofread three times. Corrections are tagged <emph>corr sic</emph>; text supplied by the editor is tagged <emph>sup resp="OJB"</emph>; expansions by the editor are tagged <emph>ex resp="OJB"</emph>.</p>
</correction>
<normalization>
<p>The editor's word division of words has been adhered to.</p>
</normalization>
<quotation>
<p>Quotation marks are rendered <emph>q</emph> in the prose text.</p>
</quotation>
<hyphenation>
<p>Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, this break is marked after the completion of the hyphenated word.</p>
</hyphenation>
<segmentation>
<p><emph>div0</emph>=the history; page-breaks are marked. Folio numbers of the manuscript are marked. Paragraphs are marked.</p>
</segmentation>
<stdVals>
<p>Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd.</p>
</stdVals>
<interpretation>
<p>Personal names, group and place names are tagged.</p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<p>Page-numbers of the printed text are tagged <emph>pb n="nn"</emph>.</p>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<creation>MS. Laud Misc 610: a miscellany of prose and verse texts in Irish and Latin, assembled mostly in 1453 and 1454 in Carrick, Pottlerath and elsewhere for Edmund Butler (d. 1464). The two main scribes copied out earlier materials including genealogies and legends, partly from the Saltair of Cashel (now lost), and also incorporated (fols. 59r-72r, 123r-146v) 'The Book of the White Earl', which had been made with finely decorated initials between 1410 and 1452 for Edmund's uncle James Butler, 4th earl of Ormond (d. 1452).
<date>15th century</date> </creation>
<langUsage>
<language id="ga">The text is in Middle Irish.</language>
<language id="en">Title is supplied in English.</language>
<language id="la">Some phrases are in Latin.</language>
</langUsage>
<textClass>
<keywords>
<term>histor</term>   
<term>prose</term>
<term>medieval</term>
</keywords>
</textClass>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<change>
<date>2008-09-29</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Keywords added; file validated; new wordcount made.</item>
</change>
<change>
<date>2005-08-25</date>
<respStmt>
<name>Julianne Nyhan</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion</item>
</change>
<change>
<date>2005-08-04T15:29:40+0100</date>
<respStmt>
<name>Peter Flynn</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Converted to XML</item>
</change>
<change>
<date>2002-06-17</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Third proofing; application of regularizations and expansions; Header modified; HTML file created.</item>
</change>
<change>
<date>2002-06-13</date>
<respStmt>
<name>Ruth Murphy</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>File parsed using NSGMLS.</item>
</change>
<change>
<date>2002-03-14</date>
<respStmt>
<name>Ruth Murphy</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Bibliography compiled; text proofed (2); integration of addenda and corrigenda; completion of structural and content markup (place/people/organisation names).</item>
</change>
<change>
<date>2002-03-10</date>
<respStmt>
<name id="BF">Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Text converted to ASCII, provisional header created; file parsed using NSGMLS.</item>
</change>
<change>
<date>1995-05</date>
<respStmt>
<name>Staff at the CURIA/CELT Project</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>First proofing and structural markup of text.</item>
</change>
<change>
<date>1995</date>
<respStmt>
<name>Staff at the CURIA/CELT Project</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Text capture.</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text n="G100052">
<body>
<div0 type="history" lang="ga">
<pb n="63"/>
<mls n="89b1" unit="folio"/>
<head><sup resp="OJB" lang="en">A Middle-Irish Fragment of Bede's Ecclesiastical History</sup></head>
<p>Augtar inna healathan sa <ps reg="Beda Venerabilis"><fn>B&eacute;id</fn></ps> huasalsacart ecnaid fer
ratha De i n-ecna &ampersir; i crab<ex resp="OJB">ud</ex>. Fuair <ps><fn>Beid</fn></ps> da<ex resp="OJB">no</ex> forthachtaigthid<pb n="64"/>

.i. <ps><fn>Alpin</fn></ps> in t-ab rohairmitnech, in fer rohorcthe
trisna huile disciplu ina fer n-eolach <ps><fn>Teodir</fn></ps> epsco<sup resp="OJB">ip</sup> &ampersir;
<ps><fn>Adrian</fn></ps> inn abbad, ar rofogluind <ps><fn>Alp&iacute;n</fn></ps> o descippluibh <ps><fn>Griguir</fn></ps>
nah&iacute; rogn&iacute;the hi cennuth<ex resp="OJB">aig</ex> <frn lang="la">Cantuariorum</frn> &ampersir; isna
ferannaibh
comacraibhibh &ampersir; ana fuair o sencassaibh na littr<ex resp="OJB">e no</ex> o
tidnacul na senorach &ampersir; rotharmhinuid <ps><fn>Alb&iacute;n</fn></ps> co
<ps reg="Beda Venerabilis"><fn>B&eacute;id</fn></ps> innah&iacute;
rohasneid d&oacute; <ps><fn>Nothelmus</fn></ps> huasalsacart na hecailsi lundunensis
rodbo o littrib no o himaccalmaihh. IS &eacute; <ps><fn>Nothelmus</fn></ps>
tucastar epistil o <ps><fn>G<ex resp="OJB">riguir</ex></fn></ps> nach o <pn>R&oacute;im</pn> co <pn>Saxano</pn>.
Is iat roforcan <ps><fn>Alb&iacute;n</fn></ps> comtis echlanta don sairse <ps reg="Beda Venerabilis"><fn>Beid</fn></ps>
noibh. O thossach <ex abbr="h with stroke beside" resp="OJB">immorro</ex> na staire co creitem na <pn>Saxan</pn> o scribendaib na n-arsata adiu 's anall rofoglaind
<ps reg="Beda Venerabilis"><fn>B&eacute;id</fn></ps> &ampersir; rothinol. <ps><fn>Daniel</fn></ps> im<ex resp="OJB">morro</ex> epis<ex resp="OJB">copus</ex> <pn>Saxan</pn>
funetta
rofaidestar cuca o hepistlib stair a ceniuil fad&eacute;in &ampersir; na
<pn>Saxain descertach</pn> &ampersir; <pn reg="Isle of Wight">Inse Uecht&aelig;</pn>.</p>
<p>Iris im<ex resp="OJB">morro</ex> intinscanta <frn lang="la">Mercio<sup resp="OJB">ru</sup>m <sic corr="Saxonum" resp="OJB">Saxorum</sic></frn> rafoglaim
corraba side tresna d&aacute; huasalsacart <ps><fn>Ceddi</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Cedda</fn></ps>
&ampersir; corohathnuiged treotha iris na <pn>Saxan airtherach</pn> .i. o
braithribh na manistrech rochumtaiged leo .i. <pn>Lesting&aelig;u</pn>.
