%ISOlat1; %ISOlat2; %ISOnum; %ISOpub; %ISOdia; ]> A Latin Dialogue of the Body and the Soul An electronic edition Robert Grosseteste [?] Georges Dottin Electronic edition compiled by Benjamin Hazard University College, Cork The Higher Education Authority via the LDT Project Second draft. 2730 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
2004 2010 CELT online at University College, Cork, Ireland. L207005

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript Source Paris, Bibliothèque Nationale de France, fonds latin 10636. Editions G. von Karajan, Frühlingsgabe für Freunde älterer Literatur, Wien 1839, 85. (Based on a Manuscript in Vienna.) Thomas Wright, Latin poems commonly attributed to Walter Mapes, London 1841, 95-106. Reprinted Hildesheim (Olms) 1968. (De contentione anime et corporis Secundum quod quidam heremita francigena Philibertus nomine filius regalis vidit in spiritu). The first 75 stanzas are edited on pp. 95-106; the following 9 stanzas on pp. 149-50, line 36. Edelestand du Méril, Poésies populaires latines antérieures au douzième siècle, Paris 1843, 217-230. Secondary literature The attribution to Robert Grosseteste (ca. 1170-1253) is not undisputed. A website dedicated to his Latin works, with extensive source material, is available at http://www.grosseteste.com Henri Gaidoz, Le débat du corps et de l'âme en Irlande, Revue Celtique 10 (1889) 463-70. The edition used in the digital edition Georges Dottin Une version irlandaise du Dialogue du Corps et l'Ame (attribué a Robert Grosseteste) Revue Celtique 23 Paris F. Vieweg 1902 8–39

CELT: Corpus of Electronic Texts

The present text represents pages 8–39 of the published edition. Variant readings are omitted.

Text has been proof-read twice.

The electronic text represents the edited text.

Direct speech is not tagged.

In line with CELT practice, when a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, the break is marked after the completion of hyphenated word and punctuation mark.

div0=the dialogue; div1=the section; page-breaks are marked pb n="".

Personal names or place-names describing cultural or social roles are not tagged.

 Possibly by Robert Grosseteste. c.900-1100 The text is in Latin. 2010-04-26 Beatrix Färber ed. Conversion script run; header updated; file parsed. 2008-10-19 Beatrix Färber ed. File validated, keywords added. 2008-07-21 Beatrix Färber ed. Value of div0 "type" attribute modified, 'creation' tags inserted, content of 'langUsage' revised; minor modifications made to header. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:17:39+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 2004-10-27 Beatrix Färber ed. File proofed (2); header modified; file re-parsed; HTML file created. 2004-10-20 Benjamin Hazard ed. File proofed (1); header and bibliography inserted from companion file; structural and content markup applied; file parsed. 2004-10-04 Benjamin Hazard data capture Text captured by scanning. MS de Paris, Bibl. Nationale, f. l. 10636 Hic auctor prosequitur propositum suum.

Noctis sub silentio tempore brumali dedi me quodammodo sompno spiritali corpus carens video spiritu vitali de quo modo visio fit sub forma tali. Dormitando paululum vigilando fessus ecce quidam spiritus nouiter egressus de predicto corpore, vitiis oppressus qui carnis cum gemitu deplangit excessus.

Hic Anima loquitur Corpori.

Juxta corpus spiritus stetit et plorauit et hiis verbis acriter carnem increpauit: 'O caro miserrima quis te sic prostrauit quam mundus tam subito pridie ditauit. Nonne tibi pridie mundus subdebatur nonne te prouincia tota uerebatur? quo nunc est familia que te sequebatur cauda tua florida iam nunc amputatur. Non es nunc in turribus de petris quadratis sed nec in palatio magne largitatis iaces nunc in feretro parue quantitatis, reponenda tumulo que minor est satis. Quid tibi palacia prosunt atque edes vix tuus iam tumulus capit septem pedes quemquam falsum iudicans ammodo non ledes est pro te nunc misera in inferno sedes. Ego que tam nobilis fueram creata ad similitudinem domini formata et ab omni crimine baptismo purgata iterum criminibus sum coinquinata. Tu caro miserrima mecum es dampnata si scires supplicia nobis preparata vere posses dicere: heu quod fui nata! utinam ex utero fuissem translata. Nec est mirum fateor quia dum vixisti quicquam boni facere non me permisisti sed ad rea scelera multum me traxisti unde semper erimus in dolore tristi. In penis miserrimis sum et semper ero omnes lingue seculi non dicerent pro vero unam penam minimam quam infelix fero et habere (?) veniam amplius non spero. Ubi sunt nunc predia que tu congregasti excelsa palatia, turres quas fundasti gemme, torques, anuli quo vane portasti et nummorum copia quam nimis amasti. Quo sunt lectisternia maximi decoris vestis mutatoria varii coloris species aromatum optimi saporis vasaque argentea niuei candoris? Non sunt queque volucres caro uel ferina non murene nobiles nec electa vina nam cignis et gruibus redolet coquina es nunc esca vermium, hec est vis diuina. talis peccatoribus imminet ruina. Tua domus qualiter modo tibi placet (?) eius grauis summitas super te nunc iacet iam clauduntur oculi, tua lingua tacet nullum membrum superest quod iam lucro vacet. Quicquid dudum vario congregasti more fraude, dolo, fenore, metu, uel rigore longaque per tempora cum magno labore a te totum rapuit sors unius hore. Non circumdas modo amicorum choris cum per mortem cecidit flos tui decoris rumpitur et vinculum cuiuslibet amoris tue iam tristicia cessauit vxoris. In tuis parentibus ammodo non speres quia ipsis remanet que tu possideres et thesauri copia pro qua penas feres mortem tuam breuiter iam deplangit heres. Non credo quod mulier tua siue nati darent quinque iugera terre siue prati ut nos hic de medio qua sumus sublati a penis redimerent quas debemus pati. O caro miserrima quid es modo puta neque mundi gloria fallax et versuta repleta doloribus intusque polluta et veneno demonum nequiter imbuta. Preciosis vestibus non es nunc induta tuum valet pallium vix duo minuta paruo lintheamine iaces involuta modo tibi pauperes non ferunt tributa. Et licet non sentias nunc tormenta dura scito quod suppliciis non es caritura nam testantur etiam scripturarum iura quod tormenta postmodum mecum es passura. Quia pater pauperum non eras, sed predo te rodunt in tumulo vermes et putredo tecum diu nequeo stare, iam recedo nescis ad oppositum respondere, credo.

