<!DOCTYPE TEI.2 PUBLIC "-//TEI P3//DTD Main Document Type 1994-05//EN" 
[<!ENTITY % TEI.extensions.dtd PUBLIC "-//CELT//DTD Extensions to the TEI//EN">

<!ENTITY % TEI.corpus    'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.prose    'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.transcr   'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.textcrit   'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.names.dates  'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.linking   'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.figures   'INCLUDE'>

<!ENTITY % ISOlat1 public "ISO 8879:1986//ENTITIES Added Latin 1//EN">
<!ENTITY % ISOlat2 public "ISO 8879:1986//ENTITIES Added Latin 2//EN">
<!ENTITY % ISOnum public "ISO 8879:1986//ENTITIES Numeric and Special Graphic//EN">
<!ENTITY % ISOpub public "ISO 8879:1986//ENTITIES Publishing//EN">
<!ENTITY % ISOdia public "ISO 8879:1986//ENTITIES Diacritical Marks//EN">
%ISOlat1; %ISOlat2; %ISOnum; %ISOpub; %ISOdia;

<!ENTITY % TEI.extensions.ent PUBLIC "-//CELT//ENTITIES Extensions to the
TEI//EN">
]>
<TEI.2 id="G600009A">
<teiHeader creator="Beatrix F&auml;rber" status="update" date.created="2006-08-01" date.updated="2011-09-03">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title type="uniform">Regimen na Sl&aacute;inte</title>
<title type="original" lang="la">Regimen Sanitatis Magnini Mediolanensis</title>
<title type="gmd">An electronic edition</title>
<editor>S&eacute;amus &Oacute; Ceithearnaigh</editor>
<respStmt>
<resp>Electronic edition compiled by</resp>
<name>Beatrix F&auml;rber and Ruth Murphy</name>
</respStmt>
<respStmt>
<resp>Proof corrections by</resp>
<name>M&iacute;che&aacute;l &Oacute; Geallabh&aacute;in and Benjamin Hazard</name>
</respStmt>
<funder>University College, Cork</funder>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition n="1">First draft, revised and corrected.</edition>
</editionStmt>
<extent><measure type="words">35,000</measure></extent>
<publicationStmt>
<publisher>CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork</publisher>
<address>
<addrLine>College Road, Cork, Ireland&mdash;http://www.ucc.ie/celt</addrLine>
</address>
<date>2009</date>
<distributor>CELT online at University College, Cork, Ireland.</distributor>
<idno type="celt">G600009A</idno>
<availability status="restricted">
<p>Available with prior consent of the CELT project for purposes of academic research and teaching only.</p>
<p>Copyright for this edition lies with the estate of James Carney. The electronic version has been made available by kind permission of the copyright holder.</p>
</availability>
</publicationStmt>
<sourceDesc>
<listBibl>
<head>MS sources for Irish translations of 'Regimen na Sl&aacute;inte'</head>
<bibl n="1" id="P">Dublin, Royal Irish Academy, MS 24 P 26; 486 pages; the text is on pp 353&ndash;486, dated 1469. 'With the exception of pp. 470&ndash;482, and occasional short passages, there appears to be only one hand &mdash; that of <name type="person:scribe">Donnchad &oacute;g &Oacute; h&Iacute;ceadha</name> &mdash; in the textual portion of the book.' (&Oacute; Ceithearnaigh, 'Regimen' p xxv). <emph>Digital images of this manuscript are available on the ISOS Project, Dublin Institute for Advanced Studies, see: http://www.dias.ie/isos/.</emph></bibl>
<bibl n="2" id="Q">Dublin, Royal Irish Academy, MS 12 Q 4 (a 19th-century transcript of H).</bibl>
<bibl n="3" id="H">Dubiln, Trinity College Library, MS H 2 13; 222 pages, written in double columns; the text is on pp 126-186. On p. 121b, a note dates the MS to 'anno domini 1486' and a colophon follows, however from this the name of the scribe has been erased.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Printed sources for Latin text</head>
<bibl n="1" id="J">Regimen sanitatis magnini mediolanensis medici famosissimi attrebacensi episcopo directum. ... printed in Paris by Felix Baligault for Claude Jaumar and Thomas Julian; undated 'but treated by bibliophiles an an incunabulum and given the approximate date 1500; vide Brunet, Manuel du Libraire' (&Oacute; Ceithearnaigh 'Regimen' p xii).</bibl>
<bibl n="2" id ="T">Regimen Sanitatis Arnaldi de Villa nova quem Magninus Mediolanensis sibi appropriauit addendo et immutando nonulla. [in the collected works of Arnaldus de Villanova, edited and annotated by Nicholas Taurellus, printed at Basle, 1585.]</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Selected secondary literature</head>
<bibl n="1">Carl Gottlob K&uuml;hn, Claudii Galenii opera omnia, (Lipsiae [Leipzig] 1821&ndash;33; repr. Hildesheim: Olms 1985).</bibl>
<bibl n="2">Oswald Cockayne (ed. &amp; trans.), Leechdoms, wortcunning and starcraft of early England; being a collection of documents, for the most part never before printed, illustrating the history of science in this country before the Norman Conquest. 3 vols. (Rerum Britannicarum Medii Aevi Scriptores, 35). 1864&ndash;1866.</bibl>
<bibl n="3">James J. Walsh, Medieval medicine. London: Black 1920.</bibl>
<bibl n="4">John D. Comrie, History of Scottish medicine, London, Published for the Wellcome historical medical museum by Bailli&egrave;re, Tindall &amp; Cox 1932.</bibl>
<bibl n="5">Lynn Thorndike,  'A mediaeval sauce-book', Speculum 9 (1934) 183&ndash;190.</bibl>
<bibl n="6">Erich Sch&ouml;ner, Das Viererschema in der antiken Humoralpathologie (Wiesbaden 1964).</bibl>
<bibl n="7">Francis Shaw, S. J., 'Irish medical men and philosophers', in: Seven Centuries of Irish Learning, 1000&ndash;1700, ed. by Brian &Oacute; Cu&iacute;v (Cork: Mercier Press 1971) 94.</bibl>
<bibl n="8">Vivian Nutton, 'The chronology of Galen's early career', Classical Quarterly 23 (1973) 158&ndash;171.</bibl>
<bibl n="9">Owsei Temkin, Galenism. Rise and Decline of a Medical Philosophy (Ithaca/London 1973).</bibl>
<bibl n="10">Edward Grant (ed.), A source book in medieval science. (Cambridge, Massachussetts: Harvard University Press 1974).</bibl>
<bibl n="11">Nessa N&iacute; Sh&eacute;aghda, 'Translations and Adaptations in Irish' (Statutory Lecture 1984, School of Celtic Studies), (Dublin: Institute for Advanced Studies 1984).</bibl>
<bibl n="12">Terence Scully, 'The "Opusculum de saporibus" of Magninus Mediolanensis', Medium Aevum 54 (1985) 178&ndash;207.</bibl>
<bibl n="13">Peter Brain, Galen on bloodletting: A study of the origins, development and validity of his opinions, with a translation of three works (Cambridge 1986).</bibl>
<bibl n="14">Marilyn Deegan and D. G. Scragg (eds.), Medicine in early medieval England. Centre for Anglo-Saxon Studies, University of Manchester 1989.</bibl>
<bibl n="15">Nancy G. Siraisi, Medieval and Early Renaissance Medicine. (London: Univ. of Chicago Press 1990).</bibl>
<bibl n="16">Aoibheann Nic Dhonnchadha, 'Irish medical manuscripts', Irish Pharmacy Journal 69/5 (May 1991) 201&ndash;2.</bibl>
<bibl n="17">Fridolf Kudlien and Richard J. Durling (edd), Galen's Method of Healing. Proceedings of the 1982 Galen Symposium (Studies in Ancient Medicine 1) (Leiden: Brill 1991).</bibl>
<bibl n="18">Sheila Campbell, Bert Hall, David Klausner (eds.), Health, disease and healing in medieval culture. (London: Macmillan 1992).</bibl>
<bibl n="19">P. N. Singer, Galen. Selected Works. Translated with an introduction and commentary. (Oxford: Oxford University Press 1997).</bibl>
<bibl n="20">Margaret R. Schleissner (ed.), Manuscript sources of medieval medicine: a book of essays. (New York: Garland 1995).</bibl>
<bibl n="21">Carol Rawcliffe, Medicine &amp; society in later medieval England. [1066&ndash;1485] (Stroud: Alan Sutton Publications 1995).</bibl>
<bibl n="22">Faye Getz, Medicine in the English Middle Ages. (Princeton 1998).</bibl>
<bibl n="23">Mirko D. Grmek (ed.), Western Medical Thought from Antiquity to the Middle Ages. (Cambridge, Massachusetts, 1999).</bibl>
<bibl n="24">Jerry Stannard, Herbs and Herbalism in the Middle Ages and Renaissance; edited by Katherine E. Stannard and Richard Kay. (Aldershot 1999).</bibl>
<bibl n="25">Jerry Stannard, Pristina medicamenta: ancient and medieval botany; edited by Katherine E. Stannard and Richard Kay. (Aldershot 1999).</bibl>
<bibl n="26">D. R. Langslow, Medical Latin in the Roman Empire, (Oxford: Oxford University Press 2000).</bibl>
<bibl n="27">Fergus Kelly, 'Medicine and Early Irish Law', in: J. B. Lyons (ed.), Two thousand years of Irish medicine (Dublin 1999) 15-19. Reprinted in Irish Journal of Medical Science vol. 170 no. 1 (January-March 2001) 73&ndash;76.</bibl>
<bibl n="28">Aoibheann Nic Dhonnchadha, 'Medical writing in Irish', in: J. B. Lyons (ed.), Two thousand years of Irish medicine (Dublin 1999) 21-26. Published also in Irish Journal of Medical Science 169/3 (July-September 2000) 217&ndash;20 (available online at http://www.celt.dias.ie/gaeilge/staff/rcsi1.html).</bibl>
<bibl n="29">Helen M. Dingwall: A History of Scottish Medicine: Themes and Influences. (Edinburgh: Edinburgh University Press 2003).</bibl>
<bibl n="30">Lea T. Olsan, 'Charms and prayers in medieval medical theory and practice', Social History of Medicine, 16/3 (2003). Oxford: Oxford University Press 2003. (A link to this article is available online on http://www3.oup.co.uk/sochis/hdb/Volume_16/Issue_03/).</bibl>
<bibl n="31">Luis Garc&iacute;a Ballester, Roger French, Jon Arrizabalaga and Andrew Cunningham (eds), Practical medicine from Salerno to the black death, Cambridge: CUP 1994.</bibl></listBibl>
<listBibl>
<head>The edition used in the digital edition</head>
<biblFull>
<titleStmt>
<title level="m">Regimen na Sl&aacute;inte (Regimen Sanitatis Magnini Mediolanensis)</title>
<editor id="JCa">S&eacute;amus &Oacute; Ceithearnaigh</editor>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition>First edition</edition>
</editionStmt>
<extent>3 volumes.</extent>
<publicationStmt>
<publisher>Oifig an tSol&aacute;thair [Stationery Office]</publisher>
<pubPlace> Baile &Aacute;tha Cliath [Dublin]</pubPlace>
<date>1942</date>
</publicationStmt>
<seriesStmt>
<title>Leabhair o L&aacute;imhsgr&iacute;bhnibh</title>
<idno type="volume">9</idno>
</seriesStmt>
</biblFull>
</listBibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>CELT: Corpus of Electronic Texts</p>
</projectDesc>
<samplingDecl>
<p>The present text represents pages 1-101 of volume 1: Footnotes are retained and integrated into the apparatus, except where they do not provide substantial information. The Latin text are available in a separate file. The references to the corresponding pages of the Latin text in the Irish translation have been rendered as supplied text <emph>sup resp="JCa" infra 110-111</emph> as there is no one to one correspondance in the structure of the Latin text and Irish translation.</p>
</samplingDecl>
<editorialDecl>
<correction status="medium">
<p>Text has been checked and proofread twice. All corrections and supplied text are tagged. Corrections to the text made by the author from the original text from manuscript P are marked <emph>corr sic resp=""</emph>. The apparatus has been constructed from the variants selected by the editor.</p>
</correction>
<normalization>
<p>The electronic text represents the edited text. Text supplied by the editor is marked <emph>sup resp="JCa"</emph>; and where mentioned in the edition, the source for the supplied text is indicated. The hardcopy uses italics to denote expansions; in the digital text <emph>ex</emph> tags are used instead. As Latin text is printed in italics in the hardcopy, possible expansions used in Latin words remain unmarked.</p>
</normalization>
<quotation>
<p>Quotations from written works are rendered <emph>qt</emph>. Citations are tagged <emph>cit</emph>. This element contains <emph>bibl</emph> and <emph>qt</emph> elements.</p>
</quotation>
<hyphenation>
<p>Soft hyphens are silently removed. Words containing a hard or soft hyphen crossing a page-break have been placed on the line on which they start. Notae augentes -sa, -se, -si have been hyphenated off. Instances of nasalisation have been hyphenated off.</p>
</hyphenation>
<segmentation>
<p><emph>div0</emph>=the whole document and the Irish text; <emph>div1</emph>=the part; <emph>div2</emph>=the chapter. Paragraphs are numbered in line with the printed edition, page-breaks are marked <emph>pb n=""</emph>; milestones are marked <emph>mls unit="MS fol." n=""</emph>.</p>
</segmentation>
<interpretation>
<p>Editiorial additions in author's notes, such as 'etc.' are in square brackets. Names of persons are tagged as <emph>name type="person"</emph> and capitalized. The <emph>reg</emph> attribute of the name tag contains a regularized form of the name to facilitate searching. Editorial additions in author's notes, such as 'etc.' are in square brackets. Reference to manuscript foliation appears beside each line of text in the hardcopy. The corresponding milestone has been placed at the start of the line. Line numbering on the odd pages has been brought to the left side of each line.</p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<state gi="div2" freq="1" label="chapter" unit="number">
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<creation>The Latin original was written between 1329 and 1334; the translation c. 1469</creation>
<langUsage> 
<language id="ga">The text and footnotes are in Early Modern Irish.</language>
<language id="en">The introduction is in English.</language>
<language id="la">Some words and phrases are in Latin.</language>
</langUsage>
<handList>
<hand id="H1" hand="main" scribe="Donnchad &oacute;g &Oacute; h&Iacute;ceadha">
<hand id="H2" hand="supplementary" scribe="unknown">
<hand id="H3" hand="supplementary" scribe="unknown">
</handList>
<!--<textClass>
<keywords>
<term>medical</term> 
<term>didactic</term>
<term>prose</term>
<term>medieval</term>
<term>scholarship</term>
<term>adaptation</term>
<term>translation</term>
</keywords>
</textClass>-->
</profileDesc>
<revisionDesc>
<change>
<date>2011-03-09</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Additions to bibliography made.</item> 
</change>
<change>
<date>2009-03-03</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Bibliographical references suggested by Aoibhean Nic Dhonnchadha added.</item>
</change>
<change>
<date>2009-02-02</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>More structural markup added; header modified, XML file parsed; SGML and HTML versions created.</item>
</change>
<change>
<date>2008-05-06</date>
<respStmt>
<name>Ruth Murphy</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>XML header modified; file proofed (2); more structural markup applied.</item>
</change>
<change>
<date>2006-08-01</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>XML header constructed; structural markup begun.</item>
</change>
<change>
<date>2004/2005</date>
<respStmt>
<name id="MOG">M&iacute;che&aacute;l &Oacute; Geallabh&aacute;in</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>First proofing of volumes 1-3 (Irish text).</item>
</change>
<change>
<date>2004</date>
<respStmt>
<name id="BH">Benjamin Hazard</name>
<resp>data capture</resp>
</respStmt>
<item>Volume 1-3 scanned.</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text n="G600009A">
<front>
<pb n="1">
<div type="Praefatio">
<head>Regimen na Sl&amacr;inte</head>

<lb n="1"><mls unit="MS P page" n="353"><p><frn lang="la">In hoc autem opusculo quinque sunt partes prinncipales</frn>, .i. tuic co fuil<ex>id c&umacr;ig</ex> p<ex>h</ex>airteagail p<ex>h</ex>rinncip&amacr;lta annsan obair big so do t<ex>h</ex>innsgnus: an <ex>c&emacr;d</ex>-p<ex>h</ex>airteagal d&imacr;b dona neithib tic roim 
<lb n="5">riaglach<ex>aib</ex> regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i; an <ex>dara</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex> do riaglach<ex>aib</ex> regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur &omacr; na neithib n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>; an <ex>treas</ex> p<ex>air</ex>teagal do riaglach<ex>aib</ex> regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur &omacr; na neith<ex>ib</ex> nach n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>; an <ex>ceathramad</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex> do 
<lb n="10">riaglach<ex>aib</ex> regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur &omacr; na neith<ex>ib</ex> at&amacr; a n-aig<ex>id</ex> na n<ex>&amacr;d&umacr;ire</ex>; an <ex>c&umacr;igead</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex> d'innstruim<ex>in</ex>tib &emacr;igin gn&amacr;th<ex>uig</ex>m<ex>id</ex> a coim&emacr;d na sl<ex>&amacr;int</ex>i.</p>

<p>Et connm<ex>a&imacr;</ex>d an c<ex>&emacr;d</ex>-p<ex>hair</ex>t<ex>eagal</ex> d&imacr;b so d&amacr; 
<lb n="15">c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex>: an c<ex>h&emacr;d</ex>-c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> d'&emacr;igintus regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i; an <ex>dara</ex> c<ex>ai</ex>b<ex>idil</ex> d&amacr; innisin cad is sl<ex>&amacr;int</ex>i ann.</p> 

<p>An <ex>dara</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex> at&amacr;it <ex>seacht</ex> caib<ex>idlea</ex>c<ex>h</ex>a ann: an c<ex>h&emacr;d</ex>-c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> d<ex>&imacr;b</ex> dona riaglach<ex>aib</ex> 
<lb n="20">do-gabur &omacr;n c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> co huil<ex>id</ex>i; an <ex>dara</ex> c<ex>aibidil</ex> dona riaglach<ex>aib</ex> do-gab<ex>ur</ex> &omacr;n &emacr;gosg; an <ex>treas</ex> c<ex>ai</ex>b<ex>idil</ex> dona riaglach<ex>aib</ex> do-gab<ex>ur</ex> &omacr;n a&imacr;s; an <ex>ceathramad</ex> c<ex>ai</ex>b<ex>idil</ex> dona r<ex>iaglachaib</ex><note type="auth" n="1">sic H; i n-easnamh P</note>

<pb n="2">
<sup resp="JCa">infra 106</sup>
do-gab<ex>ur</ex> &omacr;n tuitim n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>; an <ex>c&umacr;igead</ex> caib<ex>idil</ex> 
<lb n="25">dona riaglach<ex>aib</ex> do-gabur &omacr;n aib&imacr;c; an <ex>seisead</ex> c<ex>aibidil</ex> dona riaglach<ex>aib</ex> do-gabur &omacr; &emacr;gsamlacht na mball; an <ex>seachtmad</ex> c<ex>ai</ex>b<ex>idil</ex> do riaglach<ex>aib</ex> d&imacr;sle an &emacr;goisg bannda.</p>

<p>An <ex>treas</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex> at&amacr;it <ex>s&emacr;</ex> caib<ex>idleach</ex>a <ex>fichead</ex> 
<lb n="30">ann: an c<ex>h&emacr;d</ex>-c<ex>haibidil</ex> dona riaglach<ex>aib</ex> do-gabur do leith na nd&umacr;l teagmus co f<ex>uir</ex>imeall<ex>ach</ex> don c<ex>hor</ex>p daena; an <ex>dara</ex> c<ex>aibidil</ex> do t<ex>h</ex>shaet<ex>h</ex>ur; an <ex>treas</ex> c<ex>aibidil</ex> don c<ex>h</ex>oimilt; an <ex>ceathramad</ex> c<ex>aibidil</ex> don f<ex>h</ex>ot<ex>h</ex>ragad; an <ex>c&umacr;igead</ex> c<ex>aibidil</ex> don 
<lb n="35">c<ex>h</ex>oimriachtain; an <ex>seisead</ex> c<ex>aibidil</ex> do na neithib ithtear &ampersir; ibt<ex>h</ex>ear co gener&amacr;lta; an <ex>seachtmad</ex> c<ex>aibidil</ex> don c<ex>h</ex>odl<ex>ad</ex> &ampersir; don n<ex>eam</ex>-c<ex>h</ex>odl<ex>ad</ex>; an <ex>t-ochtmad</ex> c<ex>aibidil</ex> d'aic<ex>&imacr;d</ex>ib na hanma; an <ex>naemad</ex> c<ex>aibidil</ex> do <ex>cheath</ex>ra<note type="auth" n="2">ls. 4 &ampersir; n &oacute;s a chionn.</note> haimsearaib na bl<ex>iadn</ex>a; an 
<lb n="40"><ex>deachmad</ex> c<ex>aibidil</ex> dona gr&amacr;naib d&amacr; nd&emacr;ntur in t-ar&amacr;n; an <ex>t-aenmad</ex> c<ex>aibidil d&emacr;g</ex> dona pot<ex>&amacr;it</ex>sib; an <ex>dara</ex> c<ex>aibidil d&emacr;g</ex> dona tort<ex>h</ex>uib; an <ex>treas</ex> c<ex>aibidil d&emacr;g</ex> dona prais<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>aib; an <ex>ceathramad</ex> c<ex>aibidil d&emacr;g</ex> dona pr&emacr;muib; an <ex>c&umacr;igead caibidil</ex> 
<lb n="45"><ex>d&emacr;g</ex> don f<ex>h</ex>ungus; an <ex>seisead</ex> c<ex>aibidil d&emacr;g</ex> do t<ex>h</ex>rufulus; an <ex>seachtmad</ex> c<ex>aibidil d&emacr;g</ex> dona fe&omacr;lannuib; an <ex>t-ochtmad</ex> c<ex>aibidil d&emacr;g</ex> dona hiasguib; an <ex>naemad</ex> c<ex>aibidil d&emacr;g</ex> do na<note type="auth" n="3">sic an d&aacute; ls</note> himurcach<ex>aib</ex> na n-ainm<ex>in</ex>tid; an <ex>ficheadmad</ex> c<ex>aibidil</ex> dona blasaib; 
<lb n="50">an <ex>t-aenmad</ex> c<ex>aibidil fichead</ex> dona deoch<ex>aib</ex>; an <ex>dara</ex> c<ex>aibidil fichead</ex> dona h&emacr;d<ex>aig</ex>hib; an <ex>treas</ex>

<pb n="3">
<sup resp="JCa">infra 107</sup>
c<ex>aibidil fichead</ex> don droing l&emacr;rb &amacr;il beith 'na mbeath<ex>aid</ex> co fada; an <ex>ceathramad</ex> c<ex>aibidil</ex><note type="auth" n="4">sic H; i n-easnamh P</note> <ex>fichead</ex> do l<sup resp="JCa">u</sup><ex>cht</ex> an tsiubail; an <ex>c&umacr;igead</ex> c<ex>aibidil</ex> 
<lb n="55"><ex>f&imacr;chead</ex> do lucht tsibail in mara; an <ex>seisead</ex> c<ex>aibidil fichead</ex> dona comtshuig<ex>igth</ex>ib &ampersir; d&amacr; ngn&amacr;th<ex>ugad</ex>.</p>

<p>An <ex>ceathramad</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex> at&amacr;it <ex>c&umacr;ig</ex> caib<ex>idleach</ex>a ann: an c<ex>h&emacr;d</ex>-c<ex>haibidil</ex> d<ex>&imacr;</ex>b don droing at&amacr; ull<ex>am</ex> c<ex>hu</ex>m tuitme a n-easl<ex>&amacr;int</ex>i; an <ex>dara</ex> c<ex>aibidil</ex> dona 
<lb n="60">neithib c<ex>h</ex>oim&emacr;dus &omacr;n p<ex>h</ex>l&amacr;id sinn; an <ex>treas</ex> c<ex>aibidil</ex> dona neith<ex>ib</ex>h c<ex>h</ex>oim&emacr;dus &omacr;n n<ex>eim</ex> sinn; an <ex>ceathramad</ex> c<ex>aibidil</ex> don droing b&imacr;s ag &emacr;irgi a heasl<ex>&amacr;int</ex>i; an <ex>c&umacr;igead</ex> c<ex>aibidil</ex> don gn&amacr;th<ex>ugad</ex>.</p>

<p>An <ex>c&umacr;igead</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex> at&amacr;it <ex>na&imacr;</ex> c<ex>aibidleach</ex>a 
<lb n="65">ann: an c<ex>h&emacr;d</ex>-c<ex>haibidil</ex> d<ex>&imacr;b</ex> don c<ex>h</ex>uisl<ex>inn</ex>; an <ex>dara</ex> c<ex>aibidil</ex> <corr sic="do" resp="JCa">don</corr><note type="auth" n="5">sic H</note> fh&amacr;sadairc; an <ex>treas</ex> c<ex>aibidil</ex> do shangis sugi; an <ex>ceathramad</ex> c<ex>aibidil</ex> dona poncaib; an <ex>c&umacr;igead</ex> c<ex>aibidil</ex> don l<ex>eigeas</ex> l<ex>agthach</ex>; an <ex>seisead</ex> c<ex>aibidil</ex> don sgeat<ex>h</ex>raig; an <ex>seachtmad</ex> 
<lb n="70">c<ex>aibidil</ex> don c<ex>h</ex>l<ex>ist</ex>eri; an <ex>t-ochtmad</ex> c<ex>aibidil</ex> dona gaeithib meala; an <ex>naemad</ex><note type="auth" n="6">P .10. H .9.</note> c<ex>aibidil</ex> don p<ex>h</ex>isairium.</p></div></front>
<body>

<div0 type="med-tract" lang="ga">

<div1 type="pairtegal" n="1"><head><sup resp="JCa">An c&emacr;d-phairteagal</sup></head> 
<div2 type="caibidil" n="1"><head>An c<ex>h&emacr;d</ex>-c<ex>hai</ex>b<ex>idil</ex>: D'&emacr;igintus regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i</head>

<p><frn lang="la">Quod regimen sanitatis sit nisisarium</frn>,. i. is &emacr;igin duit d&amacr; s<ex>h</ex>lig<ex>id</ex> do beith agad c<ex>hu</ex>m dearbt<ex>h</ex>a.

<pb n="4">
<sup resp="JCa">infra 107-108</sup>
<lb n="75">regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i do beith &emacr;igint<ex>ach</ex>. An c<ex>h&emacr;id</ex>-tsl<ex>ig</ex>i d&imacr;b do-gabur &imacr; &omacr; &emacr;gsamlacht an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p daena. &Omacr;ir at&amacr; c<ex>or</ex>p in duine &emacr;gsam<ex>ail</ex> so-c<ex>h</ex>laec<ex>h</ex>l<ex>uigth</ex>i ar son n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> coim&emacr;dann s&emacr; in comshuig<ex>iugad</ex> fuair s&emacr; &omacr; t<ex>h</ex>osaigib a c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex>.
<lb n="80">&Omacr;ir is &emacr; is adbur d&amacr;r c<ex>or</ex>puib-ne d&amacr; sp<ex>er</ex>ma at&amacr; fl<ex>iuch</ex> silt<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> &ampersir; fuilingt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> co m&omacr;r: &omacr;ir is urusa gn&imacr;m do d&emacr;nam ar an fl<ex>ichideacht</ex>. &Omacr;ir is &omacr;n d&amacr; <mls unit="MS P page" n="354">sp<ex>er</ex>ma sin maill<ex>e r&emacr;</ex> f<ex>uil</ex> m<ex>&imacr;sta</ex> na mn&amacr; geintear na boill &ampersir; na sp<ex>ir</ex>aid &ampersir; an t<ex>eas</ex> r&emacr; n-abur inn&aacute;tus 
<lb n="85">(i. &omacr;n rann is reime &ampersir; is c<ex>or</ex>parda geintear na boill, &ampersir; &omacr;n rann is s&emacr;ime geintear na sp<ex>iraid</ex>) et ar an adbur sin do baram<ex>ail</ex> drong &emacr;igin gurab s&emacr;ime &ampersir; gurab p&omacr;ireamla sp<ex>er</ex>ma an f<ex>hir</ex> n&amacr; sp<ex>er</ex>ma na mn&amacr; <ex>n&omacr;</ex> an f<ex>h</ex>uil. An f<ex>h</ex>uil m<ex>&imacr;sta immorra</ex>, inntaigt<ex>h</ex>ear 
<lb n="90">a sp<ex>ir</ex>aid h&imacr; compr&amacr;idigt<ex>h</ex>ear risin cra<ex>id</ex>i &ampersir; risna ball<ex>aib eile</ex> mur do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear an p<ex>h</ex>r&emacr;m risin ng&emacr;ig, &omacr;ir mur geintear an g&emacr;g as in pr&emacr;im is mur sin t<ex>airr</ex>ngius an cra<ex>id</ex>i &ampersir; na boill <ex>eile</ex> a mbun&amacr;it d&imacr;l<ex>eas</ex> &omacr;n sp<ex>irad</ex> so. Et tr&emacr; mur at&amacr;it adbair ar 
<lb n="95">c<ex>or</ex>p &ampersir; ar mball fuilingt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> go m&omacr;r ar son a l&amacr;ibeamlachta &ampersir; a fl<ex>ichideachta</ex>, &ampersir; sinne ar n-ar ngein<ex>eam</ex>ain a cr&imacr;c<ex>h</ex> d&emacr;iginaid na l&amacr;ibimlachta &ampersir; na fl<ex>ichideacht</ex>a sin, n&imacr; hingnad a r&amacr;d co fuilm<ex>id</ex> fuilingt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> gu m&omacr;r; &omacr;ir n&imacr; f<ex>h</ex>uilm<ex>id</ex> mur at&amacr;it 
<lb n="100">na clocha &ampersir; na mitaill nach &emacr;id<ex>ir</ex> do d&imacr;sga&imacr;l<ex>ead</ex> acht r&emacr; haimsir fada. <ex>Agus</ex> do f<ex>h</ex>oill<ex>sig</ex>m<ex>ur</ex> leath-a-tuas d&imacr;n co fuil<ex>id</ex> ar c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p soc<ex>h</ex>laec<ex>h</ex>l<ex>uigth</ex>i innus gurab urusa le&omacr; tuitim leath-amuidh do

<pb n="5">
<sup resp="JCa">infra 108-109</sup>
t<ex>h</ex>earm<ex>ann</ex>achaib d&imacr;sle na sl<ex>&amacr;int</ex>i: &ampersir; ar an adbur sin 
<lb n="105">rigid a leas an regim<ex>en</ex> &ampersir; an coim&emacr;d d&amacr; ngairt<ex>h</ex>ear regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;inte</ex>.</p>

<p>Et n&imacr; f<ex>h</ex>uil an regim<ex>en</ex> so na sl<ex>&amacr;int</ex>i &emacr;igintaig<note type="auth" n="7">sic an d&aacute; ls., leg. &emacr;gintach?</note> innus co saerfad s&emacr; &omacr; b&amacr;s sinn. Acht at&amacr; se tarbach co sp<ex>eit</ex>sialta ar son d&amacr; s<ex>h</ex>ocomlacht : an c<ex>h&emacr;d</ex>-
<lb n="110">s<ex>h</ex>ocomlacht d<ex>&imacr;b</ex> ar eagla cna&imacr;ti imaurcaidi na fl<ex>ichideacht</ex>a pr&emacr;mamla; an <ex>dara</ex> socam<ex>lacht</ex> d'eacla morg<ex>aid</ex> na l<ex>eann</ex>ann. &Omacr;ir d&amacr; s<ex>each</ex>r&amacr;naidt<ex>h</ex>ear annsa regim<ex>en</ex> f&emacr;dtur a<ex>n</ex> f<ex>h</ex>l<ex>ichideacht</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> sin do c<ex>h</ex>na&imacr;, mur t<ex>h</ex>eagmus a lucht an tshaet<ex>h</ex>air 
<lb n="115">m&omacr;ir &ampersir; do lucht an tr&emacr;igin<ex>uis</ex>. Et f&emacr;tur an t<ex>eas</ex> 
r&emacr; n-abur innatus do m&umacr;ch<ex>ad</ex> mur t<ex>h</ex>eagmus don droing caithius m&omacr;r&amacr;n &ampersir; do-n&imacr; comn<ex>uid</ex>e m&omacr;r. Et f&emacr;tur morg<ex>ad</ex> &ampersir; fiuch<ex>ad</ex> do t<ex>h</ex>eagm&amacr;il isna l<ex>eann</ex>aib mur is follus annsna r&emacr;daib rannc<ex>h</ex>uid<ex>i</ex>dius 
<lb n="120">r&emacr; t<ex>eas</ex> eachtrannach &ampersir; r&emacr; fl<ex>ichideacht</ex> aic<ex>&imacr;d</ex>ig deathmair, &omacr;ir at&amacr;it na neit<ex>h</ex>e so imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> c<ex>hu</ex>m morg<ex>aid</ex> &ampersir; c<ex>hu</ex>m fiuch<ex>tha</ex> do gab<ex>&amacr;il</ex> c<ex>h</ex>ucu; &ampersir; foillse&omacr;chm<ex>aid</ex> sin n&imacr; as fearr annsa p<ex>ro</ex>ces. Et is mur so as follus an c<ex>h&emacr;id</ex>-tshligi do beith tarbac<ex>h</ex> 
<lb n="125">do leanmuin luirg regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i.</p>

<p>An <ex>dara</ex> sligi d'f<ex>h</ex>oill<ex>siugad</ex> na neith<ex>ead</ex> do-gabur &omacr; &emacr;gsamlacht na neith<ex>ead</ex> n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>, &omacr;ir ni f<ex>h</ex>uil<ex>id</ex> &emacr;igint<ex>a</ex>c<ex>h</ex> d&amacr;r c<ex>or</ex>paib uile, mur at&amacr;it so: .i. b&imacr;ad, &ampersir; deoch, &ampersir; a&emacr;r, folm<ex>ugad</ex> &ampersir; l&imacr;nad, 
<lb n="130">codl<ex>ad</ex> &ampersir; n<ex>eam</ex>-c<ex>h</ex>odl<ex>ad</ex>, c<ex>u</ex>msan<ex>a</ex>d &ampersir; c<ex>u</ex>msgug<ex>ad</ex>, &ampersir; aic<ex>&imacr;d</ex>i na hanma; &ampersir; as r&umacr; so adearar na neithe 

<pb n="6">
<sup resp="JCa">infra 109-110</sup>
n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> ar son co teagmann do duine gn&amacr;th<ex>ugad</ex> maith <ex>n&omacr;</ex> olc innta so &ampersir; ar an adbur sin teagm<ex>aid</ex> do duine seac<ex>h</ex>r&amacr;n innta n&omacr; oibr<ex>iugad</ex> 
<lb n="135">co d<ex>&imacr;r</ex>each; &ampersir; ar an adbur sin rigm<ex>id</ex> a leas eal<ex>ad</ex>a a timc<ex>h</ex>ill gn&amacr;th<ex>uigth</ex>e na neith<ex>ead</ex> sin. &Omacr;ir is aml<ex>aid</ex> at&amacr; an eal<ex>ad</ex>a ag lab<ex>air</ex>t dona neith<ex>ib</ex> d&amacr; teagmann seac<ex>h</ex>r&amacr;n n&omacr; oibr<ex>iugad</ex> d&imacr;reac<ex>h</ex>; &omacr;ir is &emacr;id<ex>ir</ex> l&emacr; n<sup resp="JCa">each</sup> seach<sup resp="JCa">r&amacr;n</sup><note type="auth" n="8">d&imacr;reach ... seachr&amacr;n An m&eacute;id seo scr&iacute;obhtha ar bh&aacute;rr an leathanaigh - an m&eacute;id idir l&uacute;ib&iacute;ni as H toisg &eacute; beith do-l&eacute;ighte i P.</note> do d&emacr;num a 
<lb n="140">ngn&amacr;th<ex>ugad</ex> b&imacr;d &ampersir; digi, &ampersir; mur sin dona neith<ex>ib eile</ex>; &ampersir; is &emacr;id<ex>ir</ex> leis gn&amacr;th<ex>ugad</ex> d&imacr;r<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> do beith aigi annsna neith<ex>ib</ex> c<ex>&emacr;d</ex>na. Ar an adbur sin is tarb<ex>a</ex>c<ex>h</ex> do duine eal<ex>ad</ex>a do beith aigi do s<ex>h</ex>eac<ex>h</ex>na an droch-gn&amacr;th<ex>uigth</ex>e &ampersir; do leanmuin an gn&amacr;th<ex>uigth</ex>e 
<lb n="145">maith.</p></div2>

<div2 type="chapter" n="2"><head>An <ex>dara</ex> c<ex>ai</ex>b<ex>idil</ex>: D&amacr; t<ex>hui</ex>csin cad as sl<ex>&amacr;int</ex>i ann</head>
<p><frn lang="la">Ad sciendum quid sit sanitas</frn>, .i. d&amacr; t<ex>hui</ex>csin cad is sl<ex>&amacr;int</ex>i ann &ampersir; c&amacr; m&emacr;id mod a n-abur &imacr;, &omacr;ir n&imacr; hurusa an tsl<ex>&amacr;int</ex>i do c<ex>h</ex>oim&emacr;d muna t<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>ear c&amacr; m&emacr;id mod &omacr; n-abur &imacr;; et ar in dhbur sin 
<lb n="150">abrum ar d&umacr;s cad is sl<ex>&amacr;int</ex>i ann &ampersir; an <ex>dara</ex> huair c&amacr; m&emacr;id modh &omacr; n-abur &imacr;.<note type="auth" n="9">et ar in .... n-abur &imacr;. An m&eacute;id seo &oacute; H (comhartha i P gur f&aacute;gadh rud &eacute;igin ar l&aacute;r).</note> Et n&imacr; t<ex>h</ex>abram<ex>aid</ex> <mls unit="MS P page" n="355">d&amacr;r n-aire acht lab<ex>air</ex>t do shl<ex>&amacr;int</ex>i an duine am&amacr;in,