Nah&iacute; rognithe hi cennathaig na <pn>Saxan airtherach</pn> arranic
rainn de o thidnaicthib na n-asartha, raind aile o atharcud inn abadh <ps><fn>Hessi</fn></ps>. Nah&iacute; im<ex resp="OJB">morro</ex> rognithe i lleith ra hiris
Cr&iacute;st hi cennathaig <pn>Lindis</pn> rohoglaind o guth biu in
t-uasalsacart <ps><fn>Cimb<ex resp="OJB">e</ex>richt</fn></ps>. Tidnacla im<ex resp="OJB">morro</ex> <frn lang="la">Nordanimbrorum</frn>
.i. sencassa <pn>Saxan tuascertach</pn>, sochaide o fuair
seom &ampersir; rostuc fein.</p>
<p><frn lang="la"><pn>Britania</pn> insola oc<add place="over line">c</add>iani cui quondam <pn>Albion</pn> no<sup resp="OJB">me</sup>n erat</frn> ocht cet mile chemend ina fot .cc. ina lethet inna<pb n="65"/>

himtimcell im<ex resp="OJB">morro</ex> .i. cuic mile sechtm<mls n="89b2" unit="folio"/>mogat
fo hocht cethrachat. Oct cathracha fichet inti &ampersir; cuic
berlai .i. Saxanberla &ampersir; berla Brethnas &ampersir; berla
Cruithnech &ampersir; Goedelg &ampersir; Laten.</p>
<p><frn lang="la">Anno .xlo. natiuitatem Christi</frn> .i. cethracha blia<ex resp="OJB">dan</ex> ria
ngein Cr&iacute;st tanic <ps reg="Caius Iulius Caesar"><fn>Gaius</fn> <sn>Ilius</sn></ps> i nn-<pn>Inis Bretan</pn>, co fargaib
a longa &ampersir; a sluag in cet fecht, &ampersir; co farcaib <ps><fn>Labienus</fn></ps>
tribunus. Ruc-som fo deoid giullu <pn>Inse Bretan</pn>.</p>
<p>Cluid <ps reg="Caius Iulius Caesar"><sn>Cessar</sn></ps> in cethramad ri iar n-<ps><fn>I&uacute;il</fn></ps> tanicc a n-<pn>Inis
Bretan</pn> co rranicc co h-<pn>Insi hOrc</pn> <frn lang="la">ab incarnacione Domini</frn>.clvi.</p>
<p><ps><fn>Marcus</fn> <sn>Antonius</sn></ps> cona brath<ex resp="OJB">air</ex> 
 .i. <ps><fn>Lucio</fn> <sn>Aurilio</sn> <sn>Commodo</sn></ps>
cretim i nn-<pn>In<sup resp="OJB">is</sup> Bretan</pn>. <frn lang="la">Ab incarnatione Domini</frn>
.clxxx. ix. <ps><fn>Seu<ex resp="OJB">erus</ex></fn> <sn>Affer</sn> <an>Tripolitanus</an></ps> <add place="above">tire</add> tanic i n-<pn>Inis Bretan</pn>,
<pn>Leptis</pn> ainm a chathrach sin <pn>Affraic</pn>, in xuii. ri iar <corr resp="BF" sic="nluil">n-<ps reg="Caius Iulius Caesar">Iuil</ps></corr>.
Is leis doronad clad <pn>Saxan</pn>. Atbath hi <pn>Cair Abroic</pn>.</p>
<p>Da mac occa .i. <ps><fn>Bassianus</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Geta</fn></ps>. Ba sein rogabh
in rige, ainm d&oacute; <ps><sn>Anto<ex resp="OJB">nin</ex></sn></ps>, <frn lang="la">ab incarnatione Domini</frn> .cclxxxui.</p>
<p><ps><fn>Dioclisten</fn></ps> in tres r&iacute; ar .xxx. iar n<ps><fn>luil</fn></ps>, &ampersir; <ps><fn>Maximen</fn></ps>
tanic i nn-<pn>Inis Bretan</pn>. Is na haimsir rogab <ps><fn>Carausius</fn></ps>
rige <pn>Bretan</pn> .uii. mbliadna conidromarb <ps><fn>Alectus</fn></ps>, co rrogaib
side rige tri bliadna conidromarb <ps><fn>Asclipidotus</fn></ps> &ampersir; ba ri
side re .x. bliadan.</p>
<p><ps reg="Diocletian"><fn>Dicclisten</fn></ps> i n-airthiur in domuin ac ingreim na Cristaide
&ampersir; <ps><fn>Maximen</fn></ps> ina hiartur. Hissind ingreim-se forodomair
<ps><fn>Alpan</fn></ps> noeb &ampersir; <ps><fn>Aaron</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Iuil</fn></ps> airchinnech <pn>Cathrach Legionum</pn>.
Isind aimsir-se atbath <ps><fn>Constans</fn></ps> ri <pn>Bretan</pn> athair
<ps><fn>Constant&iacute;n</fn></ps> meic <ps><fn>Helin&aelig;</fn></ps> .i. caratben <ps><fn>Constant&iacute;n</fn></ps>. Roscrib
<pb n="66"/>

<ps><fn>Eutropius</fn></ps> conid ann rogab <ps><fn>Constantin</fn></ps> a rige ar tus i
nn-<pn>Inis Bretan</pn>.</p>
<p>D&aacute;ig rogab a hathair flaithius <pn>Franc</pn> <sic corr="&ampersir; &ampersir;" resp="OJB">&ampersir;</sic> <pn>Hespainech</pn>
i mbethaid <ps reg="Diocletian"><fn>Dioclisten</fn></ps> <frn lang="la">ab incarnatione</frn> .ccclxui.</p>
<p><mls n="90a1" unit="folio"/><ps><fn>Gratianus</fn></ps> cethrachad r&iacute; o
<ps reg="Caius Iulius Caesar"><fn>I&uacute;il</fn></ps>, is na haimsirside
rogab ar&aelig;le <ps reg="Magnus Maximus"><fn>Maxim</fn></ps> rige <pn>Brettan</pn> <frn lang="la">ab incarnatione
Domini</frn> .cccxciiii.</p>
<p><ps><fn>Arcadius</fn></ps> i rrige in domuin .i. mac <ps reg="Theodosius"><fn>Theothois</fn></ps> <sic corr="in tres r&iacute; in tres r&iacute;" resp="OJB">in tres
r&iacute;</sic> ar .xl. iar n-<ps reg="Augustus"><fn>Aug<ex resp="OJB">uist</ex></fn></ps>. <ps reg="Pelagius"><fn>Pilagius</fn></ps> Brit do gabail ersi &ampersir;
do thogail na Cr<ex resp="OJB">&iacute;staid</ex>i.</p>
<p><frn lang="la">Ab incarn&aacute;tione Domini</frn> .cccc. uii. Cethri bliadna .xl.
resin debliadain togla <pn>Roma</pn> o <ps reg="Alaric Alarich"><fn>Helair</fn></ps> rig na n-<on>Goth</on> rorigadh
<ps><fn>Gratian</fn></ps> coraid i m-<on>Brethn<ex resp="OJB">aib</ex></on> &ampersir; romarbad iartain. <ps><fn>Constant&iacute;n</fn></ps>
iartain ri o anmain in choro inn&aacute;as o inracus
conidromarb <ps><fn>Constantinus</fn> <rn>Comes</rn></ps> tre forcongru <ps><fn>Honorii</fn></ps>.