Responsio corporis ad animam.

Postquam tandem spiritus talia dixisset corpus caput erigit quasi reuixisset postquam vero gemitus multos emisisset secum quis interrogat locutus fuisset: Esne meus spiritus qui sic loquebaris non sunt vera penitus ea que causaris iam probabo plenius argumentis claris quod si quedam vera sint, in multis nugaris. Feci te multocies, fateor, errare a bonis operibus sepe declinare sed si cara faciat animam peccare culpa tangit animam; audi causam quare. Mundus et demonium fedus pepigere et carnem miserrimam secum coniunxere quam si rigor anime cesset cohercere in peccati puteum cadunt ambo vere. Sed ut iam dixeras deus te creavit et bonam ac nobilem sensu te ditauit et ad suam speciem pariter formauit ut ancilla fierem tibi me donauit. Ergo si tu domina creata fuisti et dabatur ratio per quam debuisti nos in mundo regere, cur michi fauisti in rebus illicitis et non restitisti (?). Non caro sed ultima tenetur culpari que secum sit domina sinit ancillari nam caro per spiritum debet edomari fame siti verbere si vvlt dominari. Caro sine spiritu nichil operatur cuius amminiculo viuens vegetatur caro que per spiritum semper suspendatur per mundi blandicias mox infatuatur. Caro que corrumpitur per se malum nescit caro sine spiritu nichil ignotescit id quod iubes exequor tibi culpa crescit caro sine spiritu mortua quiescit. Si uoluntas spiritus in opus ducatur per carnem pedissequam caro quid culpatur culpa tangit animam per quam imperatur id quod caro fragilis viuens operatur. Tu quidem grauius peccasti, michi crede carnis sequens libitum fragilis et fede rodunt mea latera vermes in hac ede iam nil loquor amplius, anima, recede.

Anima iterum loquitur corpori.

Adhuc dixit anima: tecum volo stare et tua si potero dicta reuocare ut quid michi loqueris corpus tam amare volens michi penitus culpam imputare. Tu caro miserrima que viuens fuisti stulta vana friuola a quo didicisti verba tam asperrima que iam protulisti attamen in pluribus recte respondisti. Istud esset consonum scio veritati obesse debueram tue voluntati sed tua fragilitas prona voluptati nugis mundi dedita noluit hec pati. Quando te volueram caro castigare siti fame verbere vigilie domare mox te mundi vanitas cepit refrenare quando me deceperas fraude tam suave credis quod deliqueram(?) pena magis grave. Si mundi delicias dolos machinantis despexisses fatuos sed et incantantis demonis astucias et celo tonantis adhesisses monitis essemus cum sanctis. Sed cum tibi pridie mundi fraus arrisit et vitam diutinam firmiter permisit mori non putaueras sed mors te elisit quando de palacio ad tumulum te misit. Hominum fallacia mundus habet morem quos magis amplectitur quibus dat honorem illos fallit cicius per necis rigorem et dat post delicias vermes et fetorem. Qui tibi dum vixeras amici fuere iacentem in tumulo nolunt te videre. corpus hoc intelligens cepit quasi flere et verbis humilibus ita respondere.

Corpus ad animam.