<pb n="7">
<sup resp="JCa">infra 110-111</sup>
<ex>n&omacr;</ex> na neith<ex>ead</ex> ele tic c<ex>hu</ex>m gn&amacr;th<ex>uigth</ex>e an duine. &Omacr;ir dl<ex>ig</ex>id g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> aen-duine beith sl&amacr;n c<ex>hu</ex>m oibr<ex>igth</ex>e 
<lb n="155">gn&amacr;ith do d&emacr;num gan gortug<ex>ad</ex> moth<ex>uig</ex>t<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>; &omacr;ir is uime adearar an tsh&umacr;il do beith sl&amacr;n an uair f<ex>h</ex>&emacr;dus s&imacr; gn&imacr;m gn&amacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> an f<ex>h</ex>&emacr;ghtha do d&emacr;n<ex>a</ex>m gan gortug<ex>ad</ex> moth<ex>uig</ex>t<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>; &ampersir; a chusm<ex>ail</ex>ius sin as intuict<ex>h</ex>i dona ball<ex>aib eile</ex>. Et ar 
<lb n="160">an adbur sin ad<ex>ear</ex>m<ex>aid</ex> gurab eadh is sl<ex>&amacr;int</ex>i ann 
aentshuig<ex>iugad</ex> m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p d<ex>aen</ex>a tr&emacr; ngn&imacr;maiginn &ampersir; tr&emacr; fuilnginn an gn&imacr;m <ex>n&omacr;</ex> an fulang do tidlaic<ex>ea</ex>d d&omacr; do r<ex>&emacr;ir</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;ire</ex> gan gortug<ex>ad</ex> moth<ex>uig</ex>t<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>. Et as &eacute; an suig<ex>iugad</ex> so at&amacr; co 
<lb n="165">bun&amacr;it<ex>each</ex> &ampersir; ar t&umacr;s annsna ball<ex>aib</ex> homogenia <ex>n&omacr;</ex> annsna ball<ex>aib</ex> comc<ex>h</ex>usmaile, mur at&amacr; an f<ex>h</ex>e&omacr;il &ampersir; in cn&amacr;im &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. Et gairt<ex>h</ex>ear cudrumacht na <ex>ceathra</ex> c<ex>&emacr;d</ex>-c<ex>h</ex>&amacr;il<ex>ead</ex><note type="auth" n="10">H na .4. caile</note> de so, mur at&amacr; t<ex>easaideacht</ex> &ampersir; f<ex>uaraideacht</ex>, fl<ex>ichideacht</ex> &ampersir; tir<ex>maideacht</ex>; 
<lb n="170">&ampersir; is &omacr;n c<ex>h</ex>udrumacht sin &emacr;irgius an 
tsl<ex>&amacr;int</ex>i c<ex>h</ex>omc<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex> &ampersir; is coimpl<ex>ex</ex> &imacr;.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: an comshuig<ex>iugad</ex> maith is sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur annsna ball<ex>aib</ex> &emacr;tomogenia<note type="auth" n="11">sic H; P etmogenia agus o scr&iacute;obhtha &oacute;s cionn na t.</note> am&amacr;in n&omacr; oif<ex>i</ex>ceac<ex>h</ex>a; &ampersir; do-gabur &emacr; annsa l&amacr;im, <ex>n&omacr;</ex> annsa 
<lb n="175">c<ex>h</ex>ois, &ampersir; annsan inc<ex>h</ex>inn, &ampersir; annsa c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i. An 
tsl<ex>&amacr;int</ex>i so n&imacr; cudrumacht t<ex>easaideachta</ex> n&amacr; f<ex>uaraideacht</ex>a, fl<ex>ichideacht</ex>a n&amacr; tir<ex>maideacht</ex>a, am&amacr;in &imacr;, acht cudrumacht c&amacr;il<ex>id</ex>eachta na mball mb<ex>ea</ex>c &ampersir; na figrach &ampersir; na suig<ex>igth</ex>i. Ar an adbur sin

<pb n="8">
<sup resp="JCa">infra 111-112</sup>
<lb n="180">n&imacr; l&omacr;r com<ex>a</ex>d &emacr;id<ex>ir</ex> leisin cois n&amacr; leisin l&amacr;im a hoibr<ex>iugad</ex> gn&amacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> do d&emacr;num gan gortug<ex>ad</ex> moth<ex>uig</ex>t<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>, an coimpl<ex>ex</ex> do beith measurda do r<ex>&emacr;ir</ex> mur do-gabur &omacr; c<ex>h</ex>udrumacht na t<ex>easaideacht</ex>a &ampersir; na f<ex>uaraideacht</ex>a, na fl<ex>ichideacht</ex>a &ampersir; na tir<ex>maideacht</ex>a,
<lb n="185">acht is &emacr;igin don l&amacr;im faris sin c&amacr;il dl<ex>e&imacr;st</ex>in<ex>a</ex>c<ex>h</ex> do beith aici &ampersir; figair dl<ex>eist</ex>inach &ampersir; suig<ex>iugad</ex> dl<ex>eist</ex>in<ex>a</ex>c<ex>h</ex>, &ampersir; suig<ex>iugad</ex> cr&imacr;c<ex>h</ex>n<ex>uigt</ex>hi do m<ex>&emacr;r</ex>uib; &omacr;ir c&omacr;ir<ex>ig</ex>t<ex>h</ex>ear na boill org&amacr;nta &omacr; na ball<ex>aib</ex> cusm<ex>ail</ex>e, &ampersir; ticid siat uatha mur sin, &ampersir; 
<lb n="190">tic sl<ex>&amacr;int</ex>i na mball org&amacr;nta &omacr; s<ex>h</ex>l<ex>&amacr;int</ex>i na mball comc<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>. &Omacr;ir at&amacr; an c<ex>or</ex>p uile arna c<ex>h</ex>&omacr;rug<ex>ad</ex> &omacr; ball<ex>aib &emacr;g</ex>samla comc<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>e &ampersir; org&amacr;nta, &ampersir; is inta so do-gabar an tsl<ex>&amacr;int</ex>i co huil<ex>id</ex>i f&amacr; de&omacr;ig. Ar an adbur sin gan qunntab<ex>air</ex>t is &omacr; c<ex>h</ex>omc<ex>h</ex>laec<ex>h</ex>l&omacr;<ex>d</ex> 
<lb n="195">na n-uile ball, <ex>n&omacr;</ex> &omacr;na comaentug<ex>ad</ex> mur at&amacr;it na boill p<ex>h</ex>rinncip&amacr;lta &ampersir; na boill nach prinncip&amacr;lta &ampersir; na mball aenda &ampersir; na mball org&amacr;nta, tic sl<ex>&amacr;int</ex>i in c<ex>huir</ex>p co huil<ex>id</ex>i. M&amacr;s ead iart<ex>h</ex>ur c<ex>hu</ex>m sl<ex>&amacr;int</ex>i an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p co huil<ex>id</ex>i comm&emacr;dug<ex>ad</ex> 
<lb n="200">na mball comc<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex> &ampersir; cudrumacht na mball org&amacr;nta &ampersir; inannus an g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n&imacr; d&imacr;b. Ar an adbur sin is follus cad is sl<ex>&amacr;int</ex>i ann, &omacr;ir as &emacr; a regim<ex>en</ex> do-b<ex>&emacr;r</ex>m<ex>aid</ex> d&amacr;r n-&umacr;ig.</p>

<p><frn lang="la">Nunc autem</frn>, .i. is c&omacr;ir d&umacr;in anois a innisin c&amacr; 
<lb n="205">m&emacr;d mod ara n-abur an tsl<ex>&amacr;int</ex>i an m&emacr;id beanus s&imacr; r&emacr;nar n-adbur. M&amacr;s <ex>ead</ex> as int<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>i d&umacr;in n&amacr; b&imacr; sl<ex>&amacr;int</ex>i an duine annsna neith<ex>ib</ex> do-roinnti; &ampersir; foill<ex>sig</ex>m<ex>i</ex>d sin ar t&umacr;s; &omacr;ir d&amacr; mb<ex>eit</ex>h sl<ex>&amacr;int</ex>i

<pb n="9">
<sup resp="JCa">infra 112</sup>
an duine annsna neithib do-roinnti do bud &emacr;igin 
<lb n="210">d&umacr;in fuirceadal s&imacr;r<ex>aid</ex>hi an f<ex>h</ex>ulaing d'f<ex>h</ex>aghb<ex>&amacr;il</ex>, mur m&imacr;nidius G<ex>alen</ex> annsa c<ex>h&emacr;id</ex>-l<ex>eab</ex>ur do Regim<ex>en</ex> na Sl<ex>&amacr;int</ex>i<note type="auth" n="12">Qua nimirum sententia perpetuam passionem obiter imprudentes invehunt, disputantque de re aut nunquam plane visa in animalis corpore, aut si quando visa est ne minimum quidem tempus durante. (Gal. De Sanitate Tuenda. lib. I. cap. V. ed. Kuehn.).</note> &ampersir; ag lab<ex>air</ex>t do m&omacr;r&amacr;n do ball<ex>aib</ex> d&omacr; n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> inann sl<ex>&amacr;int</ex>i. Mur is follus co fuil coimpl<ex>ex</ex> &emacr;gsam<ex>ail</ex> &ampersir; comshuig<ex>iugad</ex> &emacr;gsam<ex>ail</ex> ag na ball<ex>aib</ex>, 
<lb n="215">do r<ex>&emacr;ir</ex> c<ex>h</ex>onsiquens<note type="auth" n="13">P ons le l&iacute;ne &oacute;s a cionn; H <ex>con</ex>siquens</note> at&amacr; sl<ex>&amacr;int</ex>i &emacr;gsam<ex>ai</ex>l acu; &ampersir; is r&emacr;s&umacr;nta sin, tr&emacr; mur at&amacr; oibr<ex>iugad</ex> &emacr;gsam<ex>ail</ex> acu, &omacr;ir foll<ex>sigid</ex> an t-oibr<ex>iugad</ex> &emacr;gsam<ex>ail</ex> an coimpl<ex>ex</ex> do beith &emacr;gsam<ex>ail. Agus</ex> is follus an n&imacr; c<ex>&emacr;d</ex>na don lucht tuicius &emacr;gsamlacht na n-aes; 
<lb n="220">&omacr;ir n&imacr; hinann sl<ex>&amacr;int</ex>i na m<ex>a</ex>c&amacr;m annsan a&imacr;s m<ex>a</ex>c&amacr;nta &ampersir; annsan a&imacr;s &omacr;ig, &omacr;ir is do r<ex>&emacr;ir</ex> at<ex>harr</ex>aig na ha&imacr;si at<ex>h</ex>raigius in coimpl<ex>ex</ex>: m&amacr;s ead, do r&emacr;ir c<ex>h</ex>on<ex>sique</ex>ns, at<ex>h</ex>raig<ex>id</ex> an tsl<ex>&amacr;int</ex>i. Et a c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>ius sin do na ball<ex>aib</ex> &emacr;gsamla, co rigid a leas 
<lb n="225">regim<ex>en</ex> &emacr;xam<ex>ail</ex>, mur is follus anar ndiaig. <ex>Agus</ex> ar an adbur sin n&imacr; hinann sl<ex>&amacr;int</ex>i moc<ex>h</ex>-t<ex>h</ex>r&amacr;t<ex>h</ex> &ampersir; am easbartain, &omacr;ir at&amacr;it ar c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p-ne a claec<ex>h</ex>l<ex>&omacr;d</ex> c<ex>h</ex>ontin&omacr;id<ex>each</ex> ag&amacr; fuil sl<ex>&amacr;int</ex>i n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> inann &ampersir; an c<ex>h&emacr;d</ex>-shl<ex>&amacr;int</ex>i. D&amacr; r&emacr;ir sin n&imacr; f<ex>h</ex>uil sin do-roinnti. 
<lb n="230"><ex>Agus</ex> is follus sin &omacr; &emacr;gsamlacht na n-&emacr;gusc; &omacr;ir <mls unit="MS P page" n="356">is sl<ex>&amacr;int</ex>i ar leith at&amacr; ag an f<ex>ear</ex> &ampersir; sl<ex>&amacr;int</ex>i ar leith ag an mna&imacr;. Et is follus a c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>ius sin &omacr; &emacr;gsaml<ex>acht</ex>

<pb n="10">
<sup resp="JCa">infra 112-113</sup>
an r&emacr;gi&omacr;in; &omacr;ir at&amacr; sl<ex>&amacr;int</ex>i ar leith ag Sglaui n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> fuil ag na fearaib gorma. Et is follus an 
<lb n="235">n&imacr; c<ex>&emacr;d</ex>na &omacr; &emacr;gsaml<ex>acht</ex> an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>; &omacr;ir na da&imacr;ne ag&amacr; fuil coimpl<ex>ex</ex> &emacr;gsam<ex>ail</ex> at&amacr; sl<ex>&amacr;int</ex>i &emacr;xam<ex>ail</ex> acu: ar an adbur sin as sl<ex>&amacr;int</ex>i ar leith at&amacr; ag f<ex>ear</ex> l<ex>eann</ex>a r<ex>uaid</ex> &omacr; shl<ex>&amacr;int</ex>i f<ex>hir</ex> l<ex>eanna</ex> f<ex>inn</ex><note type="auth" n="14">H fin<ex>n</ex></note>, &ampersir; sl<ex>&amacr;int</ex>i ar leith ag an duine measurda &omacr; 
<lb n="240">shl<ex>&amacr;int</ex>i an duine ainmeasurda. D&amacr; r<ex>&emacr;ir</ex> sin is m&omacr;r an leit<ex>h</ex>id at&amacr; ag an tshl<ex>&amacr;int</ex>i: gid eadh f&emacr;dtur a&emacr;n-shl<ex>&amacr;int</ex>i do beith n&imacr; as f<ex>uir</ex>fi n&amacr;id na sl<ex>&amacr;int</ex>i <ex>eile</ex>, mur at&amacr; sl<ex>&amacr;int</ex>i an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p measarda annsa gn&emacr; d<ex>aen</ex>a, &ampersir; n&imacr;<note type="auth" n="15">T&aacute; comhartha s&eacute;imhighthe ar an i i n-&aacute;it an ts&iacute;nte is gn&aacute;th sa ls. seo &oacute;s cionn i nuair a thagann s&eacute; i n-aice n n&oacute; u.</note> sheasm<ex>uig</ex>inn an tshl<ex>&amacr;int</ex>i 
<lb n="245">sin annsa n&imacr; do-roinnti.</p></div2></div1>

<div1 n="2"><head>An <ex>dara</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex>: Do riagl<ex>a</ex>c<ex>haib</ex> regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur &omacr; na neithib n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex></head>
<div2 n="1"><head>An c<ex>h&emacr;d</ex>-c<ex>hai</ex>b<ex>idil</ex>: Dona riagl<ex>a</ex>c<ex>haib</ex> do-gabur &omacr;n choimpl<ex>ex</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex></head>
<p><frn lang="la">Quoniam diuersorum hominum diuerse sunt complexiones totales</frn>, .i. na da&imacr;ne at&amacr; &emacr;gsam<ex>ail</ex> at&amacr;it a coimpl<ex>exa</ex> &emacr;gsam<ex>ail</ex> co huil<ex>id</ex>i; &omacr;ir n&imacr; hurusa

<pb n="11">
<sup resp="JCa">infra 113-114</sup>
do r&emacr;ir muid dias do da&imacr;nib ar aen-shl<ex>&amacr;int</ex>i &ampersir; a 
<lb n="250">coimpl<ex>ex</ex> inann co huil<ex>id</ex>i do r&emacr;ir c<ex>h&emacr;i</ex>mi. M&amacr;s ead do r&emacr;ir c<ex>h</ex>on<ex>sique</ex>ns, na da&imacr;ne at&amacr; &emacr;gsam<ex>ail</ex> dl<ex>ig</ex>id s&imacr;at regim<ex>en</ex> &emacr;gsamla<note type="auth" n="16">H regimen <ex>eg</ex>samla; P regim<ex>en</ex> <ex>eg</ex>sa athruithe n&iacute;os d&eacute;anaighe go regim<ex>en</ex> <ex>eg</ex>sam<ex>la</ex> sl<ex>aint</ex>i.</note> do beith acu: &omacr;ir is tr&emacr; neithib cusm<ex>ail</ex>e b&imacr;s regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i; &omacr;ir d&amacr; mbia <ex>deich</ex>f<ex>ir</ex> id<ex>ir</ex> c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> na 
<lb n="255">nda&imacr;neadh &emacr;gsam<ex>ail</ex> is &emacr;igin co coim&emacr;dfaidthear<note type="auth" n="17">H coimetur</note> <ex>deichfir</ex> a regim<ex>en</ex> na droingi sin. Et teagm<ex>aid</ex> an n&imacr; c<ex>&emacr;d</ex>na sin co huil<ex>id</ex>i d&amacr; n-aburt<ex>h</ex>ar nach fuil regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i tr&emacr; neith<ex>ib</ex> cusm<ex>ail</ex>e, mur ad<ex>earaid</ex> m&omacr;r&amacr;n dona c<ex>or</ex>paib do t<ex>h</ex>uit co m&omacr;r: 
<lb n="260">&omacr;ir na da&imacr;ne at&amacr; a n-easl<ex>&amacr;int</ex>i n&imacr; dl<ex>eag</ex>ur regim<ex>en</ex> tr&emacr; c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>ius do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d&omacr;ib acht tr&emacr; c<ex>h</ex>ontr&amacr;rdacht; &omacr;ir at&amacr;it s&imacr;at &emacr;gsam<ex>ail</ex>, &ampersir; is mur sin bes regim<ex>en</ex> na droingi sin &emacr;gsam<ex>ail</ex>; &omacr;ir n&imacr; r&emacr;s&umacr;nda co coim&emacr;dfaidi na neithe &emacr;gsamla (do r&emacr;ir mar 
<lb n="265">at&amacr;it siat &emacr;gsam<ex>ail</ex>) &omacr; neith<ex>ib</ex> inanna. D&amacr; r&emacr;ir sin is &omacr; &emacr;gsamlacht na coimpl<ex>ex</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> &emacr;irgius &emacr;gsamlacht regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i.</p>

<p>Et at&amacr;it <ex>na&imacr;</ex> coimpl<ex>exa</ex> ann; &ampersir; is &emacr; an c<ex>&emacr;d</ex>-c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> is ro-uaisle &ampersir; is ro-measurda d&imacr;b. <ex>Agus</ex> 
<lb n="270">teagm<ex>aid</ex> tuitim &omacr;n c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> measurda sin a n-<ex>ocht</ex> moduib &ampersir; at&amacr;it a <ex>ceathair</ex> d&imacr;b sin aenda &ampersir; a <ex>ceathair</ex> coms<ex>h</ex>uig<ex>igth</ex>i. Na muid aenda <ex>immorra</ex>, mur at&amacr;, t<ex>easaideacht</ex>, &ampersir; f<ex>uaraideacht</ex>, fl<ex>ichideacht</ex>, &ampersir; tir<ex>maideacht</ex>. Na muid c<ex>h</ex>omshuig<ex>igth</ex>i, 
<lb n="275">mur at&amacr;, t<ex>easaideacht</ex> &ampersir; tir<ex>maideacht</ex>,

<pb n="12">
<sup resp="JCa">infra 114-115</sup>
<ex>teasaideacht</ex> &ampersir; fl<ex>ichideacht</ex>, f<ex>uaraideacht</ex> &ampersir; tir<ex>maideacht</ex>, f<ex>uaraideacht</ex> &ampersir; fl<ex>ichideacht</ex>. Ar an adbur sin adeirim an tuitim at<ex>&amacr;</ex> a n-ait<ex>h</ex>f<ex>h&emacr;</ex>g<ex>ad</ex> measurdachta in me<sup resp="JCa">a</sup>dhaigt<ex>h</ex>i co mb&imacr; s&emacr; do r&emacr;ir 
<lb n="280">shinntens na nda&imacr;neadh eagnuid &emacr;igint<ex>ach</ex> as<note type="auth" n="18">sic an d&aacute; ls. cf. &oacute; infra l. 322.</note> d&amacr; c<ex>h</ex>&amacr;il<ex>ib</ex> am&amacr;in. Gid eadh an tuitim at&amacr; c<ex>hu</ex>m<note type="auth" n="19">sic an d&aacute; ls.</note> na measurdachta do r&emacr;ir c<ex>h</ex>&omacr;ra as &emacr;id<ex>ir</ex> l&emacr; beith a n-a&emacr;n-c<ex>h</ex>&amacr;il am&amacr;in. Et gairt<ex>h</ex>ear measurdacht do r&emacr;ir m<ex>ead</ex>huigthi mur a mb&imacr;t na <ex>ceathra</ex> d&umacr;ile 
<lb n="285">co haenda arna comt<ex>h</ex>romug<ex>ad</ex> mur so, .i. gan tosc<ex>ugad</ex> d&umacr;la acu tar a c&emacr;ile <ex>n&omacr;</ex> a c<ex>h</ex>ontr&amacr;rda. An measurdacht so <ex>immorra</ex>, at&amacr; s&imacr; docomail do r&emacr;ir n<ex>&amacr;d&umacr;ire</ex>. Et timairct<ex>h</ex>ear as so an c<ex>u</ex>musc &ampersir; an n&imacr; c<ex>u</ex>muscda, &ampersir; do r&emacr;ir c<ex>h</ex>on<ex>sique</ex>ns as as 
<lb n="290">timairct<ex>h</ex>ear in measurdacht at&amacr; 'na d&imacr;sleacht ag an n&imacr; c<ex>u</ex>muscda.</p>

<p>Et b&imacr;t<ex>h</ex> a fhis agad co mb&imacr; an tuitim do gn&amacr;t<ex>h</ex> &omacr; measurdacht an me<sup resp="JCa">a</sup>dhaigthi a d&amacr; c&amacr;il<ex>ib</ex>. Gid eadh is &emacr;idir tuitim &omacr; measurdacht do r&emacr;ir 
<lb n="295">c<ex>h</ex>&omacr;ra do beith a n-aen-c<ex>h</ex>&amacr;il am&amacr;in a n-ait<ex>h</ex>f<ex>h&emacr;gad</ex> na measurdachta so. Et gac<ex>h</ex> uile n&imacr; at&amacr; annsa measurdacht sin at&amacr; s&imacr; tuitm<ex>each</ex> a n-aen-c<ex>h</ex>&amacr;il gn&imacr;maig &ampersir; a c&amacr;il ele f<ex>h</ex>uilingt<ex>h</ex>ig. M&amacr;s ead an duine ag&amacr; fuil coimpl<ex>ex</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>, co n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> is m&omacr; 
<lb n="300">t<ex>h</ex>uit&imacr;us s&emacr; co comt<ex>h</ex>rom &omacr; measurdacht an m<ex>ead</ex>huigthi a d&amacr; c&amacr;il<ex>ib</ex>, mar at&amacr;, tuitim a t<ex>easaideacht</ex> &ampersir; a fl<ex>ichideacht</ex>. Et ar an adbur sin g<ex>ach</ex>

<pb n="13">
<sup resp="JCa">infra 115-116</sup>
uile n&imacr; coimpl<ex>ex</ex> tuitid siat &omacr;n c<ex>h</ex>omt<ex>h</ex>romug<ex>ad</ex> so a d&amacr; c&amacr;il<ex>ib</ex>.</p>

<p><lb n="305">An measurdacht do r<ex>&emacr;ir</ex> c<ex>h</ex>&omacr;ra <ex>immorra</ex> is measurdacht dl<ex>eist</ex>in<ex>ach</ex> do n&imacr; &emacr;igin h&imacr; do r<ex>&emacr;ir</ex> &emacr;igint<ex>uis</ex> na gnee <ex>n&omacr;</ex> an <sup resp="JCa">in</sup>diuiduum, <mls unit="MS P page" n="357"><ex>n&omacr;</ex> rainn na gnee <ex>n&omacr;</ex> rainn an <sup resp="JCa">in</sup>diuiduum. <frn lang="la">Uerbi gra<ex>tia</ex></frn>: &omacr;ir at&amacr; aen-c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> ag an duine do r&emacr;ir gn<ex>&eacute;&eacute;</ex> nach 
<lb n="310">&emacr;idir leisin f<ex>uir</ex>m ndaena beith 'na h&emacr;gm<ex>uis</ex>. Et is mur sin do c<ex>h</ex>ineadh r&emacr; n-abur Sglaui &ampersir; In<ex>n</ex>iad<ex>aig</ex>h<note type="auth" n="20">H In<ex>n</ex>iadhaigh</note>, at&amacr; aen-c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> acu leis n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &emacr;idir le&omacr; beith 'na n-In<ex>n</ex>ia<sup resp="JCa">da</sup>ch<ex>aib</ex><note type="auth" n="21">H In<ex>n</ex>id<ex>a</ex>c<ex>haib</ex>h</note> <ex>n&omacr;</ex> 'na Sglaui 'na &emacr;gm<ex>uis</ex>. Et mur an c<ex>&emacr;d</ex>na d&amacr; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile duine 
<lb n="315">rann<ex>aid</ex>h<ex>i</ex>, at&amacr; aen-c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> d&imacr;l<ex>eas</ex> aigi n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &emacr;idir leisin duine sin beith 'na &emacr;gmuis. Et mur an c<ex>&emacr;d</ex>na t<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>ear a coimpl<ex>ex</ex> rann<ex>aid</ex>hi in duine.</p>

<p><ex>Agus</ex> maille <ex>ris</ex> an measurdacht so c<ex>hu</ex>m na 
<lb n="320">c&omacr;ra anus an tuitim &omacr; measurdacht an me<sup resp="JCa">a</sup>dh<ex>uigt</ex>hi: &omacr;ir an tuitim sin at&amacr; co <ex>h&emacr;ig</ex>int<ex>a</ex>c<ex>h</ex> at&amacr; s&imacr; &omacr; d&amacr; c<ex>h</ex>&amacr;il<ex>ib</ex> mur adu<ex>bramar</ex>. Gid eadh b&imacr;t<ex>h</ex> tuitim &omacr; meas<sup resp="JCa">ur</sup>dacht so na c&omacr;ra a c&amacr;il aenda, &ampersir; ar an cor c<ex>&emacr;d</ex>na b&imacr;d a d&amacr; c&amacr;il<ex>ib</ex>. Do 
<lb n="325">r&emacr;ir mur at&amacr;it siat ar tuitim mur so <ex>n&omacr;</ex> mur s&umacr;d, a c&amacr;il aenda <ex>n&omacr;</ex> a c&amacr;il<ex>ib</ex> comshuig<ex>igth</ex>i, m&amacr;s ead rigid a leas regim<ex>en</ex> ar an mod so <ex>n&omacr;</ex> ar mod <ex>eile</ex>, mur at&amacr;, regim<ex>en</ex> coim&emacr;dach <ex>n&omacr;</ex> regim<ex>en</ex> tre&omacr;r<ex>aig</ex>t<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>. Ar an adbur sin rig a leas c<ex>or</ex>p 
<lb n="330">measurda annsa gn&emacr; d<ex>aen</ex>a r&emacr; regim<ex>en</ex> coim&emacr;dach 

<pb n="14">
<sup resp="JCa">infra 116-117</sup>
am&amacr;in, &ampersir; rig a leas neithe glana comc<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>e in m&emacr;id beanus r&emacr; rann an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>.</p>

<p>Et cad &emacr; in c<ex>or</ex>p sin r&emacr; n-abar c<ex>or</ex>p measurda, &ampersir; cia hiad na neithe adearar do beith cusm<ex>ail</ex> 
<lb n="335">gu glan don c<ex>hor</ex>p measurda? <ex>Agus</ex> do-gabur a f<ex>h</ex>is so a l<ex>eab</ex>ur na sean-leagad. Et as in-c<ex>h</ex>uir so s&imacr;s do-raiglean <note type="auth" n="22">H do-roighlean. Is l&eacute;ir &oacute;n Laidin go bhfuil roinnt fhocal i n-easnamh annso.</note> <gap> &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sialta &omacr;ir n&imacr; h&emacr; ar ngn&omacr;dhad<note type="auth" n="23">H gnodhugad</note> ann so sin do t<ex>hui</ex>csin acht co coim&emacr;dtuidi sinn anar sl<ex>&amacr;int</ex>i &ampersir; co r&emacr;m-c<ex>h</ex>oim&emacr;tfaidi 
<lb n="340">co dingm&amacr;la &omacr;nar n-easl<ex>&amacr;int</ex>i. M&amacr;s ead t<ex>ui</ex>cim co ndl<ex>ig</ex>inn an c<ex>or</ex>p measurda annsa gn&emacr; d<ex>aen</ex>a gn&amacr;th<ex>ugad</ex> dona neithib so at&amacr; glan am&amacr;in do r&emacr;ir br<ex>&imacr;g</ex>e ana leith&emacr;d sin do c<ex>hor</ex>p in m&emacr;id bus &emacr;idir &emacr;: &omacr;ir at&amacr; a f<ex>h</ex>is againn co mait<ex>h</ex> n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> fuil 
<lb n="345">aen-n&imacr; an m&emacr;ide so cusm<ex>ail</ex> don c<ex>hor</ex>p measurda nach claec<ex>h</ex>l<ex>uig</ex>inn &emacr; <ex>n&omacr;</ex> n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> gluaisinn. Et <sup resp="JCa">b</sup>u follus mod regim<ex>en</ex> sp<ex>eit</ex>sialta an c<ex>huir</ex>p so leath-a-t&imacr;s d&imacr;n, mur a cuirfim riaglacha sp<ex>eit</ex>sialta foll<ex>am</ex>n<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>i na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur &omacr; na neith<ex>ib</ex>h 
<lb n="350">n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> &ampersir; &omacr; na neit<ex>hib</ex>h n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> &ampersir; &omacr; &emacr;xamlacht na mball.</p>

<p>As na r&amacr;itib so <ex>immorra</ex>, is follus co l&omacr;r na c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p t<ex>h</ex>uitius co fiadn<ex>a</ex>c<ex>h</ex> do t<ex>h</ex>uitim n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> &omacr;n measurdacht so n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> rigid siat a leas foll<ex>am</ex>n<ex>ugad</ex> 
<lb n="355">inann, &omacr;ir d&amacr; labram don regim<ex>en</ex> c<ex>h</ex>oim&emacr;d<ex>ach</ex>, &ampersir; na c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p do beith t<ex>easaid</ex>i measurda annsa gn&emacr;

<pb n="15">
<sup resp="JCa">infra 117-119</sup>
d<ex>aen</ex>a, rigid siat a leas neithe te<ex>asaid</ex>i. Et rigid a leas na c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p f<ex>huar</ex>a measurda neithe f<ex>uar</ex>a measurda. Ar an adbur sin do-c<ex>h</ex>&imacr;t<ex>h</ex>ear go 
<lb n="360">r&emacr;s&umacr;nta co coim&emacr;dtur na c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p c<ex>h</ex>oilear<ex>d</ex>a ana coileardacht f&emacr;in l&emacr; neithib at&amacr; coilear<ex>d</ex>a do r&emacr;ir br<ex>&imacr;g</ex>e, &ampersir; is te&omacr; do r&emacr;ir br<ex>&imacr;g</ex>e na neithe sin n&amacr;id na neithe l&emacr; coim&emacr;dtur coimpl<ex>ex</ex> an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p measurda.</p>

<p><lb n="365">D&amacr; labram <ex>immorra</ex> don<note type="auth" n="24">sic an d&aacute; ls.</note> regim<ex>en</ex> c<ex>h</ex>oim&emacr;dach 
&ampersir; tre&omacr;r<ex>aig</ex>t<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> na c<ex>or</ex>p adu<ex>bramar</ex> r<ex>o</ex>m<ex>ainn</ex> is mur sin is m&omacr; do-g&emacr;bam an c<ex>h&umacr;is</ex> d&amacr;r labram<ex>ur</ex>, &omacr;ir n&imacr; rig a leas an c<ex>or</ex>p measurda r&emacr; regim<ex>en</ex> tre&omacr;r<ex>aig</ex>t<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> n&amacr; r&emacr;m-c<ex>h</ex>oim&emacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex>, acht na c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p 
<lb n="370">at&amacr; ar tuitim co m&omacr;r, mur at&amacr;it, c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p lucht l<ex>eann</ex>a r<ex>uaid</ex> &ampersir; l<ex>eann</ex>a f<ex>inn</ex>; &omacr;ir is iat rig a leas an regim<ex>en</ex> sin; &ampersir; m&amacr;s iat a leith&emacr;idi sin do c<ex>hor</ex>puib dob &amacr;il linn do c<ex>h</ex>oim&emacr;d ana tuitmib, do t<ex>h</ex>icfaidis m&omacr;r&amacr;n d'easl<ex>&amacr;&imacr;nt</ex>ib uatha; &omacr;ir at&amacr;it siat imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> 
<lb n="375">&omacr;na n<ex>&amacr;d&umacr;ir</ex> d&imacr;l<ex>is</ex> c<ex>hu</ex>m tuitme.</p>

<p>&Omacr;ir na c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p c<ex>h</ex>oilear<ex>d</ex>a at&amacr; ar t<ex>ui</ex>tim annsa <ex>dara</ex> c<ex>&emacr;i</ex>m a t<ex>easaideacht</ex>, coim&emacr;dtur iat l&emacr; neithibh<note type="auth" n="25">ls. le neith<ex>ib</ex>h le neithib</note> f<ex>uar</ex>a sa c<ex>h&emacr;id</ex>-c<ex>h&emacr;i</ex>m. M&amacr;s ead tre&omacr;r<ex>aig</ex>t<ex>h</ex>ear iat <mls unit="MS P page" n="358">l&emacr; neithib at&amacr; f<ex>uar</ex> n&imacr;sa m&omacr;, .i. l&emacr; neit<ex>hib</ex>h f<ex>uar</ex>a sa
<lb n="380"><ex>dara</ex> c<ex>&emacr;i</ex>m; &ampersir; n&imacr; bia a leith&emacr;id sin do t<ex>h</ex>re&omacr;rug<ex>ad</ex> leath-amuith do t<ex>h</ex>earm<ex>ann</ex>ach<ex>aib</ex> an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> coilear<ex>da</ex>, acht leath-astig do t<ex>h</ex>earm<ex>ann</ex>ach<ex>aib</ex> tuitme an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> sin. <ex>Agus</ex> mar adu<ex>bramar</ex>

<pb n="16">
<sup resp="JCa">infra 119-120</sup>
don tuitim c<ex>h</ex>oilear<ex>d</ex>a t<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>ear a c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>ius 
<lb n="385">sin dona tuitmib <ex>eile</ex> at&amacr; aenda <ex>n&omacr;</ex> comshuig<ex>igth</ex>i.</p>

<p>Et curt<ex>h</ex>ar s&imacr;s do raidlean cad as c<ex>&emacr;i</ex>m ann &ampersir; cinnus gabur desding<note type="auth" n="26">H disding</note> na <ex>ceathra</ex> c<ex>&emacr;i</ex>minn &omacr;n liaig.</p></div2>

<div2 type="caibidil" n="2">
<head>An d<ex>ara</ex> caibidil don <ex>dara</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex>: Don regim<ex>en</ex> do-gabur &omacr; &emacr;gsamlacht an &emacr;goisg</head>
<p><frn lang="la">Sicut diuerse complexiones indigent diuerso regimine</frn>, .i. mur at&amacr;it na coimpl<ex>exa</ex> &emacr;xam<ex>ail</ex> 
<lb n="390">rigid a leas foll<ex>am</ex>n<ex>ugad</ex> &emacr;xam<ex>ail</ex>; &ampersir; is mur sin at&amacr;it na h&emacr;goisg &emacr;gsam<ex>ail</ex>, .i. do-n&imacr; an t-&emacr;gusc &emacr;xam<ex>ail</ex> an coimpl<ex>ex</ex> &emacr;xam<ex>ail</ex>. &Omacr;ir as te&omacr; &ampersir; as tirma na fir, &ampersir; is fad-shaegl<ex>aig</ex>i &ampersir; is m&omacr; do r&emacr;ir c<ex>h</ex>ainndiachta &ampersir; as treisi &ampersir; is glica iat n&amacr;id na mn&amacr; 
<lb n="395">annsa gn&emacr; d<ex>aen</ex>a, gib&emacr; innus a mb&imacr;t siat annsna gn&emacr;it<ex>h</ex>ib <ex>eile</ex> ana teagmann an t-&emacr;cusc bannda n&imacr;sa m&omacr; &ampersir; n&imacr;sa treisi &ampersir; n&imacr;sa te&omacr; n&amacr; an t-&emacr;gusc fearrda, mur as follus annsna hai<ex>n</ex>m<ex>in</ex>tib beirius a cuid ar &emacr;igin do nach laibe&omacr;r<ex>a</ex>m anois. M&amacr;s ead 
<lb n="400">tuigim astu so na neithe at&amacr; follus a r&amacr;itib na nda&imacr;neadh eagnuid, adeir gurab te&omacr; &ampersir; gurab tirma na fir annsa gn&emacr; d<ex>aen</ex>a n&amacr;id na mn&amacr;, &ampersir; gurab fuaire &ampersir; gurab fl<ex>ich</ex>i na mn&amacr;, &ampersir; gurab luga a c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p n&amacr;id c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p na fear. &Omacr;ir is te&omacr; &ampersir; is tirma &ampersir; 

<pb n="17">
<sup resp="JCa">infra 120-121</sup>
<lb n="405">is measurda an fear n&amacr; an bean, &ampersir; is m&omacr; fh&emacr;dus 
beith measurda, m&amacr;s ead, do r&emacr;ir c<ex>h</ex>on<ex>sique</ex>ns, dl<ex>ig</ex>id siat regim<ex>en</ex> &emacr;xam<ex>ail</ex> d&amacr; coim&emacr;d. M&amacr;s ead, as follus astu sin co n-iaruid coimpl<ex>exa</ex> &emacr;xamla na n-&emacr;gusc &emacr;xam<ex>ail</ex> regim<ex>en</ex> &emacr;xam<ex>ail</ex> coim&emacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex> 
<lb n="410">&ampersir; r&emacr;m-c<ex>h</ex>oim&emacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex>.</p>

<p><ex>Agus</ex> as follus an n&imacr; c<ex>&emacr;d</ex>na so &omacr; &emacr;xamlacht an c<ex>h</ex>oms<ex>h</ex>uig<ex>igth</ex>i &ampersir; na n-oibr<ex>ig</ex>t<ex>h</ex>id; &omacr;ir is coms<ex>h</ex>uig<ex>iugad</ex> ar leith at&amacr; ag na mn&amacr;ib &omacr; na fearaib ar son co fuil<ex>id</ex> boill imda annsna mn&amacr;ib n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> 
<lb n="415">fuil annsna fearaib; &omacr;ir at&amacr; an m<ex>a</ex>cl<ex>ac</ex> &ampersir; an muin&emacr;l annsna mn&amacr;ib nach fuil annsna fearaib, &ampersir; an tslat f<ex>h</ex>earrda annsna fearaib &ampersir; n&imacr; f<ex>h</ex>uil annsna mn&amacr;ib. Ar son gein<ex>eam</ex>na an bainne <sup resp="JCa">an ch&imacr;ch</sup><note type="auth" n="27">N&iacute;l na focail seo i n-aon cheann desna lss.</note>, &ampersir; n&imacr; c<ex>hu</ex>m na cr&imacr;che sin am&amacr;in at&amacr; s&imacr; annsna fearaib 
<lb n="420">acht c<ex>hu</ex>m maisi, &ampersir; do c<ex>h</ex>oim&emacr;d t<ex>eas</ex>a an c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i, &ampersir; ar an adbur sin is m&omacr; c&imacr;gi na mban n&amacr; c&imacr;gi na fear. Tuill<ex>ead</ex>, .i. b&imacr;t<ex>h</ex> an toirrc<ex>h</ex>eas &ampersir; an t-in<ex>a</ex>d r&emacr; n-abur bartorion &ampersir; folm<ex>ugad</ex> na fola m<ex>&imacr;sta</ex> isna mn&amacr;ib, &ampersir; n&imacr; b&imacr; isna fearaib. Tuill<ex>ead</ex>, .i. 
<lb n="425">b&imacr;d oil<ex>eamain</ex> na leanam mb<ex>ea</ex>c isna mn&amacr;ib. 
Et tr&imacr;t sin iarm<ex>aid</ex> riagl<ex>a</ex>c<ex>h</ex>a sp<ex>eit</ex>sialta &emacr;xamla ar regim<ex>en</ex> an &emacr;goisg bannda nach iart<ex>h</ex>ur san &emacr;gusc f<ex>h</ex>earrda. Et iarm<ex>aid</ex> f&omacr;s regim<ex>en</ex> coim&emacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex> an m<ex>a</ex>cl<ex>aic</ex> &ampersir; a muin&imacr;l, &ampersir; regim<ex>en</ex> r&emacr;m-c<ex>h</ex>oim&emacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex> 
<lb n="430">a flux ainmeasurda &ampersir; a fost&omacr;g<note type="auth" n="28">H fastog</note> ainmeasurda na 
f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;sta</ex>. Et rigid a leas na c&imacr;gi regim<ex>en</ex>