Tanic <ps><fn>Constans</fn></ps> a mac a manchaine &ampersir; rogabh rige.</p>
<p>Robrissed tra <pn>Roim</pn> iartain millisimo .co. xlo. uiio.
blia<ex resp="OJB">dain</ex> o rocomtaiged. Is e sin crich flaithusa R&oacute;m&aacute;n
for <pn>Inis Bretan</pn>, iar .cccclxx. blia<ex resp="OJB">dan</ex> o rogabh <ps reg="Caius Iulius Caesar"><fn>Iuil</fn></ps> <pn>Inis
Bretan</pn> tra rosdigbatar <on>Romanaigh</on> imma miltnecht &ampersir; nir
farcabsat &oacute;cbad <ex resp="OJB">no</ex> &aelig;s <sic corr="engnama" resp="OJB">engna</sic> inti &ampersir; rucsat <on>Romanaigh</on>
&ampersir; nisleicset huadib etir. IS aire sin doronsat <on>Goedil</on> &ampersir;
<on>Cruithnig</on> na da chiniud chomfochraibe sin braitt &ampersir; creich
dibh. Dochuas o <on>Bretnaib</on> co n-epistlib co r-<on>Romanchu</on>
ar daig cobartha, &ampersir; doruacht miltnec<sup resp="BF">c</sup>t calma cucu &ampersir;
dorronad
clad accu dar in n-insi ri hucht <on>Cruthnech</on> &ampersir; <on>Goedel</on>, &ampersir;
dochuatar dia taig iartain. Fo cetoir tancatar na namait
&ampersir; rothunsetar <on>Bretnu</on> am<ex resp="OJB">al</ex> gort abbaig. Rofaitte na techtairi
dorisse &ampersir; doruac<sup resp="BF">c</sup>t legion do chobair <pn>Bretan</pn> &ampersir;
rochathaigset<pb n="67"/>

ri naimdibh <pn>Brettan</pn> &ampersir; rohathnuged in cladh leo dorrigned
la <ps><fn>Seu<ex resp="OJB">er</ex>us</fn></ps>. Ba do <mls n="90a2" unit="folio"/> clochaib in fecht sain
.i. uii.
traiged ina lethe &ampersir; .xii. ina harde, o muir co mmuir a
fott. Tuir imda fair &ampersir; daingnigther am<ex resp="OJB">al</ex> na tistais
dor&iacute;s
dia cobair &ampersir; lotar as. Otcualatar <on>Goidil</on> &ampersir; <on>Cruithnig</on>
am<ex resp="OJB">al</ex> chono alta fo chairib dochuatar foithib <frn lang="la">ab incarnatione
Domini .cccc. xxui. <ps reg="Theodosius"><fn>Teothois</fn> <gn>Iunior</gn></ps> post <ps><fn>Honorium</fn></ps></frn> in
cethramad ri .xl. iar n-<ps><fn>Aug<ex resp="OJB">uist</ex></fn></ps>.</p>
<p><ps><fn>Palladius</fn></ps> dochum n-<pn>Erenn</pn> a papa <ps reg="Coelestinus"><fn>Celistino</fn></ps>. Hi .xxxiii.
in <ps reg="Theodosius"><fn>Teothois</fn></ps>-sin rucad epistil ina mbriathar-sa o <on>Bretnaib</on>
dochum in consuil diarbo ainm <ps><fn>C&oacute;etium</fn></ps> .i. <cit>
<qt><frn lang="la">Nos repellunt
barbari ad mare, <sup resp="OJB">mare</sup> repellit ad barbaros. Inter h&aelig;c
oriuntur duo genera funerum, id est aut iugulamur aut
mergimur</frn></qt>
<bibl></bibl>
</cit>. Act cena n&iacute; tarsat <on>Romanaig</on> dia n-aid,
deithbir &oacute;n iarsinn aimsir-sin roboi <ps><fn>Bledla</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Attila</fn></ps> da rig
na n-<on>Umuneta</on> hic inrud Rom&aacute;n co romalartsatar cid
<pn>Eoroip</pn> uili &ampersir; co tanicc gorta mor dia n-eis.</p>
<p>Marb imm<ex resp="OJB">orro</ex> sochaide do <on>Bretnaib</on> do gortai iarna
slait ma n-uile biad do <on>Cruth<ex resp="OJB">nibh</ex></on> &ampersir; do <on>Goedelaibh</on>.</p>
<p>Tanic immed messa &ampersir; toraid iarsin gortai sin. Ro assar
iartain oc <on>Bretnaib</on> fledogugud imda isin blia<ex resp="OJB">dain</ex> sin ropo
nessu. Rohassair assaide sarthol &ampersir; etrad &ampersir; follach
D&eacute; &ampersir;
ecailse. Tanic iartain plag tedma &ampersir; comerge trom na
namat forro .i. na namait nua, <on>Saxain</on> a n-ainm side. Hi
tr&iacute; longaib tra fotaib tancatar <on>Saxain</on>. <on>Bret<ex resp="OJB">ain</ex></on> immorro
cona r&iacute;g .i. <ps><fn>Uertigern</fn></ps> rogabsat <on>Saxano</on> na sid co l <gap extent="word"/>
menmnach amal bid do ditin a t <gap extent="one or two words"/> h.</p>
<p><mls n="90b1" unit="folio"/> Rochomoentadaigset <ex resp="OJB">immorro</ex> <on>Saxain</on> re <on>Cruthentuaith</on>
&ampersir; re n-<on>Goedelo</on> &ampersir; roinr&aelig;tar <pn>Inis Bretan</pn> uili
&ampersir;<pb n="68"/>

doratsat fo gein cloidem &ampersir; g&aelig; a daine &ampersir; a rigu
&ampersir; a taisechu,
a treun &ampersir; a fainn, a sacairt uasa n-altore &ampersir; ni rith
nech
nosaiged for&aacute;s m&oacute;r iartain for <on>Saxano</on>.</p>
<p>Tri cinela saxan tancatar assin <pn>Germain</pn> .i. <on>Saxain</on> &ampersir;
<on>Angli</on> &ampersir; <sic corr="riti" resp="OJB"><on>Iuti</on></sic>. Da chinel <sic corr="ritarum" resp="OJB"><on>Iutarum</on></sic> <on>Contuar</on> &ampersir; <on>Uictuani</on>
.i.