Qvi viuendo potui multis imperare aurum gemme predia nummos congregare castella construere, gentes iudicare putasne crediderim tumulum intrare. Optime nunc video et est michi clarum quod nec auri dominus nec diuiciarum nec vis nec potentia non gemine preclarum mortis possunt fugere stimulum amarum. Ambo quidem possumus a Christo culpari et culpamur fateor, sed non culpa pari tibi culpa grauior debet imputari multis rationibus possam hoc probari. A sensato quolibet hoc non ignoratur iura clamant pariter et sic hoc testantur ut cui plus ceteris virtutes donantur ab eo volt ratio ut plus exigantur. Vitam et memoriam sed et intellectum tibi dedit dominus sensumque perfectum quibus tu compescere deberes affectum prauum, et dirigere quod non erat rectum. Postquam tot virtutibus ornata fuisti et tu michi fatua prona te dedisti meisque blandiciis minus restitisti satis liquet omnibus quod plus deliquisti. Corpus adhuc loquitur corde cum amaro et iam michi patens est argumento claro exeunte spiritu a carne quid est caro mouet se ve postea cito siue raro. Videtne vel loquitur hoc est tibi clarum spiritus viuificat, caro prodest parum si haberet anima deum suum carum nunquam caro vinceret vires animarum. Si deum dum vixeras amasses perfecte et si causas pauperum iudicasses recte nec prauorum hominum habuisses secte non me mundi vanitas decepisset nec te. Qui viuebam splendide sericis amicta ore sepe proferens verba maledicta putredo cum vermibus et hec domus stricta quibus post delicias mundi sum addicta. Nam scio preterea quod sum surrectura. in die nouissima tecumque passura penas in perpetuum, heu mors plus quam dura mors interminabilis et fine caritura.

Anima ad corpus.

Adhuc clamat anima uoce cum obscura heu quod vmquam fueram in rerum natura! cur permisit dominus quod sim creatura cum posita fuerim esse peritura. O felix condicio pecorum brutorum cadunt cum corporibus spiritus eorum nec post mortem subeunt loca tormentorum talis esset utinam finis impiorum.

 Corpus loquitur interrogando.

Corpus post hec loquitur anime tam tristi si tu apud inferos, anima, fuisti dic mihi te deprecor quid ibi vidisti si qua spes miseris de dulcore Christi. Quid ibi nobilibus paratur personis qui prius dum vixerant sedebant in thronis si sit illis aliqua spes redemptionis pro nummis siue prediis ceterisque donis.

 Responsio anime ad corpus.

Corpus tua questio caret ratione cum inferne subeunt dampnate persone non est spes ulterius de redemptione non pro elemosinis nec oratione. Si tota fidelium pietas oraret si mundus pecuniam totam suam daret si tota religio ieiuniis vacaret in inferno positum nunquam liberaret. Non daret dyabolus ferus et effrenis vnam vinctam animam in suis cathenis pro tocius seculi prediis terrenis nec quemquam sineret quod careret penis. Adhoc quod interrogas quid ibi paratur personis nobilibus hoc pro lege datur quod cum quis in seculo magis exaltatur tanto cadit grauius si transgrediatur. Diues ergo moriens si forte dampnatur grauibus pre ceteris penis implicatur nam qui in deliciis plus quam delectatur tanta pena grauior sibi deputatur.

 De turpitudine demonum.

Postquam tales anima miserat merores ecce quatuor demones pice nigriores quos vere describere possent scriptores nec mundi depingere tocius pictores. Ferreos in manibus baculos ferentes ignemque sulphureum per os emittentes similes ligonibus sunt eorum dentes visi sunt ex naribus prodire serpentes. Aures habent patulas veneno fluentes in eorum frontibus cornua gerentes per extrema cornuum venenum fundentes digitorum ungulas ut aprorum dentes.

 Hic demones capiunt animam.

Demones cum fiscinulis animam ceperunt quam secum ad inferos gementem traxerunt multi vero demones sibi occurerunt qui vice tripudii dentibus striderunt et de tali socio gaudium fecerunt. Quidam cum corrigiis ipsam perstrinxerunt quidam plumbum feruidum in eam fuderunt, quidam fimum stercorum in os proiecerunt quidam suis dentibus ipsam corroserunt. Adhuc dicunt demones fere fatigati hi qui nobis seruiunt sic sunt honorati potes modo dicere sicut buffo crati nam debes in centuplo duriora pati.

 Anima suspirando clamat ad deum

Post hec tandem anima gemens suspirauit et voce qua poterat trista murmurauit quando vero inferi portas subintrauit plorans clamabat: fili Ihesu Dauit!

 Demones responderunt anime.

Conclamantes demones responderunt ei tarde nimis inuocas nomen tui dei parum prodest ammodo miserere mei nec est ultra venie spes nec requiei.

 Hic frater euigilauit a visione.

Talia cum videram dormiens expaui et extra me positus vere vigilaui mox expansis manibus ad deum clamaui orans ut me protegat a tam pena graui. Mundumque cum friuolis suis condempnaui aurum gemmas predia nichil reputavi rebus transitoriis abrenunciaui et me Christi manibus totum commendaui.