<pb n="18">
<sup resp="JCa">infra 121-123</sup>
coim&emacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &ampersir; r&emacr;m-c<ex>h</ex>oim&emacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex> do gein<ex>eam</ex>ain bainne innta. Rigm<ex>id</ex> a leas f&omacr;s regim<ex>en</ex> do c<ex>h</ex>oim&emacr;d na mban torrach, &ampersir; do c<ex>h</ex>ungnum i<ex>m</ex>&amacr; toirrc<ex>heas</ex><note type="auth" n="29">H an toirrcisa</note> 
<lb n="435">do breith &ampersir; d'oil<ex>eamain</ex> na leanam, nach reagur a leas r&emacr; haen-n&imacr; acu a regim<ex>en</ex> na fear. Gid eadh, d'fhoirbt<ex>h</ex>iug<ex>ad</ex> na heal<ex>adna</ex>, is mait<ex>h</ex> aen-c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> sp<ex>eit</ex>sialta laib&emacr;rus don adbur so am&amacr;in, <mls unit="MS P page" n="359">&ampersir; <sup resp="JCa">b</sup>u follus so co l&omacr;r don ta&imacr;b t<ex>h</ex>&imacr;s d&imacr;n; &ampersir; beidh<note type="auth" n="30">lss. b&ampersir; (le comhartha s&eacute;imhighthe &oacute;s cionn an &ampersir;).</note> 
<lb n="440">caib<ex>idil</ex> do riaglach<ex>aib</ex> regim<ex>en</ex> d&imacr;l<ex>is</ex> an &emacr;goisg b<ex>annd</ex>a, do r&emacr;ir mur deil<ex>ig</ex>ius s&emacr; on &emacr;gusc f<ex>h</ex>earrda, &ampersir; ar an adbur sin bus<note type="auth" n="31">sic (ls. b3).</note> follus &emacr;xaml<ex>acht</ex> an regim<ex>en</ex> a <ex>h&emacr;g</ex>samlacht an &emacr;guisc.</p></div2>

<div2 n="3"><head>An <ex>treas</ex> c<ex>aibidil</ex>: Do riagl<ex>a</ex>c<ex>haib</ex> in regim<ex>en</ex> do-gabur &omacr;n a&imacr;s &ampersir; ar t&umacr;s do regim<ex>en</ex> na na&imacr;gin</head>
<p><frn lang="la">Consequenter ponende sunt regule generales</frn> 
<lb n="445"><frn lang="la">regiminis sanitatis</frn>, .i. as inc<ex>h</ex>uir ana diaig so
riaglacha gener&amacr;lta regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur &omacr; &emacr;gsamlacht na n-aes. &Omacr;ir as &imacr; an a&imacr;s na&imacr;ginda an c<ex>h&emacr;d</ex>-a&imacr;s d&imacr;b, m&amacr;s ead abram ar t&umacr;s riaglac<ex>h</ex>a regim<ex>en</ex> sl<ex>&amacr;int</ex>i na na&imacr;gin at&amacr; a cr&imacr;ch d&emacr;igin<ex>aig</ex>h 
<lb n="450">na h&emacr;gcudrumachta.</p>

<p>M&amacr;s ead abram gurab inchuir a<sup resp="JCa">n</sup> na&imacr;gin sin


<pb n="19">
<sup resp="JCa">infra 123-124</sup>
tair &emacr;s a breit<ex>h</ex>i a n-uis<ex>g</ex>i te measurda, innus n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> claechl&omacr;chaidi a <corr sic="cuirp" resp="JCa">chorp</corr><note type="auth" n="32">H c<ex>or</ex>p</note> &omacr; f<ex>huaraideacht</ex> an a&emacr;ir, <ex>n&omacr;</ex> &omacr; t<ex>h</ex>osgug<ex>ad</ex> m&omacr;r na t<ex>easaideachta</ex>; &omacr;ir 
<lb n="455">in salcur b&imacr;s a' leanm<ex>ain</ex><note type="auth" n="33">H bis a lenm- de. P a lenm- de (bis om.; acht dob fh&eacute;idir freisin P a l&eacute;igheamh mar a leaninn de).</note> de &omacr;n m<ex>a</ex>cl<ex>ac</ex>, glantar 
&emacr; &omacr;n uis<ex>g</ex>i t<ex>h</ex>e. Et ad<ex>&emacr;r</ex>m<ex>aid</ex> so am&amacr;in c<ex>hu</ex>gi sin gurab ingab&amacr;la a<sup resp="JCa">n</sup> na&imacr;gin a n-inad c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex> risin m<ex>a</ex>cl<ex>ac</ex> in meid bus &emacr;id<ex>ir</ex> &emacr;; &omacr;ir is dona hurc<ex>h</ex>&omacr;idib m&omacr;ra in claec<ex>h</ex>l&omacr;d obann. Et ar an 
<lb n="460">adbur sin n&imacr; dl<ex>eag</ex>ur ar aen-mod fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> uis<ex>g</ex>i 
f<ex>huair</ex> d&omacr;ib tair &emacr;s a mbreit<ex>h</ex>i mur do gn&amacr;th<ex>uig</ex>id<ex>ur</ex> drong dona barbarc<ex>h</ex>uib, acht fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> uis<ex>g</ex>i glain, te, measurda, cusm<ex>ail</ex> r&emacr; t<ex>easaideacht</ex> an macl<ex>aic</ex>; &omacr;ir do-c<ex>h</ex>iam<ex>aid</ex> iat maill<ex>e r&emacr;</ex> dearb<ex>ad</ex> 
<lb n="465">co ro-m<ex>in</ex>ic a' f&amacr;iltiug<ex>ad</ex> annsa fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> sin.</p>

<p>Et dl<ex>ig</ex>m<ex>id</ex> a n-imlic&amacr;in do c<ex>h</ex>eangal, &ampersir; gan a c<ex>h</ex>eang<ex>al</ex> co ro-f<ex>h</ex>ada innus nach b<ex>eith</ex> s&emacr; m&omacr;r acht beith dead-mais<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>, &ampersir; nac<ex>h</ex> bia s&emacr; ro-gearr innus n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> b<ex>eith</ex> s&eacute; n&imacr;sa luga n&amacr; mur as &emacr;igin. 
<lb n="470">Et n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn an ceang<ex>al</ex> sin beith ro-c<ex>h</ex>ruaid n&amacr; 
ro-boc, innus n&amacr; tuit<ex>ea</ex>d s&emacr; n&imacr; bud luait<ex>h</ex>i n&amacr; n&imacr; bud moilli n&amacr; an c<ex>h</ex>&omacr;ir. Et dl<ex>ig</ex>id an ceang<ex>al</ex> sin beith do shn&amacr;th olla gan beith ro-c<ex>h</ex>ruaid. <ex>Agus</ex> tair &emacr;s gearrt<ex>h</ex>a an imlic&amacr;in crotur p&umacr;dur m<ex>irr</ex>a, 
<lb n="475"><ex>n&omacr;</ex> <frn lang="la">masdix</frn>, <ex>n&omacr;</ex> <frn lang="la"><ex>sangis draconis</ex></frn> ar an imlic&amacr;n, <ex>n&omacr;</ex> 
a cusm<ex>ail</ex>e.</p>

<p><ex>Agus</ex> adearaid drong dona sean-da&imacr;nib co

<pb n="20">
<sup resp="JCa">infra 125</sup>
ndl<ex>eag</ex>ur p<ex>&umacr;d</ex>ur salainn arna brisid go ro-min do c<ex>h</ex>roth<ex>ad</ex> ar c<ex>or</ex>puib na droingi sin; &omacr;ir is tarbach 
<lb n="480">an croth<ex>ad</ex> sin do c<ex>h</ex>alm<ex>ugad</ex> na mball, innus nach gortaigir iat &omacr; na neith<ex>ib</ex> f<ex>uir</ex>imeall<ex>ach</ex>a t<ex>h</ex>eagmus d&omacr;ib, mur at&amacr;, t<ex>eas, n&omacr;</ex> fuacht, <ex>n&omacr;</ex> a cusm<ex>ail</ex>e; &omacr;ir b&imacr;th a croicinn <corr sic="daigin" resp="JCa">daingin</corr><note type="auth" n="34">H daingin</note> n<ex>eam</ex>-f<ex>h</ex>o&amacr;m<ex>aig</ex>t<ex>hea</ex>c<ex>h</ex><note type="auth" n="35">H neam-foa<ex>m</ex>maight<ex>ea</ex>c</note> uaid sin, &ampersir; cna&imacr;tear na fl<ex>iuchad</ex>a 
<lb n="485">n<ex>eam</ex>-glana, &ampersir; imurcacha an c<ex>h</ex>roicinn uaid, &omacr;ir is follus d&umacr;i<ex>n</ex> co mb&imacr; m&omacr;r&amacr;n d&imacr;b sin innta.</p>

<p>Gid eadh, at&amacr; ag an tsalann &omacr;na n<ex>&amacr;d&umacr;ir</ex> f&emacr;in baill na na&imacr;gin do c<ex>h</ex>r&emacr;chtn<ex>ugad</ex><note type="auth" n="36">P. c<ex>r</ex>esnugad (om. l&imacr;ne &oacute;s cionn na s); H cuirtear &emacr;cht i gc&eacute;ill le l&iacute;ne &oacute;s cionn na r.</note>; ar an adbur sin a n-in<ex>a</ex>d an tshalainn annsna hin<ex>n</ex>tin<ex>n</ex>ib 
<lb n="490">so adu<ex>bramar</ex> r<ex>omainn</ex>, gn&amacr;th<ex>uig</ex>id drong dona heagnuid<ex>ib</ex>h ola an toruid r&emacr; n-abur na meas&omacr;ga; &omacr;ir calm<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear na baill uaithi sin &ampersir; tirm<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear na fl<ex>iuchad</ex>a ar mod &emacr;igin uait<ex>h</ex>i, &ampersir; n&imacr; c<ex>h</ex>r&emacr;chtnaiginn s&imacr; na boill. Et as r&emacr;sunta an ola so dona na&imacr;ginaib 
<lb n="495">at&amacr; te &ampersir; tearc go m&omacr;r, mur at&amacr;, lucht l<ex>eann</ex>a r<ex>uaid</ex> &ampersir; f<ex>ol</ex>a d<ex>eirg</ex>i; &omacr;ir at&amacr;it a mbaill sin tearc go m&omacr;r &ampersir; fuilingt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> co ro-m&omacr;r. <ex>Agus</ex> n&imacr; mar sin dona na&imacr;ginaib at&amacr; a cr&imacr;ch d&emacr;iginuid na measurdachta, &omacr;ir at&amacr; tarba m&omacr;r aigi d&amacr; d&emacr;nam 
<lb n="500">innta so. Et mad na&imacr;gin l<ex>eann</ex>a f<ex>inn</ex> iat dl<ex>ig</ex>id a salann beith g<ex>&emacr;r</ex>, t<ex>easaid</ex>i, tir<ex>im</ex>; &ampersir; mad na&imacr;gin l<ex>eann</ex>a d<ex>uib</ex> iat dl<ex>ig</ex>id a salann beith t<ex>easaid</ex>i &ampersir; gan beith tir<ex>im</ex> gu m&omacr;r.</p>

<pb n="21">
<p><sup resp="JCa">infra 125-126</sup></p>
<p>Tuill<ex>ead</ex>, dl<ex>eag</ex>ur a laman<ex>n</ex>&amacr;n d'fh&amacr;sgad innus 
<lb n="505">comad usaidi in fual d'fh&amacr;gb<ex>&amacr;il</ex>. Et ainns&emacr;in 
osgailtear a sr&omacr;na maill<ex>e r&emacr;</ex> m<ex>&emacr;r</ex> b<ex>eac</ex> ar nach <mls unit="MS P page" n="360">bia tosgug<ex>ad</ex> ingin tar an fe&omacr;il. <ex>Agus</ex> s&umacr;igid pearsa doc<ex>h</ex>raid a sr&omacr;n co m&imacr;n, &ampersir; glantur puill na cluas l&emacr; m<ex>&emacr;r</ex> b<ex>eac</ex> ar a mbia inga mael, &ampersir; s&imacr;ntear 
<lb n="510">a l&amacr;ma &ampersir; a m<ex>&emacr;ir</ex> uile, &ampersir; filltear a sliasta &ampersir; a colpuidi, 
&ampersir; tarraingt<ex>h</ex>ear co m&imacr;n mur so &ampersir; mur s&umacr;d iat.</p>

<p>Et as ind&emacr;nta fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> gach lae don na&imacr;gin f&amacr; d&omacr;. <ex>Agus</ex> n&amacr; b&imacr;t<ex>h</ex> a gaile l&amacr;n do bainne ac dul c<ex>hu</ex>m an f<ex>h</ex>ot<ex>h</ex>raigt<ex>h</ex>i, &ampersir; oiltear ana diaid sin 
<lb n="515">a c<ex>&emacr;d</ex>&omacr;ir &emacr;; &omacr;ir mur dl<ex>ig</ex>id na da&imacr;ne l&amacr;idiri saet<ex>h</ex>ur 
do d&emacr;num roim an mbiad, is mur sin dl<ex>ig</ex>id na na&imacr;gin at&amacr; arna ngein<ex>eam</ex>ain co nua, leis n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &emacr;id<ex>ir</ex> saet<ex>h</ex>ur do d&emacr;num, fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> do d&emacr;nam roim an lachtug<ex>ad</ex>; &omacr;ir d&amacr; mbia a ngaile l&amacr;n do 
<lb n="520">bainne truailltear a nd&imacr;l<ex>eagad</ex> &omacr;n f<ex>h</ex>ot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex>, &ampersir; 
geintir d&umacr;inti ana taebuib.</p>

<p><ex>Agus</ex> mar an c<ex>&emacr;d</ex>na f&amacr;isgt<ex>hear</ex> a sgairt c<ex>h</ex>l&emacr;ib innta, &ampersir; geintear cosachtach &ampersir; sgeat<ex>h</ex>rach gn&amacr;it<ex>h</ex>.</p>

<p>M&amacr;s ead na neithe at&amacr; urc<ex>h</ex>&omacr;id<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> cusm<ex>ail</ex> r&umacr; 
<lb n="525">sin as intseac<ex>h</ex>anta iat isna da&imacr;nib geintear<note type="auth" n="37">geintear scr&iacute;obhtha san imeall.</note> gu 
nua. <ex>Agus</ex> n&imacr; dl<ex>eag</ex>ur fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> do d&emacr;num d&omacr;ib a huis<ex>g</ex>i a mb&imacr; n<ex>&amacr;d&umacr;ir</ex> mianam<ex>ail</ex> m<ex>ur</ex> at&amacr;it so .i. uis<ex>g</ex>i ailime &ampersir; uis<ex>g</ex>i raibi<note type="auth" n="38">T raibhe</note> &ampersir; uis<ex>g</ex>i saillti, acht dl<ex>ig</ex>id s&emacr; beith d'uis<ex>g</ex>i tobair glain, &ampersir; &emacr; ag rith c<ex>hu</ex>m 
<lb n="530">na hairdi soir ar tal<ex>am</ex> gainmeach gan beith 

<pb n="22">
<sup resp="JCa">infra 126-127</sup>
clochach n&amacr; l&amacr;ibeam<ex>ail</ex> &ampersir; &omacr; shl&emacr;ibtib, &ampersir; gan c<ex>hu</ex>mdach air &omacr;n a&emacr;r, &ampersir; &eacute; arna shuig<ex>iugad</ex> a fiadnuise na gr&emacr;ine, &ampersir; gan blas air, &ampersir; s<ex>u</ex>b<ex>staint</ex> s<ex>h</ex>&emacr;im aigi, gan recidens do beith aigi, &ampersir; comad urusa a t<ex>h</ex>&emacr;gad 
<lb n="535"><ex>n&omacr;</ex> a fhuar<ex>ad</ex>.</p>

<p><ex>Agus</ex> connuimt<ex>h</ex>ear annsa fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> iat <ex>n&omacr;</ex> co tinnsgna a fe&omacr;il deargad; &ampersir; d&emacr;ntur a ceang<ex>al</ex> co deag-mais<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>; &ampersir; n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn an ceang<ex>al</ex> beith ro-c<ex>h</ex>ruaid d'eagla an fh&amacr;sta do t<ex>h</ex>oirmeasc n&amacr; 
<lb n="540">ro-bog ar eagla co mbeith suig<ex>iugad</ex> a mball co neim-dleistinac<ex>h</ex>. <ex>Agus</ex> ni dl<ex>ig</ex>id na h&emacr;d<ex>uig</ex>hi ana ceangailtear iat beith f<ex>uar</ex>. <ex>Agus</ex> mad follus p<ex>ea</ex>cug<ex>ad</ex> comsuig<ex>igth</ex>i a n-aen-ball acu do leith na figrach <ex>n&omacr;</ex> an tshuig<ex>igth</ex>i <ex>n&omacr;</ex> na c&amacr;il<ex>id</ex>eachta 
<lb n="545"><ex>n&omacr;</ex> na caindiachta, c<ex>ear</ex>taigt<ex>h</ex>ear sin an m&emacr;id bus &emacr;id<ex>ir</ex> ag&amacr; ceangal a ndiaig an f<ex>h</ex>othraigt<ex>h</ex>i.</p>

<p>Ana diaig sin taburt<ex>h</ex>ar bainne d&omacr; <ex>n&omacr;</ex> co codla s&emacr;; &ampersir; d&amacr; teagmad n&amacr; bud &amacr;il leis codl<ex>ad</ex> lena c&imacr;g siublaigt<ex>h</ex>ear maill<ex>e r&emacr;</ex> canntair<ex>eacht</ex> binn; &ampersir; 
<lb n="550">muna codl<ex>a</ex> s&emacr; l&emacr; ceachtar d&imacr;b sin sga&imacr;ltear an cris ceang<ex>ail</ex> d&amacr; gach ta&imacr;b. <ex>Agus</ex> sduid&emacr;rad<note type="auth" n="39">ls. sduid+er-nod+&ampersir;</note> a banaltra roim g<ex>ach</ex> uile n&imacr; n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> beith a &emacr;d<ex>aig</ex>hi salach; Et as &imacr; in m&emacr;ide so dl<ex>eag</ex>ur a sga&imacr;l<ex>ead</ex> an gach l&amacr; n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>, .i. in m&emacr;id do-gabur a &emacr;d<ex>aig</ex>hi 
<lb n="555">salach fa&imacr;.</p>

<p><ex>Agus</ex> dl<ex>eag</ex>ur bainne do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d&omacr; a ndiaig a f<ex>h</ex>ot<ex>h</ex>raigt<ex>h</ex>i do gn&amacr;t<ex>h</ex>, &ampersir; ana diaig sin a &emacr;d<ex>aig</ex>hi do c<ex>h</ex>laec<ex>h</ex>l<ex>&omacr;d</ex>. Et d&amacr; faicim gu s&umacr;iginn s&emacr; an


<pb n="23">
<sup resp="JCa">infra 127-129</sup>
bainne co dl<ex>eist</ex>in<ex>a</ex>c<ex>h</ex> tuigim as sin gn&amacr;th<ex>ugad</ex> a 
<lb n="560">oil<ex>eamn</ex>a co fada n&omacr; go gearr. &Omacr;ir is do r&emacr;ir a 
riachtan<ex>uis</ex> a leas dl<ex>eag</ex>ur a n-oil<ex>eamain</ex>; &omacr;ir is sia an aimsear iaraid na na&imacr;gin &omacr;ga c<ex>hu</ex>m a n-oil<ex>eamn</ex>a, &ampersir; c<ex>hu</ex>m a fot<ex>h</ex>raigt<ex>h</ex>i, &ampersir; c<ex>hu</ex>m codalta, &ampersir; c<ex>hu</ex>m na n-&emacr;duigid salach do c<ex>h</ex>laec<ex>h</ex>l<ex>&omacr;d</ex> n&amacr; an 
<lb n="565">drong <ex>eile</ex> acu.</p>	

<p><ex>Agus</ex> n&imacr; reaguid a leas co h&omacr;g biad <ex>eile</ex> acht bainne, &omacr;ir do-n&imacr; s&emacr; inad b&imacr;d &ampersir; digi d&omacr;ib. <ex>Agus</ex> as &emacr; bainne a m<ex>&amacr;th</ex>ar bainne as imc<ex>h</ex>ub<ex>ai</ex>di dona na&imacr;ginuib; &omacr;ir b&imacr;<ex>th</ex> an bainne sin arna gein<ex>eam</ex>ain 
<lb n="570">&omacr; f<ex>h</ex>uil ro-c<ex>h</ex>usmail risin fuil dob adbur gein<ex>eam</ex>na 
&ampersir; oil<ex>eamn</ex>a don na&imacr;din. M&amacr;s ead, as f<ex>&imacr;r</ex> a r&amacr;d gurab ro-mait<ex>h</ex> an oil<ex>eamain</ex> d&omacr;ib bainne a m<ex>&amacr;thar</ex>; &ampersir; is aml<ex>aid</ex> t<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>ear sin &ampersir; an m<ex>&amacr;thai</ex>r do beith sl<ex>&amacr;n</ex> &ampersir; regim<ex>en</ex> imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> do r&emacr;ir mur iarus 
<lb n="575">gn&imacr;m na hoil<ex>eam</ex>na &ampersir; an t&imacr; oiltear.</p>	

<p>Et d&amacr; teagm<ex>ad</ex> n&amacr; bud tualaing <ex>n&omacr;</ex> n&amacr; bud &amacr;il lena m<ex>&amacr;thai</ex>r a oil<ex>eamain</ex>, togt<ex>h</ex>ar banaltra t<ex>h</ex>sl&amacr;n ele c<ex>h</ex>ugi ag&amacr; mbia coimpl<ex>ex</ex> m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> &ampersir; a&imacr;s fhoirbt<ex>h</ex>i, &ampersir; a beith daid-b&emacr;s<ex>a</ex>c<ex>h</ex>, &ampersir; a dat<ex>h</ex> a' claenad c<ex>hu</ex>m 
<lb n="580">duibe, &ampersir; cuisl<ex>eann</ex>a fairsingi aici &ampersir; muin&emacr;l r<ex>eam</ex>ur, 
<mls unit="MS P page" n="361">&ampersir; ucht leat<ex>h</ex>an, &ampersir; c&imacr;gi gan beith fe&omacr;lmur gu m&omacr;r &ampersir; gan m&omacr;r&amacr;n do c<ex>h</ex>uisl<ex>eann</ex>aib laga orra; &ampersir; n&amacr; b&imacr;th a mbainne roi-reamur n&amacr; ro-s<ex>h</ex>&emacr;im, &ampersir; c<ex>or</ex>p geal do beith aici, &ampersir; bainne deag-blasta dead-bal<ex>aid</ex> do
<lb n="585">beith aici, &ampersir; gan beith ro-gar d'aimsir <corr sic="an toirrc3" resp="JCa">an toirrc<ex>his</ex></corr><note type="auth" n="40">H an toirrcisa</note> n&amacr; ro-fhada uaid. <ex>Agus</ex> mad &emacr;idi<ex>r</ex> banaltra

<pb n="24">
<sup resp="JCa">infra 129-130</sup>
d'f<ex>h</ex>agb<ex>&amacr;il</ex> beas cusm<ex>ail</ex> do regim<ex>en</ex> &ampersir; do c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> r&emacr;na m<ex>&amacr;thai</ex>r don leanum, &ampersir; na cuingill so
adu<ex>bramar</ex> do beith aici, as intogtha mur banaltrainn 
<lb n="590">&imacr;.</p>

<p>Et bud follus don ta&imacr;b t<ex>h</ex>&imacr;s d&imacr;n regim<ex>en</ex> mait<ex>h</ex> na banaltrann &ampersir; a c&imacr;ch, &ampersir; cinnus coim&emacr;dtur &ampersir;
ceartaigt<ex>h</ex>ear &ampersir; m&emacr;d<ex>uigth</ex>ear an bainne innta; &ampersir; do-g&emacr;bt<ex>h</ex>ur sin mur a curt<ex>h</ex>ar regim<ex>en</ex> coim&emacr;da 
<lb n="595">na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur &omacr;n &emacr;gusc bannda do r&emacr;ir mur deil<ex>ig</ex>ius s&emacr; &omacr;n &emacr;gusc f<ex>h</ex>earrda.</p>

<p><ex>Agus</ex> na c<ex>&emacr;d</ex>-laeit<ex>h</ex>i a ndiaid in lein<ex>m</ex> do breit<ex>h</ex> n&imacr; hinmolta a m<ex>&amacr;thai</ex>r d&amacr; oil<ex>eamain</ex> ar d&amacr; adb<ex>ur</ex>: an c<ex>&emacr;d</ex>-adbur d<ex>&imacr;b</ex>, &omacr;ir at&amacr; an m<ex>&amacr;thair</ex> arna claec<ex>h</ex>l<ex>&omacr;d</ex> 
<lb n="600">co m&omacr;r &omacr;n toirrc<ex>h</ex>eas; an <ex>dara</ex> hadbur, tr&emacr; f<ex>h</ex>ad in c<ex>h</ex>omn<ex>uid</ex>e at&amacr; ag an bainne annsna c&imacr;gib, &omacr;ir teagm<ex>aid</ex> co mbeith s&emacr; truaill<ex>igth</ex>i; &ampersir; t<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>ear sin ar a dat<ex>h</ex> &ampersir; ar a s<ex>hu</ex>b<ex>staint</ex>. Et ar an adbur sin do-n&imacr;d na mn&amacr; Frangcacha, ar mbeith m&imacr;-d&omacr;c<ex>h</ex>us 
<lb n="605">acu as an bainne sin, bean uir&imacr;sil do sh&umacr;g an bainne as a c&imacr;gib.</p>

<p>Et n&imacr; hingluaisti a cliab&amacr;in co fuir<ex>&emacr;ig</ex>n<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> do t<ex>h</ex>ogairm in c<ex>h</ex>odalta acht co m&imacr;n innus nach gluaistear an bainne ana ngail<ex>ead</ex>aib, &ampersir; n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> 
<lb n="610">truailltear an d&imacr;l<ex>eagad</ex>. <ex>Agus</ex> do budh fearr comad leisin c&imacr;ch do-g&emacr;ntaidi in codl<ex>ad</ex> do t<ex>h</ex>ogairm.</p> 

<p>Et as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> caoi measurda roim an mbainne d&omacr;ib &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sialta do leat<ex>h</ex>nug<ex>ad</ex> na mball sp<ex>ir</ex>ad&amacr;lta, &ampersir; d'f<ex>h</ex>olm<ex>ugad</ex> rainn &emacr;igin do fhl<ex>ichideacht</ex> 
<lb n="615">an c<ex>huir</ex>p &ampersir; an c<ex>h</ex>inn, &ampersir; do t<ex>h</ex>ogairm &ampersir; do

<pb n="25">
<sup resp="JCa">infra 130</sup>
c<ex>h</ex>alm<ex>ugad</ex> an t<ex>ea</ex>sa r&emacr; n-abur innatus. <ex>Agus</ex> taburt<ex>h</ex>ar bainne d&omacr; f&amacr; d&omacr; n&omacr; f&amacr; t<ex>h</ex>r&imacr; sa l&omacr; n<ex>ad&umacr;rda</ex> &ampersir; an m&emacr;id is m&omacr; f&amacr; <ex>cheathair</ex>.</p>
<p>Et d&amacr; teagmad an bainne do t<ex>h</ex>ruaill<ex>iugad</ex> ana 
<lb n="620">ngail<ex>ea</ex>duib &omacr; imurcaid &ampersir; &omacr; ainmeasurdacht a &omacr;la, teagm<ex>aid</ex> uaid sin at, ruidheadh,<note type="auth" n="41">H ruighi</note> &ampersir; gaedmuireacht imda, &ampersir; gile an f<ex>h</ex>uail. Leagar d&omacr;ib an tan sin aimsear f<ex>h</ex>ada gan biad, &ampersir; d&emacr;ntur inntleacht c<ex>hu</ex>m codalta fada do d&emacr;num d&omacr;ib; <ex>n&omacr;</ex> as innill 
<lb n="625">b<ex>ea</ex>c&amacr;n bainne do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d&omacr;ib &ampersir; a t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t co 
m<ex>in</ex>ic. &Omacr;ir is cusm<ex>ail</ex> iat r&emacr; c<ex>or</ex>p<ex>aib</ex>h na nda&imacr;neadh b&imacr;s ag <ex>&emacr;ir</ex>gi a h<ex>ea</ex>sl<ex>&amacr;int</ex>i, &ampersir; is mur sin dl<ex>eag</ex>ur a n-oil<ex>eamain</ex> mur bus follus don ta&imacr;b t<ex>h</ex>&imacr;s d&imacr;n.</p>
<p>Et is maith, roim an mbainne do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t, 
<lb n="630">b<ex>ea</ex>c<ex>&amacr;</ex>n meala arna glan<ex>a</ex>d maill<ex>e r&emacr;</ex> b<ex>ea</ex>c<ex>&amacr;</ex>n f&imacr;na gil uis<ex>g</ex>eam<ex>ail</ex>, do gl<ex>ana</ex>d &ampersir; do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht an gaile, innus n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> morg<ex>a</ex> an bainne ana ngail<ex>ead</ex>aib. Et is &emacr;igin roim bainne do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d&omacr;ib (&ampersir; ar t&umacr;s co sp<ex>eit</ex>sialta) m&emacr;id &emacr;igin bainne do c<ex>h</ex>r&umacr;th ana 
<lb n="635">mb&emacr;luib innus coma lugaidi do s<ex>h</ex>aet<ex>h</ex>r&omacr;c<ex>h</ex>ad m<ex>eir</ex>i 
ac d&emacr;num an atarraing; m&amacr;s ead teagm<ex>aid</ex> gortug<ex>ad</ex> co m<ex>in</ex>ic &omacr; atarrang m<ex>eir</ex>i &ampersir; na n-innstruim<ex>in</ex>tid <ex>eile</ex> d&omacr;ib.</p>

<p>Et is &emacr; so regim<ex>en</ex> na na&imacr;din <ex>n&omacr;</ex> coma follus 
<lb n="640">na cl&amacr;irf<ex>h</ex>iacla. <ex>Agus</ex> an uair t<ex>h</ex>innsgnaid na cl&amacr;ir-f<ex>h</ex>iacla as int<ex>u</ex>ct<ex>h</ex>a dona banaltrannaib co gn&amacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> biad <ex>eile</ex> d&omacr;ib; &ampersir; b&imacr;th a mbiad cusm<ex>ail</ex> risin mbainne a s<ex>u</ex>b<ex>staint</ex> &ampersir; a mbr<ex>&imacr;g</ex>, &ampersir; b&imacr;th n&imacr;sa

<pb n="26">
<sup resp="JCa">infra 130-132</sup>
reime do b<ex>eac</ex>&amacr;n n&amacr; an bainne. <ex>Agus</ex> b&imacr;t<ex>h</ex> siat 
<lb n="645">do biaduib nach rig a leas m&omacr;r&amacr;n coganta, <ex>n&omacr;</ex> gan aen-c<ex>h</ex>ogaint, mur at&amacr;it, biada inmolta cogantar co d<ex>eit</ex>hid<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> &omacr; na banaltrannuib ar t&umacr;s, et ar&amacr;n arna maeth<ex>ugad</ex> a n-uis<ex>g</ex>i meala n<ex>&omacr;</ex> a n-uisgi tobair inmolta, <ex>n&omacr;</ex> biad do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do 
<lb n="650">min c<ex>h</ex>r<ex>uithneacht</ex>a &ampersir; do bainne <ex>n&omacr;</ex> ar&amacr;n arna <mls unit="MS P page" n="362">d&imacr;sga&imacr;l<ex>ead</ex> a f&imacr;n uisgeam<ex>ail</ex>. Et n&imacr; moluim na biada so adu<ex>bramar</ex> r<ex>omainn</ex> do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t dona na&imacr;dinuib maill<ex>e r&emacr;</ex> bainne.</p>

<p>Et an uair t<ex>h</ex>innsgnaid siat siubal le&omacr; f&emacr;in 
<lb n="655">dl<ex>ig</ex>id an banaltra beith deithid<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> gluaisti a<sup resp="JCa">n</sup> na&imacr;gi co hanord<ex>uigt</ex>hi air eagla co nd&imacr;sga&imacr;lfidi <ex>n&omacr;</ex> gu ceang&omacr;ltaidi a boill co hainmeasurda. Et n&amacr; coim&emacr;ignigt<ex>h</ex>ear &emacr; c<ex>hu</ex>m suigi <ex>n&omacr;</ex> c<ex>hu</ex>m siubail n&omacr; co t&imacr; a n-&amacr;lgus c<ex>h</ex>ugi f&emacr;in do r&emacr;ir n<ex>&amacr;d&umacr;ire</ex>. Et 
<lb n="660">an t-inad ana suiginn s&emacr; n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn s&emacr; beith cruaid n&amacr; garb, &ampersir; n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn aen-n&imacr; g&emacr;r n&amacr; gearrt<ex>h</ex>ach beith l&amacr;im ris.</p>

<p>An uair t<ex>h</ex>innsgnaid na fiacla r&emacr; n-abur <ex>canini</ex> f&amacr;s d&emacr;naid aipstinens &omacr; gach uile n&imacr; c<ex>h</ex>ruaid do-c<ex>h</ex>oganta, 
<lb n="665">air eagla co sgrisfaidi <ex>n&omacr;</ex> go laigde&omacr;ch<ex>aid</ex>i adbur na fiac<ex>al</ex> sin adu<ex>bramar</ex> &omacr; c<ex>h</ex>ogaint na neith<ex>ead</ex> cruaid, mur do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear co m<ex>in</ex>ic. Et is mait<ex>h</ex> annsan aims<ex>ir</ex> sin fe&omacr;il na fiac<ex>al</ex> do c<ex>h</ex>oimilt l&emacr; blonuig c<ex>ir</ex>ci<note type="auth" n="42">sic H; P cc. (cearc)</note> &ampersir; l&emacr; him nua, &ampersir; l&emacr; hinc<ex>h</ex>inn 
<lb n="670">m&imacr;l, &omacr;ir togairm<ex>id</ex> sin a f&amacr;s &ampersir; calm<ex>uigid</ex> iat f&emacr;in. &Omacr;ir a n-aimsir f<ex>h</ex>&amacr;sta na fiac<ex>al</ex> sin adu<ex>bramar</ex>

<pb n="27">
<sup resp="JCa">infra 132-133</sup>
gn&amacr;th<ex>uig</ex>id muin&imacr;l na na&imacr;din deargad co m&omacr;r &ampersir; moluim an tan sin ola r<ex>&omacr;is</ex> arna leag<ex>ad</ex> ar <ex>uis</ex>gi te do c<ex>h</ex>oimilt d&imacr;b. Et an uair t<ex>h</ex>shanntaigid n&imacr; 
<lb n="675">do gearrad leis na fiacl<ex>aib</ex> sin, &ampersir; a m<ex>&emacr;r</ex> f&emacr;in do c<ex>h</ex>ogaint, is mait<ex>h</ex> an tan sin imurcac<ex>h</ex>a pr&emacr;m an yreos<note type="auth" n="43">H yriois</note> do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t ana l&amacr;mhuib, n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> b&imacr; t<ex>ir</ex>im co m&omacr;r acht beith inm<ex>ead&omacr;na</ex>c<ex>h</ex> id<ex>ir</ex> c<ex>h</ex>ruas &ampersir; buga; &omacr;ir t<ex>airr</ex>ngid a cogaint sin fe&omacr;il fiac<ex>al</ex> na 
<lb n="680">na&imacr;din &omacr; c<ex>h</ex>neaduib &ampersir; &omacr; t<ex>h</ex>einneas. <ex>Agus</ex> moluim fe&omacr;il a fiac<ex>al</ex> do c<ex>h</ex>oimilt l&emacr; mil glain maille <ex>r&emacr;</ex> beac&amacr;n saluinn, &omacr;ir coim&emacr;d<ex>aid</ex>h sin fe&omacr;il na fiac<ex>al</ex> gan morg<ex>ad</ex>. Et an uair f<ex>h</ex>&amacr;said na fiacla r&emacr; n-abur <ex>canini</ex> co f<ex>uir</ex>fi cogantar pr&emacr;ma licoir<ex>is</ex>i
<lb n="685">co gn&amacr;t<ex>h</ex>ach.</p>

<p>Et an m&emacr;id tiaguid siat &omacr; oil<ex>eamain</ex> na c&imacr;ch, as &imacr; an m&emacr;ide sin dl<ex>ig</ex>id siat biada reamra do gn&amacr;th<ex>ugad</ex>.</p>

<p>Et as &imacr; so aimsear a mbuana d&amacr; c&imacr;gib .i. an uair f<ex>h</ex>&amacr;said a fiacla uile &ampersir; bus &emacr;id<ex>ir</ex> le&omacr; biada 
<lb n="690"><ex>eile</ex> do c<ex>h</ex>ogaint co f<ex>uir</ex>fe, &ampersir; is &imacr; an aimsear sin aimsear d&amacr; bl<ex>iadan</ex> co coitc<ex>h</ex>inn.</p>

<p><ex>Agus</ex> d&amacr; teagm<ex>ad</ex> co n-iarfad a<sup resp="JCa">n</sup> na&imacr;gi na c&imacr;gi co hanord<ex>uig</ex>thi tair &emacr;is aimsiri <corr sic="ante squestair" resp="JCa">an tsequestair</corr><note type="auth" n="44">H antesquestair</note> &ampersir; co caoighfig s&emacr;, curt<ex>h</ex>ar neithe fa&imacr; an c&imacr;g do-b&emacr;ra<note type="auth" n="45">H do b<ex>er</ex>adh</note> 
<lb n="695">ad<ex>uath</ex>muireacht ar a<sup resp="JCa">n</sup> na&imacr;din a mblas &ampersir; a radarc, mur at&amacr; s&umacr;g uorm&omacr;int &ampersir; a c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>e. Agus

<pb n="28">
<sup resp="JCa">infra 133-134</sup>
connaimt<ex>h</ex>ear an regim<ex>en</ex> so adu<ex>bramar</ex> ar a<sup resp="JCa">n</sup> na&imacr;ghin <ex>n&omacr;</ex> co sgara r&emacr; c&imacr;gib gu huil<ex>id</ex>i.</p>