attrebthaig <pn reg="Isle of Wight">Insi Bechte</pn>, &ampersir; na <on>Saxain</on> funedcha, cin<ex resp="OJB">el</ex> hi
comair dond insi sin. Da chenel na <on>Saxan</on> <ex resp="OJB">immorro</ex> 
<sic corr="na hairtheraig" resp="OJB">nairtheraig</sic> huile &ampersir; na medonaig &ampersir; na <on>Saxain</on> funeta.
D'<on>A&ndot;glis</on> immorro mediterreni .i. lucht <pn>Ca&iacute;ri Ebr&oacute;c</pn>
&ampersir;
<pn>Orthonimbri</pn>. Dib side na toisig robatar resind longis
.i. <ps reg="Horsa"><fn>Orsa</fn></ps> &ampersir; <ps reg="Hengist"><fn>Egist</fn></ps> da mac <ps><fn>Uectgilsi</fn> meic <fn>Guicthe</fn> meic
<fn>Guecta</fn> meic <fn>Uicta</fn> meic <fn>Uechta</fn> meic <fn>Uoden</fn> meic <fn>Frelub</fn></ps>.
Heres <ps reg="Pelagius"><fn>Phelaig</fn></ps> co mmor ind inbaid sin ac fuasnad <pn>Insi
Bretan</pn> co tanic <ps><fn>German</fn></ps> noeb cend na hecailsi Altadorensis
&ampersir; <ps><fn>Lupus</fn> <an>Tricasenus</an></ps> a <pn>Franccaib</pn> co ro chobratar inn <sup resp="OJB">in</sup>is
tri rath &ampersir; mirbuilib &ampersir; dochuaid <ps><fn>German</fn></ps> fein hi
tosach in
chatha la <on>Bretnu</on> &ampersir; roraidset na sloig ic dul isin cath
tre forchongru in chleirig All<ex resp="OJB">eluia</ex>, &ampersir; rotheithset na namait
fo chetoir. Doratsat <on>Bretain</on> do dermat cech olc fuaratar
&ampersir; cach digail, conerrachtatar catha &ampersir; debtha occo
fein,
&ampersir; n&iacute; tharsat honoir dona sruithib robatar occo &ampersir;
dochoid
dimmus &ampersir; olc intib co rrici a sacartu &ampersir; a clerchu,
&ampersir;
ni leictis bretha na f&iacute;rindi do faisnis dona <on>Saxanaib</on>
rob&aacute;tar
cid na n-oentaid fein, acht nocho derig Dia a thuaith
feissin choru lim rofuidestar in Dia sein forcetlaide ba
hinraccu rochreits<mls n="90b2" unit="folio"/>etar. <frn lang="la">Ab incarnatione Domini</frn> do.lxxxo.uo.</p>
<p><ps><fn>Auric</fn></ps> in cethramad r&iacute; ar .l. o <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">uist</ex></fn></ps> i rrige in
domain. <frn lang="la">Cuius anno .xo. <ps><fn>G<ex resp="OJB">regorius</ex></fn></ps> s&eacute;dem tenuit apostolicam.</frn><pb n="69"/>

Coica blia<ex resp="OJB">dan</ex> ar c&eacute;t o thichtain <on>Saxan</on> co sein tanic
<ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> co sochaidi do Chr<ex resp="OJB">ist</ex>aidib do phroicept brethri
De do <on>&Sdot;axanaib</on>. O doruachtatar <pn reg="Isle of Thanet">Insi Tanatos</pn> dond leith
anaer do <pn reg="Kent">Chantia</pn> dochuatar techta uadib co h-<ps reg="Ethelbert"><fn>Edelbrect</fn></ps>
.i. ardr&iacute; <pn>Saxan descirt</pn>. Is and rob&oacute;i in <pn reg="Kent">Cantia</pn>.</p>
<p>Rob&oacute;i immorro muinter <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> .xl. fer &ampersir; robatar
etercertaide a f-<pn>Franccaib</pn> maroen r&iacute;u do muintir ep<ex resp="OJB">i</ex>sc<ex resp="OJB">opi</ex>
<pn reg="Arles">Arelatensis</pn> .i. <ps><fn>Etherius</fn></ps> &ampersir; rl.</p>
<p>Roraidset na techta resin rig :<q>O Roimh <sic corr="ronf&aacute;ided" resp="OJB">ronf&aacute;ideg</sic>
&ampersir; tucsamar degsc&eacute;l lind .i. flaithus cen hairchra donafib
chretit Isu Cr&iacute;st mac De bi.</q> Rorecair in r&iacute;: <q>Doberthar
duibsi inn&iacute; ricfaidthi a les cofesamarne ar comairle immon
cretem.</q> Tanic cl&uacute; na Cristaide a &sdot;&eacute;tig .i. <ps><fn>Bercta</fn></ps>, do
chen&iacute;ul r&iacute;<sup resp="OJB">g</sup> <pn>Franc</pn>, ar is amlaid dosfuc o thustidib coro
chometad smacht nemelnide na hirse. Epscop uasal hic
afriund di cach lai. <ps><fn>Ludardus</fn></ps> a hainm side. T&aacute;nic in
r&iacute; arnabarach cona maithib do immacalldaim re <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps>
&ampersir; ropritchastar <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> do. Roraidh in r&iacute;: <q>Isat
sochrai
chetus bar mbriathra, acht noco chumcaim-se comchetfaid
doib, acht f&aacute;ilti chainhuarrech fog&eacute;bthaidh se coro derborsa
bar mbriathra, &ampersir; pritchaid do chach, n&iacute; tairmescaim se
immuib</q>.</p>
<p>Tuc in r&iacute; aitte doib isin cathraig Doruuensis. Lotar
isin cathraig croch Cr&iacute;st reompu co ndeilb Cr&iacute;st inti.