<p>Et d'&emacr;is a buana d&amacr; c&imacr;gib dl<ex>ig</ex>id a c<ex>h</ex>airdi beith 
<lb n="700">deithid<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> ag&amacr; c<ex>h</ex>ur d<ex>eid</ex>-b&emacr;s<ex>a</ex>c<ex>h</ex>, &omacr;ir at&amacr;it d&amacr; t<ex>h</ex>arba tic de sin: an c<ex>&emacr;d</ex>-tarba d<ex>&imacr;b</ex>, co f&amacr;sfad s&emacr; co m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> &ampersir; co mbeith aib&imacr;c maith aigi &ampersir; suig<ex>iugad</ex> m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> ana eal<ex>ad</ex>ain; &ampersir; n&imacr; h&imacr; metafisica an eal<ex>ad</ex>a sin acht an f<ex>h</ex>eall<ex>samn</ex>acht mor&amacr;lta: an <ex>dara</ex> 
<lb n="705">tarba beanaid s&imacr; risin c<ex>or</ex>p; &omacr;ir is &emacr;idir mail<ex>&imacr;s</ex> do gein<ex>eam</ex>ain isin coimpl<ex>ex</ex> &omacr; mail&imacr;s na mb&emacr;s &ampersir; &omacr; f<ex>h</ex>o&amacr;mug<ex>ad</ex> an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p. Ar an adbur sin leanuid na droc<ex>h</ex>-b&emacr;sa mail&imacr;s in c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex>a &ampersir; is mur sin is &emacr;idir mail&imacr;s an c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex>a do gein<ex>eam</ex>ain &omacr; 
<lb n="710">na droc<ex>h</ex>b&emacr;saib. Et ar an adbur c<ex>&emacr;d</ex>na geintear l<ex>inn</ex> d<ex>ub</ex> &omacr;n eagla &ampersir; &omacr;n meatacht, &ampersir;<note type="auth" n="46">sic an d&aacute; ls.</note> d&amacr; robuid aimsear f<ex>h</ex>ada ar n<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>. <ex>Agus</ex> n&imacr; hinlict<ex>h</ex>i dobr&omacr;n n&amacr; fearg n&amacr; ca&imacr; n&amacr; gaird<ex>each</ex>us orra, acht a toga a mod inm<ex>ead&omacr;na</ex>c<ex>h</ex>. Et mad follus d&umacr;in a 
<lb n="715">n<ex>&amacr;d&umacr;ir</ex> a' claenad co hanord<ex>uigt</ex>hi c<ex>hu</ex>m teadma &emacr;igin as intre&omacr;r<ex>aig</ex>t<ex>h</ex>i iat c<ex>hu</ex>m a c<ex>h</ex>on<ex>tr&amacr;rd</ex>a. D&amacr; r&emacr;ir sin tuicm<ex>id</ex> co coim&emacr;dtur an c<ex>or</ex>p &ampersir; an t-anum &omacr; c<ex>h</ex>oim&emacr;d na mb&emacr;s. &Omacr;ir b&imacr;t a mboill anfhann co m&omacr;r roim a <ex>seacht</ex> mbl<ex>iadn</ex>aib &ampersir; a mod ainimc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex>
<lb n="720">don r&emacr;s&umacr;n &ampersir; don gl<ex>uas</ex>acht.</p>

<p><ex>Agus</ex> is fearr an fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> do c<ex>h</ex>alm<ex>ugad</ex> na mball &ampersir; d'innarb<ex>ad</ex> imurcach an <ex>treas</ex> d&imacr;l<ex>eagad</ex> n&amacr; an saet<ex>h</ex>ar. Et n&imacr; dl<ex>ig</ex>id na da&imacr;ne eagnuidi <mls unit="MS P page" n="363">fot<ex>hragad</ex> ag&amacr; mb&imacr; br<ex>&imacr;g</ex> t<ex>hir</ex>m<ex>aigthea</ex>c<ex>h</ex> do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t

<pb n="29">
<sup resp="JCa">infra 134-135</sup>
<lb n="725">d&omacr;ib gu m&omacr;r mur at&amacr;, fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> ailime &ampersir; a c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>e, &omacr;ir do-n&imacr;d na fot<ex>h</ex>raigt<ex>h</ex>i sin na boill anumla<note type="auth" n="47">sic P H</note> c<ex>hu</ex>m gn&imacr;ma.</p>

<p><ex>Agus</ex> n&imacr; dl<ex>eag</ex>ur f&imacr;n do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d&omacr;ib ar aen-mod, &omacr;ir at&amacr; s&emacr; gortaigt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> urc<ex>h</ex>&omacr;ideach d&omacr;ib; &omacr;ir is 
<lb n="730">follus d&umacr;in gurab tene a ceann teneadh f&imacr;n do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t dona m<ex>a</ex>c&amacr;maib, &omacr;ir at&amacr;it f&emacr;ithe &ampersir; inc<ex>h</ex>inn anfann acu d&amacr; nd&emacr;in an f&imacr;n urc<ex>h</ex>&omacr;id &ampersir; gortug<ex>ad</ex> m&omacr;r. &Omacr;ir is follus d&umacr;in a f&emacr;ithi do beith fuilingt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> go m&omacr;r &ampersir; so-t<ex>h</ex>ollta &omacr;n f&imacr;n, &omacr;ir at&amacr; 
<lb n="735">br<ex>&imacr;g</ex> t<ex>h</ex>ollt<ex>a</ex>c<ex>h</ex> ann &omacr;na s<ex>hu</ex>b<ex>staint</ex> &ampersir; &omacr;na gn&imacr;m do leith a sh&emacr;ime; &omacr;ir n&imacr; reagaid a leas f&imacr;n do t<ex>h</ex>ogairm an f<ex>h</ex>uail n&amacr; do glan<ex>a</ex>d l<ex>eann</ex>a r<ex>uaid</ex>, n&amacr; do f<ex>h</ex>l<ex>iucha</ex>d an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p n&amacr; do t<ex>h</ex>s&emacr;imiug<ex>ad</ex> l<ex>eann</ex>a duib<note type="auth" n="48">n&amacr; do... duib An m&eacute;id seo &oacute; H; comhartha i P gur f&aacute;gadh focail &eacute;igin ar l&aacute;r ar; imeall bh&aacute;rr an leathanaigh a bh&iacute; na focail sin ar dt&uacute;is, agus t&aacute; a rian le feisgint f&oacute;s ann, acht is amhlaidh do loiteadh an chuid is m&oacute; d&iacute;obh le linn na n-imeall do bhearradh.</note> n&amacr; do c<ex>h</ex>alm<ex>ugad</ex> an d&imacr;l<ex>eagth</ex>a, n&amacr; an t<ex>eas</ex>a r&emacr; n-abur 
<lb n="740"><ex>innatus</ex>, mur is follus d&umacr;in. Et &omacr;n aimsir sin am<ex>a</ex>c<ex>h</ex> f&emacr;dtur f&imacr;n f<ex>inn</ex> uisgeam<ex>ail</ex> do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t a n-in<ex>a</ex>d digi d&omacr;ib, &ampersir; an m&emacr;id b&imacr;s coimpl<ex>ex</ex> t<ex>ea</ex>s<ex>aid</ex>i acu is lugaidi dl<ex>ig</ex>id f&imacr;n d'&omacr;l, &ampersir; a c<ex>h</ex>on<ex>tr&amacr;rd</ex>a sin don c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> f<ex>huar</ex>.</p>

<p><lb n="745">Et is &emacr; sin regim<ex>en</ex> na m<ex>a</ex>c&amacr;m <ex>n&omacr;</ex> co curt<ex>h</ex>ar c<ex>hu</ex>m maigistreach iat a cinn a s&emacr; mbl<ex>iadan. Agus</ex> is m&omacr;r an tshligi d&omacr;ib c<ex>hu</ex>m na haimsiri b&imacr;s rompu beith umal sub&amacr;lt<ex>a</ex>c<ex>h</ex>.

<pb n="30">
<sup resp="JCa">infra 135-137</sup>
Et taburt<ex>h</ex>ar annsan aims<ex>ir</ex> sin do maigist<ex>ir</ex> 
<lb n="750">iat teagoscus b&emacr;sa &ampersir; eagna d&omacr;ib tair &emacr;s a c<ex>h</ex>&emacr;ile. <ex>Agus</ex> an uair t<ex>h</ex>igid siat c<ex>hu</ex>m na ha&imacr;si sin n&imacr; dl<ex>ig</ex>id m&omacr;r&amacr;n foth<ex>raigth</ex>e do d&emacr;num &ampersir; dl<ex>ig</ex>id saet<ex>h</ex>ar do d&emacr;n<ex>a</ex>m roim an proinneach<ex>ad</ex>, &omacr;ir calm<ex>uigid</ex> s&emacr; a mboill. Gid eadh, n&imacr; d&emacr;in in m&emacr;ide sin comad 
<lb n="755">imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> c<ex>h</ex>um saet<ex>h</ex>air m&omacr;ir iat roim a <ex>ceathra</ex> bli<ex>adn</ex>aib d&emacr;g, acht is c&omacr;ra a r&amacr;d n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib saet<ex>h</ex>ur m&omacr;r n&amacr; l&amacr;idir roim cr&imacr;ch na ha&imacr;si r&emacr; n-abur <frn lang="la"><ex>adolisensia</ex></frn>.</p>

<p>Et mar adubramar don tshaet<ex>h</ex>ur is mur sin 
<lb n="760">tuicm<ex>id</ex> dona biaduib. &Omacr;ir ni h&emacr;idir le&omacr; na biada l&amacr;idiri do d&imacr;l<ex>eagad</ex> at&amacr; cruaid do-d&imacr;l<ex>eagth</ex>a mur as &emacr;id<ex>ir</ex> l&emacr; lucht <frn lang="la"><ex>adolisensia</ex></frn>.</p>

<p><ex>Agus</ex> mar an c<ex>&emacr;d</ex>na n&imacr; h&emacr;idir le&omacr; gn&imacr;m na dr&umacr;isi do c<ex>h</ex>oiml&imacr;n<ex>a</ex>d mur is &emacr;idir leisin droing at&amacr; a 
<lb n="765">t<ex>er</ex>mi<ex>n</ex> na ha&imacr;si r&emacr; n-abur <frn lang="la"><ex>adolisensia</ex></frn>. &Omacr;ir tic gortug<ex>ad</ex> m&omacr;r &omacr; c<ex>h</ex>oimriachtain anord<ex>uigt</ex>hi &ampersir; toirm<ex>i</ex>sct<ex>h</ex>ear m&emacr;dug<ex>ad</ex> an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p uait<ex>h</ex>i. <ex>Agus</ex> n&imacr; tarbach a sp<ex>er</ex>ma c<ex>hu</ex>m na gein<ex>eam</ex>na <ex>n&omacr;</ex> gu roit<ex>h</ex>id na boill a m&emacr;dug<ex>ad</ex> f<ex>uir</ex>fe; &ampersir; roit<ex>h</ex>id an 
<lb n="770">foirfiug<ex>ad</ex> sin co coitc<ex>h</ex>inn a cinn <ex>c&umacr;ig</ex> mbl<ex>iadan</ex> fithid, &ampersir; is annsin at&amacr; an tsl<ex>&amacr;int</ex>i foirfi &ampersir; mairid s&imacr; co ceann 35 mbl<ex>iad</ex>an &ampersir; gairt<ex>h</ex>ear a&imacr;s an n<ex>ir</ex>t &ampersir; na sgot<ex>h</ex>amlachta don a&imacr;s sin, &omacr;ir is annsan a&imacr;s sin as sgot<ex>h</ex>amla <corr sic="&ampersir; is l&aacute;idiri &ampersir; is l&aacute;idiri" resp="JCa">&ampersir; is l&amacr;id<ex>ir</ex>i</corr> na c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p &ampersir; is annsan 
<lb n="775">a&imacr;s sin is treisi oibr<ex>ig</ex>t<ex>h</ex>i na beath<ex>ad</ex> uile. <ex>Agus</ex>
annsan a&imacr;s c<ex>h&emacr;d</ex>na f&emacr;dm<ex>aid</ex> saet<ex>h</ex>ur do d&emacr;nam

<pb n="31">
<sup resp="JCa">infra 137-138</sup>
co l&amacr;id<ex>ir</ex>, &omacr;ir is m&omacr; an saet<ex>h</ex>ur f<ex>h</ex>&emacr;dm<ex>aid</ex> do d&emacr;num innti n&amacr; isna haesaib roimpi.</p>
<p><ex>Agus</ex> is luga rig a leas an a&imacr;s sin fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> uis<ex>g</ex>i 
<lb n="780">t<ex>h</ex>e n&amacr; an a&imacr;s at&amacr; roimpi. Et as don a&imacr;s so am&amacr;in as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> fot<ex>h</ex>ragad uis<ex>g</ex>i f<ex>h</ex>uair do c<ex>h</ex>alm<ex>ugad</ex> na mball c<ex>hu</ex>m a <ex>n</ex>gl<ex>ua</ex>sachta imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> l&amacr;idir do d&emacr;num; &ampersir; n&imacr; hanfhainn<ex>igth</ex>ear an t<ex>eas</ex> r&emacr; n-abur <ex>innatus</ex> &omacr;n f<ex>h</ex>ot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> sin adu<ex>bramar</ex>, acht is m&omacr; 
<lb n="785">furtachtaigt<ex>h</ex>ear &emacr;, &ampersir; n&imacr; toirm<ex>i</ex>sct<ex>h</ex>ear m&emacr;dug<ex>ad</ex> na mball uada. <ex>Agus</ex> n&imacr; dl<ex>eag</ex>ur an fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> so do beith d'uis<ex>g</ex>i at&amacr; ro-ard a fhuar<ex>aideacht</ex>, n&amacr; a n-uair n&amacr; a n-aimsir at&amacr; ro-ard a fhuar<ex>aideacht</ex>, acht a n-aimsir &ampersir; a n-uair t<ex>h</ex>e.</p>

<p><lb n="790">Et dl<ex>ig</ex>id biad lucht na ha&imacr;si so beith n&imacr;sa reime do c<ex>h</ex>&amacr;il<ex>id</ex>eacht &ampersir; n&imacr;sa m&omacr; do c<ex>h</ex>ai<ex>n</ex>diacht n&amacr; biad na ha&imacr;si roimpe &ampersir; 'na diaig. <ex>Agus</ex> dl<ex>ig</ex>id m&omacr;r&amacr;n do biad reamur do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im; &ampersir; bud follus anar ndiaid na biada at&amacr; imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> &ampersir; animchub<ex>aid</ex> 
<lb n="795">d&omacr;ib.</p>	

<p><mls unit="MS P page" n="364">Et b&imacr;th a ndeoch d'fh&imacr;n sh&emacr;im fhinn is luga as uisgeam<ex>ail</ex> n&amacr; f&imacr;n na c<ex>&emacr;d</ex>-a&imacr;si, ar son togairmt<ex>h</ex>i in fhuail &ampersir; glanta an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p &ampersir; togairmt<ex>h</ex>i an all<ex>uis</ex> &ampersir; fli<ex>uch</ex>aid na mball. <ex>Agus</ex> n&imacr; dl<ex>ig</ex>id a f&imacr;nta beith 
<lb n="800">ro-t<ex>heasaid</ex>i n&amacr; r&omacr;-g&emacr;r, innus nac<ex>h</ex> tuitfidis a fiabras, n&amacr; a n-ainteas ae, n&amacr; a losc<ex>ad</ex> l<ex>eann</ex>ann. <ex>Agus</ex> ar an c<ex>&umacr;is</ex> c<ex>&emacr;d</ex>na dl<ex>ig</ex>id na neithe at&amacr; ro-ard a t<ex>easaideacht</ex> &ampersir; a t<ex>irmaideacht</ex> do sheac<ex>h</ex>na mur at&amacr;, pibur &ampersir; musdard, gairl<ex>e&omacr;g</ex> &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e.</p>

<p><lb n="805">Et as gearr an codl<ex>ad</ex> rigid a leas lucht na 

<pb n="32">
<sup resp="JCa">infra 138-139</sup>
ha&imacr;si so a n-ait<ex>h</ex>fh&emacr;g<ex>ad</ex> na n-aes e<ex>ile</ex>, ar son treisi a nd&imacr;l<ex>eagth</ex>a &ampersir; calmacht na mball as innsdruimint don br<ex>&imacr;g</ex> ainm<ex>id</ex>hi, moth<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>id, &ampersir; gluaistig. &Omacr;ir ord<ex>uigth</ex>ear in codl<ex>ad</ex> do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht na mbr<ex>&imacr;g</ex> 
<lb n="810">n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>, &ampersir; an cumsanad do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht na mbr<ex>&imacr;g</ex> ainm<ex>id</ex>hi.</p>

<p>Do leith aic<ex>&imacr;d</ex>i na hanma <ex>immorra</ex>, is intsheac<ex>h</ex>anta go m&omacr;r fearg &ampersir; dobr&omacr;n, &omacr;ir cuirid siat an f<ex>h</ex>uil a n-ainteas. Et as &imacr; an a&imacr;s so as m&omacr; at&amacr; imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> sin, 
<lb n="815">do gn&imacr;mart<ex>h</ex>aib na dr&umacr;isi; &omacr;ir at&amacr;it na boill co foirbt<ex>h</ex>i innti, &ampersir; an t<ex>eas</ex> &ampersir; na sp<ex>ir</ex>aid co l&amacr;id<ex>ir</ex>, &ampersir; an sp<ex>er</ex>ma co himda. Et bud follus don ta&imacr;b t<ex>h</ex>&imacr;s d&imacr;n riaglacha sp<ex>eit</ex>sialta do-gabur &omacr; &emacr;gsamlacht na neith<ex>ead</ex> n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>.</p>

<p><lb n="820">Et a ndiaig na ha&imacr;si so tic an a&imacr;s arsaid d&amacr; cuirfim regim<ex>en</ex> sp<ex>eit</ex>sialta. <ex>Agus</ex> b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad gurab &imacr; as inntinn ag foll<ex>am</ex>n<ex>ugad</ex> na sean-da&imacr;neadh co huil<ex>id</ex>i gach oil<ex>eam</ex>ain, &ampersir; gach fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex>, &ampersir; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> deoch &omacr; fl<ex>iuch</ex>aidt<ex>h</ex>ear &ampersir; &omacr; t&emacr;igt<ex>h</ex>ear 
<lb n="825">iat; &ampersir; mur an c<ex>&emacr;d</ex>na d'aimsir f<ex>h</ex>ada in c<ex>h</ex>odalta &ampersir; an c<ex>h</ex>umsan<ex>aid</ex>h.</p>

<p>Et gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear l<ex>inn</ex> f<ex>inn</ex> d'imdug<ex>ad</ex> a ngailib na sean-da&imacr;neadh ar son anfainne na br<ex>&imacr;g</ex>e d&imacr;l<ex>eagthaig</ex>i. Ar an adbur sin l<ex>eigis</ex>im l<ex>inn</ex> f<ex>inn</ex> 
<lb n="830">at&amacr; arna imdug<ex>ad</ex> ar s<ex>h</ex>lig<ex>id</ex> na n-inneadh, ag&amacr; d&imacr;l<ex>eagad</ex> ar t&umacr;s maill<ex>e r&emacr;</ex> dig ar a mbeirbt<ex>h</ex>ear ys&omacr;ip, &ampersir; l&emacr; hoxim<ex>el</ex> diureticach. Et folm<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear ainns&emacr;in maill<ex>e r&emacr;</ex> 
iarapigra<note type="auth" n="49">H hyarapigra</note> &ampersir; l&emacr; n&imacr; ar a mbeirbt<ex>h</ex>ear

<pb n="33">
<sup resp="JCa">infra 139-140</sup>
feit<ex>h</ex>le&omacr;g &ampersir;<note type="auth" n="50">an m&eacute;id seo ar iarraidh i H.</note> polipodium, &ampersir; ain&imacr;s, ana curt<ex>h</ex>ar 
<lb n="835">turbit &ampersir; sinns<ex>&emacr;r</ex>. Et gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear an br&umacr; do lagad l&emacr; cartamus <ex>n&omacr;</ex> l&emacr; heanbruit<ex>h</ex>i se<sup resp="JCa">i</sup>n-c<ex>hir</ex>ci ar a mbeirbt<ex>h</ex>ear polipodium &ampersir; ain&imacr;s. Et gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear a tosac<ex>h</ex> na coda n&imacr; &emacr;igin d&imacr;b so, <ex>n&omacr;</ex> iat uile : mur at&amacr;, uiola &ampersir; hocus &ampersir; mercurial, 
<lb n="840">biatus &ampersir; eilif<ex>r</ex>e&omacr;g, lactuca &ampersir; borr<ex>&amacr;itse</ex> &ampersir; buglosa<note type="auth" n="51">H bughalosa</note>. Et gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear so <ex>n&omacr;</ex> a cusm<ex>ail</ex>e do c<ex>h</ex>aithim a tos<ex>a</ex>c<ex>h</ex> na coda, l&emacr; heanbruit<ex>h</ex>i <ex>n&omacr;</ex> l&emacr; bainne alm<ex>on</ex>t, gan ar&amacr;n.</p>

<p><frn lang="la">Item</frn>, ad<ex>ear</ex>maid co ndl<ex>ig</ex>inn oil<ex>eamain</ex> na 
<lb n="845">sean-da&imacr;neadh beith so-d&imacr;l<ex>eagth</ex>a &ampersir; oil<ex>eamnach</ex> gu mait<ex>h</ex>, &ampersir; beit<ex>h</ex> n&imacr;sa luga a cai<ex>n</ex>diacht &ampersir; a nuim<ex>ir</ex> n&amacr; annsna haesaib so is foicsidi roimpe. &Omacr;ir n&imacr; b&imacr; d&imacr;sga&imacr;l<ex>ead</ex> imurcach ana c<ex>or</ex>p<ex>aib</ex>h tr&imacr; c<ex>h</ex>ruaidi a mball &ampersir; tr&imacr; anfainne a t<ex>ea</ex>sa; &ampersir; is tr&imacr;t sin nach 
<lb n="850">dl<ex>ig</ex>id siat m&omacr;r&amacr;n b&imacr;d n&amacr; <corr sic="proinneac&amacr;" resp="JCa">proinneachad</corr><note type="auth" n="52">H proinneach--</note> m<ex>in</ex>ic, &omacr;ir is l&omacr;r d&omacr;ib b<ex>ea</ex>c&amacr;n a n-ait<ex>h</ex>fh&emacr;g<ex>ad</ex> na c<ex>&emacr;d</ex>-aes, tr&imacr; anfhainne na br<ex>&imacr;g</ex>e d&imacr;l<ex>eagthaig</ex>i inntu. M&amacr;s ead dl<ex>eag</ex>ur a n-oil<ex>eamain</ex> do beith a caindiacht b<ex>i</ex>c; &omacr;ir is urusa l&emacr; c<ex>or</ex>p<ex>aib</ex>h na sean-da&imacr;neadh an 
<lb n="855">oil<ex>eamain</ex> b<ex>ea</ex>c do c<ex>h</ex>ur ana cusm<ex>ail</ex>ius acht g&emacr; mall d&imacr;l<ex>eagaid</ex> an oil<ex>eamain</ex>. Ar an adbur sin n&imacr; rigid a leas a n-oil<ex>eamain</ex> go m<ex>in</ex>ic, &omacr;ir teagm<ex>aid</ex> coma l&omacr;r d&omacr;ib cait<ex>h</ex>im aen-uair annsa l&amacr; n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>, &omacr;ir is urusa leis na sean-da&imacr;nib an tr&emacr;iginus
<lb n="860">d'f<ex>h</ex>ulang.</p>

<p>Et is f&imacr;r sin ag lab<ex>air</ex>t do shean-da&imacr;nib na

<pb n="34">
<sup resp="JCa">infra 140-141</sup>
harsuideachta, &ampersir; n&imacr; f&imacr;r ag lab<ex>air</ex>t do s<ex>h</ex>ean-da&imacr;n<ex>ib</ex>h na sean&omacr;rdachta at&amacr; ull<ex>am</ex> c<ex>hu</ex>m b&amacr;is mur at&amacr; an l&omacr;c<ex>h</ex>rann c<ex>hu</ex>m a m&umacr;ch<ex>tha</ex>.</p>
<p><lb n="865">Et dl<ex>ig</ex>id na sean&omacr;iri proinneach<ex>ad</ex> m<ex>in</ex>ic, &omacr;ir m&umacr;c<ex>h</ex>t<ex>h</ex>ur a t<ex>eas</ex> &omacr; m&omacr;r&amacr;n b&imacr;d do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im a n-aen-f<ex>h</ex>eacht, &omacr;ir m&umacr;c<ex>h</ex>t<ex>h</ex>ur an tene b<ex>ea</ex>c &omacr; m&omacr;r&amacr;n an c<ex>h</ex>onnaid; &ampersir; muna hoilti co m<ex>in</ex>ic iat do <mls unit="MS P page" n="365">d&imacr;bocht<ex>h</ex>aidi an t<ex>eas</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> &ampersir; an f<ex>h</ex>l<ex>ichideacht</ex> 
<lb n="870">p<ex>h</ex>r&emacr;mam<ex>ail</ex> a n-aenf<ex>h</ex>eacht. M&amacr;s ead, sa&imacr;lim gurab mait<ex>h</ex> a n-oil<ex>eamain</ex> f&amacr; t<ex>h</ex>r&imacr; sa l&omacr; n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> mur so, innus co mbeith sp&amacr;s s&emacr; n-uaireadh id<ex>ir</ex> in c<ex>&emacr;d</ex>-c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im &ampersir; an <ex>dara</ex> cait<ex>h</ex>im &ampersir; <ex>ocht</ex> n-uaire id<ex>ir</ex> an <ex>dara</ex> cait<ex>h</ex>im &ampersir; an <ex>treas</ex> cait<ex>h</ex>im, innus co 
<lb n="875">mb<ex>eith</ex> sp&amacr;s <ex>deich</ex> n-uaireadh <ex>n&omacr; aen</ex>-uair <ex>d&emacr;g</ex> id<ex>ir</ex> an c<ex>&emacr;d</ex>-c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im &ampersir; an cait<ex>h</ex>im d&emacr;igin<ex>ac</ex>h. <ex>Agus</ex> is mur so beas an <ex>treas</ex> cait<ex>h</ex>im, n&imacr;sa m&omacr; n&amacr; an <ex>dara</ex> cait<ex>h</ex>im, &ampersir; an <ex>dara</ex> cait<ex>h</ex>im n&imacr;sa m&omacr; do m&emacr;id<note type="auth" n="53">H m&ampersir;; t&aacute; an &ampersir; s&eacute;imhighthe i P</note> &emacr;igin n&amacr; an c<ex>&emacr;d</ex>-c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im.</p>

<p><lb n="880">Et dl<ex>ig</ex>id siat g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile biad &omacr; ngeintear l<ex>inn</ex> f<ex>inn</ex> &ampersir; l<ex>inn</ex> d<ex>ub</ex> &ampersir; d&umacr;nus b&emacr;l na cuisl<ex>eann</ex> do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im, mur at&amacr;, gac<ex>h</ex> uile biad r<ex>eam</ex>ur rigin saillti b&imacr;s anum<ex>al</ex> don d&imacr;l<ex>eagad</ex>, mur at&amacr;it, gn&emacr;it<ex>h</ex>i na pot<ex>&amacr;itsi</ex>, &ampersir; &emacr;isg s<ex>h</ex>aillti <ex>n&omacr;</ex> 
<lb n="885">gan saill<ex>ead</ex><note type="auth" n="54">H tsoill<ex>ead</ex></note> &ampersir; &emacr;isg p<ex>h</ex>iastamla muiridi &ampersir; co coitc<ex>h</ex>inn na h&emacr;isg ar nach b&imacr;t lanna, &ampersir; fe&omacr;lanna saillti, &ampersir; &eacute;n shna&imacr;dis a n-uis<ex>g</ex>ib, &ampersir; pasdae &ampersir; ar&amacr;n slim &ampersir; cin&emacr;l na tort<ex>h</ex>ad fuar, mur at&amacr;it, ubla &ampersir;

<pb n="35">
<sup resp="JCa">infra 141-142</sup>
p<ex>&emacr;ir</ex>eadha, &ampersir; castanea, &ampersir; mespila, &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e 
<lb n="890">do neith<ex>ib</ex> f<ex>uar</ex>a, mur at&amacr;, lactuca.</p>
<p><ex>Agus</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>ai</ex>di dona sean-da&imacr;nib a sabsa<note type="auth" n="55">H sabsadha</note> do beith d'fh&imacr;n n&amacr; d'fhin&emacr;gra; &omacr;ir at&amacr; an aig&emacr;id ro-animc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> dona sean-da&imacr;nib tr&emacr;na beith f<ex>uar</ex> t<ex>irim</ex>, &ampersir; h&imacr; ag luath<ex>ad</ex> na harsaideachta. 
<lb n="895"><ex>Agus</ex> idir c<ex>h</ex>in&emacr;l na sp&imacr;srad as &emacr; an cain&emacr;l &ampersir; an sinns<ex>&emacr;r</ex> as im<ex>ch</ex>ub<ex>aid</ex>i dona sean-da&imacr;nib, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile sp&imacr;srad rannc<ex>h</ex>uidigius r&emacr; t<ex>easaideacht</ex> &ampersir; r&emacr; fl<ex>ichideacht</ex>.</p>

<p><frn lang="la">Item</frn>, as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> co m&omacr;r mil dona sean-da&imacr;n<ex>ib</ex>h,
<lb n="900">&ampersir; dl<ex>ig</ex>id an mil sin beith geal trom, <ex>n&omacr;</ex> cruaid so-gearrt<ex>h</ex>a deadh-bal<ex>aid</ex>. Et as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> dona sean-da&imacr;n<ex>ib</ex>h fe&omacr;il na n-ainmintid &omacr;g as a mbeantur, &ampersir; gall-c<ex>h</ex>oileach, &ampersir; mur an c<ex>&emacr;d</ex>na fe&omacr;il p<ex>h</ex>etraisi &ampersir; f<ex>h</ex>uise&omacr;g &ampersir; fhead&omacr;g, &ampersir; <ex>uigi</ex> nuada
<lb n="905">boga, &omacr;ir as urusa a nd&imacr;l<ex>eagad</ex> &ampersir; is mait<ex>h</ex> oilid.</p>

<p>Et as iat so na h&emacr;isg as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib, .i. &emacr;isg muiridi, &ampersir; as a fh&imacr;n bud fearr a mbearb<ex>ad</ex> maille <ex>r&emacr;</ex> fin&emacr;l &ampersir; r&emacr; hain<ex>&emacr;id n&omacr;</ex> r&emacr; psille; &omacr;ir meas<ex>ra</ex>igid so a f<ex>uaraideacht</ex> &ampersir; innarb<ex>aid</ex> a rigneacht
<lb n="910">imurcac<ex>h</ex>.</p>

<p>Et as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> an bainne do droing dona sean-da&imacr;nib, ar son co n-oil<ex>inn</ex> s&emacr; co luat<ex>h</ex> &ampersir; co fl<ex>iuch</ex>ann na c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p; &ampersir; at&amacr; drong <ex>eile</ex> d&amacr;<note type="auth" n="56">da H; om. P</note> nach imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex>, ar son gu ngeineann s&emacr; d&umacr;inti. Et 
<lb n="915">do gn&amacr;th<ex>uig</ex>idur drong <ex>eile</ex> d'&emacr;s bainne d'&omacr;l teinneas &ampersir; rigad do beith f&amacr;na cliat<ex>h</ex>&amacr;nuib deasa

<pb n="36">
<sup resp="JCa">infra 142-144</sup>
ar son c<ex>u</ex>mgaid na cuisl<ex>eann</ex>; &ampersir; n&imacr; himc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex>
bainne don droing sin. Et as &emacr; bainne as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex>i d&omacr;ib, .i. bainne asail &ampersir; gabair maill<ex>e</ex>
<lb n="920"><ex>r&emacr;</ex> cai<ex>n</ex>diacht &emacr;igin do s<ex>h</ex>alann &ampersir; do mil arna spum&amacr;il, &omacr;ir toirm<ex>is</ex>cid sin truaill<ex>iugad</ex> an bainne, &ampersir; furtachtaigid siat a t<ex>h</ex>olltanaigi. Et is animc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> an c&amacr;isi dona sean-da&imacr;n<ex>ib</ex>h, acht muna bia im ann; &ampersir; n&imacr; himc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> saillti n&amacr; 
<lb n="925">ro-nuad d&omacr;ib &eacute;.</p>

<p>An t-im, <ex>immorra</ex>, as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> dona sean-da&imacr;n<ex>ib</ex>h &eacute;, &omacr;ir fl<ex>iuch</ex>aid &ampersir; t&emacr;igid &ampersir; m&imacr;nig<ex>id</ex> boill an ochta.</p>
<p>Na praiseacha, <ex>immorra</ex>, as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> dona 
<lb n="930">sean-da&imacr;n<ex>ib</ex>h iat, mur at&amacr;, biatus &ampersir; fin&emacr;l &ampersir; p<ex>er</ex>sille &ampersir; borr<ex>&amacr;itsi</ex>, s&amacr;itsi &ampersir; minntus &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e c<ex>h</ex>laenus c<ex>hu</ex>m t<ex>easaideacht</ex>a &ampersir; c<ex>hu</ex>m fl<ex>ichideacht</ex>a.</p>

<p>Na tort<ex>h</ex>a <ex>immorra</ex>, as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> dona sean-da&imacr;nib iat, mur at&amacr;it, f&imacr;geadha tirma, &ampersir; caera 
<lb n="935">f&imacr;n<ex>eam</ex>na, &ampersir; almoint &ampersir; pini.</p>

<p>It<ex>e</ex>m, as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> sinns<ex>&emacr;r</ex> mur s<ex>h</ex>absa d&omacr;ib &ampersir; diacalim<ex>in</ex>tum co sp<ex>eit</ex>sialta d'oslug<ex>ad</ex> d&umacr;intid na taeb t<ex>h</ex>eagmus d&omacr;ib co m<ex>in</ex>ic.</p>
<p>It<ex>e</ex>m as &imacr; an lictab&amacr;ire do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do t<ex>h</ex>r&imacr; gn&emacr;ithib 
<lb n="940">an p<ex>h</ex>ibair as t<ex>r</ex>iacail dona sean-da&imacr;n<ex>ib</ex>h, &omacr;ir
comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> a mbr<ex>&imacr;g</ex> d&imacr;l<ex>eagtha</ex>c<ex>h</ex> &ampersir; osluig<ex>id</ex> a nd&umacr;inti. Et do-n&imacr; an coms<ex>h</ex>uig<ex>iugad</ex> r&emacr; n-abur <mls unit="MS P page" n="366">athanasia an c<ex>&emacr;d</ex>na, &ampersir; do-g&emacr;bam a tuaruscb&amacr;il sin a n-Ainntidair.</p>

<pb n="37">
<p><sup resp="JCa">infra 144-145</sup></p>
<p><lb n="945">Et n&imacr; himc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> f&imacr;n nua geal uisgeam<ex>ail</ex> d&omacr;ib acht muna teagma tart ainmeasurda orra a ndiaig f<ex>h</ex>ot<ex>h</ex>raigt<ex>h</ex>i. <ex>Agus</ex> dl<ex>ig</ex>id f&imacr;n na seanda&imacr;neadh beith dearg s&emacr;im deadh-bal<ex>aid</ex> arsaig, &omacr;ir t&emacr;igid &ampersir; oil<ex>id</ex> an f&imacr;n sin co l&omacr;r, &ampersir; ceartaig<ex>id</ex> 
<lb n="950">l<ex>inn</ex> d<ex>ub</ex>, &ampersir; togairm<ex>id</ex> an fual, &ampersir; fl<ex>iuch</ex>aid na hailt, &ampersir; calm<ex>uigid</ex> an br<ex>&imacr;g</ex> &ampersir; an t<ex>eas</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>; &omacr;ir rigid a leas na sean-da&imacr;ne uile <corr sic="ris sinn" resp="JCa">ris sin</corr><note type="auth" n="57">H les sin</note>.</p>
<p>Et as iat so na pot<ex>&amacr;itsi</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> dona sean-da&imacr;nib, .i. p<ex>o</ex>t<ex>&amacr;itsi</ex> do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do c<ex>h</ex>oirci &ampersir; 
<lb n="955">d'&emacr;orna m<ex>ai</ex>lle <ex>r&emacr;</ex> huis<ex>g</ex>i ar a mbeirbt<ex>h</ex>ear fe&omacr;il inmolta.</p>
<p><frn lang="la">Item</frn>, as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> an deoch r&emacr; n-ab<ex>ur</ex> idromel dona sean-da&imacr;n<ex>ib</ex>h, &omacr;ir osluig<ex>id</ex> s&imacr; na d&umacr;inti. Et d&amacr; mb<ex>eid</ex> d&umacr;inti a sligt<ex>h</ex>ib in f<ex>h</ex>uail beirbt<ex>hear</ex> 
<lb n="960">p<ex>er</ex>sille, &ampersir; m<ex>er</ex>si, &ampersir; fe<ex>n&emacr;l</ex> ar ydromel, &ampersir; osglaid na d&umacr;inti.<note type="auth" n="58">H om.</note> Et d&amacr; mb<ex>eid</ex> d&umacr;inti isna ball<ex>aib</ex> sp<ex>irad</ex>&amacr;lta, b<ex>eir</ex>bt<ex>h</ex>ear dub-c<ex>h</ex>os<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &ampersir; &imacr;s&omacr;ip &ampersir; casialinia maille <ex>ri</ex>s na neith<ex>ib</ex>h adu<ex>bramar</ex> &ampersir; oslaig<ex>id</ex> iat.</p>

<p><lb n="965">Et as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> coimilt measurda d&omacr;ib a c&amacr;il<ex>id</ex>eacht &ampersir; a caindiacht; &ampersir; l&emacr; h&emacr;duigib garba &ampersir; l&emacr; l&amacr;muib garba dl<ex>eag</ex>ur an c<ex>h</ex>oimilt sin do d&emacr;num &ampersir; aimsear do beith aturra. Et n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn an c<ex>h</ex>oimilt sin beith an m&emacr;ide so, a c&amacr;il<ex>id</ex>eacht n&amacr; 
<lb n="970">a caindiacht, co tre&omacr;r&omacr;ch<ex>ad</ex> s&emacr; f<ex>uaraideacht</ex> &ampersir; tir<ex>maideacht</ex> a mball<ex>aib</ex> na sean-da&imacr;neadh, tr&emacr; s<ex>h</ex>lig<ex>id</ex> d&imacr;sga&imacr;lti na fl<ex>iuch</ex>atan n<ex>&amacr;durda</ex> &ampersir; an t<ex>ea</ex>sa

<pb n="38">
<sup resp="JCa">infra 145-146</sup>
n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>, mur gn&amacr;th<ex>uig</ex>ius teagm&amacr;il dona da&imacr;nib do-n&imacr; saet<ex>h</ex>ur ainmeasurda; &ampersir; n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn s&imacr; beith 
<lb n="975">b<ex>o</ex>c<note type="auth" n="59">H beag</note> n&amacr; &emacr;gruaid innus n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> innarbfad s&imacr; aen-r&emacr;d &omacr; ball<ex>aib</ex> na sean-da&imacr;neadh tr&emacr; s<ex>h</ex>ligi d&imacr;sc<ex>a&imacr;</ex>lti<note type="auth" n="60">tr&emacr; s<ex>h</ex>ligi d&imacr;sc<ex>a&imacr;</ex>lti an m&eacute;id seo i H am&aacute;in.</note>, &omacr;ir as tr&imacr;t orduigt<ex>h</ex>ear in c<ex>h</ex>oimilt co n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>, d'f<ex>h</ex>olm<ex>ugad</ex> imurcach an <ex>treas</ex> d&imacr;l<ex>eagad</ex> &omacr;na ball<ex>aib</ex> &ampersir; d&amacr; calm<ex>ugad</ex>; &omacr;ir do-n&imacr; an c<ex>h</ex>oimilt do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear 
<lb n="980">mur so, an uair do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear go l&omacr;r &imacr;, p&omacr;ire na mball d'oslug<ex>ad</ex> ar mod &emacr;igin, &ampersir; gluaisid s&emacr; a teas co sentrom &omacr; f<ex>huir</ex>imeall, &ampersir; calm<ex>uigid</ex> s&emacr; t<ex>ea</ex>s n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> na mball ar mod &emacr;igin, &ampersir; cna&imacr;id a n-imurcacha.</p>