Trebait isin cathraig co hennacc o b&eacute;s cethecailsi na
n-apstal o hirnaigthib g<sup resp="OJB">r&eacute;</sup>sachaib o <sup resp="OJB">&fdot;</sup>rithairib o hainib
oc forcetal ch&aacute;ich. Rochreit sochaide <mls n="91a1" unit="folio"/> in du-ssin.
Fo <sic corr="deoid" resp="OJB">deoig</sic> rochreit in r&iacute; fein. Rohairfited o bethaid glain
inna <sic corr="cleirech" resp="OJB">chleirech</sic>. Dorat doib cumachtai cumdaig eclass inna<pb n="70"/>

cathrach archena. In <pn>Dorouensi</pn> i n-eclais noeb <ps><fn>Martain</fn></ps>
re cathraig amuig roattrebsat na clerigh, <pn>Bretain</pn> o chein
rodochumdaigset. Iarsnafib se tr&aacute; dochoid <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> co
h-<ps><fn>Etherius</fn></ps> eppscop <pn reg="Arles">Arelatensis</pn> amal atbert <ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps> ris,
corohordned ann corbo huasalepscop do chinind <frn lang="la"><on>Anglorum</on></frn>.
Iar tuidecht d&oacute; dia thig ro&fdot;aid <ps><fn>Lurint</fn></ps> huasal<sup resp="OJB">&sdot;</sup>acart &ampersir;
<ps><fn>Petar</fn></ps> manach do <pn reg="Roma Rome">Roim</pn> do aissneis na <pn>Sax<ex resp="OJB">an</ex></pn> do bith
cristaidi, &ampersir; is hesium uasalepscop, &ampersir; araile imchomarca do
thaiscidib na hecailsi, &ampersir; n&iacute; chumaic in chumri conorragba.
Rofaid <ex abbr="h with stroke beside" resp="OJB">immorro</ex> <ps><fn>Grigoir</fn></ps> araile le&oacute; do thennad na creitmi
.i. <ps><fn>Millitus</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Iustus</fn></ps>, <ps><fn>Paulinus</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Ruffinianus</fn></ps>,
&ampersir; dorat palliu
na llaim do <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> on ordaigfed epscopu, &ampersir; tucad do
da eps<ex resp="OJB">cop</ex> .x. do ordugud i n-inadaib saindradhachaib .i.
epscop i l-<pn>Lundain</pn> &ampersir; <frn lang="la">pallium</frn> o <ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps> d&oacute; &ampersir;
epscop hi
cathraigh <sic corr="Ebroic" resp="OJB"><pn reg="Eburacum York">Erbroic</pn></sic> &ampersir; <frn lang="la">pallium</frn> d&oacute; o <ps><fn>G<ex resp="OJB">regori</ex>o</fn></ps> &ampersir; atbert <ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps>
na sacairt <pn>Bret<ex resp="OJB">an</ex></pn> co brathardo do fomugud do, &ampersir; atbert
<ps><fn>Grigoir</fn></ps> cen templu na n-idal do scailiud acht a coisecrad
do Dia &ampersir; alt&oacute;ri intib &ampersir; tasse na noem &ampersir; ro&fdot;&aacute;id <ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps>
do <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> ar nacharagbad diumus tria imad na mirbuile
dorigne Dia <frn lang="la">per eum</frn> <q>ar is ri sochaide dib atbera Dia i
llo bratha <frn lang="la">non noui uos</frn></q>. Tuctha epis<ex resp="OJB">tli</ex> uad co h-<ps reg="Ethelbert?"><fn>Edilbrict</fn></ps>
dia buidechus ar gabail na hirse &ampersir; <sic corr="roaithnestar" resp="OJB">roahnestar</sic> <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps>
dona hoentadachaib. <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> tra dessid hi sossud uasal
epscoip hisin cathraig .i. <pn reg="Kent">Cantia</pn>, &ampersir; rochosecair in n-eclais
on urd Romanach, &ampersir; roch <mls n="91a2" unit="folio"/>osecair
in n-eclais
dorrigned la h-<ps reg="Ethelbert?"><fn>Edelbricht</fn></ps> sel on chathraig i nn-anmaim
<ps><fn>Pettair</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Poil</fn></ps>, &ampersir; tucad a habdaine do <ps><fn>Petar</fn></ps> isinn eclais
sin. Cumsanait taissi <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> cona saigthigidib &ampersir; taissi
r&iacute;g <pn>Cantia</pn> <add resp="OJB">rob&aacute;ided(?)</add> <ps><fn>Petar</fn></ps> im<ex resp="OJB">morro</ex> in t-abb isind ucht mara dianid<pb n="71"/>

ainm <pn>Anfleot</pn> &ampersir; ro&fdot;ailsig Dia a chorp &ampersir; rohadnacht isin
chathraig .i. <pn>Bononia</pn>. <ps><fn>Elfrid</fn></ps> im<ex resp="OJB">morro</ex> isind aimsir hi rr&iacute;ge
<on>Nordanimbrorum</on> (.i. o <pn>Umbra fo thuaid</pn>) dorat side cath
do <ps><fn>Ædan</fn></ps> do r&iacute;g <on>Scot</on> .i. cath cruaid i n-<pn>Degsastan</pn> (.i.
<pn>Lapis Degsa</pn>) hi torchair <ps><fn>Teodball</fn></ps> brathair <ps><fn>Aedilfrid</fn></ps>.</p>
<p><frn lang="la">Finit primus liber</frn>.</p>
<p><frn lang="la">Anno dominic&aelig; incarnationis</frn> .dc. <ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps> do hepiltin.
Roscrib <ps reg="Beda Venerabilis"><fn>Beid</fn></ps> dia bethaid &ampersir; dia gnimradaib &ampersir; dia
deithidin
im <on>Saxanaib</on>. Laa n-&oacute;en dochoid in <frn lang="la">forum uenalium</frn> co
n-acca da macca<sup resp="OJB">n</sup> rochoema do <on>Saxanaib</on> and co ngnuisib
corcra co mongaib buidi co cnessaib taitnemachaib. <q>Can 
doib so?</q> ol <ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps>. <q>A h-<pn>Inis Bretan</pn></q>, ol na daine.
<q>Indatt Cristaide no indat pagandai?</q> ol <ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps>. <q>Pagandai</q>, 
olsiat. <q>Truag</q> (.i. co n-osnaid), arse, <q>letheid ind lochta
so for seilb diabail. Cid a hainm in cheini&uacute;il?</q> ar
<ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps>. <q><on>Angli</on></q>, arsiat. <q>Is maith</q>, ol <ps><fn>Grigoir</fn></ps>, <q>gnuisi
a&ndot;gel leo, coir a rochtain hi comchrandchor a&ndot;gel. Cid 
ainm a tuaithi?</q> ol <ps><fn>Grigoir</fn></ps>. <q><on>Deri</on></q>, olseat. <q><on>Deri</on></q>, ol 
<ps><fn>Grigoir</fn></ps>, <q>de ira eruti. Cid ainm ind r&iacute;g?</q> ol <ps><fn>Grigoir</fn></ps>.