<p><lb n="985">Et as &imacr; aimsear a ndl<ex>eag</ex>ur sgur do c<ex>h</ex>oimilt na sean-da&imacr;neadh, an uair t<ex>h</ex>innsgnait siat deargad &ampersir; gn&emacr; teinn<ex>is</ex> do gab<ex>&amacr;il</ex> c<ex>h</ex>ucu; &ampersir; n&imacr; holc ar d<ex>eir</ex>eadh na coimilta a n-ongad l&emacr; hol<ex>aid</ex> na holiua millsi <ex>n&omacr;</ex> na n-alm<ex>on</ex>t mil<ex>is</ex>, innus com<ex>ad</ex> f<ex>eir</ex><sup resp="JCa">r</sup>di do 
<lb n="990">coim&emacr;dfaidi 3tir<ex>maideacht</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> &ampersir;<note type="auth" n="61">H an m&eacute;id seo ar easnamh.</note> t<ex>eas</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> ball na sean-da&imacr;neadh an t-ong<ex>a</ex>d sin.</p>

<p>Et moluim an c<ex>h</ex>oimilt so do d&emacr;num &ampersir; an g<ex>ail</ex>i folam, &ampersir; roim biad &ampersir; saet<ex>h</ex>ur do d&emacr;num mur an c<ex>&emacr;d</ex>na. Et togt<ex>h</ex>ur inad measurda &ampersir; aimsear 
<lb n="995">measurda co n<ex>&amacr;d&umacr;rda n&omacr;</ex> co heal<ex>ad</ex>n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> c<ex>hu</ex>m an tshaet<ex>h</ex>air <ex>n&omacr;</ex> c<ex>hu</ex>m na coimilta. Et an drong leis n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &emacr;idir saet<ex>h</ex>ur do d&emacr;num ar son anfhainne a mball <ex>n&omacr;</ex> &omacr; c<ex>h</ex>&umacr;is &emacr;igin <ex>eile</ex>, coiml&imacr;naid inad an tshaet<ex>h</ex>air l&emacr; fot<ex>h</ex>raigt<ex>h</ex>ib &ampersir; l&emacr; coimiltaib. Et
 
<pb n="39">
<sup resp="JCa">infra 146-147</sup>
<lb n="1000">coimiltear &eacute; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> lae, &ampersir; n&imacr; h&imacr; an c<ex>h</ex>oimilt ullm<ex>uig</ex>ius &emacr; c<ex>hu</ex>m an tshaet<ex>h</ex>air sin, acht an c<ex>h</ex>oimilt c<ex>h</ex>oiml&imacr;nus inad an tshaet<ex>h</ex>air.</p>
<p>Et d&emacr;ntur fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> d&omacr; f&amacr; <ex>cheathair</ex> sa m&imacr; d'fhot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> &omacr; comf<ex>h</ex>urtaigt<ex>h</ex>ear a f<ex>h</ex>l<ex>iuchad</ex>a &ampersir; 
<lb n="1005">a t<ex>h</ex>eas n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>, &ampersir; measraigius tearcacht a ball. Et dl<ex>ig</ex>id an fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> so beith d'uis<ex>g</ex>i milis; &ampersir; moluim na neithe so do c<ex>h</ex>ur ann, mar at&amacr;, camam<ex>ill</ex>a, &ampersir; d&amacr; gn&emacr; an sdicadois, hocus &ampersir; holihoc: .i. curt<ex>h</ex>ar an hocus ann do measrug<ex>ad</ex> tirm<ex>aid</ex>eachta
<lb n="1010">na mball, &ampersir; an sdicados &ampersir; an camam<ex>illa</ex> ar son co calm<ex>uig</ex>id siat na boill, &ampersir; co n-innarb<ex>aid</ex> a cort<ex>h</ex>acht, &ampersir; co togairmid an t-allus.</p>

<p>Et is m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> moluim a ndeireadh an fhot<ex>h</ex>raict<ex>h</ex>i a mboill do c<ex>h</ex>oimilt d'innarb<ex>ad</ex> an tsalc<ex>huir</ex> at&amacr; 
<lb n="1015">orra; &ampersir; coimiltear ana diaig sin l&emacr; l&amacr;muib arna t<ex>u</ex>ma a n-ol<ex>aid</ex> na holiua, innus co mb<ex>eid</ex>is na boill fl<ex>iuch</ex> a ndiaig an f<ex>h</ex>ot<ex>h</ex>raigt<ex>h</ex>i. Et as &emacr; so com<ex>artha</ex> &ampersir; t<ex>er</ex>mi<ex>n</ex> a<note type="auth" n="62">H ana</note> ndl<ex>eag</ex>ur an fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> d'fh&amacr;gb<ex>&amacr;il</ex>, an uair t<ex>h</ex>innsg&omacr;naid aigt<ex>h</ex>i na m<ex>&emacr;r</ex> 
<lb n="1020">garbug<ex>ad</ex>. <ex>Agus</ex> dl<ex>eag</ex>m<ex>aid</ex> gu m&omacr;r a t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d&amacr;r n-&umacr;ig gairdeac<ex>h</ex>us an duine annsa fo<ex>thragad</ex>; &omacr;ir <mls unit="MS P page" n="367">at&amacr; drong ann f<ex>h</ex>uilngius beith ann co fada &ampersir; drong <ex>eile</ex> co gearr. Et na neithe <ex>eile</ex> bud inr&amacr;id ar an coimilt &ampersir; ar an fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> f&umacr;icfid iat, &omacr;ir 
<lb n="1025">laibe&omacr;rad d&imacr;b sa <ex>cheathramad</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex> don l<ex>eab</ex>ur so; &ampersir; is l&omacr;r a ndub<ex>ramar</ex> ar na neith<ex>ib</ex>h so do leith an regim<ex>en</ex> do-gabur &oacute; deifriug<ex>ad</ex> na n-aes.</p></div2>

<pb n="40">
<div2 type="caibidil" n="4"><head>An c<ex>eathramadh</ex> c<ex>ai</ex>b<ex>idil</ex>. Do regim<ex>en</ex> na coimpl<ex>ex</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> n<ex>ach</ex> fuil easl<ex>&amacr;n</ex></head>
<p><sup resp="JCa">infra 149</sup><frn lang="la">Homines quidam sunt qui a generacionis prinnsipio sunt calidiores quam requirit humane 
<lb n="1030">complexionis temperamentum &ampersir; cetera,</frn> .i. at&amacr; drong dona da&imacr;nib as te&omacr; &omacr; t<ex>h</ex>os<ex>a</ex>c<ex>h</ex> a ngein<ex>eam</ex>na n&amacr; mur iarus measurdacht an c<ex>h</ex>oimp<ex>lexa</ex> d<ex>aen</ex>a; &ampersir; at&amacr;it da&imacr;ne <ex>eile</ex> b&imacr;s n&imacr;sa f<ex>uair</ex>i; &ampersir; mur an c<ex>&emacr;d</ex>na tuict<ex>h</ex>ear dona c&amacr;il<ex>ib</ex> aenda &ampersir; dona c&amacr;il<ex>ib</ex> 
<lb n="1035">comshuig<ex>igth</ex>i. <ex>Agus</ex> n&imacr; beac an <ex>deich</ex>fir at&amacr; idir regim<ex>en</ex> na coimpl<ex>ex</ex> sin &ampersir; regim<ex>en</ex> na coimpl<ex>ex</ex> measurda, d&amacr; raib s&emacr; 'na regim<ex>en</ex> c<ex>h</ex>oim&emacr;d<ex>a</ex>c<ex>h n&omacr;</ex> t<ex>h</ex>re&omacr;r<ex>aig</ex>t<ex>h</ex>each. Et n&imacr; h&imacr; ar n-inntinn ann so lab<ex>air</ex>t don c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> tuitius co b<ex>ea</ex>c a n-easl<ex>&amacr;int</ex>i, 
<lb n="1040">&omacr;ir is &emacr;idir linn regim<ex>en</ex> na c<ex>or</ex>p sin d'f<ex>h</ex>agb<ex>&amacr;il</ex> as na r&amacr;itib adu<ex>bramar</ex> r<ex>o</ex>m<ex>ainn</ex> &ampersir; as na neith<ex>ib</ex>h ad&emacr;ram dona coimpl<ex>ex</ex>aib t<ex>h</ex>uitius co m&omacr;r. Et smuainm<ex>i</ex>d lab<ex>air</ex>t annsa c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> so do na c<ex>or</ex>p<ex>aib</ex>h t<ex>h</ex>uitius co m&omacr;r a n-easl<ex>&amacr;int</ex>i mur at&amacr;it, 
<lb n="1045">lucht f<ex>ol</ex>a d<ex>eirg</ex>i, &ampersir; l<ex>eann</ex>a r<ex>uaid</ex>, l<ex>eann</ex>a f<ex>inn</ex>, &ampersir; l<ex>eann</ex>a d<ex>uib</ex>.</p>

<p><ex>Agus</ex> ar t&umacr;s d'f<ex>h</ex>oll<ex>am</ex>n<ex>ugad</ex> s<ex>h</ex>l<ex>&amacr;int</ex>i coimpl<ex>exa</ex> f<ex>ol</ex>a d<ex>eirg</ex>i, &omacr;ir as &emacr; an coimpl<ex>ex</ex> so is luga t<ex>h</ex>&emacr;it &omacr; c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> measurda &ampersir; is luga is olc; &omacr;ir adubradur

<pb n="41">
<sup resp="JCa">infra 149-150</sup>
<lb n="1050">drong an coimpl<ex>ex</ex> so do beith measurda, &omacr;ir adubradar siat an coimpl<ex>ex</ex> t<ex>easaid</ex>i fl<ex>iuchaid</ex>i do beith measurda is coimpl<ex>ex</ex> d'f<ex>h</ex>uil d<ex>eir</ex>g: &omacr;ir at&amacr; sin f&imacr;rinneach an gach aen-inad a n-ait<ex>h</ex>f<ex>h</ex>&emacr;g<ex>ad</ex> measurdachta in me<sup resp="JCa">a</sup>dhuigt<ex>h</ex>i, &omacr;ir an duine is 
<lb n="1055">measurda a t<ex>easaideacht</ex> &ampersir; a fl<ex>ichideacht</ex> tuitid s&emacr; a n-ait<ex>h</ex>f<ex>h</ex>&emacr;g<ex>ad</ex> measurdachta an mead<ex>uigt</ex>hi. Et is mar sin do t<ex>h</ex>uigidur drong dona sean-da&imacr;n<ex>ib</ex>h coimpl<ex>ex</ex> measurda na gn&emacr;e d<ex>aen</ex>a do beith t<ex>easaid</ex>i fl<ex>iuchaid</ex>i. Gid eadh, an coimpl<ex>ex</ex> 
<lb n="1060">t<ex>easaid</ex>i fl<ex>iuchaid</ex>i a n-ait<ex>h</ex>f<ex>h&emacr;</ex>g<ex>ad</ex> an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> measurda do r<ex>&emacr;ir</ex> c<ex>h</ex>&omacr;ra, .i.<note type="auth" n="63">H &ampersir;</note> a n-ait<ex>h</ex>f<ex>h</ex>&emacr;gad an duine ro-measurda, n&imacr; f<ex>h</ex>uil s&emacr; measurda acht tuitm<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>; &ampersir; ar an mod so at&amacr; coimpl<ex>ex</ex> f<ex>ol</ex>a d<ex>eirg</ex>i measurda.</p>

<p><lb n="1065">Et at&amacr; lucht an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> so ull<ex>am</ex> c<ex>hu</ex>m na 
heasl<ex>&amacr;int</ex>i r&emacr; n-abur cachecia, .i. droch-aib&imacr;c an c<ex>h</ex>uirp maill<ex>e r&emacr;</ex> truaigi, &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sialta c<ex>hu</ex>m gach uile easl<ex>&amacr;int</ex>i darub c<ex>&umacr;is</ex> an morg<ex>ad</ex>, &ampersir; l&imacr;nad leannaigi, &ampersir; d&umacr;inti, &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sialta l&imacr;nad f<ex>ol</ex>a 
<lb n="1070">d<ex>eirg</ex>i. Et ana leit<ex>h</ex>&emacr;id sin do c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> do gn&amacr;th<ex>uig</ex> f<ex>uil</ex> d<ex>earg</ex> imdug<ex>ad</ex>, ar son co r&amacr;inig s&emacr; a leas gn&amacr;th<ex>ugad</ex> m<ex>in</ex>ic c<ex>uis</ex>l<ex>inn</ex>i <ex>n&omacr;</ex> f&amacr;sadairci,<note type="auth" n="64">H fasadaircthi</note> d'f<ex>h</ex>olm<ex>ugad</ex> f<ex>ol</ex>a d<ex>eirg</ex>i. Et as inlict<ex>h</ex>i an c<ex>h</ex>uisle do r&emacr;ir mar f<ex>h</ex>uilngius an br<ex>&imacr;g</ex>, &ampersir; an a&imacr;s, &ampersir; 
<lb n="1075">an gn&amacr;th<ex>ugad</ex>, &ampersir; an eal<ex>ad</ex>a, &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>ius sin dona neith<ex>ib</ex>h ran<ex>naid</ex>e iarrus n&omacr; t<ex>h</ex>oirm<ex>is</ex>cius a ligin.</p>

<pb n="42">
<p><sup resp="JCa">infra 151, 154</sup></p>
<p>Labrum dona c<ex>uis</ex>linnaib as inlict<ex>h</ex>i &ampersir; do mod lict<ex>h</ex>i na f<ex>ol</ex>a, .i. in m&emacr;id reagur a leas &imacr; a c&amacr;il &ampersir;
<lb n="1080">a cai<ex>n</ex>diacht, &ampersir; dona riaglach<ex>aib eile</ex> as inc<ex>h</ex>oim&emacr;da a timcheall a lict<ex>h</ex>i.<note type="auth" n="65">T leigin</note> <ex>Agus</ex> biaid caib<ex>idil</ex> sp<ex>eit</ex>sialta (do gr&amacr;saib Dia) a ndeireadh an l<ex>eabuir</ex> so laibe&omacr;rus don c<ex>h</ex>uisl<ex>inn</ex>.</p>
<p>Et n&imacr; h&imacr; an c<ex>huis</ex>le am&amacr;in rigid<note type="auth" n="66">ligid sa dh&aacute; ls.</note> a leas lucht 
<lb n="1085">an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> so acht an l<ex>eigeas</ex> l<ex>agthach</ex> leis; &ampersir; n&imacr; d'fholm<ex>ugad</ex> f<ex>ol</ex>a d<ex>eirg</ex>i sin acht d&amacr; glan<ex>a</ex>d. Et as iat so na l<ex>eigis</ex> at&amacr; imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> c<ex>h</ex>ugi sin .i. na l<ex>eigis</ex> m&imacr;ne beann<ex>uigt</ex>hi, mur at&amacr;, agairg at&amacr; muinntearda, &ampersir; manna, &ampersir; casia<note type="auth" n="67">H caisie</note> f<ex>istul</ex>a, pruna, &ampersir; 
<lb n="1090">uiola, &ampersir; meadg, bainne gab<ex>air</ex>, borr<ex>&amacr;itse</ex>, buglosa, m<ex>ir</ex>abol<ex>ani</ex>, fumus terre, &ampersir; m&omacr;r&amacr;n d&amacr; cusm<ex>ail</ex>ib bus &emacr;idir d'f<ex>h</ex>aicsin a cl&amacr;r Salernitane. Gid eadh, biaidh<note type="auth" n="68">sic H; P b&ampersir; agus comhartha s&eacute;imighte ar &ampersir;</note> caib<ex>idil</ex> sp<ex>eit</ex>sial<ex>ta</ex> don ta&imacr;b t<ex>h</ex>&imacr;s d&imacr;n do mod gn&amacr;th<ex>uigth</ex>e na l<ex>eigeas</ex> so.</p>

<p><lb n="1095">Et gn&amacr;th<ex>uig</ex>id lucht an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> so m&omacr;r&amacr;n <mls unit="MS P page" n="368">imurcach do beith acu, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi imurcacha an <ex>treas</ex> d&imacr;l<ex>eagad</ex>: rig<note type="auth" n="69">sic an d&aacute; ls.</note> a leas saet<ex>h</ex>ur l&amacr;id<ex>ir</ex> luath do c<ex>h</ex>na&imacr; na n-imurcach sin adu<ex>bramar</ex>; &omacr;ir do bud &emacr;idir d&umacr;inti do gein<ex>eam</ex>ain uat<ex>h</ex>a sin; m&amacr;s 
<lb n="1100">ead, do bad &emacr;idir morg<ex>ad</ex> do beith ana c<ex>or</ex>p<ex>aib</ex>h.</p>
<p>Et ar an adbur c<ex>&emacr;d</ex>na rigid a leas m&omacr;r&amacr;n coimilta &ampersir; a beith l&amacr;idir, &ampersir; d&emacr;ntur fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> d&omacr;ib &ampersir; an gaile folam uair sa <ex>seacht</ex>m<ex>ain</ex> an m&emacr;id is luga.

<pb n="43">
<sup resp="JCa">infra 154-155</sup>
Et is &emacr;igin gail<ex>id</ex>i na droingi so do c<ex>h</ex>oim&emacr;d co
<lb n="1105">maith, &omacr;ir d&amacr; mbia droch-coimpl<ex>ex</ex> annsa gh<ex>ail</ex>i as cusm<ex>ail</ex> a beith sa c<ex>hor</ex>p co huil<ex>id</ex>i, &ampersir; claenad c<ex>hu</ex>m uilc, &omacr;ir an seachr&amacr;n follus do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear sa c<ex>h&emacr;id</ex>-d&imacr;l<ex>eagad</ex>, n&imacr; ceartaigt<ex>h</ex>ear annsna d&imacr;l<ex>eagth</ex>aib <ex>eile</ex> &emacr;.</p>

<p><lb n="1110">Tuill<ex>ead</ex>: .i. at&amacr; an coimp<ex>lex</ex> so ull<ex>am</ex> c<ex>hu</ex>m morg<ex>aid</ex> na l<ex>eann</ex>ann; m&amacr;s ead, is m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> gn&amacr;th<ex>ugad</ex> dona neith<ex>ib</ex>h c<ex>h</ex>ath<ex>uig</ex>ius a n-aig<ex>id</ex> an morg<ex>aid</ex>, mar at&amacr;it, na neithe f<ex>uar</ex>a tir<ex>m</ex>a gan beith olam<ex>ail</ex> n&amacr; m&emacr;ith, n&amacr; mil<ex>is</ex>, n&amacr; deathmur &ampersir; ag n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> bia 
<lb n="1115"><ex>su</ex>b<ex>staint</ex> fhuilingt<ex>h</ex>each rannc<ex>h</ex>uidigius r&emacr; fl<ex>ichideacht</ex> aic<ex>&imacr;d</ex>ig eachtrann<ex>aig</ex>h, mar at&amacr;it so: .i. tort<ex>h</ex>a glasa nuada, mur at&amacr;it, f&imacr;geadha, &ampersir; caera f&imacr;n<ex>eam</ex>na, &ampersir; alm<ex>oin</ex>t; &ampersir; go h&amacr;ir<ex>it</ex>hi gn&emacr;ithe an bainne at&amacr; nua dl<ex>eag</ex>ur a s<ex>each</ex>na, &ampersir; f&imacr;nta millsi, &ampersir; 
<lb n="1120">fe&omacr;lanna t<ex>easaid</ex>i fl<ex>iuchaid</ex>i olamla, mur at&amacr;, fe&omacr;il muilt.</p> 

<p><ex>Agus</ex> as iat na coimpl<ex>ex</ex>a so is luga gortaigt<ex>h</ex>ear &omacr;n tr&emacr;iginus, &omacr;ir teagm<ex>aid</ex> com<ex>a</ex>d l&omacr;r d&omacr;ib cait<ex>h</ex>im fa t<ex>h</ex>r&imacr; sa d&amacr; l&amacr;.</p>

<p><lb n="1125"><ex>Agus</ex> is c<ex>u</ex>machtaigi na coimpl<ex>exa</ex> so a ngn&imacr;m na coimriachtana n&amacr;id na coimpl<ex>exa eile</ex>.</p>

<p><frn lang="la">Item</frn> is luga gortaigt<ex>h</ex>ear na coimpl<ex>exa</ex> so &omacr;n n<ex>eam</ex>-c<ex>h</ex>odl<ex>ad</ex> n&amacr;id na coimpl<ex>exa eile</ex>, &ampersir; is m&omacr;r trom<ex>ui</ex>dt<ex>h</ex>ear &omacr; c<ex>h</ex>odl<ex>ad</ex> m&imacr;-measurda iat; &ampersir; ar 
<lb n="1130">an adbur sin dl<ex>ig</ex>id beith n<ex>eam</ex>-c<ex>h</ex>odalt<ex>a</ex>c<ex>h</ex> a n-ait<ex>h</ex>fh&emacr;g<ex>ad</ex> na coimpl<ex>ex</ex> ele.</p>

<p><frn lang="la">Item</frn> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib fearg do d&emacr;nam co

<pb n="44">
<sup resp="JCa">infra 155-156</sup>
gn&amacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> &ampersir; b<ex>ea</ex>c&amacr;n gaird<ex>ea</ex>c<ex>huis</ex>, &ampersir; as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex>i dobr&omacr;n d&omacr;ib n&amacr; don c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex eile</ex>.</p>

<p><lb n="1135">Et<note type="auth" n="70">H <frn lang="la">It<ex>e</ex>m</frn></note> n&imacr; himc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> biada oilius go m&omacr;r d&omacr;ib, acht biada g&amacr; mb&imacr; b<ex>ea</ex>c&amacr;n d'oil<ex>eamain</ex> m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex>.</p>

<p>Et &omacr; at&amacr; an coimpl<ex>ex</ex> so go l&omacr;r ull<ex>am</ex> c<ex>hu</ex>m d&umacr;intid na cuisl<ex>eann</ex>, as maith aibstinens do d&emacr;num &omacr; na biad<ex>aib</ex>h &ampersir; &omacr; na deoch<ex>aib</ex> c<ex>h</ex>&umacr;isigius 
<lb n="1140">na d&umacr;inti. M&amacr;s ead, s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid siat na biada r<ex>eam</ex>ra, rigne millsi m&emacr;ithe olamla &ampersir; mur sin dona deoch<ex>aib</ex> buaideart<ex>h</ex>a r<ex>eam</ex>ra millsi. <ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid siat fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> tair &emacr;is b&imacr;d &ampersir; saet<ex>huir</ex>, &ampersir; f&imacr;n r<ex>eam</ex>ur l&amacr;idir, &ampersir; coimriachtain &ampersir; m&omacr;r&amacr;n 
<lb n="1145">digi; &ampersir; is c&umacr;is d'innarb<ex>ad</ex> an b&imacr;d &omacr;n gaile gan d&imacr;l<ex>eagad</ex> fuirfe na neithe sin; &ampersir; an uair roit<ex>h</ex>id na biada mur sin c<ex>hu</ex>m na c<ex>uis</ex>l<ex>eann</ex> <corr sic="do-ni" resp="JCa">do-n&imacr;t</corr><note type="auth" n="71">sic H</note> d&umacr;inti inntu.</p>
<p>Et is l&omacr;r ar labramur do c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> f<ex>hol</ex>a d<ex>eirg</ex>i.</p> 

<p><lb n="1150">M&amacr;s ead, labr<ex>u</ex>m do c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> l<ex>eann</ex>a r<ex>uaid</ex>, at&amacr; t<ex>easaid</ex>i tir<ex>im</ex>, &ampersir; adeirim an drong ag&amacr; fuil an coimpl<ex>ex</ex> sin co fuil<ex>id</ex> ull<ex>am</ex> c<ex>hu</ex>m fiabrais lasamhuin &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi annsna haimsearaib t<ex>easaid</ex>i. M&amacr;s ead, moluim gurab imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> oxisacra aenda &ampersir; 
<lb n="1155">s&imacr;r<ex>&omacr;ip</ex> uiole &ampersir; nenufair<note type="auth" n="72">H nenufar</note> d&omacr;ib. Et as r&emacr;s&umacr;nta na s&imacr;r<ex>&omacr;ip</ex>i adu<ex>bramar</ex> do beith deadh-bal<ex>ai</ex>d maill<ex>e r&emacr;</ex> m&emacr;id &emacr;igin do spican<ex>ardi</ex> &ampersir; do c<ex>h</ex>ain&emacr;l, &omacr;ir anfainnigid na s&imacr;r<ex>&omacr;ip</ex>i sin an gaili do m&emacr;id<note type="auth" n="73">H m&ampersir;; P m&ampersir;(agus comhartha s&eacute;imhighte &oacute;s cionn an &ampersir;).</note> &emacr;igin.

<pb n="45">
<sup resp="JCa">infra 156-157</sup>
It<ex>e</ex>m as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> uis<ex>g</ex>i e&omacr;rna isna haimsearaib 
<lb n="1160">t<ex>easaid</ex>i d&omacr;ib; &ampersir; moluim s&imacr;lta osglus na d&umacr;inti do bearb<ex>ad</ex> ar na s&imacr;r<ex>&omacr;ipib</ex> sin, mur at&amacr;it so, .i. s&imacr;l melones &ampersir; cucurbita &ampersir; sitruilli &ampersir; sgairiola &ampersir; m<ex>er</ex>si &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e.</p>

<p>&Omacr;ir gn&amacr;th<ex>uigid</ex> na compl<ex>exa</ex> sin l<ex>inn</ex> r<ex>uaid</ex> d'imdug<ex>ad</ex> inntu, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi isna haimsearaib 
<lb n="1165">t<ex>easaid</ex>i, <sic resp="JCa">&ampersir;</sic> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib neithe f<ex>h</ex>olm<ex>uig</ex>ius l<ex>inn</ex> r<ex>uaid</ex> co rann<ex>aid</ex>hi, mur at&amacr;, reubarbar<ex>u</ex>m, &ampersir; sgamonea arna bearb<ex>ad</ex>, &ampersir; m<ex>ir</ex>abol<ex>ani</ex> sit<ex>er</ex>ini, &ampersir; casia f<ex>istula</ex>, &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e.</p>

<p><lb n="1170"><ex>Agus</ex> dl<ex>ig</ex>id regim<ex>en</ex> na droingi so beith a' claenad c<ex>hu</ex>m f<ex>uaraideacht</ex>a &ampersir; chum fl<ex>ichideacht</ex>a, &omacr;ir at<ex>&amacr;</ex>it siat ull<ex>am</ex> c<ex>hu</ex>m tuitme a n-easl<ex>&amacr;int</ex>ib coil<ex>eard</ex>a t<ex>easaid</ex>i tirma. <ex>Agus</ex> at&amacr; in coimpl<ex>ex</ex> sin ull<ex>am</ex> c<ex>hu</ex>m na ha&imacr;si arsaigi, &ampersir; ar an adbur 
<lb n="1175">sin rigid a leas neithe f<ex>h</ex>l<ex>iuch</ex>us a coimpl<ex>ex</ex> &ampersir; c<ex>h</ex>ath<ex>uig</ex>ius a n-aig<ex>id</ex> na harsaideachta, mur at&amacr;it, na biada inmolta so, .i. &emacr;in c<ex>hear</ex>c &ampersir; c<ex>h</ex>oil<ex>each</ex> &omacr;ga, &ampersir; boill f<ex>huir</ex>imeall<ex>ach</ex>a na muc, &ampersir; fe&omacr;il laeg, &ampersir; f&imacr;nta inmolta deadh-bal<ex>aid</ex> gan beith deathmur 
<lb n="1180">n&amacr; ro-g&emacr;r; &omacr;ir idir na huile n&imacr; as &emacr; an f&imacr;n is luait<ex>h</ex>i oilius.</p>

<p><ex>Agus</ex> is imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> uisgi milis d&omacr;ib. <ex>Agus</ex> dl<ex>ig</ex>id codl<ex>ad</ex> do d&emacr;num, &ampersir; n<ex>eam</ex>-c<ex>h</ex>odlad &ampersir; <mls unit="MS P page" n="369">saet<ex>h</ex>ur anordaigthi m<ex>ean</ex>man &ampersir; c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na, 
<lb n="1185">&omacr;ir is b<ex>ea</ex>c do s<ex>h</ex>aet<ex>h</ex>ur l&amacr;idir rig<ex>i</ex>d a leas an drong so.</p>

<pb n="46">
<p><sup resp="JCa">infra 157-158</sup></p>
<p><ex>Agus</ex> is m&omacr;r gortaigt<ex>h</ex>ear iat &omacr; t<ex>h</ex>r&emacr;iginus, &ampersir; tr&imacr;t sin oiltear f&amacr; d&omacr; sa l&omacr; n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> lucht an coimpl<ex>exa</ex> sin. <ex>Agus</ex> n&imacr; dl<ex>ig</ex>id a mbiada beith 
<lb n="1190">ro-sh&emacr;im n&amacr; fuilingt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>, &omacr;ir, d&amacr; mbeidis, do hinnt&omacr;ch<ex>aid</ex>e a n-aignead l<ex>eann</ex>a r<ex>uaid</ex> iat, tr&emacr; g&emacr;iri a teasa. M&amacr;s ead dl<ex>ig</ex>id siat a mbiada do beith l&amacr;idir c<ex>hu</ex>m a <sup resp="JCa">n</sup>d&imacr;l<ex>eagth</ex>a.</p>

<p>Et gortaigt<ex>h</ex>ear lucht an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> so co 
<lb n="1195">m&omacr;r on c<ex>h</ex>oimriachtain anordaigt<ex>h</ex>i; d&amacr; r<ex>&emacr;ir</ex> sin is b<ex>ea</ex>c rig<ex>i</ex>d a leas ria, acht g&emacr; at&amacr;it siad a' claenad c<ex>hu</ex>m an gn&imacr;ma sin ar son a t<ex>easaideacht</ex>a.</p>

<p><frn lang="la">Item</frn>, is beac rigid a leas lucht an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> so c<ex>uis</ex>le, do ligin, ar son gurab &iacute; f<ex>uil</ex> d<ex>earg</ex> 
<lb n="1200">folm<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear innti, acht an m&emacr;id innf<ex>h</ex>uarus an c<ex>or</ex>p &ampersir; innarbus na death<ex>aig</ex>e.</p>

<p>&Omacr; do labrumur do regim<ex>en</ex> coimpl<ex>exa</ex> f<ex>ol</ex>a d<ex>eirg</ex>i &ampersir; l<ex>eann</ex>a r<ex>uaid</ex>, labrum anois do regim<ex>en</ex> coimpl<ex>exa</ex> l<ex>eann</ex>a f<ex>inn</ex>, at&amacr; f<ex>uar</ex> fl<ex>iuch</ex>; &ampersir; ar an 
<lb n="1205">adbur sin dl<ex>ig</ex>id a regim<ex>en</ex> beith a' claenad c<ex>hu</ex>m t<ex>easaideacht</ex>a &ampersir; c<ex>hu</ex>m tirm<ex>aid</ex>eachta. M&amacr;s ead gn&amacr;th<ex>uigid</ex> siat biada &ampersir; deocha c<ex>h</ex>laenus c<ex>hu</ex>m t<ex>easaideacht</ex>a &ampersir; c<ex>hu</ex>m tir<ex>maideacht</ex>a, mur at&amacr;, ar&amacr;n cr<ex>uithneacht</ex>a f&amacr; curt<ex>h</ex>ar salann &ampersir; lau&eacute;n a 
<lb n="1210">cai<ex>n</ex>diacht inmolta; &ampersir; d&amacr; curt<ex>h</ex>ar s&imacr;l fin&emacr;il &ampersir; ain&imacr;si &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e ar an ar&amacr;n, is m&omacr;idi a d&imacr;sleacht.</p>

<p>As iat so na fe&omacr;la as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib .i. fe&omacr;il &emacr;n mbeac do-n&imacr; eitill<ex>ach</ex>, &ampersir; petra<sup resp="JCa">i</sup>si, &ampersir; turtar, &ampersir; cul&umacr;r<note type="auth" n="74">H colum</note> &oacute;g, &ampersir; coin&imacr;neadh &oacute;g; &ampersir; n&imacr; himc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex>

<pb n="47">
<sup resp="JCa">infra 158-159</sup>
<lb n="1215">fe&omacr;il la&imacr;gh n&amacr; muici d&omacr;ib; &ampersir; is imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib f<ex>e&omacr;il</ex> c<ex>h</ex>oileach &oacute;g, &ampersir; go gener&amacr;lta g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile f<ex>h</ex>e&omacr;il so-d&imacr;l<ex>eagth</ex>a c<ex>h</ex>laenus c<ex>hu</ex>m t<ex>easaideacht</ex>a &ampersir; c<ex>hu</ex>m tir<ex>maideacht</ex>a, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi annsan aims<ex>ir</ex> fhuair.</p>

<p>Na h&emacr;isg <ex>immorra</ex>, as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex><note type="auth" n="75">sic lss.; recte animchubaid?</note> d&omacr;ib as iat so 
<lb n="1220">iat, mur at&amacr;it, na h&emacr;isg oiltear a n-uis<ex>g</ex>i mil<ex>is</ex>, leanaid siat an coimpl<ex>ex</ex> so. Na h&emacr;isg lannacha muiridi as iat is luga do-n&imacr; urc<ex>h</ex>&omacr;id d&omacr;ib; &ampersir; moluim iat d&amacr; mbeirbt<ex>h</ex>ear a f&imacr;n iat maill<ex>e r&emacr;</ex> s&imacr;ltaib t<ex>easaid</ex>i diu<ex>er</ex>etic<ex>ach</ex>a.</p>

<p><lb n="1225"><ex>Agus</ex> is m&omacr;r rig a leas in coimpl<ex>ex</ex> so r&emacr; saet<ex>h</ex>ur. <ex>Agus</ex> is b<ex>ea</ex>c gortaigt<ex>h</ex>ear &omacr; t<ex>h</ex>r&emacr;iginus iat; ar an adbur sin teagmuid comad l&omacr;r d&omacr;ib cait<ex>h</ex>im aen-uair sa l&omacr;. Et n&imacr; dl<ex>eag</ex>ur a mbiad do beith do-d&imacr;l<ex>eagth</ex>a; &ampersir; n&imacr; dl<ex>eag</ex>ur an deoch do beith 
<lb n="1230">d'uis<ex>g</ex>i n&amacr; do linn, acht a beith d'fh&imacr;n l&amacr;idir deadh-bal<ex>aid</ex> &ampersir; beith s&emacr;im do s<ex>hu</ex>b<ex>staint</ex> &ampersir; do gn&imacr;m.</p>

<p><ex>Agus</ex> is b<ex>ea</ex>c rigid a leas lucht an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> so r&emacr; c<ex>uis</ex>l<ex>inn</ex>, acht is m&omacr; rigid a leas l<ex>eigeas</ex> l<ex>agthach</ex> f<ex>h</ex>olm<ex>uig</ex>ius l<ex>inn</ex> f<ex>inn</ex>; &omacr;ir do gn&amacr;th<ex>uig</ex> 
<lb n="1235">an coimpl<ex>ex</ex> so l<ex>inn</ex> f<ex>inn</ex> d'imdugad ann, &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sialta annsa geimrid. <ex>Agus</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> l<ex>inn</ex> f<ex>inn</ex> d'f<ex>h</ex>olm<ex>ugad</ex> a tos<ex>ach</ex> an earraig an tan sin. Et d&imacr;l<ex>eagth</ex>ur an t-adbur ar t&umacr;s maill<ex>e r&emacr;</ex> hox<ex>imel</ex> aenda <ex>n&omacr;</ex> diueretic<ex>a</ex>ch <ex>n&omacr;</ex> sgilletic<ex>u</ex>m, 
<lb n="1240">maill<ex>e r&emacr;</ex> huis<ex>g</ex>i ar a mbeirbt<ex>h</ex>ear &imacr;s&omacr;ip &ampersir; minntus. Et ana diaig sin folm<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear &eacute; l&emacr; diat<ex>ur</ex>bit, <ex>n&omacr;</ex> l&emacr; huisgi ar a mbeirbt<ex>h</ex>ear <frn lang="la">polip<ex>odium</ex></frn> &ampersir; <frn lang="la">m<ex>ir</ex>abol<ex>ani</ex></frn>

<pb n="48">
<sup resp="JCa">infra 159</sup>
<frn lang="la">Kebuli</frn>, s&imacr;l cartam<ex>uis</ex> ana timpear&amacr;iltear t<ex>ur</ex>bit, &ampersir; agairg &ampersir; sinns<ex>&emacr;r</ex>.</p>

<p><lb n="1245"><ex>Agus</ex> as b<ex>ea</ex>c gortaigt<ex>h</ex>ear an coimpl<ex>ex</ex> so &omacr; c<ex>h</ex>oimriachtain; &ampersir; at&amacr;it gu l&omacr;r a cumachtaigi c<ex>hu</ex>m na coimriachtana ginco m&omacr;r a n-<corr sic="ailg3" resp="JCa">&amacr;ilgeas</corr><note type="auth" n="76">H ailgis</note> tr&emacr; uireasb<ex>aid</ex> an t<ex>eas</ex>a, &ampersir; urc<ex>h</ex>&omacr;idig<ex>id</ex> d&omacr;ib gan aen-r&emacr;d do d&emacr;num di.</p>

<p><lb n="1250"><ex>Agus</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex>i sdufa d&omacr;ib n&amacr; fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> uis<ex>g</ex>i mil<ex>is</ex>; &ampersir; as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex>i fot<ex>h</ex>ragad raibi, co n<ex>&amacr;d&umacr;rda n&omacr;</ex> co heal<ex>adna</ex>ch, d&omacr;ib. <ex>Agus</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> n<ex>eam</ex>c<ex>h</ex>odl<ex>ad</ex> co gn&amacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> d&omacr;ib; &ampersir; is orc<ex>h</ex>&omacr;id<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> codl<ex>ad</ex> imurcach fada do lucht an 
<lb n="1255">c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> so. Coimpl<ex>ex</ex> l<ex>eann</ex>a d<ex>uib immorra</ex>, as f<ex>uar</ex> tir<ex>im</ex> &emacr;; &ampersir; is &emacr; as measa dona coimpl<ex>ex</ex>uib &ampersir; is ullma c<ex>hu</ex>m na harsaideachta. Et rigid a leas lucht an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> so regim<ex>en</ex> t&emacr;igius &ampersir; f<ex>h</ex>l<ex>iuch</ex>us ana mbiaduib &ampersir; ana ndeoch<ex>aib</ex> &ampersir; an 
<lb n="1260">g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n&imacr; ele.</p>

<p>Et b&imacr;th ar&amacr;n na droingi sin do c<ex>h</ex>r<ex>uithneacht</ex> gl<ex>ain</ex> gan sal<ex>ann</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> cai<ex>n</ex>diacht bic laib&imacr;n; &ampersir; b&imacr;th a n-ar&amacr;n bog. Et b&imacr;t<ex>h</ex> a feolanna t<ex>easaid</ex>i fl<ex>iuchaid</ex>i mur at&amacr;it so, .i. fe&omacr;il c<ex>h</ex>ab&umacr;n arsaig &ampersir; 
<lb n="1265">&omacr;g &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. <ex>Agus</ex> b&imacr;t<ex>h</ex> a f&imacr;n deadh-bal<ex>aid</ex> s&emacr;im; &ampersir; is dona neith<ex>ib</ex> is mo as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> do <mls unit="MS P page" n="370">c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> l<ex>eann</ex>a d<ex>uib</ex> sin.</p>

<p><ex>Agus</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> coimilt measurda &ampersir; saet<ex>h</ex>ur measurda &ampersir; fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> uis<ex>g</ex>i milis. <ex>Agus</ex> rigit a 
<lb n="1270">leas codl<ex>ad</ex> fada. <ex>Agus</ex> is animc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> coimriachtain do lucht an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> so, &omacr;ir fuar<ex>aid</ex> 