<q><ps><fn>Ælde</fn></ps></q>, olsiat. <q>Alleluia canfaid</q>, ol <ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps> <q>do molad 
De</q>. Dochuaid <ps><fn>G<ex resp="OJB">rigoir</ex></fn></ps> co dian dochum an papa &ampersir; atbert
fris forcetlaidi do chor do procept do <on>Saxanaib</on>, <q>&ampersir; mad
coir</q>, arse, <q>bam erlam re dul and</q>. Nirba comairle<mls n="91b1" unit="folio"/>
lasin senod. Amal rogab <ex abbr="h with stroke beside" resp="OJB">immorro</ex> a hapdaine
rofaid <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> <frn lang="la">ut dixi</frn>. Iarsein tr&aacute; rotriall <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps>
na hirse robatar oc <on>Bretnaib</on> do dichor immon caisc &ampersir; a
n-oentugud &ampersir; <on>Saxain</on> im oeniris &ampersir; o&eacute;nchind.
Atbertatar
im<ex resp="OJB">morro</ex> <on>Bretn<ex resp="OJB">aig</ex></on> na bud cend d&oacute;ib <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> &ampersir; na<pb n="72"/>

hoentaigfitis hic tendad hirsi <pn>Saxan</pn>. Atbert <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps>:
<q>Ar nach &aacute;il duibsi a mbr&aacute;thris, doberat cath duibsi
&ampersir;
t&aelig;thaist&iacute; l&eacute;o.</q> Rocomallad an&iacute;sin. Rola
<ps><fn>Edilfrid</fn></ps> a n-&aacute;r
isind lucc dianid ainm <pn>Legacest<ex resp="OJB">er</ex></pn> oc <on>Bret<sup resp="OJB">naib</sup></on> .i. <pn>Caer
Legion</pn> (.i. <frn lang="la"><pn>Ciuitas Legionum</pn></frn>). Tancatar cleirig <on>Bretan</on>
huili do airnaigthe ria laichaib iar c&uacute;l in chatha iar
<sic corr="ndaine" resp="OJB">n-aine</sic> tredinais doib.</p>
<p>Otchondairc <ps><fn>Edilfrid</fn></ps> rofoi cuccu; mili &ampersir; da chet do
chleirchib and &ampersir; n&iacute; t&eacute;rna dib acht .l. ccc.
septies do
manchaib <pn>Bennchair</pn> namma romarbta and.</p>
<p><frn lang="la">Anno ab incarnatione Domini</frn> .dc. iiii. <ps reg="Mellitus"><fn>Millitum</fn></ps> do
hordned i l-<pn reg="London Londinium">Lunnaind</pn> .i. cathair na <pn>Saxan airtherach</pn>. <pn>Tames</pn>
eturru &ampersir; <pn>Cantia</pn>. <ps><fn>Sabinct</fn></ps> ba flaith i l-<pn reg="London Londinium">Lundaind</pn> fo <ps><fn>Edilbricht</fn></ps>
&ampersir; dorronad oc <ps><fn>Edilbricht</fn></ps> eclas do <ps><fn>Ph&oacute;l</fn></ps> apstal i
l-<pn reg="Londinium London">Lundaind</pn>.
<ps><fn>Iustus</fn></ps> <ex abbr="h with stroke beside" resp="OJB">immorro</ex> ro hordned in <pn>Cantia</pn> isin chathraig <pn reg="Dover?">Dorobreus</pn>.
Is inti dorigni in r&iacute; eclais do <ps><fn>Andrias</fn></ps>. Tr&iacute; m&iacute;le
a <pn reg="Dover?">Doruuerui</pn> atbath <ps><fn>August&iacute;n</fn></ps>. Rohordned <ps><fn>Lurint</fn></ps> na inad
dia &eacute;is. <ps reg="Mellitus"><fn>Millitus</fn></ps> co r-<pn>R&oacute;imh</pn>, &ampersir; tuc tascide imda o <ps><fn>Bonifait</fn></ps>
on phapa.</p>
<p><frn lang="la">Anno ab incarnatione Domini</frn> dc. xui. fichi <ex abbr="h with stroke beside" resp="OJB">immorro</ex>
o thanic <ps><fn>Aug<ex resp="OJB">ustin</ex></fn></ps> a m-<on>Bretn<ex resp="OJB">u</ex></on> atbath <ps><fn>Edilfricht</fn></ps> in r&iacute; .i.
in tres r&iacute; rogab o <pn>Chantia</pn> co <pn>Humbra</pn>, <ps><fn>Celin</fn></ps> in ri tanaise,
<ps><fn>Edilbricht</fn></ps> in tres r&iacute;. <ps><fn>Redualt</fn></ps> in cethramad. <ps reg="Edwin"><fn>Eduni</fn></ps> in
<ex resp="OJB">c&oacute;ic</ex>edh .i. ri <sic corr="Nordainmbrorum" resp="OJB"><on>Rordanimbrorum</on></sic>, <ps><fn>Osualt</fn></ps> in seised, <ps><fn>Ossio</fn></ps> a
brathair in sechtmad.</p>
<p><mls n="91b2" unit="folio"/><ps><fn>Edilfricht</fn></ps> tra mac <ps><fn>Muric</fn> m<ex resp="OJB">ei</ex>c <fn>Octa</fn> m<ex resp="OJB">ei</ex>c <fn>Oric</fn></ps>,
diarbo ainm <ps><fn>Oisc</fn> m<ex resp="OJB">ei</ex>c <fn>Egist</fn></ps>. <ps><fn>Edball</fn> mac <fn>Edilbricht</fn></ps> na
hinad &ampersir; roleicc creitim ar in paganacht, &ampersir; romarb
<ps><fn>Sap<ex resp="OJB">er</ex>ict</fn></ps>
r&iacute; <pn reg="Londinium London">Lundaindi</pn>, foracaib side tri m<ex resp="OJB">ac</ex>cu gentlide. Dochoid<pb n="73"/>

<ps reg="Mellitus"><fn>Millitus</fn></ps> in t-epscop ar teiched na pagandai co <pn>Cantia</pn> co
<ps><fn>Lurint</fn></ps>.</p>
<p>Dochoid <ps><fn>Lurint</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Iustus</fn></ps> hi <pn>Frangcaib</pn>. Roimraid <ps><fn>Lurint</fn></ps>
dul na degaid co rothairmescad imme ind-aislingi dia
rochotail i n-eclais <ps><fn>Petair</fn></ps> .i. rosraigled he ar thr&eacute;d
Cr&iacute;st
do thr&eacute;gud cen &oacute;eghaire. O thanic maten roindis dond
r&iacute;g. Rohimeclaig in r&iacute; in comdid, &ampersir; tucad <ps><fn>Mellitus</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Iustus</fn></ps>
a <pn>Francaib</pn>, acht ni roleicset chucu lucht <pn reg="Londinium London">Lundaindi</pn> <ps><fn>Mellitus</fn></ps>
ar grad gentliuchta. Tarrasair <ps><fn>Mellitus</fn></ps> in <pn>Cantia</pn> i n-eclais
<ps><fn>Petair</fn></ps> atbath <ps><fn>Lurint</fn></ps>. Rogab <ps><fn>Mellitus</fn></ps> epscop<ex resp="OJB">oiti</ex>. <ps><fn>Iustus</fn></ps>
i n-eclais <pn reg="">Hirofenfe</pn>. Atbath <ps><fn>Mellitus</fn></ps>, <ps><fn>Iustus</fn></ps> na hinad i
n-ardespoc&oacute;iti do r&eacute;ir in p&aacute;pa .i. <ps><fn>Bonifait</fn></ps>.