<pb n="49">
<sup resp="JCa">infra 159-160</sup>
&ampersir; tirm<ex>uig</ex>id in c<ex>h</ex>oimriachtain a coimpl<ex>ex</ex>. Et an drong ag&amacr; mb&imacr; in coimpl<ex>ex</ex> so is m&omacr;r gortaigt<ex>h</ex>ear iat &omacr; dobr&omacr;n &ampersir; &omacr; f<ex>heir</ex>g.</p>

<p><lb n="1275"><ex>Agus</ex> n&imacr; himc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> tr&emacr;iginus d&omacr;ib. <ex>Agus</ex> rigit a leas biada so-d&imacr;l<ex>eagth</ex>a ar son co fuil an t<ex>eas</ex> r&emacr; n-abur <ex>innatus</ex> anfann acu; &ampersir; mur an c<ex>&emacr;d</ex>na n&imacr; fhuilngid siat cai<ex>n</ex>diacht imurcach an b&imacr;d.</p>

<p><lb n="1280">Et n&imacr; himc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> c<ex>uis</ex>le do lucht na coimpl<ex>ex</ex> so, acht is m&omacr; dl<ex>eag</ex>ur l<ex>eigeas</ex> l<ex>agthach</ex> do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d'fholm<ex>ugad</ex> l<ex>eann</ex>a d<ex>uib</ex>. Et as iat so na l<ex>eigis</ex> f<ex>h</ex>odnus c<ex>h</ex>ugi sin, .i. m<ex>ir</ex>abol<ex>ani</ex> Inndi &ampersir; p&omacr;lip<ex>odium</ex> &ampersir; lapis l<ex>azuli</ex> &ampersir; duill<ex>e&omacr;ga</ex> sene &ampersir; clam&amacr;n 
<lb n="1285">l&imacr;n &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e; &ampersir; dl<ex>eag</ex>ur na l<ex>eigi</ex>s d&imacr;l<ex>eagtha</ex>c<ex>h</ex>a do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t roim na neithib so. Et as iat so na l<ex>eigis</ex> d&imacr;l<ex>eagtha</ex>c<ex>h</ex>a sin .i. borr<ex>&amacr;itsi</ex> &ampersir; buglosa, t&imacr;m &ampersir; crim m<ex>uice</ex> f<ex>iad</ex>a, origanum &ampersir; calim<ex>in</ex>t, fumus terra &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e; &ampersir; d&emacr;ntur na neithe so 
<lb n="1290">roim an purg<ex>&omacr;id</ex> &ampersir; taburt<ex>h</ex>ar an p<ex>h</ex>urg&omacr;id a tos<ex>a</ex>c<ex>h</ex> 
an earraig &ampersir; a ndeireadh an tshamraid.</p>

<p><ex>Agus</ex> is l&omacr;r an b<ex>ea</ex>c&amacr;n so adu<ex>bramar</ex> do regim<ex>en</ex> an t<ex>ui</ex>tme big t<ex>h</ex>eagmus annsa gn&emacr; d<ex>aen</ex>a, &ampersir; bu follus regim<ex>en</ex> an t<ex>ui</ex>tme t<ex>h</ex>eagmus an g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> aen-ball 
<lb n="1295">don ta&imacr;b t<ex>h</ex>&imacr;s d&imacr;n.</p></div2>

<div2 type="caibidil" n="5"><head>An <ex>c&umacr;igead</ex> c<ex>ai</ex>b<ex>idil</ex>: Do regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur do leith reme <ex>n&omacr;</ex> truaigi</head>
<p><frn lang="la">Non eodem regimine indigent pingues naturaliter, &ampersir; cetera,</frn> .i. n&imacr; hinann regim<ex>en</ex> dl<ex>ig</ex>id na da&imacr;ne

<pb n="50">
<sup resp="JCa">infra 160-162</sup>
m&emacr;ithe co n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> &ampersir; na da&imacr;ne truaga : .i. b&imacr;th drong dona da&imacr;nib truag n&imacr;sa m&omacr; do leith a 
<lb n="1300">coimpl<ex>exa</ex> n&amacr; mur iarrus aib<ex>&imacr;</ex>c<note type="auth" n="77">H aibid</note> measurda na gne&eacute; d<ex>aen</ex>a; &ampersir; gn&amacr;th<ex>uigid</ex> sin teagm&amacr;il &omacr; t<ex>heasaideacht</ex> &ampersir; &omacr; t<ex>h</ex>ir<ex>maideacht</ex> ball an t<ex>reas</ex> d&imacr;l<ex>eagad</ex>; et teagm<ex>aid</ex> uair <ex>eile</ex> &omacr; anfhainne ball an <ex>treas</ex> d&imacr;l<ex>eagad</ex>.</p>

<p><ex>Agus</ex> d&amacr; teagm<ex>a</ex> an anfainne sin do leith an 
<lb n="1305">c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> b&imacr;th 'na c&umacr;is don truaigi mur so, .i. n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &emacr;idir leis na ball<ex>aib</ex> an oil<ex>eamain</ex> do t<ex>harr</ex>a<ex>n</ex>g c<ex>h</ex>ucu, <ex>n&omacr;</ex> arna tarrang n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &emacr;idir le&omacr; a d&imacr;l<ex>eagad</ex>, &ampersir; tic truaigi na mball uaid sin. Et teagm<ex>aid</ex> do droing &emacr;igin a mbaill do beith l&amacr;idir ag d&emacr;num an 
<lb n="1310">atarraing sin, &ampersir; gan a mbeith r<ex>eam</ex>ur acht a mbeith truag co n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex>; &ampersir; as &omacr; l&amacr;idireacht an t<ex>easa</ex> ag d&imacr;sga&imacr;l<ex>ead</ex> teagmus sin &ampersir; &omacr; anbainne br<ex>&imacr;g</ex>e claec<ex>h</ex>l<ex>uigth</ex>i na mball &ampersir; &omacr; anumlacht at<ex>h</ex>nuaigt<ex>h</ex>i na mball. Et teagm<ex>aid</ex> cl&omacr; na ball<ex>aib</ex> 
<lb n="1315">beith anum<ex>al</ex> c<ex>hu</ex>m a n-athnuaigthi ar son a cruaidi &ampersir; a tirmacht, mur is follus a lucht l<ex>eann</ex>a d<ex>uib, n&omacr;</ex> ar son l&amacr;idireacht na<note type="auth" n="78">H no</note> cna&imacr;, mur is follus a lucht l<ex>eann</ex>a r<ex>uaid</ex>. &Omacr;ir at&amacr; t<ex>eas</ex> g&emacr;r cna&imacr;t<ex>each</ex> acu innus co cna&imacr;dinn an t<ex>eas</ex> sin an n&imacr; do dligfid
<lb n="1320">innt&omacr;g<note type="auth" n="79">H impogh</note> a s<ex>u</ex>b<ex>staint</ex> na mball &omacr;n<note type="auth" n="80">H ona</note> c<ex>h</ex>laechl<ex>&omacr;d</ex>h.</p>

<p>Et as &emacr;id<ex>ir</ex> a t<ex>hu</ex>icsin as na neith<ex>ib</ex> sin c<ex>&umacr;ise</ex> na reime imurcaidi tic &omacr; n<ex>&amacr;duir</ex>.</p>
<p><frn lang="la">Nam oppositorum opposite sunt cause</frn><note type="auth" n="81">P <frn lang="la">causa</frn> corr. <frn lang="la">cause</frn></note>, .i. is c&umacr;ise con<ex>tr&amacr;rda</ex> b&imacr;s ag na neith<ex>ib</ex>h con<ex>tr&amacr;rda</ex>:

<pb n="51">
<sup resp="JCa">infra 162-163</sup>
<lb n="1325">&omacr;ir is iat c<ex>&umacr;is</ex>e na reime n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> &ampersir; na fe&omacr;lmuireachta imurcaidi, fl<ex>ichideacht</ex> na mball maill<ex>e r&emacr;</ex> t<ex>easaideacht</ex> mael &ampersir; calmacht na br<ex>&imacr;g</ex>e claec<ex>h</ex>l<ex>uigth</ex>i &ampersir; ullmacht na mball c<ex>hu</ex>m a n-at<ex>h</ex>nuaig<ex>th</ex>i do leith a mbuigi &ampersir; a tearcacht.</p>

<p><lb n="1330">Et ar an adbur sin d&amacr; teagm<ex>ad</ex> co mb<ex>eit</ex>h duine &emacr;igin truag ar son d&imacr;gbaidt<ex>h</ex>i na fe&omacr;la &ampersir; in m&emacr;t<ex>h</ex>raid dl<ex>ig</ex>id s&emacr; gn&amacr;thr<ex>ugad</ex> dona neithib do-n&imacr; t&emacr;igid &ampersir; fl<ex>iuch</ex>ad, &ampersir; do biaduib oilius co m&omacr;r &ampersir; is urusa do d&imacr;l<ex>eagad</ex> &ampersir; d'innt&omacr;g a cusm<ex>ail</ex>ius na mball. 
<lb n="1335"><ex>Agus</ex> dl<ex>eag</ex>ur boill an <ex>treas</ex> d&imacr;l<ex>eagad</ex> do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht innus coma m&omacr;idi do tarr&omacr;ngt<ex>h</ex>aidi an oil<ex>eamain</ex> &ampersir; do d&imacr;l<ex>eagfaidi</ex> &ampersir; do coinne&omacr;ch<ex>aidi</ex> &ampersir; do hinnt&omacr;ch<ex>aid</ex>e. <ex>Agus</ex> dl<ex>ig</ex>id s&emacr; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> dona neith<ex>ib</ex>h c<ex>h</ex>ath<ex>uig</ex>ius a n-aig<ex>id</ex> na tirm<ex>aid</ex>eachta 
<lb n="1340">&ampersir; an d&imacr;sga&imacr;lti. Et as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> don droing l&emacr;rb &amacr;il a c<ex>u</ex>i<ex>r</ex>p do reamrug<ex>ad</ex> aipstinens do d&emacr;nam &omacr; na neith<ex>ib</ex>h saillti &ampersir; g&emacr;ra &ampersir; aig&emacr;id<ex>igt</ex>hi, acht muna gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear iat mur s<ex>h</ex>absa<note type="auth" n="82">H sabh3</note> innus coma f<ex>eirr</ex>di in toc<ex>h</ex>l<ex>ugad</ex>.</p>

<p><lb n="1345">Ar an adbur sin is mait<ex>h</ex> do reamrug<ex>ad</ex> na c<ex>or</ex>p cr<ex>uithneach</ex>t b<ex>eir</ex>bt<ex>h</ex>i &ampersir; uigi boga, &ampersir; liti do <mls unit="MS P page" n="371">min c<ex>h</ex>r<ex>uithneachta</ex>, &ampersir; mur an <ex>c&emacr;d</ex>na rais, &ampersir; p&omacr;n<ex>uir</ex>e bristi ar mbuain a croicinn di, bainne &ampersir; c&amacr;isi nuad, &ampersir; almoint millsi &ampersir; cn&omacr; nuada aipchi, c<ex>ear</ex>ca 
<lb n="1350">&ampersir; &emacr;in m&emacr;ithe, colum arna r&omacr;sdad &ampersir; f&imacr;n mait<ex>h</ex> mur an c<ex>&emacr;d</ex>na, &ampersir; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> do c<ex>h</ex>luit<ex>h</ex>ib &ampersir; do gaird<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>us co m<ex>in</ex>ic, &ampersir; gan cuisle n&amacr; purg&omacr;id do gn&amacr;th<ex>ugad</ex>

<pb n="52">
<sup resp="JCa">infra 163-164</sup>
acht co hannum, &ampersir; fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> do d&emacr;num tair &emacr;s b&imacr;d ar cr&imacr;c<ex>h</ex>nug<ex>ad</ex> an c<ex>h&emacr;id</ex>-d&imacr;l<ex>eagth</ex>a, b<ex>ea</ex>c&amacr;n
<lb n="1355">gorta d'f<ex>h</ex>ulang &ampersir; m&omacr;r&amacr;n do c<ex>h</ex>aitim, beac&amacr;n feirgi do d&emacr;nam, s&omacr;l&amacr;s &ampersir; dobr&omacr;n, coimriachtain &ampersir; saet<ex>h</ex>ur &ampersir; coimilt measurda do gn&amacr;th<ex>ugad</ex>. Et gu coitc<ex>h</ex>inn gach uile n&imacr; olam<ex>ail</ex> milis ramraigid siat an c<ex>or</ex>p.</p>

<p><lb n="1360">Et gib&emacr; shanntaigius na br<ex>&imacr;g</ex>a so do c<ex>h</ex>alm<ex>ugad</ex>, .i. br<ex>&imacr;g</ex> an <ex>treas</ex> d&imacr;l<ex>eagad</ex>, &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sial<ex>ta</ex> an br<ex>&imacr;g</ex> atarraingt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> &ampersir; an br<ex>&imacr;g</ex> d&imacr;l<ex>eagtha</ex>c<ex>h</ex>, as ro-mait<ex>h</ex> d&omacr;ib roim dul a fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> a mboill do c<ex>h</ex>oimilt co measurda, &ampersir; ana diaid sin c<ex>eir</ex>&imacr;n do p<ex>h</ex>ic do 
<lb n="1365">c<ex>h</ex>ur orra, &ampersir; saet<ex>h</ex>ar measurda ainns&emacr;in, &ampersir; fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> 'na diaid sin, &ampersir; a tirm<ex>ugad</ex> ainns&emacr;in l&emacr; h&emacr;duigib tirma, &ampersir; a n-ongad ainns&emacr;in maill<ex>e r&emacr;</ex> b<ex>ea</ex>c&amacr;n d'ol<ex>aid</ex> na holiua <ex>n&omacr;</ex> do c<ex>h</ex>amam<ex>illa</ex>, &ampersir; a oil<ex>eamain</ex> co gn&amacr;t<ex>h</ex>ach leis na biaduib do gn&amacr;th<ex>uig</ex> s&emacr;.</p>

<p><lb n="1370"><ex>Agus</ex> is follus as na neithib sin adu<ex>bramar</ex> regim<ex>en</ex> na nda&imacr;neadh reamur tair &emacr;is a c<ex>h</ex>&emacr;ile. &Omacr;ir as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> dona da&imacr;n<ex>ib</ex>h r<ex>eamr</ex>a, do c<ex>h</ex>oim<ex>&emacr;d</ex><note type="auth" n="83">H coim&ampersir;; P coim&ampersir; agus comhartha s&eacute;imhighthe ar an &ampersir;.</note> a sl<ex>&amacr;int</ex>i, di<ex>et</ex> oilius co b<ex>ea</ex>c &ampersir; a beith a cai<ex>n</ex>diacht m&omacr;ir, &ampersir; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile n&imacr; do-bearar d&omacr;ib 
<lb n="1375">a beith ac toirmeasc na reime do m&emacr;id &emacr;igin.</p>

<p>M&amacr;s ead, gn&amacr;th<ex>uigid</ex> siat fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> roim a cuid, &ampersir; m&emacr;d<ex>uigth</ex>ear a saet<ex>h</ex>ur, &ampersir; ongt<ex>h</ex>ur l&emacr; hol<ex>ad</ex>aib d&imacr;sga&imacr;lt<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>a iat, &ampersir; gn&amacr;th<ex>uig</ex>id siat trifeara b<ex>ea</ex>c &ampersir; lictab&amacr;ire do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do <corr sic="lacta" resp="JCa">l<ex>a</ex>ctuca</corr><note type="auth" n="84">sic H</note> &ampersir; triacail co

<pb n="53">
<sup resp="JCa">infra 164-166</sup>
<lb n="1380">gn&amacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex>. <ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid siat fe&omacr;il &ampersir; bainne &ampersir; gac<ex>h</ex> uile n&imacr; mil<ex>is</ex>, &ampersir; gn&amacr;th<ex>uig</ex>id siat prais<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>a &ampersir; neithe g&emacr;ra &ampersir; aig&emacr;id<ex>igt</ex>h<ex>i</ex> gu m&omacr;r, &ampersir; gn&amacr;th<ex>uig</ex>id neithe lagus an br&umacr;. Et gn&amacr;th<ex>uig</ex>id na neithe t<ex>h</ex>ogairmius in fual &ampersir; an 
<lb n="1385">t-allus, &ampersir; saet<ex>h</ex>ur m&omacr;r l&amacr;id<ex>ir</ex>; &ampersir; fuilngid gorta sul c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>id biad, &ampersir; codl<ex>aid</ex> ainns&emacr;in; &ampersir; ullm<ex>uig</ex>id iat fein c<ex>h</ex>um b&imacr;d do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im aen-uair sa l&omacr;, &ampersir; n&amacr; codl<ex>aid</ex> m&omacr;r&amacr;n, &ampersir; ibit sein-fh&imacr;n s&emacr;im. Et an n&imacr; adearar d'aen-r&emacr;d, gn&amacr;th<ex>uigth</ex>ear regim<ex>en</ex> con<ex>tr&amacr;rd</ex>a 
<lb n="1390">do mur adu<ex>bramar</ex> don taeb t<ex>h</ex>uas d&imacr;n.</p>

<p>Et is follus as na r&amacr;itib sin cinnus reamraigt<ex>h</ex>ear na baill truaga, &ampersir; cinnus truagaigt<ex>h</ex>ear na b<ex>oill</ex> r<ex>eam</ex>ra.</p>
<p>Et is do leith atarraing na hoil<ex>eamn</ex>a c<ex>hu</ex>m 
<lb n="1395">na mball, &ampersir; a connm&amacr;la inntu, &ampersir; a hinnt&omacr;g ana n<ex>&amacr;d&umacr;ir</ex>, reamraigt<ex>h</ex>ear na b<ex>oill</ex>. Et coiml&imacr;ntur na hoibr<ex>ig</ex>t<ex>h</ex>i so l&emacr; coimilt &ampersir; l&emacr; deargad na mball maille <ex>r&emacr;</ex> l<ex>eigeasaib</ex>h deargus iat &ampersir; l&emacr; huis<ex>g</ex>i te do dortad orra, &ampersir; f&amacr; de&omacr;ig linem<ex>in</ex>tum do p<ex>h</ex>ic do 
<lb n="1400">c<ex>h</ex>ur orra mur adu<ex>bramar</ex> r<ex>o</ex>m<ex>ainn</ex>.</p> 
<p><ex>Agus</ex> mad &amacr;ilt ball at&amacr; roi-reamur do t<ex>h</ex>ruagug<ex>ad</ex>, furtachtaig<ex>id</ex> c<ex>h</ex>ugi sin an ball do c<ex>h</ex>ur a n-inad f<ex>huar</ex> a comn<ex>uid</ex>hi, &ampersir; sligt<ex>h</ex>i na hoil<ex>eamn</ex>a c<ex>h</ex>ugi sin do c<ex>h</ex>eang<ex>al</ex> co cruaid, &ampersir; an oil<ex>eamain</ex> do 
<lb n="1405">t<ex>h</ex>arrang c<ex>hu</ex>m a c<ex>h</ex>ontr&amacr;rda, &ampersir; epitima do c<ex>h</ex>ur ar an mball toirm<ex>is</ex>cius a reamrug<ex>ad</ex>; &ampersir; curt<ex>h</ex>ur cimolea &ampersir; cerusa luaidi<note type="auth" n="85">cerusa &ampersir; luaidi sa d&aacute; ls.</note> maille <ex>r&emacr;</ex> s&umacr;g gaifne

<pb n="54">
<sup resp="JCa">infra 166-168</sup>
gile &ampersir; r&emacr; hol<ex>aid</ex> m<ex>ir</ex>t<ex>uis</ex> ar an mball &ampersir; is maith. It<ex>e</ex>m d&emacr;ntur epitima l&emacr; huisgi ailime &ampersir; l&emacr; haig<ex>&emacr;id</ex> 
<lb n="1410">&ampersir; l&emacr; min p&omacr;naire &ampersir; l&emacr; <frn lang="la">coriandrum</frn> &ampersir; l&emacr;na cusm<ex>ail</ex>ib, &ampersir; curt<ex>h</ex>ar ar an mball mur an c<ex>&emacr;d</ex>na.</p></div2>

<div2 type="caibidil" n="6"><head>An <ex>seisead</ex> c<ex>ai</ex>b<ex>idil</ex>: Do riaglach<ex>aib</ex> regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur &omacr; &emacr;gsamlacht na mball</head>
<p><frn lang="la">Tota regio corpuris humani &ampersir; cetera,</frn> .i. at&amacr; r&emacr;gi&omacr;n an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p d<ex>aen</ex>a co huil<ex>id</ex>i arna deal<ex>ugad</ex> ag na da&imacr;n<ex>ib</ex>h co huil<ex>id</ex>i a <ex>ceathra</ex> rannuib: an 
<lb n="1415">c<ex>&emacr;id</ex>-r&emacr;gion d<ex>&imacr;b</ex>, .i. r&emacr;gi&omacr;n na mbr&imacr;g ainm<ex>id</ex>hi, mur at&amacr;, an inc<ex>h</ex>inn &ampersir; na baill at&amacr; 'na comursanacht; an <ex>dara</ex> r&emacr;g&imacr;on, .i. r<ex>&emacr;gi&omacr;n</ex> na br<ex>&imacr;g</ex>e sp<ex>irad</ex>&amacr;lta <ex>n&omacr;</ex> <mls unit="MS P page" n="372">na br<ex>&imacr;g</ex>e be&omacr;th<ex>aigth</ex>e, mur at&amacr;, an cra<ex>id</ex>i &ampersir; na baill at&amacr; 'na c<ex>h</ex>omursanacht; an <ex>treas</ex> r<ex>&emacr;gi&omacr;n</ex>, .i. 
<lb n="1420">r<ex>&emacr;gi&omacr;n</ex> na br<ex>&imacr;g</ex>e n<ex>&amacr;durda</ex>, mur at&amacr;, an gaile &ampersir; na
hae &ampersir; an tshealg &ampersir; na hinne; an <ex>ceathramad</ex> r<ex>&emacr;gi&omacr;n</ex>, .i. r<ex>&emacr;gi&omacr;n</ex> na br<ex>&imacr;g</ex>e gein<ex>eam</ex><sup resp="JCa">n</sup>aigi, mar at&amacr;it, na huirgi &ampersir; an tslat f<ex>h</ex>earrda &ampersir; <frn lang="la">matrix</frn> &ampersir; a muin&emacr;l annsna mn&amacr;ib.</p>

<p><lb n="1425">&Omacr;ir at&amacr;it na baill sin &emacr;xam<ex>ail</ex> do r<ex>&emacr;ir</ex> c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> &ampersir; comshuig<ex>igth</ex>i &ampersir; oibr<ex>ig</ex>t<ex>h</ex>i, m&amacr;s ead, do r<ex>&emacr;ir</ex> c<ex>h</ex>ons<ex>ique</ex>ns, dl<ex>ig</ex>id regim<ex>en</ex> &emacr;xam<ex>ail</ex>. Ar an adbur sin tinnsgnam on c<ex>h</ex>eann, &ampersir; labr<ex>u</ex>m ar t&umacr;s dona neithib c<ex>h</ex>oim&emacr;dus croicinn an c<ex>h</ex>inn &ampersir; an gruag.</p>
<p><lb n="1430">&Omacr;ir coim&emacr;dtur croicinn an c<ex>h</ex>inn &omacr; scaibies &ampersir; &omacr;

<pb n="55">
<sup resp="JCa">infra 168-169</sup>
c<ex>h</ex>neaduib l&emacr; folcad; &ampersir; gib&emacr; l&emacr;nab &amacr;il folc<ex>ad</ex> do d&emacr;num is m<ex>a</ex>it<ex>h</ex> ar t&umacr;s an ceann d'ongad l&emacr; mil, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi annsa geimrid; &ampersir; n&imacr; hind&emacr;nta mainneachtnaidi gan an ceann do nigi f&amacr; d&omacr; sa 
<lb n="1435">m&imacr; an m&emacr;id is luga.</p>
<p>Et c&imacr;rt<ex>h</ex>ur an ceann l&emacr; c&imacr;r do c<ex>h</ex>n&amacr;im &imacr;b&omacr;ire gach lae &ampersir; co m<ex>in</ex>ic, &omacr;ir oslaigid sin na p&omacr;ire &ampersir; innarb<ex>aid</ex> na deathaigi do &emacr;irig c<ex>hu</ex>m na mball uachtar<ex>ach</ex>. Et d&amacr; mbia an gruag &emacr;gruaid 
<lb n="1440">so-sgrista, d&emacr;ntar folc<ex>ad</ex> d&imacr; do luait<ex>h</ex> oliua &ampersir; don f<ex>h</ex>olc<ex>ad</ex> do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear de. Et d&emacr;ntur folcad d'uis<ex>g</ex>i ar a mbeirbt<ex>h</ex>ear dub-c<ex>hosach</ex>, &ampersir; d'&emacr;iginn tal<ex>aim</ex> d&omacr;ib.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: coimiltear pr&emacr;ma na gruaigi l&emacr; 
<lb n="1445">hol<ex>aid</ex> ain&emacr;idi &ampersir; masdix &ampersir; oliua, &omacr;ir imdaig<ex>id</ex> &ampersir; coim&emacr;d<ex>aid</ex>h sin an gruag. Tuill<ex>ead</ex>: b&imacr;th a f<ex>h</ex>is agad gurab c<ex>u</ex>machtach an d&imacr;sleacht at&amacr; ag p&umacr;dur lapis l<ex>azuli</ex> do c<ex>h</ex>oim&emacr;d f<ex>h</ex>innfaid an f<ex>h</ex>abra. It<ex>e</ex>m, coim&emacr;d<ex>aid</ex>h f&imacr;n ana mbeirbt<ex>h</ex>ear bleta 
<lb n="1450">finnfad na f&emacr;s&omacr;igi,<note type="auth" n="86">H fesaigi</note> &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi d&amacr; n-innaltur d&imacr; d'&emacr;is a bearrt<ex>h</ex>a; &ampersir; is m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> innlad a f&imacr;n am&amacr;in annsa c<ex>h</ex>&amacr;s so. Tuill<ex>ead</ex>: d&amacr; n-innaltur an f<ex>h</ex>&emacr;s&omacr;g co m<ex>in</ex>ic a huis<ex>g</ex>i f<ex>huar</ex> c<ex>uir</ex>id an l&emacr;ithe a maille, &ampersir; toirm<ex>is</ex>c<ex>id</ex> a tuitim. Et comaentaigid na sean-da&imacr;ne 
<lb n="1455">eagnuidi uile annsa c<ex>h</ex>&amacr;s so co nd&emacr;in <frn lang="la">m<ex>ir</ex>abol<ex>ani</ex> Kebuli</frn> arna c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im mur s<ex>h</ex>absa an l&emacr;ithe do c<ex>h</ex>ur a maille, &ampersir; coim&emacr;d<ex>aid</ex>h an gruag dub co m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex>, &ampersir; do dearb<ex>ad</ex> so co m<ex>in</ex>ic.</p>

<pb n="56">
<p><sup resp="JCa">infra 169-171</sup></p>
<p><frn lang="la">Sanitas ceribri</frn>, .i. coim&emacr;dtur sl<ex>&amacr;int</ex>i na hinc<ex>h</ex>inne 
<lb n="1460">l&emacr; deathaigib &ampersir; l&emacr; bal<ex>ad</ex> sp&imacr;srad ndeadh-bal<ex>aid</ex>, mur at&amacr;it so, .i. <term lang="la">lignum aloes</term> &ampersir; ambra, &ampersir; luibi deadh-bal<ex>aid</ex>, mur at&amacr;it so, .i. maiorana<note type="auth" n="87">H magiorana</note> &ampersir; balsamita &ampersir; uiola &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. <ex>Agus</ex> comf<ex>h</ex>urtachtaigid so an inc<ex>h</ex>inn &ampersir; toirm<ex>is</ex>cid in reuma 
<lb n="1465">&ampersir; l<ex>eigis</ex>id teinneas emigrania, &ampersir; as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> co sp<ex>eit</ex>sial<ex>ta</ex> na neit<ex>h</ex>e so annsa geimrid. Et leagar death<ex>aig</ex>e neith<ex>ead</ex> ndeadh-bal<ex>aid</ex> f<ex>uar</ex> annsa tshamrad f&amacr;n inc<ex>h</ex>inn, mur at&amacr;, r&omacr;s &ampersir; sanduile &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e.</p>

<p><lb n="1470">Et is maith an biad d&omacr;ib gearrcaig &ampersir; uain &omacr;ga arna mbearb<ex>ad</ex> a mbeac&amacr;n uis<ex>g</ex>i, &omacr;ir coim&emacr;duid siat sl<ex>&amacr;int</ex>i na hinc<ex>h</ex>inne; &omacr;ir ad<ex>eir</ex> Ar<ex>istotul</ex> co coim&emacr;dann &ampersir; co m&emacr;d<ex>uig</ex>hid na gearrcaid an inc<ex>h</ex>inn, &ampersir; co coim&emacr;dann a c<ex>&emacr;d</ex>f<ex>a</ex>da.</p>

<p><lb n="1475">Tuill<ex>ead</ex>: leagar deat<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> uis<ex>g</ex>i t<ex>h</ex>e fa&imacr; an ceann ana mbeirbt<ex>h</ex>ear camam<ex>illa</ex> &ampersir; sdicados &ampersir; mentasdrum. Tuill<ex>ead</ex>: &emacr;drumaig<ex>id</ex> an <corr sic="sraedach" resp="JCa">tsraedach</corr><note type="auth" n="88">H tsraeghach</note> ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex> an inc<ex>h</ex>inn, &ampersir; innarb<ex>aid</ex> meisgi na c<ex>&emacr;d</ex>f<ex>ad</ex>, &ampersir; toirm<ex>is</ex>c<ex>id</ex> an l&emacr;ithe, &ampersir; innarb<ex>aid</ex> na 
<lb n="1480">death<ex>aig</ex>e. M&amacr;s ead n&imacr; hindearm<ex>aid</ex> an tsraedach a coim&emacr;d na hinc<ex>h</ex>inne.</p>

<p><sic resp="JCa">&Omacr;ir</sic> urc<ex>h</ex>&omacr;idig<ex>id</ex> so don inc<ex>h</ex>inn co m&omacr;r, .i. an n<ex>eim</ex>-d&imacr;l<ex>eagad</ex> &ampersir; truaill<ex>iugad</ex> an d&imacr;l<ex>eagth</ex>a, &omacr;ir is iat sin is pr&emacr;m d&amacr; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile easl<ex>&amacr;int</ex>i.</p>

<p><lb n="1485"><frn lang="la">Sanitas oculorum</frn>, .i. coim&emacr;dtur sl<ex>&amacr;int</ex>i na s&umacr;l

<pb n="57">
<sup resp="JCa">infra 171-172</sup>
&omacr; sheac<ex>h</ex>na suip<ex>&emacr;ir</ex> na hoidc<ex>h</ex>i; &ampersir; n&amacr; codl<ex>ad</ex> a ndiaid b&imacr;d &ampersir; a gh<ex>ail</ex>i l&amacr;n; &ampersir; gn&amacr;th<ex>uigead</ex> s&emacr; na neithe c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtachtaidius &ampersir; c<ex>h</ex>oim&emacr;dus na s&umacr;ile, mur at&amacr;it so, .i. gab s&imacr;l fen&emacr;l aen-rann, eufrasia 
<lb n="1490">leath-rann, maiorana rann, si&umacr;cra geal leath-rann; d&emacr;ntur p&umacr;dur d&imacr;b, &ampersir; gib&emacr; mod ar a ngn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear <mls unit="MS P page" n="373">so coim&emacr;d<ex>aid</ex>h &ampersir; furtachtaig<ex>id</ex> an radurc.</p>
<p>Tuill<ex>ead</ex>: leagur deat<ex>h</ex>ac<ex>h</ex> uis<ex>g</ex>i t<ex>h</ex>e ara mbeirbt<ex>h</ex>ear fin&emacr;l do glanad na s&umacr;l &omacr; f<ex>h</ex>l<ex>ichideach</ex>t r<ex>eamuir</ex>;
<lb n="1495">&ampersir; is &emacr;id<ex>ir</ex> na luibi so do bearb<ex>ad</ex> ar f&imacr;n f<ex>inn</ex>, &ampersir; is &emacr;id<ex>ir</ex> na luibe <ex>eile</ex> so do c<ex>h</ex>ur far&umacr;, mur at&amacr;, e<sup resp="JCa">u</sup>frasia
&ampersir; ruib, ueruena &ampersir; seledonia, &ampersir; is m&omacr;r f<ex>h</ex>urtachtaigid sin dona s&umacr;il<ex>ib</ex>.</p>

<p>Et comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> radurc na neith<ex>ead</ex> uaine 
<lb n="1500">iat, &ampersir; do-n&imacr;<note type="auth" n="89">H do-n&imacr;th</note> an dat<ex>h</ex> dub &ampersir; an dat<ex>h</ex> g<ex>eal</ex> a c<ex>h</ex>on<ex>tr&amacr;rda</ex> sin, &omacr;ir in m&emacr;id t<ex>&emacr;id</ex> in dat<ex>h</ex> &omacr; inm<ex>ead&omacr;n</ex> as &imacr; an m<ex>&emacr;id</ex>e sin anfainnidius s&emacr; in radurc.</p>

<p>Et n&imacr; urc<ex>h</ex>&omacr;idiginn aen-n&imacr; don radurc mur do-n&imacr; in codl<ex>ad</ex> fada &ampersir; an gaile l&amacr;n, &ampersir; mur an 
<lb n="1505">c<ex>&emacr;d</ex>na don c<ex>h</ex>oimriachtain. Tuill<ex>ead</ex>: anfainn<ex>igth</ex>ear an radurc &omacr; c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im na neith<ex>ead</ex> ndeathmur, mur at&amacr;it, uinn<ex>eam</ex>ain &ampersir; g&amacr;irl<ex>e&omacr;g</ex> &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e; &ampersir; do-n&imacr; pibur cas &ampersir; an aig<ex>&emacr;id</ex> &ampersir; pr&emacr;ma na raidisi &ampersir; cobl&amacr;n an c<ex>&emacr;d</ex>na; &omacr;ir dorc<ex>h</ex>aig<ex>id</ex> &ampersir; 
<lb n="1510">anfainnig<ex>id</ex> g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile n&imacr; deathmur an radurc. <ex>Agus</ex> co sp<ex>eit</ex>sialta na da&imacr;ne b&imacr;s am<ex>uir</ex>seach ar a radurc s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid siat neithe saillti &ampersir; deat<ex>h</ex>mura &ampersir; aig&emacr;id<ex>igt</ex>hi &ampersir; g&emacr;ra; &ampersir; s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid siat fuacht &ampersir;

<pb n="58">
<sup resp="JCa">infra 172-173</sup>
p&umacr;dur &ampersir; deat<ex>h</ex>ach, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi deat<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> connaid 
<lb n="1515">&ampersir; mitall &ampersir; airged be&omacr;, &ampersir; gaet<ex>h</ex>. Et n&amacr; gn&amacr;th<ex>uig</ex>id aen-n&imacr; c<ex>h</ex>laechl<ex>uig</ex>ius an radurc d'f<ex>h&emacr;</ex>c<ex>h</ex>ain; &ampersir; is &emacr;igin co laigdigt<ex>h</ex>ear an radurc &omacr; f<ex>h&emacr;</ex>c<ex>h</ex>ain na litreach cael, acht muna f<ex>&emacr;</ex>c<ex>h</ex>t<ex>h</ex>ur iat mur s<ex>h</ex>aet<ex>h</ex>ur <ex>n&omacr;</ex> mur gluasacht don tsh&umacr;il.</p>

<p><lb n="1520">Tuill<ex>ead</ex>: urc<ex>h</ex>&omacr;idig<ex>id</ex> sgeat<ex>h</ex>rac<ex>h</ex> &ampersir; ca&imacr; &ampersir; fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> dona s&umacr;il<ex>ib</ex>. Tuill<ex>ead</ex>: gn&amacr;th<ex>uigid</ex> m<ex>ir</ex>abol<ex>ani</ex> Kebuli co ro-m&omacr;r do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht &ampersir; do c<ex>h</ex>alm<ex>ugad</ex> an rad<ex>uir</ex>c. <ex>Agus</ex> tar g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile n&imacr; lact<ex>h</ex>ur an br&umacr;, &omacr;ir is ro-m&omacr;r c<ex>h</ex>alm<ex>uig</ex>ius sin an radurc. 
<lb n="1525"><ex>Agus</ex> coim&emacr;d<ex>aid</ex> so in radurc co ro-mait<ex>h</ex> &ampersir; calm<ex>uig</ex>id na s&umacr;ile &ampersir; glanuid &omacr; f<ex>h</ex>l<ex>ichideacht</ex> r<ex>eamuir</ex> iat, .i. na s&umacr;ile &ampersir; na fabraidi d'innl<ex>ad</ex> co measurda a huisgi <corr sic="fenel" resp="JCa">fen&emacr;il</corr><note type="auth" n="90">H fineil</note>.</p>

<p><frn lang="la">Dicunt quidam</frn> .i. adear<ex>aid</ex> drong &emacr;igin n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> 
<lb n="1530">fuil l<ex>eigea</ex>s is m&omacr; as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> dona cluasaib n&amacr; uin&emacr;gra l&amacr;id<ex>ir</ex> do c<ex>h</ex>ur inntu ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex>; &omacr;ir comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> sin innsdruim<ex>in</ex>t an <ex>&emacr;ist</ex>eachta &ampersir; toirm<ex>is</ex>c<ex>id</ex> flux an reuma nac<ex>h</ex> tuitid s&emacr; &omacr;n inc<ex>h</ex>inn c<ex>h</ex>ucu. Et is laid<ex>ir</ex>idi an t-oibr<ex>iugad</ex> 
<lb n="1535">do-d&emacr;nad s&imacr; d&amacr; mbeith m&emacr;id &emacr;igin cl&omacr; sh&umacr;g minnt<ex>uis</ex> tr&imacr;thi; &omacr;ir is m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> glanus sin sligt<ex>h</ex>i na cluas &omacr; na himurcach<ex>aib</ex> r<ex>eam</ex>ra t<ex>h</ex>oirm<ex>is</ex>cius an t-<ex>&emacr;ist</ex>eacht &ampersir; geinius m&omacr;r&amacr;n d'easl<ex>&amacr;int</ex>ib isna cluasaib. It<ex>e</ex>m, ola na n-alm<ex>on</ex>t searb arna mb<ex>ear</ex>b<ex>ad</ex> ar eithnidib 
<lb n="1540">na n-alm<ex>on</ex>t arna cur annsa c<ex>h</ex>luais<note type="auth" n="91">H isna cl<ex>uas</ex>aibh</note>, oslaig<ex>id</ex> &ampersir; comfhurtaig<ex>id</ex> puill na cluas. Et is dona neith<ex>ib</ex>h 

<pb n="59">
<sup resp="JCa">infra 173-175</sup>
is deithidi dl<ex>eag</ex>m<ex>aid</ex> do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d&amacr;r n-&umacr;ig a coim&emacr;d &omacr; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile imurcaid &ampersir; &omacr; gach uile fhodur muilinn <ex>n&omacr;</ex> uis<ex>g</ex>i t<ex>h</ex>uitius d'inad ard. Et f&emacr;duid na 
<lb n="1545">leaga in t-<ex>&emacr;ist</ex>eacht do c<ex>h</ex>oim&emacr;d l&emacr; death<ex>aigh</ex> uis<ex>g</ex>i t<ex>h</ex>e; &ampersir; is tarbach sin d&amacr; mbeirbt<ex>h</ex>ear uorm<ex>&omacr;n</ex>t &ampersir; puliol<note type="auth" n="92">H poliel</note> r<ex>uige</ex>l ann. <ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid siat folc<ex>ad</ex> a huis<ex>g</ex>i c<ex>h</ex>riadam<ex>ail</ex> n<ex>eam</ex>-glan d'eagla co rach<ex>ad</ex> r&emacr;d &emacr;igin annsa c<ex>h</ex>luais do d&umacr;nfad &imacr;.</p>