<ps><fn>Paulin</fn></ps> ind
inbaid sin oc p<ex resp="OJB">ra</ex>cept do <on>Sax<ex resp="OJB">anaib</ex></on> tuas<ex resp="OJB">cirt</ex>. Is e so
fochund a chreitmi .i. <ps reg="Edwin"><fn>Eduni</fn></ps> in r&iacute; rochuinnig side ingin
<ps><fn>Edilbricht</fn></ps> r&iacute; <on>Cantuariorum</on> do mnai d&oacute; .i. <ps><fn>Celtiberga</fn></ps>
<ex resp="OJB">n&oacute;</ex>
<ps><fn>Tata</fn></ps>. Roraid a brathair <ps><fn>Eadball</fn></ps> na tibred in ingin
cristaidi acht do Chr&iacute;staide. Atbert <ps reg="Edwin"><fn>Eduni</fn></ps> na dernai olc
ri Cristaidib acht roraid <q>N&iacute; diultab-sa</q>, ar se, <q>mo bith
cristaide dia coemos corbam inraice de</q>. Tucad do inn
ingen &ampersir; rofaided <ps><fn>Paul&iacute;n</fn></ps> mar&oacute;en ria. Ranic side
aidchi
chasc do thig ind r&iacute;g. Isin aidchi sin tanic araile for
techtairecht diamlaigthe. Issin aidchi sin rothuisim a ben
ingin do .i. <ps><fn>Ernfled</fn></ps> &ampersir; robaisted &ampersir; rohedhpradh do
Dia
dia so&eacute;rad dond &eacute;c&oacute;ir doronai &ampersir; do
soerad a mn&aacute;. Is &iacute;
do baisted ar t&uacute;s do <on>Saxanaib tuaiscirt</on>. O'tchondairc
<ps><fn>Paul&iacute;n</fn></ps> <mls n="92a1" unit="folio"/>corbo dulig menma ind
r&iacute;g do thairbirt
i n-iris, roguidh in <sic corr="coimdid" resp="OJB">coimdig</sic> coro thorromad a tuaid &ampersir; in
r&iacute;g. Rofailsiged do <ps><fn>Phaul&iacute;n</fn></ps> tri &fdot;aitsine .i.
fechtus rob&oacute;i
for indarba &oacute; <ps><fn>Hedilfraid</fn></ps> o r&iacute;gh <on>Nordanimbrorum</on> co<pb n="74"/>

ndechaid do thig <ps><fn>Reduald</fn></ps> rig <pn>Cantia</pn> for teiched <add resp="OJB">ro&fdot;&aacute;id(?)</add> <ps><fn>Edilfraid</fn></ps>
 techta co <ps><fn>Reduald</fn></ps> co s&eacute;taib ar marbad <ps reg="Edwin"><fn>&Eacute;duni</fn></ps> fa do
&ampersir; fa
thr&iacute;. <q>&ampersir; cath fora seilb</q>, ar se, <q>mina marba <ps reg="Edwin"><fn>Eduni</fn></ps></q>.
Roraid
<ps><fn>Reduald</fn></ps> co mairfed <ps reg="Edwin"><fn>Eduni</fn></ps>. Adchuala cara do <ps reg="Edwin"><fn>&Eacute;duni</fn></ps>
&ampersir; roraid ris: <q>Tanac</q>, ar se, <q>dot breith d&uacute; na coemsat a
ndis ni duit .i. <ps><fn>Edilfrid</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Reduald</fn></ps></q>. Atbert <ps reg="Edwin"><fn>Eduni</fn></ps>. <q>Noco
chumcaimse. Rodl&uacute;thus mo s&iacute;th &ampersir; in r&iacute;.</q>
Doch&oacute;id uad
a chara &ampersir; roboi (.i. <ps reg="Edwin"><fn>Eduni</fn></ps>) i ndorus na palaiti co toirrsech
&ampersir; co dubach na suidhi for carraicc &ampersir; ni &fdot;itir
cid dogn&iacute;d.</p>
<p>Atchondairc duine alaind anaichnidh chuca &ampersir; roraid
ris, <q>Cid ar a &fdot;uile sund at &oacute;enur</q>, or se, <q>&ampersir;

c&aacute;ch na
chotlud? Dia ngaba mh'&fdot;orcetul sa</q>, ar se, <q>notuaslaicfind
ona dubaib &ampersir; on tsnim fil ort, &ampersir; noaslaicfind for
ind r&iacute;g
na dernai olc fritt, &ampersir; biat r&iacute; do <sic corr="chen&iacute;uil" resp="OJB">cheniul</sic> fein</q>.
Roraidsom:
<q>Dianomsoera ar na cuimgib si, dogen sa a n-apraidh-se.</q>
Dorat an duine sin fo cetoir a boiss for a chend &ampersir; roraid:
<q>Is e seo in comardha, &ampersir; tabair dot aire &ampersir; comaill
do
brethir in tan sin, &ampersir; dena in forcetal atchluinfe ind inbaid
sin</q>, &ampersir; dochoid uad iardain.</p>
<p>Tanic a chara chuca &ampersir; roraid, <q>Ba cobsaid. <sic corr="rocumscaiged" resp="OJB">Rocumscaided</sic>
cride in r&iacute;g; n&iacute; l&eacute;ic ind rigan olc fritt</q>.</p>
<p>Rofecht in cath <mls n="92a2" unit="folio"/> &ampersir; dor <gap extent=" 2-3 words"/> and &ampersir; rogab
<ps reg="Edwin"><fn>&Eacute;duni</fn></ps> ind r&iacute;ge.</p>
<p>Inn-araile l&oacute; tra t&aacute;nic in fer De <ps><fn>Paul&iacute;n</fn></ps> co
h-<ps reg="Edwin"><fn>&Eacute;duni</fn></ps> &ampersir;
dorat a laim fora mullach &ampersir; roraid: <q>In tuc in comardha
sa?</q> ar se. Dorochair &ampersir; se crithnaigthe fo chosaib in
cl&eacute;irig, &ampersir; rochreit &ampersir; robaisted , &ampersir; rofaid sacartu &ampersir; miledu
do discailiud na n-&iacute;dal robatar hi <pn>Cair</pn> &ampersir; robaisted i ll&oacute;<pb n="75"/>

na casc i n-eclais <ps><fn>Petair</fn></ps>, &ampersir; dorat sosad eps<ex resp="OJB">cuip</ex> do
<ps><fn>Paul&iacute;n</fn></ps>
isin eclais sin .i. eclais chl&aacute;raigh, &ampersir; dorigne tempul
mor
and iartain do chlochaib. Atracht ireis &ampersir; creitem co mmor
hi <on>Nordanimborum</on> &ampersir; hicond r&iacute;g , coro herail cid
creitem
for <ps><fn>Erbuald</fn></ps> for r&iacute;g <pn>Saxan</pn> funedach. Ropritchastar <ps><fn>Paul&iacute;n</fn></ps>
do chennath<ex resp="OJB">aig</ex> <pn reg="Lindisfarne?">Lindifi</pn> den taeb andes do <pn>Umbra</pn>, &ampersir; rochreit
<ps><fn>Blaica</fn></ps> airr&iacute; na cathrach <pn reg="Lindocolina Lincoln">Linndocol&iacute;nae</pn>. Noimtheiged
oenben <pn>Inis Bretan</pn> ind inbaid sin ar met in t&sdot;&iacute;de.</p>
<p><ps><fn>Honorius</fn></ps> papa ind inbaid sin tar eis <ps reg="Bonifatius"><fn>Bonifait</fn></ps> &ampersir; tuctha
epistle uad do nertad hirse <ps reg="Edwin"><fn>&Eacute;dune</fn></ps>. Atbath an t-uasalepscop
<ps><fn>Iustus</fn></ps>. Rogab <ps><fn>Honorius</fn></ps> na hinad an <ex resp="OJB">c&oacute;ic</ex>edh epscop ecailsi
<pn reg="Dover?">Doruuernensis</pn> .i. <ps><fn>August&iacute;n</fn></ps>, <ps><fn>Lurint</fn></ps>, <ps reg="Mellitus"><fn>Millitus</fn></ps>, <ps><fn>Iustus</fn></ps>, <ps><fn>Honorius</fn></ps>.
<ps><fn>Paul&iacute;n</fn></ps> roordnestar <ps><fn>Honorius</fn></ps> in <pn reg="Lindocolina Lincoln">Lindocol&iacute;no</pn>, &ampersir;
doch&oacute;id co
<pn>Roimh</pn> &ampersir; dorat <ps><fn>Honorius</fn></ps> in papa <frn lang="la">pallium</frn> do, &ampersir; rochind
in papa cipe tan atbalad epscop <pn reg="Dover?">Doruu<ex resp="OJB">er</ex>nensis</pn> epscop
<pn>Caire</pn> do hordned neich na inad, &ampersir; in fer aile masech,
ar na rosc&iacute;thaigther tria rea fata na talman co r-<pn>Roim</pn>.
Ro&fdot;&aacute;idhestar da<ex resp="OJB">no</ex> <ps><fn>Honorius</fn></ps> epistle co <on>G&oacute;edhelo</on> do
cheilebradh
na casc .i. co manchaib <pn reg="Iona">Ia</pn> .i. co <ps><fn>Baetan</fn></ps> co <ps><fn>Cronan</fn></ps>
co <ps><fn>Colman</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Lasrian</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Scellan</fn></ps>.</p>
<p>Dorochair tra <ps reg="Edwin"><fn>&Eacute;dune</fn></ps> la h-<ps><fn>Edball</fn></ps> r&iacute; <pn>Bretan</pn>, &ampersir;
re <ps><fn>Penta</fn></ps>
rex <on>Mercior<sup resp="OJB">um</sup></on> .i. ri <pn>Castra</pn>.</p>
<p><mls n="92b1" unit="folio"/><frn lang="la">Anno dominicae incarnationis</frn> .dcxxxiii. Ara
mora hi <on>Sax<ex resp="OJB">naib</ex></on> tuas<ex resp="OJB">cirt</ex> tar a heis. Ond anbthine sein
ruc <ps><fn>Paul&iacute;nus</fn></ps> <ps><fn>Edilbercta</fn></ps> i lluing co <pn>Cantia</pn> &ampersir;
rohairimed
co honorach o <ps><fn>Hetball</fn></ps> &ampersir; o <ps><fn>Honorio</fn></ps> episcopo, &ampersir; doratsat
lestra imda oir &ampersir; argait do <sic corr="thimthirecht" resp="OJB">thimthirech</sic> altore De, cros
&oacute;ir &ampersir; <ps reg="Edwin"><fn>&Eacute;tune</fn></ps> &ampersir; in cailech. Hitat innosa
in <pn>Cantia</pn>. Isin<pb n="76"/>

inbaid si robaded <ps><fn>Romanus</fn></ps> erchonsol ecailsi <pn>Hirofensis</pn>
for <pn>muir Et&aacute;lda</pn>. Is don eclais sin rohordaig <ps><fn>Paul&iacute;n</fn></ps> in
<frn lang="la">pallium</frn> tucc ab <ps><fn><sup resp="OJB">Hon</sup>orio</fn></ps>. <ps><fn>Iacob</fn></ps> <ex abbr="h with stroke beside" resp="OJB">immorro</ex> deochon <ps><fn>Paul&iacute;n</fn></ps>
fer eclastacda &ampersir; fer noeb &ampersir; sui chantairechta hi
<pn>Cair</pn> re
ciana.</p>
</div0>
</body>
</text>
</TEI.2>