<p><lb n="1550">As iat so na neithe c<ex>h</ex>oim&emacr;dus sl<ex>&amacr;int</ex>i org&amacr;in an boll<ex>tanaid</ex>: .i. an tsr&omacr;n do glanad co sd&umacr;id&emacr;rac<ex>h</ex> &omacr;na himurcach<ex>aib</ex> r<ex>eam</ex>ra rigne innus n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> mairfid aen-r&emacr;d d&imacr;b innti; &omacr;ir an uair anaid sin co fada annsa tsr&omacr;in geinit br&emacr;ntus &ampersir; truaill<ex>id</ex> an boll<ex>tanad.</ex> 
<lb n="1555">Et s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid siat g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile droch-bal<ex>ad</ex>, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi an droch-bal<ex>ad</ex> b&imacr;s a n-inaduib cumga doimne a mb&imacr; a&emacr;r truaill<ex>igth</ex>i dorcha n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &emacr;id<ex>ir</ex> l&emacr; gr&emacr;in dul d&amacr; innsaidi do c<ex>h</ex>na&imacr; na ndeathaig<ex>ead</ex> truaill<ex>igth</ex>i, &ampersir; do glan<ex>a</ex>d an a&emacr;ir &emacr;irgis d&imacr;b. &Omacr;ir
<lb n="1560">truailltear an sp<ex>irad</ex> be&omacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> &omacr; t<ex>h</ex>ruaill<ex>ead</ex> an a&emacr;ir. <ex>Agus</ex> &omacr; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> an a&emacr;ir t<ex>h</ex>ruail<ex>igth</ex>i n&imacr; moth<ex>uigth</ex>ear an droc<ex>h</ex>-balad truaill<ex>igth</ex>i; m&amacr;s ead as &emacr;igin neithe deadh-bal<ex>aid</ex> do gn&amacr;th<ex>ugad</ex>, mur at&amacr;it, deathaigi neith<ex>ead</ex> ndeadh-bal<ex>aid</ex>, mur at&amacr;, 
<lb n="1565">crann na hola &ampersir; ambra &ampersir; cain&emacr;l m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex>; &ampersir; boltanaid siat must do c<ex>h</ex>oim&emacr;d na sp<ex>ir</ex>ad ainm<ex>id</ex>hi.</p>
<p><mls unit="MS P page" n="374">Et coim&emacr;dtur an b&emacr;l ana s<ex>h</ex>l<ex>&amacr;int</ex>i d&amacr; measgt<ex>h</ex>ur f&imacr;n bog ann roim an cuid &ampersir; na diaid; &ampersir; glan<ex>ai</ex>d so an b&emacr;l &ampersir; tirm<ex>uig</ex>id &ampersir; cna&imacr;id na fl<ex>iuchad</ex>a t<ex>h</ex>uitius

<pb n="60">
<sup resp="JCa">infra 175-176</sup>
<lb n="1570">&omacr;n c<ex>h</ex>eann c<ex>hu</ex>m fe&omacr;la na fiac<ex>al</ex>. Et adubradur drong dona da&imacr;n<ex>ib</ex>h eagnuidi co n-innarbann dentrifisium do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do p<ex>h</ex>&umacr;dar nutmuici &ampersir; spican<ex>ardi</ex> ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex> g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> lae br&emacr;ntus an b&emacr;il.</p>

<p><lb n="1575">Et coim&emacr;dtur sl<ex>&amacr;int</ex>i na teang<ex>ad</ex> l&emacr; hinnlad a huis<ex>g</ex>i ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex> &ampersir; a coimilt l&emacr; mil &ampersir; l&emacr; p&umacr;dur sinns<ex>&emacr;ir</ex>; &omacr;ir innarb<ex>aid</ex> sin a reime imurcach &ampersir; c<ex>uir</ex>id a seingi h&imacr;. Tuill<ex>ead</ex>: as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> cobl&amacr;n do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im <ex>n&omacr;</ex> do c<ex>h</ex>ogaint, <ex>n&omacr;</ex> gargaraisim<note type="auth" n="93">H garg<ex>r</ex>asim</note> do 
<lb n="1580">d&emacr;nam de ar reime na teang<ex>ad</ex>; ar an adbur sin co sp<ex>eit</ex>sial<ex>ta</ex> luath<ex>uig</ex>id an cobl&amacr;n urlabra &ampersir; siub<ex>al</ex> na na&imacr;din an tan caitear<note type="auth" n="94">H caithid</note> &eacute;, &ampersir; comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> na hailt &ampersir; na musguile mur an c<ex>&emacr;d</ex>na. Tuill<ex>ead</ex>: .i. saeruid connm&amacr;il na sp&imacr;srad ndeadh-bal<ex>aid</ex> 
<lb n="1585">ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex> annsa b&emacr;l in teanga &omacr;na reime, &ampersir; furtachtaig<ex>id</ex> an t-uirgill, mur at&amacr;, nutmuic &ampersir; <ex>cu</ex>bibe. <ex>Agus</ex> is n&amacr;muid don teangaid na cn&omacr;; ar an adbur sin as intsheac<ex>h</ex>anta iat a coim&emacr;d s<ex>h</ex>l<ex>&amacr;int</ex>i na teang<ex>ad</ex>, &ampersir; mur an c<ex>&emacr;d</ex>na dona 
<lb n="1590">cnoib Ga&imacr;dealacha.</p>

<div3 type="subsection"><head>Dona neit<ex>h</ex>ib c<ex>h</ex>oim&emacr;dus m<ex>eir</ex>i &ampersir; fead&amacr;in an sgam&amacr;in</head>
<p>Mas ead, ad<ex>eir</ex>im co coim&emacr;dtur fead&amacr;in an sgam&amacr;in &ampersir; m<ex>eir</ex>i<note type="auth" n="95">H meiri</note> l&emacr; heanbruit<ex>h</ex>i c<ex>ear</ex>c m&emacr;ith &ampersir; l&emacr; fe&omacr;il uan leith-bl<ex>iadn</ex>a<note type="auth" n="96">H <ex>mbl</ex>iadn<ex>a</ex>; <ex>bl</ex>iadn<ex>a</ex> a bh&iacute; i P ar dt&uacute;is; do hathruigheadh n&iacute;os d&eacute;anaighe &eacute; le l&ampersir;h a sgr&iacute;obhadh isteach &oacute;s a cionn.</note> ar mbearb<ex>ad</ex> neitheadh

<pb n="61">
<sup resp="JCa">infra 176-177</sup>
mil<ex>is</ex> far&umacr;, mur at&amacr;, licoir<ex>is</ex>; &ampersir; d&amacr; mbeirbt<ex>h</ex>ear 
<lb n="1595">barr cobl&amacr;in maill<ex>e ri</ex>s na fe&omacr;lannaib sin is m&omacr;idi bus inmolta an eanbruithi. <ex>Agus</ex> is mait<ex>h</ex> deoch d'fh&imacr;n milis c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na. Et n&amacr; caitear cn&amacr;ime gearrcach mb<ex>ea</ex>c n&amacr; petraisi n&amacr; &emacr;isg deilgn<ex>i</ex>d; &ampersir; n&amacr; caitear fe&omacr;lanna r<ex>eam</ex>ra n&amacr; bud 
<lb n="1600">&emacr;id<ex>ir</ex> do d&imacr;l<ex>eagad</ex> acht ar &emacr;igin; &ampersir; s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid siat neithe saillti &ampersir; aig&emacr;id<ex>igt</ex>hi &ampersir; sean-ola, &omacr;ir gortaigid sin canna &ampersir; m<ex>eir</ex>i. Tuill<ex>ead</ex>: as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid uigi</ex> boga do c<ex>h</ex>oim&emacr;d na mball adu<ex>bramar</ex>. Tuill<ex>ead</ex>: is mait<ex>h</ex> licoir<ex>is</ex> do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im &ampersir; do bearb<ex>ad</ex> &ampersir; 
<lb n="1605">gargraisim do d&emacr;num de c<ex>hu</ex>m an n<ex>eit</ex>he c<ex>h&emacr;d</ex>na.</p>

<p>Et dl<ex>igid</ex> an drong g&amacr; tuitinn <corr sic="uula" resp="JCa">uvula</corr><note type="auth" n="97">H uulua</note> sgeat<ex>h</ex>rac<ex>h</ex> do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na. &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sialta ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex>. Tuill<ex>ead</ex>: gib&emacr; shanntaigius na boill adu<ex>bramar</ex> do c<ex>h</ex>oim&emacr;d s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid siat deocha f<ex>uar</ex>a b&imacr;s fuar co 
<lb n="1610">gn&imacr;m<ex>a</ex>c<ex>h</ex>, &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sial<ex>ta</ex> uis<ex>g</ex>i f<ex>uar</ex>. Et an uair b&imacr;t na boill adu<ex>bramar</ex> anfann &omacr;n dig so f&emacr;daig spasmus teagm&amacr;il a m<ex>eir</ex>i, &ampersir; do r<ex>&emacr;ir</ex> c<ex>h</ex>on<ex>siqu</ex>ens b&amacr;s &omacr; easb<ex>aid</ex> na hoil<ex>eamn</ex>a do t<ex>harr</ex>ang; &omacr;ir an uair marbt<ex>h</ex>ur m<ex>eir</ex>i &omacr; dig f<ex>huair</ex> n&imacr; h&emacr;id<ex>ir</ex> leis 
<lb n="1615">beith ana i<ex>n</ex>m<ex>ead&omacr;n</ex> c<ex>hu</ex>m an at<ex>arr</ex>aing n&amacr; c<ex>hu</ex>m an tsloigt<ex>h</ex>i.</p>
     </div3>

<div3><head>Dona neithib c<ex>h</ex>oim&emacr;dus an sgam&amacr;n</head>
<p><ex>Agus</ex> b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad co n-oilinn &ampersir; co comf<ex>h</ex>urtachtaiginn cicera an sgam&amacr;n arna <sup resp="JCa">n</sup>glanad &omacr;na croicinn f<ex>huir</ex>imell<ex>ach</ex>, &ampersir; arna mbrisid &ampersir;

<pb n="62">
<sup resp="JCa">infra 177-178</sup>
<lb n="1620">arna mbearb<ex>ad</ex> ar bainne gob<ex>uir</ex> n&omacr; ar im nua. Et is mait<ex>h</ex> pin&emacr;di &ampersir; alm<ex>oin</ex>t tsearba arna ngl<ex>ana</ex>d &omacr;na croicinn f<ex>huir</ex>imeall<ex>ach</ex> c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na. Tuill<ex>ead</ex>: is mait<ex>h</ex> bainne gob<ex>uir</ex> &ampersir; si&umacr;cra c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na, &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sialta caera na f&imacr;n<ex>eam</ex>na 
<lb n="1625">a n-&emacr;gm<ex>uis</ex> a mogall &ampersir; an gaile folam. Et at&amacr;it na neithe g&emacr;ra saillti aig&emacr;id<ex>ig</ex>thi gont<ex>ach</ex>a, con<ex>tr&amacr;rda</ex> don sgam&amacr;n. Et comf<ex>h</ex>urtaig<ex>id</ex> m<ex>irr</ex> do c<ex>h</ex>ongb&amacr;il fa&imacr; an teang<ex>aid</ex> an sgam&amacr;n d&amacr; n-at<ex>arr</ex>aingt<ex>h</ex>ear<note type="auth" n="98">H a n-athairrngt<ex>ear</ex></note> an c<ex>h</ex>uid leagus de co m&imacr;n. Tuill<ex>ead</ex>: .i. s&umacr;g 
<lb n="1630">cobl&amacr;in arna glan<ex>a</ex>d &ampersir; arna shlug<ex>ad</ex> maill<ex>e r&eacute;</ex> mil comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> an sgam&amacr;n &ampersir; glanuid an gut<ex>h</ex>.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: .i. f&imacr;n mil<ex>is</ex> b<ex>eir</ex>bt<ex>h</ex>i arna glanad &omacr;na s<ex>hu</ex>b<ex>staint</ex> r<ex>eam</ex>uir l&emacr;na b<ex>ear</ex>b<ex>ad</ex>, is m&omacr;r t<ex>h</ex>arb<ex>aig</ex>ius s&emacr; don sgam&amacr;n &ampersir; d&amacr; f<ex>h</ex>ead&amacr;n<ex>aib</ex>h. Et is c<ex>u</ex>machtac<ex>h</ex> 
<lb n="1635">in d&imacr;sl<ex>eacht</ex> at&amacr; ag sgam&amacr;nuib sinnuig <corr sic="do i coimed" resp="JCa">do c<ex>h</ex>oim&emacr;d</corr><note type="auth" n="99">sic H</note> sgam&amacr;n an duine. Et is ro-mait<ex>h</ex> c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na part&amacr;in tsrot<ex>h</ex>a &ampersir; oisr<ex>id</ex>i arna mb<ex>ear</ex>b<ex>ad</ex>, &ampersir; do m&imacr;nidius-<sup resp="JCa">s</sup>a f&emacr;in so annsa <mls unit="MS P page" n="375">tr&amacr;chtad do-rinnius d'ematoi<ex>ca</ex> &ampersir; do ptisis.</p></div3>

<div3><head>Do c<ex>h</ex>oim&emacr;d &ampersir; do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht an c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i</head>

<p><lb n="1640"><ex>Agus</ex> b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad a tos<ex>a</ex>c<ex>h</ex> na hoibre so gurab ints<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>anta in n&imacr; t<ex>h</ex>ogairmius an f<ex>h</ex>earg &ampersir; an c<ex>u</ex>mg<ex>a</ex>c<ex>h</ex>; &omacr;ir is fiadn<ex>uis</ex>e n<ex>ei</ex>c<ex>h</ex> &emacr;igin eagnaid

<pb n="63">
<sup resp="JCa">infra 178-179</sup>
co fuil<ex>id</ex> d&amacr; n&amacr;muid urc<ex>h</ex>&omacr;id<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>a ag an cra<ex>id</ex>i, .i. in m&imacr;d&omacr;c<ex>h</ex>us &ampersir; in dobr&omacr;n; &omacr;ir tic doc<ex>h</ex>raideacht 
<lb n="1645">&ampersir; leisgi &omacr;n m&imacr;-d&omacr;c<ex>h</ex>us &ampersir; d&imacr;t<ex>h</ex> r&emacr;s&umacr;in, &ampersir; luath<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear an arsaideacht &omacr;n dobr&omacr;n; &ampersir; is m&omacr;r an urc<ex>h</ex>&omacr;id do-n&imacr;d an d&amacr; c<ex>h</ex>in&emacr;l so don c<ex>h</ex>raidi. <ex>Agus</ex> is m&omacr; an urc<ex>h</ex>&omacr;id do-n&imacr; an dobr&omacr;n n&amacr; do-n&imacr; an m&imacr;d&omacr;chus; &omacr;ir m&umacr;ch<ex>aid</ex> s&emacr; an t<ex>eas</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> &ampersir; doimnig<ex>id</ex> an 
<lb n="1650">sp<ex>irad</ex> &ampersir; d&imacr;sga&imacr;l<ex>id</ex> coms<ex>h</ex>uig<ex>iugad</ex> an c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i an m<ex>&emacr;id</ex>e so innus co marbann. <ex>Agus</ex> gib&emacr; ara mb&imacr; fearg <ex>n&omacr;</ex> dobr&omacr;n, sgrisaid s&emacr; &omacr;n c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i iat l&emacr; gaird<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>us &ampersir; l&emacr; f&amacr;iltiug<ex>ad</ex> n&omacr; l&emacr; spaitse&omacr;ireacht &ampersir; l&emacr; saet<ex>h</ex>ur furba&imacr;lt<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>; &omacr;ir comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> 
<lb n="1655">an gairdeac<ex>h</ex>us &ampersir; an l&umacr;t<ex>h</ex>g&amacr;ir<note type="auth" n="100">H luathgair</note> an t-anum. Ar an adbur sin as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> biada s&emacr;ime do c<ex>h</ex>oim&emacr;d an c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i, mur at&amacr;it, &emacr;in c<ex>hear</ex>c &ampersir; colum &ampersir; petraisi, turtair, uain &ampersir; fearb&omacr;ga &omacr;ga, &ampersir; na biada ele geinius fuil ts&emacr;im.</p>

<p><lb n="1660">Tuill<ex>ead</ex>: s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>aintear aer br&emacr;n ce&omacr;mur n<ex>eam</ex>glan, &omacr;ir n&imacr; h&emacr;id<ex>ir</ex> an sp<ex>irad</ex> be&omacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> do c<ex>h</ex>oim&emacr;d &omacr; at<ex>arr</ex>ang an boltanuid mait<ex>h</ex> &ampersir; an a&emacr;ir maith, &omacr;ir is uat<ex>h</ex>a sin coim&emacr;dtur an cra<ex>id</ex>i. <ex>Agus</ex> is dona neith<ex>ib</ex>h is m&omacr; &omacr; coim&emacr;dtur &emacr; f&imacr;n mait<ex>h</ex> 
<lb n="1665">s&emacr;im deadh-bal<ex>aid</ex>. Et n&imacr; fadar<note type="auth" n="101">H fagt<ex>ur</ex></note> aen-n&imacr; ar an adbur sin is m&omacr; c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtachtaidius an sp<ex>irad</ex> &ampersir; an cra<ex>id</ex>i, &ampersir; c<ex>h</ex>oim&emacr;dus an t<ex>eas</ex> n&amacr;<ex>d&umacr;rda</ex> n&amacr; f&imacr;n mait<ex>h</ex> arsaid deadh-bal<ex>aid</ex> arna &omacr;l co measurda; &omacr;ir gl<ex>anai</ex>d an f&imacr;n an f<ex>h</ex>uil &ampersir; innarb<ex>aid</ex> a teimil.</p>

<p><lb n="1670">Et is m&omacr;r f<ex>h</ex>urtachtaidius suidi a n-inad<ex>aib</ex>h 

<pb n="64">
<sup resp="JCa">infra 179-181</sup>
a&imacr;bne ana mb&imacr;t luibi t<ex>h</ex>reor<ex>aig</ex>ius an gairdeac<ex>h</ex>us, <ex>n&omacr;</ex> a ngarrga ana siubl<ex>uig</ex>id uis<ex>g</ex>idi co m&imacr;n &omacr; ard co h&imacr;sil, &ampersir; gan fodur m&omacr;r acu ag tuitim, &omacr;ir gortaig<ex>id</ex> an fodur m&omacr;r an t-<ex>&emacr;ist</ex>eacht &ampersir; an meanma. Et
<lb n="1675">adearuid na sean-da&imacr;ne co sgrisann <ex>&emacr;ist</ex>eacht an c<ex>h</ex>eoil dobr&omacr;n &ampersir; sdup&amacr;il &omacr;n c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i &ampersir; &omacr;n m<ex>ean</ex>muin; &omacr;ir coiml&imacr;naid ce&omacr;l na n-innsdruim<ex>in</ex>tid &emacr;xam<ex>ail</ex> &ampersir; s&omacr;l&amacr;is maith<ex>ius</ex> na comp&amacr;n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &ampersir; na carad ngr&amacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex> an m&emacr;id do mill an dobr&omacr;n do s<ex>h</ex>l<ex>&amacr;int</ex>i an c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i.</p>

<p><lb n="1680"><ex>Agus</ex> an n&imacr; as inr&amacr;id d'aen-n&imacr;, .i. br<ex>&imacr;g</ex> an c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht, coiml&imacr;ntur sin l&emacr; f&imacr;n s&emacr;im &ampersir; l&emacr; biaduib geinius fuil sh&emacr;im, &ampersir; l&emacr; gaird<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>us &ampersir; l&emacr; c<ex>u</ex>msanad na neitheadh ndeadh-bal<ex>aid</ex>, &ampersir; l&emacr; s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>na na neith<ex>ead</ex> do-n&imacr; fearg &ampersir; dobr&omacr;n, &ampersir; l&emacr; 
<lb n="1685">togairm na neith<ex>ead</ex> sogr&amacr;duidt<ex>h</ex>i, mur at&amacr;it &emacr;duigi &ampersir; comn<ex>aid</ex>hi a n-inad sogr&amacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex>. <ex>Agus</ex> is m&omacr;r f<ex>h</ex>urtachtaidius s&imacr;r<ex>&omacr;ip</ex> c<ex>h</ex>omshuig<ex>igth</ex>i do sh&umacr;g na n-uball mil<ex>is</ex> &ampersir; do sh&umacr;g om na cruaichi P&amacr;<ex>draig</ex> an cra<ex>id</ex>i. Et b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad na neithe 
<lb n="1690">c<ex>h</ex>omfhurtachtaidius an cra<ex>id</ex>i co fuil cuid d&imacr;b 'na c<ex>or</ex>p<ex>aib</ex>h measurda, mur at&amacr;it, creasanna &ampersir; &omacr;r &ampersir; airgid &ampersir; cruach P<ex>h</ex>&amacr;<ex>draig</ex>; &ampersir; at&amacr; cuid ele te, mur at&amacr;, cain&emacr;l, sidaual &ampersir; cr&omacr;ch &ampersir; muscus &ampersir; mellisa &ampersir; a s&imacr;l, cardamomum &ampersir; <ex>cu</ex>bebe; &ampersir; at&amacr; cuid <ex>eile</ex> 
<lb n="1695">d&imacr;b f<ex>uar</ex>, mur at&amacr;it, niamanna &ampersir; <frn lang="la">carabe</frn>, campora &ampersir; c<ex>r</ex>uel,<note type="auth" n="102">H c<ex>r</ex>uidel</note> <frn lang="la">sandali</frn>, r&omacr;s, <frn lang="la">spodium, terra <corr sic=".s." resp="JCa">sigillata</corr></frn><note type="auth" n="103">sic H</note> &ampersir; <frn lang="la">coriandrum</frn>. Tuill<ex>ead</ex>: .i. comf<ex>h</ex>urtachtaigid <ex>uigi</ex> c<ex>ear</ex>c co coitc<ex>h</ex>inn an cra<ex>id</ex>i, &omacr;ir geinid siat fuil

<pb n="65">
<sup resp="JCa">infra 181-182</sup>
imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> don c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i. Et as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> don 
<lb n="1700">droing ag&amacr; mb&imacr; cra<ex>id</ex>i &emacr;gruaid na h<ex>uigi</ex>.</p></div3>

<div3><head>Dona neit<ex>h</ex>ib c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtachtaidius an gaile</head>
<p>&Omacr;ir c&umacr;isigt<ex>h</ex>ear sl<ex>&amacr;int</ex>i an c<ex>huir</ex>p co huil<ex>id</ex>i &omacr; shl<ex>&amacr;int</ex>i an gaile, ar an adbur sin n&imacr; hinmainn<ex>eacht</ex>naigt<ex>h</ex>i coim&emacr;d an gaile; &omacr;ir is aml<ex>aid</ex> at&amacr; an gaile isna hainmintib mur b&imacr;s an p<ex>h</ex>r&emacr;m isna 
<lb n="1705">crannuib; &omacr;ir is &omacr;n p<ex>h</ex>r&emacr;im tic oil<ex>eamain</ex> c<ex>hu</ex>m an p<ex>h</ex>lannda uile; ar an adbur sin muna hoiltear <mls unit="MS P page" n="376">an p<ex>h</ex>r&emacr;m <corr sic="seargffaid" resp="JCa">seargfaid</corr><note type="auth" n="104">sic H</note> an plannda uile; et d&amacr; mbia oil<ex>eamain</ex> na pr&emacr;ime animc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> n&imacr; fada mairius an plannda. Et is mur s&imacr;n an uair n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> oiltear an 
<lb n="1710">gaile, <ex>n&omacr;</ex> an uair nach d&imacr;l<ex>eagth</ex>ur an biad t&emacr;id ann, seargaid an c<ex>or</ex>p uile; &omacr;ir an uair bis s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>r&amacr;n follus annsa gh<ex>ail</ex>i n&imacr; ceartaigt<ex>h</ex>ear annsna ball<ex>aib</ex> eile &emacr;, &ampersir; mairid an oil<ex>eamain</ex> n<ex>eim</ex>-d&imacr;l<ex>eagth</ex>a animc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&amacr; hinnt&omacr;g a n-oil<ex>eamain</ex> &ampersir; a s<ex>u</ex>b<ex>staint</ex>
<lb n="1715">na mball. &Omacr;ir as ead as beatha ann n&imacr; coimsheasm<ex>a</ex>c<ex>h</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> hoil<ex>eamain</ex>, ar an adbur sin dl<ex>eag</ex>m<ex>aid</ex> beith deithid<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> co m&omacr;r a coim&emacr;d shl<ex>&amacr;int</ex>i an ghaile. Et fur&amacr;ilid drong dona da&imacr;n<ex>ib</ex>h eagnuidi an sgeat<ex>h</ex>rac<ex>h</ex> do t<ex>h</ex>ogairm uair sa m&imacr; co 
<lb n="1720">m&imacr;n l&emacr; huis<ex>g</ex>i mbog maill<ex>e r&emacr;</ex> b<ex>ea</ex>c&amacr;n aig&emacr;ide, &omacr;ir glanuid so an g<ex>ail</ex>i &omacr; imurcach<ex>aib</ex> an b&imacr;d &ampersir; na digi &ampersir; na ndroch-l<ex>eann</ex>ann.</p>

<pb n="66">
<p><sup resp="JCa">infra 182-183</sup></p>
<p>Tuill<ex>ead</ex>: .i. caera f&imacr;n<ex>eam</ex>na do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im ar c<ex>&emacr;d</ex>-longad &ampersir; comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> an g<ex>ail</ex>i &ampersir; ceartaig<ex>id</ex> 
<lb n="1725">a droch-coimpl<ex>ex</ex>. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; aipsint &ampersir; spican<ex>ardi</ex> arna n-&omacr;l mur dig an c<ex>&emacr;d</ex>na, &omacr;ir calm<ex>uig</ex>id &ampersir; coim&emacr;d<ex>aid</ex> &emacr;, &ampersir; innarb<ex>aid</ex> na himurcac<ex>h</ex>a, &ampersir; d&imacr;sga&imacr;l<ex>id</ex> cruas an gaile. <ex>Agus</ex> mar an c<ex>&emacr;d</ex>na comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> gn&amacr;th<ex>ugad</ex> na lictab&amacr;ire do-n&imacr;t<ex>hear</ex> 
<lb n="1730">do masdix &ampersir; do <term lang="la">lignum aloes</term><note type="auth" n="105">H aloeis</note> an g<ex>aile</ex>. Et gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear na biada do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear dona h&emacr;nuib do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht an g<ex>ail</ex>i, mur at&amacr;it, petraisi &ampersir; turtair &omacr;ga arna mbearb<ex>ad</ex> a n-uis<ex>g</ex>i. Et s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>uid gan uis<ex>g</ex>i f<ex>uar</ex> d'&omacr;l ar a c<ex>h</ex>uid acht a 
<lb n="1735">nd<ex>eir</ex>eadh a c<ex>h</ex>oda m&amacr; do gn&amacr;th<ex>uig</ex> s&emacr; &emacr;, &ampersir; munar gn&amacr;th<ex>uig</ex> gan a &omacr;l; &ampersir; as b<ex>ea</ex>c dl<ex>ea</ex>gur a &omacr;l an tan sin.</p>
<p>Tuill<ex>ead</ex>: s&imacr;r<ex>&omacr;ip</ex> r&oacute;<ex>i</ex>se &ampersir; h&imacr; deadh-bal<ex>aid</ex> &omacr; <term lang="la">lignum aloes</term> coim&emacr;d<ex>aid</ex>h s&imacr; sl<ex>&amacr;int</ex>i an g<ex>ail</ex>i &ampersir; 
<lb n="1740">tarbuig<ex>id</ex> d&omacr;. Adeir Ar<ex>istotul</ex> co comf<ex>h</ex>urtachtaidinn tr&imacr; .3. do lictab&amacr;ire do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do reubarbr<ex>u</ex>m &ampersir; do <term lang="la">lignum aloes</term> ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex> teas an gh<ex>ail</ex>e, &ampersir; co calm<ex>aig</ex>inn an d&imacr;l<ex>eagad</ex>, &ampersir; co nglanann b&emacr;l an gh<ex>ail</ex>i &omacr; l<ex>inn</ex> f<ex>hinn</ex>, &ampersir; co togairminn an 
<lb n="1745">toc<ex>h</ex>l<ex>ugad</ex>, &ampersir; co n-innarbann an gaet<ex>h</ex>muireacht. Et mur an c<ex>&emacr;d</ex>na ceartaig<ex>id</ex> uis<ex>g</ex>i r<ex>&omacr;ise</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> masdix &ampersir; r&emacr; fe&omacr;il an ubaill buidi an g<ex>ail</ex>i.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: is m&omacr;r moluim gn&amacr;th<ex>ugad</ex> coriandrum a sabsa, &ampersir; curt<ex>h</ex>ar annsa sabsa sin .3. do <term lang="la">lignum aloes</term>, 
<lb n="1750">cl&omacr;bus, sbican<ex>ardi</ex>, sandali &ampersir; nutm<ex>ui</ex>c, .3. co 

<pb n="67">
<sup resp="JCa">infra 183-184</sup>
leith do g<ex>ach</ex> n<ex>&imacr;</ex> d<ex>&imacr;b</ex>; cain&emacr;l &ampersir; pib<ex>ur</ex> fada .3. co leith d<ex>o</ex> g<ex>ach</ex> n<ex>&imacr;</ex>. <ex>Agus</ex> d&emacr;ntur p<ex>&umacr;d</ex>ur d&imacr;b, &ampersir; curt<ex>h</ex>ar tr&imacr; .2. do c<ex>h</ex>oiriandrum ana ceann, &ampersir; caitear iat, &ampersir; calm<ex>uigid</ex> an g<ex>ail</ex>i. Tuill<ex>ead</ex>: .i. s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nad g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> 
<lb n="1755">uile t<ex>h</ex>or<ex>a</ex>d nuad &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi na tort<ex>h</ex>a is urusa do t<ex>h</ex>ruaill<ex>iugad</ex>, mur at&amacr;it, p<ex>&emacr;ir</ex>ida &ampersir; sm&emacr;ra &ampersir; &amacr;irn<ex>id</ex>hi geala &ampersir; s<ex>eir</ex>&imacr;ni millsi &ampersir; ubla &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. <ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid siat bainne &ampersir; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> gn&emacr; de, mur at&amacr;, im &ampersir; c&amacr;isi. <ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid m&emacr;thrad &ampersir; gach uile 
<lb n="1760">fhe&omacr;il &ampersir; iasg tirm<ex>aig</ex>t<ex>h</ex>ear l&emacr; salann.</p>

<p>Et urc<ex>h</ex>&omacr;idig<ex>id</ex> don gaile toc<ex>h</ex>l<ex>ugad</ex> an b&imacr;d &ampersir; gan a f<ex>h</ex>adb<ex>&amacr;il</ex>, &omacr;ir do-n&imacr; sin l&emacr;imn<ex>each</ex> &ampersir; saet<ex>h</ex>ur follus annsa gh<ex>ail</ex>i. <ex>Agus</ex> is olc fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> a c<ex>&emacr;d</ex>&omacr;ir tair &emacr;s b&imacr;d. <ex>Agus</ex> is olc an biad do droch-cogaint ar 
<lb n="1765">an mbord. <ex>Agus</ex> is olc fuacht imurcach <ex>n&omacr;</ex> teas imurcach don c<ex>h</ex>eann &ampersir; dona ball<ex>aib</ex> f<ex>uir</ex>imeall<ex>ach</ex>a &ampersir; urc<ex>h</ex>&omacr;idig<ex>id</ex> co ro-m&omacr;r don gh<ex>ail</ex>i. <ex>Agus</ex> urc<ex>h</ex>&omacr;idig<ex>id</ex> linn &umacr;r &ampersir; gach uile l<ex>eigeas</ex> d&imacr;sga&imacr;lt<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> d&omacr;. Et urc<ex>h</ex>&omacr;idig<ex>id</ex> co coitc<ex>h</ex>inn gach uile n&imacr; do-n&imacr; 
<lb n="1770">urlag<ex>ad</ex> don gh<ex>ail</ex>i.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: .i. is dona neith<ex>ib</ex>h is m&omacr; anfainnidius an g<ex>ail</ex>i connm&amacr;il na ndeasgad &ampersir; na gaet<ex>h</ex>muireachta ann, &ampersir; coimriachtain m&imacr;-measurda, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi d&amacr; mbia s&imacr; a ndiaid repl<ex>et</ex>ion an b&imacr;d.</p>

<p><lb n="1775">Tuill<ex>ead</ex>: .i. urc<ex>h</ex>&omacr;idig<ex>id</ex> n<ex>eam</ex>-c<ex>h</ex>odl<ex>ad</ex> m&imacr;-measurda &ampersir; easbuid an tshaet<ex>huir</ex> &ampersir; sgeat<ex>h</ex>rac<ex>h</ex> s<ex>h</ex>aet<ex>h</ex>rach don g<ex>ail</ex>i. Et is m&omacr;r f<ex>h</ex>urtachtaigius gn&amacr;th<ex>ugad</ex> na sgeat<ex>h</ex>raigi gan beith saet<ex>h</ex>rach &emacr;, &omacr;ir do-n&imacr; s&imacr; inad purg&omacr;idi &ampersir; a d&emacr;num co hinmolta.

<pb n="68">
<sup resp="JCa">infra 184-185</sup>
<lb n="1780">Tuill<ex>ead</ex>: .i. anfainn<ex>ig</ex>hi<sup resp="JCa">d</sup> rib&omacr;id<ex>eacht</ex> id<ex>ir</ex> in d&amacr; c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im an g<ex>ail</ex>i &ampersir; an d&imacr;l<ex>eagad</ex> gan beith coiml&imacr;nta <mls unit="MS P page" n="377">annsa g<ex>ail</ex>i. It<ex>e</ex>m as dona neith<ex>ib</ex>h anfainn<ex>ig</ex>hius co m&omacr;r an g<ex>ail</ex>i anfhainne na m<ex>ean</ex>man. Et as intsheac<ex>h</ex>anta co m&omacr;r l&imacr;nad urlaict<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>, &ampersir; 
<lb n="1785">m&omacr;r&amacr;n na c&umacr;rsad &ampersir; a truaill<ex>iugad</ex> ainns&emacr;in, &ampersir; anmain
co fada ar an mbord, &omacr;ir truaill<ex>id</ex> so uile an d&imacr;l<ex>eagad</ex>.</p>

<p>Labrum ana diaid sin do c<ex>h</ex>oim&emacr;d s<ex>h</ex>l<ex>&amacr;int</ex>i na n-ae. <ex>Agus</ex> ad<ex>ear</ex>m<ex>aid</ex> co comf<ex>h</ex>urtachtaigt<ex>h</ex>ear &ampersir; <corr sic="co coim&emacr;dtur co coim&emacr;dtur" resp="JCa">co coim&emacr;dtur</corr> sl<ex>&amacr;int</ex>i na n-ae &omacr; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile biad as 
<lb n="1790">urusa do d&imacr;l<ex>eagad</ex> &ampersir; geinius fuil mait<ex>h</ex> sh&emacr;im, mur at&amacr;, fe&omacr;il meann&amacr;n &ampersir; cab&umacr;n &ampersir; petr<ex>a</ex>isid &ampersir; c<ex>ear</ex>c, &ampersir; <ex>uigi</ex>, &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e do biad<ex>aib</ex>h. Tuill<ex>ead</ex>: as int<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>i co m&emacr;daiginn gn&amacr;th<ex>ugad</ex> na neitheadh so na hae &ampersir; co ceartaigid a ndroch-coimpl<ex>ex</ex>, mur 
<lb n="1795">at&amacr;it, ubla gr&amacr;in<ex>each</ex>a millsi &ampersir; caera f&imacr;n<ex>eam</ex>na a n-&emacr;gm<ex>uis</ex> a croicinn. Et t&emacr;igid an f&imacr;n bis s&emacr;im ana shubst<ex>aint</ex>, &ampersir; a &omacr;l co measurda, na hae, &ampersir; osgluid a nd&umacr;inti. It<ex>e</ex>m comf<ex>h</ex>urtachtaigid na l<ex>eigis</ex> d&imacr;sle so na hae, &ampersir; as iat as tobur dona 
<lb n="1800">l<ex>eigeasaib</ex>h <ex>eile</ex> c<ex>hu</ex>m na n-ae, mur at&amacr;, epatorium, .i. an s&amacr;itsi Ga&imacr;dilach, &ampersir; ae aba &ampersir; sginantum, spican<ex>ardi</ex>, caera f&imacr;n<ex>eam</ex>na, sandali, endiuia &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: dl<ex>ig</ex>i a fhis do beith agad gurab dona 
<lb n="1805">neith<ex>ib</ex>h is m&omacr; do-n&imacr; urc<ex>h</ex>&omacr;id dona haeib, &ampersir; n&imacr; d&omacr;ib am&amacr;in acht don g<ex>ail</ex>i, biada do-d&imacr;l<ex>eagth</ex>a do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im, &ampersir; s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>r&amacr;n uird in c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>me. Et do-n&imacr; 

<pb n="69">
<sup resp="JCa">infra 185-187</sup>
uis<ex>g</ex>i f<ex>uar</ex> ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex> an c<ex>&emacr;d</ex>na, &ampersir; a ndiaid f<ex>h</ex>ot<ex>h</ex>raigt<ex>h</ex>i &ampersir; c<ex>h</ex>oimriachtana &ampersir; t<ex>h</ex>shaet<ex>h</ex>air, &omacr;ir 
<lb n="1810">tre&omacr;r<ex>aig</ex>id sin co m<ex>in</ex>ic na hae c<ex>hu</ex>m fuar<ex>aideacht</ex>a &ampersir; c<ex>hu</ex>m idroip<ex>is</ex>e<note type="auth" n="106">H hyd<ex>r</ex>opisi</note>. Et d&amacr; rigi a leas neach uis<ex>g</ex>i f<ex>uar</ex> d&omacr; ar son aint<ex>ea</ex>sa na n-ae n&amacr; hibeadh s&eacute; 'na aenur &eacute; gan m&emacr;id &emacr;igin f&imacr;na tr&imacr;t; &ampersir; n&amacr; hibeadh s&emacr; co sannt<ex>a</ex>c<ex>h</ex> &eacute; acht a &omacr;l co m&imacr;n. Tuill<ex>ead</ex>: 
<lb n="1815">b&imacr;th a fhis agad co n-urc<ex>h</ex>&omacr;idig<ex>i</ex>d na f&imacr;nta rigne dona haeib ar son co ngeinit d&umacr;inti inntu. <ex>Agus</ex> is olc cruit<ex>h</ex>neacht rigin d&omacr;ib, &ampersir; d&amacr; teagmad co nd&imacr;l<ex>eagth</ex>ur co m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> h&imacr; geinid d&umacr;inti fa de&omacr;id annsna ball<ex>aib</ex>. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; an f&imacr;n mil<ex>is</ex> d&umacr;inti 
<lb n="l820">annsna haeib &ampersir; annsa sgam&amacr;n.</p>

<p>Et b&imacr;t<ex>h</ex> a fhis agad co ndl<ex>ig</ex>id na l<ex>eigis</ex> ana fuil s<ex>eir</ex>bi &ampersir; g<ex>&emacr;ir</ex>i beith maill<ex>e r&emacr;</ex> stip<ex>ea</ex>cdacht &emacr;igin &omacr; nd&emacr;ntur na hae do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht, mur at&amacr;, cain&emacr;l &ampersir; sdicados &ampersir; squinantum, spican<ex>ardi</ex>,<note type="auth" n="107">H spicanardi 'na ioml&amacr;ine.</note> 
<lb n="1825">cr&omacr;ch &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. It<ex>e</ex>m b&imacr;t<ex>h</ex> a fhis agad gurab imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> cn&omacr; Ga&imacr;dilacha dona haeib uile, &omacr;ir n&imacr; f<ex>h</ex>uil t<ex>eas</ex> r&omacr;-d&amacr;sachtach inntu &ampersir; at&amacr; osglad &ampersir; is maith an chim<ex>us</ex><note type="auth" n="108">H sim3</note> geinit. <ex>Agus</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> ae m<ex>e</ex>ic t&imacr;ri &ampersir; fe&omacr;il sheilchi dona haeib. <ex>Agus</ex> as 
<lb n="1830">imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> mur an c<ex>&emacr;d</ex>na gn&emacr;ithe endiuia dona 
haeib do leith a coimpl<ex>ex</ex> &ampersir; do leith a nd&imacr;sl<ex>eacht</ex>a, &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sialta na gn&emacr;ithe is m&omacr; ana fuil s<ex>eir</ex>bi d&imacr;b. Ar an adbur sin d&amacr; mb<ex>eid</ex> na hae te ullm<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear endiuia maill<ex>e r&emacr;</ex> mil &ampersir; measraig<ex>id</ex> sin a n-aint<ex>eas</ex>.

<pb n="70">
<sup resp="JCa">infra 187-188</sup>
<lb n="1835"><ex>Agus</ex> is l&omacr;r in m&emacr;id<note type="auth" n="109">P m&ampersir;h (h=comhartha s&eacute;imhighthe); H m&ampersir;</note> &emacr; sin do r&amacr;d do c<ex>h</ex>oim&emacr;d na n-ae.</p>

<p>Labrum anois don tsheilg. &Omacr;ir is &imacr; in tshealg is c<ex>&umacr;is</ex> &ampersir; is innstruim<ex>in</ex>t don g&amacr;ire; ar an adbur sin gib&emacr; ag&amacr; mb&imacr; sealg arna hinordug<ex>ad</ex> co mait<ex>h</ex>, 
<lb n="1840">&ampersir; h&imacr; l&amacr;id<ex>ir</ex> do gl<ex>an</ex>ad na fola reime buaideart<ex>h</ex>a &omacr; nach &emacr;id<ex>ir</ex> an c<ex>or</ex>p d'oil<ex>eamain</ex> co m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex>, b&imacr;t siat sub&amacr;lt<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n<ex>eam</ex>mbr&omacr;n<ex>ach</ex>. <ex>Agus</ex> a c<ex>h</ex>on<ex>tr&amacr;rda</ex> so, gib&emacr; g&amacr; mb&imacr; sealg anfann n&imacr; h&emacr;id<ex>ir</ex> leo an f<ex>h</ex>uil r<ex>eam</ex>ur do gl<ex>an</ex>ad, &ampersir; sibl<ex>aig</ex>id s&imacr; tr&imacr;t na 
<lb n="1845">cuisl<ex>eann</ex>aib c<ex>hu</ex>m an c<ex>h</ex>ra<ex>id</ex>i &ampersir; c<ex>hu</ex>m na mball <ex>eile</ex>, &ampersir; do-n&imacr; sin duine dobr&omacr;nach &ampersir; smuaintigt<ex>h</ex>i l<ex>eanna</ex> d<ex>uib</ex> aigi. Ar an adbur sin dl<ex>eag</ex>ur sl<ex>&amacr;int</ex>i na seilgi do c<ex>h</ex>oim&emacr;d.</p>

<p>Et furtachtaigt<ex>h</ex>ear an tshealg l&emacr; biaduib oilius 
<lb n="1850">co ma<ex>i</ex>t<ex>h</ex> h&imacr; &ampersir; osluigius a d&umacr;inti, mur at&amacr;it so,
<mls unit="MS P page" n="378">.i. c<ex>ear</ex>ca beirbt<ex>h</ex>ear a mbeac&amacr;n eanbruit<ex>h</ex>i &ampersir; aig&emacr;id mur s<ex>h</ex>absa, &ampersir; bainne &umacr;r mur bligt<ex>h</ex>ear &eacute; maill<ex>e r&emacr;</ex> b<ex>ea</ex>c&amacr;n si&umacr;cra, &omacr;ir osglaid so d&umacr;inti na seilgi &ampersir; coim&emacr;duid a sl<ex>&amacr;int</ex>i. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; f&imacr;n dearg
<lb n="1855">arna &omacr;l co measurda ar an cuid in <ex>c&emacr;d</ex>na. <ex>Agus</ex> is tarbac<ex>h</ex> uormont d'&omacr;l maill<ex>e r&emacr;</ex> mil annsa c<ex>h&umacr;is</ex> c<ex>h&emacr;d</ex>na, &omacr;ir c<ex>ear</ex>taig<ex>id</ex> sin coimpl<ex>ex</ex> na seilgi.</p>

<p><ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid siat na neithe r<ex>eam</ex>ra stip<ex>ea</ex>cda &ampersir; na tort<ex>h</ex>a, mur at&amacr;it so, .i. p<ex>&emacr;ir</ex>eadha &ampersir; or&amacr;itsi &ampersir;
<lb n="1860">mespila &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e; &omacr;ir c<ex>u</ex>mgaigid siat p&omacr;ire na seilgi &ampersir; anfainnigit na hailt. <ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nait siat fe&omacr;lanna r<ex>eam</ex>ra, mur at&amacr;, fe&omacr;il daim &ampersir; gab<ex>uir</ex> 

<pb n="71">
<sup resp="JCa">infra 188-190</sup>
&ampersir; fiada &ampersir; muc, &ampersir; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile pot<ex>&amacr;itse</ex>, &ampersir; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile n&imacr; do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear don bainne goirt; &omacr;ir gortaigid so 
<lb n="1865">uile an tshealg &ampersir; na hae &ampersir; geinid l<ex>inn</ex> d<ex>ub</ex>. <ex>Agus</ex> gn&amacr;thuigid f&imacr;n finn, &omacr;ir tearcaig<ex>id</ex> sin an tshealg &ampersir; osluig<ex>id</ex> a d&umacr;inti &ampersir; s&emacr;imig<ex>id</ex> a reime.</p>

<p>Labrum anois do c<ex>h</ex>oim&emacr;d s<ex>h</ex>l<ex>&amacr;int</ex>i na n-inneadh. <ex>Agus</ex> is de sin a nglan<ex>a</ex>d &omacr; na himarcach<ex>aib</ex> 
<lb n="1870">connaimt<ex>h</ex>ear inntu, &ampersir; mur an c<ex>&emacr;d</ex>na &omacr; na l<ex>eann</ex>uib rigne &ampersir; &omacr; na neithib <ex>eile</ex> leath-amuith do n<ex>&amacr;d&umacr;ir</ex> do gn&amacr;th<ex>uig</ex> imdug<ex>ad</ex> inntu &omacr; mail&imacr;s an regim<ex>en n&omacr;</ex> &omacr;na n-anfainne. Ar an adbur sin glantur na hinne &omacr;na n-imurcach<ex>aib</ex> &ampersir; &omacr;na l<ex>eann</ex>uib rigne 
<lb n="1875">maill<ex>e r&emacr;</ex> dig d'uisgi meala ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex>, &ampersir; l&emacr; cait<ex>h</ex>im f&imacr;g<ex>ea</ex>d t<ex>ir</ex>im m&emacr;ith ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex>, &ampersir; l&emacr; dig d'uis<ex>g</ex>i ara mbeirbt<ex>h</ex>ear <sup resp="JCa">iad</sup>. <ex>Agus</ex> fodn<ex>aid</ex> eanbruit<ex>h</ex>i gearrcach m&emacr;ith <ex>n&omacr;</ex> uan mbl<ex>iadn</ex>a arna mb<ex>ear</ex>b<ex>ad</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> bleta mur an c<ex>&emacr;d</ex>na.  
<lb n="1880"><ex>Agus</ex> fodn<ex>aid</ex> eanbruit<ex>h</ex>i se<sup resp="JCa">i</sup>n-c<ex>hir</ex>ci arna b<ex>ear</ex>b<ex>ad</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> polip<ex>odium</ex> &ampersir; r&emacr; hain&imacr;s c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na. <ex>Agus</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> uis<ex>g</ex>i ara c<ex>&emacr;id</ex>-b<ex>eir</ex>bt<ex>h</ex>ear cobl&amacr;n c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na. Tuill<ex>ead</ex>: b&imacr;th a f<ex>h</ex>is agad co comf<ex>h</ex>urtachtaigid caera na f&imacr;n<ex>eam</ex>na 
<lb n="1885">arna cait<ex>h</ex>im ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex> na hinne. It<ex>e</ex>m, ad<ex>earaid</ex> drong co coim&emacr;dann rais<note type="auth" n="110">H ris</note> arna b<ex>ear</ex>b<ex>ad</ex> ar bainne nuad &ampersir; arna cait<ex>h</ex>im na hinne, &ampersir; co n-oilinn iat.</p>

<p>Et gib&emacr; l&emacr;rab &amacr;il sl<ex>&amacr;int</ex>i a inneadh do c<ex>h</ex>oim&emacr;d 
<lb n="1890">s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nad s&emacr; gac<ex>h</ex> uile biad aig&emacr;id<ex>igt</ex>hi g&emacr;r r<ex>eam</ex>ur 

<pb n="72">
<sup resp="JCa">infra 190-191</sup>
rigin. <ex>Agus</ex> seac<ex>h</ex>nad ar&amacr;n slim, &ampersir; fe&omacr;il na n-ainmintid fiad&amacr;nta, &ampersir; fe&omacr;il dam &ampersir; b&omacr; &ampersir; g<ex>irr</ex>f<ex>h</ex>iad &ampersir; muc baile, &ampersir; &emacr;n do-n&imacr; eitill<ex>ach</ex> &ampersir; shn&amacr;idius a n-uis<ex>g</ex>i, &ampersir; &emacr;isg shaillti arna pri&amacr;il <ex>n&omacr;</ex> arna r&omacr;stad. 
<lb n="1895">Et s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid siat rapa &ampersir; cobl&amacr;n, ubla &ampersir; p<ex>&emacr;ir</ex>eadha &ampersir; mespila &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. Tuill<ex>ead</ex>: s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid siat gn&emacr;ithe an bainne &ampersir; na neithe do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear de, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi sean-c<ex>h</ex>&amacr;isi. <ex>Agus</ex> at&amacr; n&amacr;imdinus ag cucurbita &ampersir; ag cucumer &ampersir; ac sitonea<note type="auth" n="111">H sitonia</note> ris na hinnib. 
<lb n="1900">Tuill<ex>ead</ex>: urc<ex>h</ex>&omacr;idigid na cn&omacr; &ampersir; na halmoint f<ex>h</ex>l<ex>iuch</ex>a &ampersir; an p&omacr;naire &ampersir; na pot<ex>&amacr;itsi</ex> co huil<ex>id</ex>i don droing ag&amacr; mbit in<ex>n</ex>e anfhanna.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: saet<ex>h</ex>ur a ndiaid b&imacr;dh co grod, &ampersir; co sp<ex>eit</ex>sialta deoch uis<ex>g</ex>i fhuair &ampersir; m&omacr;r&amacr;n f&imacr;na a
<lb n="1905">ndiaid b&imacr;d, urc<ex>h&omacr;id</ex>ig<ex>id</ex> co ro-m&omacr;r dona hinnib. Et anfhainnig<ex>id</ex> coimriachtain imurcach d'&emacr;is m&omacr;r&amacr;in b&imacr;d na hinne. Et leigeas<ex>aid</ex>h gairl<ex>e&omacr;g</ex> om do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im teinneas f<ex>uar</ex> na n-inneadh, &ampersir; innarb<ex>aid</ex> s&imacr; in gaet<ex>h</ex>muireacht r<ex>eam</ex>ur, &ampersir; ar an 
<lb n="1910">adbur sin adearar triacail na mbod<ex>a</ex>c<ex>h</ex> ria. Et adubradar drong dona da&imacr;nib eagnuidi co n-innarbann g&amacr;irl<ex>e&omacr;g</ex> arna bearb<ex>ad</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> fe&omacr;il m&emacr;ith gaet<ex>h</ex>muireacht m&omacr;r na n-inneadh.</p>

<p>Labrum anois dona h&amacr;irnib. <ex>Agus</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> 
<lb n="1915">biada so-d&imacr;l<ex>eagth</ex>a d&omacr;ib, mur at&amacr;, ar&amacr;n cr<ex>uithneacht</ex>a f&amacr; curt<ex>h</ex>ar laib&emacr;n gu m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> &ampersir; s&imacr;l fen&emacr;il &ampersir; carabuaid &ampersir; &emacr; arna bearb<ex>ad</ex> co hinm<ex>ead&omacr;na</ex>c<ex>h</ex>, &ampersir; f&imacr;n finn s&emacr;im abaid, &ampersir; fe&omacr;il &emacr;n a n-&emacr;gm<ex>uis</ex> na n-&emacr;n

<pb n="73">
<sup resp="JCa">infra 191-192</sup>
<mls unit="MS P page" n="379">s<ex>h</ex>n&amacr;idius a n-uis<ex>g</ex>i. <ex>Agus</ex> as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib f&omacr;s 
<lb n="1920">meann&amacr;in &ampersir; gearrcuig colum, &ampersir; petraisi &ampersir; fa&imacr;nle&omacr;ga &ampersir; fe&omacr;il na n-&emacr;n r&emacr; n-abur erball-ar-crith, &ampersir; fe&omacr;il gob<ex>ar</ex> &oacute;g oiltear ar luibib diuereticacha.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: min e&omacr;rna arna c<ex>u</ex>musc maill<ex>e r&emacr;</ex> bainne m<ex>&emacr;it</ex>hig<ex>id</ex> na dub&amacr;in &ampersir; coim&emacr;d<ex>aid</ex>h a sl<ex>&amacr;int</ex>i. It<ex>e</ex>m, togairm<ex>id</ex> eanbruit<ex>h</ex>i siserum duib an fual 
<lb n="1925">&ampersir; disga&imacr;l<ex>id</ex> na himurcacha connaimt<ex>h</ex>ear inntu. It<ex>e</ex>m is m&omacr;r c<ex>h</ex>oim&emacr;dus cl<ex>ist</ex>eri &ampersir; sgeat<ex>h</ex>rach a ndiaid an b&imacr;d na h&amacr;irne &omacr; na heasl<ex>&amacr;inti</ex>b.</p>

<p>Et is m&omacr;r urc<ex>h&omacr;id</ex>igid na tort<ex>h</ex>a f<ex>uar</ex>a co huil<ex>id</ex>i 
<lb n="1930">dona h&amacr;irnib &ampersir; dona hinnib; &ampersir; do-n&imacr; aig&emacr;id an c<ex>&emacr;d</ex>na &ampersir; na feola r<ex>eam</ex>ra, mur at&amacr;, fe&omacr;il daim &ampersir; gob<ex>air</ex> &ampersir; bainne goirt &ampersir; gach uile luib f<ex>h</ex>uar. Tuill<ex>ead</ex>: s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid siat g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile p<ex>h</ex>ot<ex>&amacr;itsi</ex> &ampersir; marcuid<ex>eacht</ex> m<ex>in</ex>ic &ampersir; rith m&omacr;r &ampersir; gluasacht imurcach 
<lb n="1935">&ampersir; fuacht c<ex>h</ex>os &ampersir; deoch buaideart<ex>h</ex>a. Et s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid co sp<ex>eit</ex>sialta &emacr;isg gan beith lannach, &ampersir; repl<ex>et</ex>ion b&imacr;d &ampersir; digi, &ampersir; coimriachtain imurcach d'&emacr;is b&imacr;d, &ampersir; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> na neith<ex>ead</ex>h ndiuereticach. Et b&imacr;t<ex>h</ex> a fhis agad co fuil d&imacr;sl<ex>eacht</ex> ingant<ex>a</ex>c<ex>h</ex> ag bainne na 
<lb n="1940">caer<ex>a</ex>c<ex>h</ex> do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht na ndub&amacr;n. <ex>Agus</ex> is m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> dub&amacr;in maill<ex>e r&emacr;</ex> biaduib <ex>eile</ex> do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im d&amacr; comf<ex>h</ex>urtacht, &omacr;ir m&emacr;ithig<ex>id</ex> iat. <ex>Agus</ex> comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> bainne camuill d'&omacr;l na h&amacr;irne, &omacr;ir timurgaid &ampersir; daingnig<ex>id</ex> iat. <ex>Agus</ex> is l&omacr;r na 
<lb n="1945">neithe sin do c<ex>h</ex>oimed na ndub&amacr;n.</p>

<p>Labrum anois don lamhann&amacr;n. <ex>Agus</ex> b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad co comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>i</ex>d na lictab&amacr;iri

<pb n="74">
<sup resp="JCa">infra 192-193</sup>
t<ex>easaid</ex>i so an lamann&amacr;n, mur at&amacr;, diagalanga<note type="auth" n="112">H dyagalanga</note> &ampersir; dyitrionpipereon<note type="auth" n="113">H diait<ex>er</ex>onpip<ex>er</ex>eon</note> &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. <ex>Agus</ex> anfainnig<ex>id</ex> 
<lb n="1950">deoch d'uis<ex>g</ex>i f<ex>huar</ex> ar c<ex>&emacr;d</ex>long<ex>ad</ex> an lamann&amacr;n. <ex>Agus</ex> is dona neithib c<ex>h</ex>oim&emacr;dus an l&emacr;s &omacr; easl<ex>&amacr;int</ex>ib an sgeat<ex>h</ex>rach. Tuill<ex>ead</ex>: is m&omacr;r at&amacr; br<ex>&imacr;g</ex> comf<ex>h</ex>urtachta an l&emacr;sa a n-ar&amacr;n c<ex>h</ex>r<ex>uithneacht</ex>a arna c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im maill<ex>e r&emacr;</ex> him <ex>n&omacr;</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> mil. Tuill<ex>ead</ex> 
<lb n="1955"><ex>eile</ex>: c<ex>ear</ex>taig<ex>id</ex> &ampersir; comf<ex>h</ex>urtachtaig<ex>id</ex> <term lang="la">lignum aloes</term> arna &omacr;l ar dig g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> lae f<ex>uaraideacht</ex> an l&emacr;sa. <ex>Agus</ex> n&imacr; f<ex>h</ex>uil aen-n&imacr; is m&omacr; anfainn<ex>ig</ex>hius an l&emacr;s n&amacr; connm&amacr;il gu fada ar an fual. Tuill<ex>ead</ex>, .i. geinid cait<ex>h</ex>im fe&omacr;la daim &ampersir; luib<ex>ead</ex> f<ex>uar</ex>, &ampersir; uis<ex>g</ex>i f<ex>uar</ex> d'&omacr;l 
<lb n="1960">ar c<ex>&emacr;d</ex>-long<ex>ad</ex>, m&omacr;r&amacr;n d'easl<ex>&amacr;int</ex>ib annsa l&emacr;s. <ex>Agus</ex> gortaig<ex>id</ex> gn&amacr;th<ex>ugad</ex> na haig<ex>&emacr;id</ex>e an l&emacr;s mur ad<ex>eir</ex> G<ex>alen</ex>.</p>

<p>Labrum anois don timt<ex>h</ex>earacht. <ex>Agus</ex> is ball gabus urc<ex>h</ex>&omacr;id &ampersir; gortug<ex>ad</ex> co hurusa c<ex>h</ex>uci &imacr;, &ampersir; an
<lb n="1965">uair gabus is deacair a l<ex>eigeas</ex>; m&amacr;s ead, rig s&imacr; a leas foll<ex>am</ex>n<ex>ugad</ex> m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex>. M&amacr;s ead, gib&emacr; s<ex>h</ex>anntaigius sl<ex>&amacr;int</ex>i na timt<ex>h</ex>earachta do c<ex>h</ex>oim&emacr;d n&amacr; suig<ex>ead</ex> s&emacr; co fada ar tal<ex>am</ex> n&amacr; ar cloich<note type="auth" n="114">H cloith</note> at&amacr; f<ex>uar</ex> co gn&imacr;m<ex>a</ex>c<ex>h</ex>. Tuill<ex>ead</ex>: dl<ex>ig</ex>id siat fe&omacr;il r<ex>eam</ex>ur daim 
<lb n="1970">do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na &ampersir; co huil<ex>id</ex>i fe&omacr;il na n-ainm<ex>in</ex>tid fiad&amacr;nta &ampersir; na neithe geinius l<ex>inn</ex> r<ex>uad</ex>; &omacr;ir gortaig<ex>id</ex> l<ex>inn</ex> r<ex>uad</ex> an timt<ex>h</ex>earacht do leith a g&emacr;iri. <ex>Agus</ex> comf<ex>h</ex>urtaig<ex>id</ex> suigi ar cloich an sdufa m&emacr;id &emacr;igin an timt<ex>h</ex>earacht, &omacr;ir cna&imacr;tear an fhl<ex>ichideacht</ex> 
<lb n="1975">imurcach t<ex>h</ex>uitius c<ex>h</ex>um na timt<ex>h</ex>earachta &omacr; 

<pb n="75">
<sup resp="JCa">infra 193-194</sup>
t<ex>heasaideacht</ex> an stufa. &Omacr;ir is dorus glanta &omacr;n c<ex>hor</ex>p co huil<ex>id</ex>i an timt<ex>h</ex>earacht, ar an adbur sin tuitid m&omacr;r&amacr;n do f<ex>h</ex>l<ex>iuchad</ex>aib chuci. Tuill<ex>ead</ex>: n&imacr; himc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> biada stip<ex>ea</ex>cda don droing ag&amacr; 
<lb n="1980">mb&imacr; timt<ex>h</ex>earacht &emacr;gruaid, &ampersir; na tort<ex>h</ex>a f<ex>uar</ex>a. <ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid uinn<ex>eam</ex>ain roim gach uile n&imacr;, &omacr;ir osgluid siat b&emacr;l na cuisl<ex>eann</ex>. It<ex>e</ex>m, b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad co comf<ex>h</ex>urtachtaidinn cuisin do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do c<ex>h</ex>roicnib an timt<ex>h</ex>earacht, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi na 
<lb n="1985">cuisl<ex>eann</ex>a r&emacr; n-abur emaroides. Et suigt<ex>h</ex>ear co sp<ex>eit</ex>sialta ar na suigic&amacr;nuib do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do c<ex>h</ex>roicnib na n-ainmintid fiatam<ex>ail</ex> &ampersir; ainm<ex>in</ex>tid <ex>eile</ex>, mur at&amacr;it, tairb &ampersir; fiada, &omacr;ir at&amacr; d&imacr;sl<ex>eacht</ex> ag&amacr; croicnib sin do c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht &ampersir; do t<ex>h</ex>&emacr;g<ex>ad</ex> na 
<lb n="1990">timt<ex>h</ex>earachta.</p>

<p>Labrum anois dona neith<ex>ib</ex>h f<ex>h</ex>urtachtaigius boill na gein<ex>eam</ex>na, &ampersir; ad&emacr;ram neithe at<ex>h</ex>c<ex>hu</ex>maire d&imacr;b. &Omacr;ir at&amacr;it boill na gein<ex>eam</ex>na arna n-ordug<ex>ad</ex> c<ex>hu</ex>m gn&imacr;ma na gein<ex>eam</ex>na t<ex>h</ex>eagmus a ngein<ex>eam</ex>ain 
<lb n="1995">an sp<ex>er</ex>ma &ampersir; na dr&umacr;isi, &ampersir; teagmus a ngn&imacr;m d&emacr;igin<ex>a</ex>c<ex>h</ex> gein<ex>eam</ex>na na cloinne; &ampersir; na neithe<note type="auth" n="115">na neithe H om.</note> c<ex>h</ex>umnus l&emacr; ball<ex>aib</ex> na gein<ex>eam</ex>na c<ex>hu</ex>m an gn&imacr;ma sin furtachtaig<ex>id</ex> iat. Et teagm<ex>aid</ex> uireasb<ex>aid</ex> 
<mls unit="MS P page" n="380">na gein<ex>eam</ex>na &ampersir; na coimriachtana gu gn&amacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> &omacr; 
<lb n="2000">na ball<ex>aib</ex> prinnsip&amacr;lta <ex>eile</ex>, &ampersir; n&imacr; luaidm<ex>id</ex> lab<ex>air</ex>t d&amacr; n-uireasb<ex>aid</ex> annsan inad so, &omacr;ir is l&omacr;r d&umacr;in ar labramur don taeb t<ex>h</ex>uas d&imacr;n.</p>

<p>Et b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad gurab dona neith<ex>ib</ex>h is m&omacr;

<pb n="76">
<sup resp="JCa">infra 194-195</sup>
c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtachtaidius boill na gein<ex>eam</ex>na sp&amacr;s &ampersir; 
<lb n="2005">uair imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> gn&amacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> gn&imacr;ma na coimriachtana. &Omacr;ir is fearr th&amacr;laid c&imacr;gi na mban, &ampersir; is fearr gein<ex>i</ex>t bainne, &omacr; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> oil<ex>eam</ex>na na leanam a mod &ampersir; a c&amacr;il &ampersir; a cai<ex>n</ex>diacht &ampersir; a n-&umacr;air imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> n&amacr; an uair nach oilid iat; &omacr;ir milltear gn&amacr;th<ex>ugad</ex> an 
<lb n="2010">lachtaigt<ex>h</ex>i co l&emacr;ir &omacr; n<ex>eam</ex>-gn&amacr;th<ex>ugad</ex> gn&imacr;ma imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> na hoil<ex>eamn</ex>a &ampersir; gein<ex>eam</ex>na an bainne. Et is gn&amacr;th<ex>ach</ex> sgrisus an bainne truaill<ex>igth</ex>i ag&amacr; mbia droch-c&amacr;il an c&imacr;gh go l&emacr;ir.</p>
<p>Et is ar an mod sin tuigim boill na gein<ex>eam</ex>na 
<lb n="2015">do horduigeadh c<ex>hu</ex>m na gein<ex>eam</ex>na, &omacr;ir bit uireasb<ex>ad</ex>ach annsa gn&imacr;m sin muna gn&amacr;th<ex>uigid</ex> &emacr;. Et n&imacr; headh am&amacr;in truailltear soith<ex>ig</ex>i an tsh&imacr;lne &omacr; c<ex>h</ex>onnm&amacr;il an sp<ex>er</ex>ma t<ex>h</ex>ruaill<ex>igth</ex>i acht truailltear an c<ex>or</ex>p gu huil<ex>id</ex>i co m<ex>in</ex>ic; &omacr;ir is aml<ex>aid</ex> at&amacr; an 
<lb n="2020">sp<ex>er</ex>ma truaill<ex>igth</ex>i a m<ex>o</ex>d n<ex>eim</ex>i, &ampersir; mur t<ex>h</ex>ruaillius b<ex>ea</ex>c&amacr;n na n<ex>eim</ex>i an c<ex>or</ex>p co huil<ex>id</ex>i as mur sin do-n&imacr; an sp<ex>er</ex>ma truaill<ex>igth</ex>i. Et is dona neith<ex>ib</ex>h c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtachtaidius boill na gein<ex>eam</ex>na gn&amacr;th<ex>ugad</ex> measurda na coimriachtana,<note type="auth" n="116">H coimriachtan (an fhuirm so do gn&aacute;th mar thuiseal gein. i H).</note> &ampersir; do-n&imacr; an gn&amacr;th<ex>ugad</ex> 
<lb n="2025">m&imacr;measurda a c<ex>h</ex>on<ex>tr&amacr;rda</ex> mur bus follus don taeb t<ex>h</ex>&imacr;s d&imacr;n, mur a nd&emacr;num aen-c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> sp<ex>eit</ex>sialta don c<ex>h</ex>oimriachtain.</p>

<p>Et is l&omacr;r linn a t<ex>h</ex>uicsin annso na neithe c<ex>h</ex>oim&emacr;dus sl<ex>&amacr;int</ex>i na mball ngein<ex>eam</ex>n<ex>a</ex>c<ex>h</ex>; &ampersir; gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear 
<lb n="2030">iat &ampersir; na neithe anfainnidius &ampersir; toirm<ex>i</ex>sc<ex>ius</ex> iat

<pb n="77">
<sup resp="JCa">infra 195-196</sup>
do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na. Et is dona neith<ex>ib</ex>h anfainnidius an c<ex>h</ex>oimriachtain smuaintiug<ex>ad</ex> ad<ex>uath</ex>mur roimpi, ar an adbur b&imacr;t drong dona da&imacr;nib ar t&omacr;gb<ex>&amacr;il</ex> a sp<ex>ir</ex>ad annsna neith<ex>ib</ex>h diaga, &ampersir; ad<ex>uath</ex>m<ex>uir</ex>igid roim an gn&imacr;m so co l&emacr;ir, innus co mb&imacr;d n<ex>eam</ex>c<ex>h</ex>umachtach 
<lb n="2035">air. <ex>Agus</ex> is mur sin anfainnigt<ex>h</ex>ear boill na gein<ex>eam</ex>na inntu. Et b&imacr;t<ex>h</ex> an m<ex>&emacr;id</ex>e so d'ad<ex>uath</ex>muireacht acu a timc<ex>h</ex>ill an gn&imacr;ma sin co s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid siat na da&imacr;ne &ampersir; na hainm<ex>in</ex>ti b&imacr;s g&amacr; 
<lb n="2040">d&emacr;num.</p>

<p>It<ex>e</ex>m, b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad gurab dona neith<ex>ib</ex>h anfhainn<ex>ig</ex>ius boill na ge<sup resp="JCa">i</sup>n<ex>eam</ex>na imurcaid f<ex>h</ex>othraigt<ex>h</ex>i. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> cuisl<ex>eann</ex> na n-airt<ex>eir</ex>eadh &ampersir; na cuisl<ex>eann</ex> at&amacr; do t<ex>h</ex>aeb t<ex>h</ex>iar dona cluasaib an c<ex>&emacr;d</ex>na; &ampersir; gib&emacr; s<ex>h</ex>anntaigius 
<lb n="2045">sl<ex>&amacr;int</ex>i na mball ngein<ex>eam</ex>n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> do c<ex>h</ex>oim&emacr;d s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nad s&emacr; sin.</p>

<p><ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nad s&emacr; na neithe t<ex>hir</ex>m<ex>uig</ex>ius <ex>n&omacr;</ex> f<ex>h</ex>uarus <ex>n&omacr;</ex> sdup&amacr;ilius, mur at&amacr;, deathach <corr sic="angnus" resp="JCa">agnus</corr><note type="auth" n="117">sic H</note> 
<lb n="2050">castus <ex>n&omacr;</ex> &emacr; f&emacr;in arna &omacr;l, &omacr;ir do-n&imacr; sin urc<ex>h&omacr;id</ex> m&omacr;r ac t<ex>ir</ex>mug<ex>ad</ex>. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> an c<ex>h</ex>obl&amacr;in an c<ex>&emacr;d</ex>na; ar an adbur sin d&amacr; curt<ex>h</ex>ar a s<ex>h</ex>&imacr;l annsa banndacht d'&emacr;s c<ex>h</ex>oimriachtana truaill<ex>id</ex> an sp<ex>er</ex>ma. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> an coriandrum an c<ex>&emacr;d</ex>na ag fuar<ex>ad</ex> &ampersir; ac t<ex>ir</ex>mug<ex>ad</ex>; &ampersir; do-n&imacr; an luib r&emacr; 
<lb n="2055">n-abur basilicon an c<ex>&emacr;d</ex>na. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; an campora an c<ex>&emacr;d</ex>na ac f<ex>uarad</ex> &ampersir; ag tir<ex>mugad</ex>, &ampersir; do-n&imacr; in lactuca &ampersir; an portulaca an c<ex>&emacr;d</ex>na ag f<ex>uarad</ex> &ampersir; ac sdup&amacr;il,

<pb n="78">
<sup resp="JCa">infra 196-197</sup>
&ampersir; s&imacr;l na cn&amacr;ibe ag tirmug<ex>ad</ex>. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; an aig&emacr;id 
<lb n="2060">&ampersir; gach uile n&imacr; aig&emacr;id<ex>igt</ex>hi<note type="auth" n="118">P aig&ampersir;h-hi; dearmad an ch&eacute;ad h (= comhartha s&eacute;imhighthe sa ls.) tar ceann s&iacute;nte.</note> an c<ex>h</ex>oimriachtain do t<ex>h</ex>oirmeasc ac fuar<ex>ad</ex>. Et gib&emacr; l&emacr;rab<note type="auth" n="119">H lenab</note> &amacr;il sl<ex>&amacr;int</ex>i na mball ngein<ex>eam</ex>n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> do c<ex>h</ex>oim&emacr;d gn&amacr;th<ex>uig</ex>id a con<ex>tr&amacr;rd</ex>a sin, mur at&amacr;it, na neithe imdaidius an sp<ex>er</ex>ma &ampersir; an t<ex>eas</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rd</ex>a.</p>

<p><lb n="2065">Et at&amacr;it na tr&imacr; neithe so &emacr;igint<ex>a</ex>c<ex>h</ex> c<ex>hu</ex>m na coimriachtana, .i. adbur innarbt<ex>h</ex>ur &ampersir; teas d&umacr;isgius &ampersir; gaet<ex>h</ex>muireacht. Et at&amacr;it neithe m&emacr;d<ex>uig</ex>hius an c<ex>h</ex>oimriachtain ag imdug<ex>ad</ex> an adb<ex>uir</ex> &ampersir; a' calm<ex>ugad</ex> in t<ex>ea</ex>sa, &ampersir; neithe <ex>eile</ex> a' gein<ex>eam</ex>uin na 
<lb n="2070">gaet<ex>h</ex>muireachta, &ampersir; neithe eile m&emacr;d<ex>uig</ex>hius iat uile a n-aenfh<ex>eacht</ex>. Et at&amacr; cuid d&imacr;b sin 'na l<ex>eigeasai</ex>bh am&amacr;in &ampersir; cuid <ex>eile</ex> ana mbiad<note type="auth" n="120">H mbiad<ex>aib</ex>h</note> &ampersir; ana l<ex>eigeas</ex>. Na biada <ex>immorra</ex>, m&emacr;duidius in c<ex>h</ex>oimriachtain as iat so iat, .i. fe&omacr;il meann&amacr;n m&emacr;ith f<ex>ir</ex>inn &ampersir; fe&omacr;il 
<lb n="2075">c<ex>h</ex>aerach &ampersir; uinn<ex>eam</ex>ain gan pri&amacr;il: &omacr;ir do-n&imacr; an f<ex>h</ex>e&omacr;il arna pri&amacr;il toirmeasc furtachta na gein<ex>eam</ex>na &ampersir; t<ex>ir</ex>m<ex>uigid</ex> an p<ex>h</ex>ri&amacr;il adbur na hoil<ex>eam</ex>na. <ex>Agus</ex> is mait<ex>h</ex> c<ex>ear</ex>ca <note type="auth" n="121">Go deire na caibidleach so i n-easnamh P.</note>m&emacr;ithe c<ex>h</ex>um an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na, &ampersir; gearrcaigh colum, &ampersir; fuise&omacr;ga c<ex>o</ex> d&imacr;l<ex>eas</ex>, 
<lb n="2080">&ampersir; <ex>uigi</ex> boga maill<ex>e r&emacr;</ex> cain&emacr;l &ampersir; r&emacr; gailingan, &ampersir; <ex>uigi</ex> &emacr;isc &ampersir; fe&omacr;il &emacr;isc annsna c<ex>or</ex>puibh t<ex>easaid</ex>i. Et mar in c<ex>&emacr;d</ex>na don biadh do-n&imacr;t<ex>hear</ex> don c<ex>h</ex>ruithneacht arna b<ex>ear</ex>b<ex>ad</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> m&omacr;r&amacr;n uis<ex>g</ex>i <ex>n&omacr;</ex> g<ex>o</ex>

<pb n="79">
<sup resp="JCa">infra 197-199</sup>
mbia s&imacr; mur litin, &ampersir; do-n&imacr; rais maill<ex>e r&emacr;</ex> bainne 
<lb n="2085">an c<ex>&emacr;d</ex>na &ampersir; fe&omacr;il m<ex>ai</ex>ll<ex>e r&emacr;</ex> b<ex>ainne</ex> caer<ex>a</ex>c<ex>h</ex>. <ex>Agus</ex> is imc<ex>h</ex>uib<ex>id</ex> sparagus &ampersir; cearrboc&amacr;in &ampersir; lus &ampersir; minntus do c<ex>h</ex>umf<ex>h</ex>urtacht ball na gein<ex>eam</ex>na. Et b&imacr;th a f<ex>h</ex>is agut gidh b&emacr; gn&amacr;th<ex>uig</ex>ius gel&umacr;in do c<ex>h</ex>aithim &ampersir; ibius bainne ina diaigh gu tob<ex>uir</ex> furtacht 
<lb n="2090">c<ex>u</ex>macht<ex>ach</ex> c<ex>h</ex>um na geineamna. Tuill<ex>ead</ex>: pri&amacr;iltear uin<sup resp="JCa">n</sup>eam<ex>ain</ex> &ampersir; im tr&imacr;na c<ex>h</ex>&emacr;ile <ex>n&omacr;</ex> g<ex>o</ex> nd<ex>ear</ex>gaid si<ex>a</ex>t, &ampersir; bristear <ex>uigi</ex> ana ceand ainns&emacr;in, &ampersir; is biad imc<ex>h</ex>uib<ex>id</ex> sin do c<ex>h</ex>omfhurtacht b<ex>a</ex>ll na gein<ex>eam</ex>na. Et at<ex>&amacr;</ex> drong eile ag&amacr; mb&imacr;d coimpl<ex>exa</ex> 
<lb n="2095">t<ex>easaid</ex>i shanntaighis boill na gein<ex>eam</ex>na d&amacr; calm<ex>ugad</ex>. <ex>Agus</ex> is imc<ex>h</ex>uib<ex>id</ex> bainne goirt &ampersir; milis d&omacr;ib, &ampersir; iasc &ampersir; melones &ampersir; cucurbita &ampersir; sitruilli &ampersir; cucumeris &ampersir; ol<ex>ad</ex>a fl<ex>iuch</ex>a. &ampersir; gel<ex>&amacr;in</ex> ogh, &omacr;ir is m&omacr;r c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtacht<ex>aig</ex>id sin, &ampersir; cerbella na n-ainm<ex>id</ex>i. 
<lb n="2100"><ex>Agus</ex> as m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> part&amacr;in tsrotha &ampersir; e&omacr;in lachan, &omacr;ir imdaighid sin an sp<ex>er</ex>ma &ampersir; furtacht<ex>aig</ex>id boill na ge<sup resp="JCa">i</sup>n<ex>eam</ex>na.</p>

<p>Labrum anois do c<ex>h</ex>oim&emacr;d an c<ex>h</ex>roicinn &ampersir; na musgail<ex>ead</ex> &ampersir; ball f<ex>uir</ex>imill<ex>a</ex>c<ex>h</ex> an c<ex>h</ex>uirp co huil<ex>id</ex>i. 
<lb n="2105"><ex>Agus</ex> coim&emacr;dtur i<ex>a</ex>t &omacr; f<ex>h</ex>othrug<ex>ad</ex> uis<ex>g</ex>i t<ex>h</ex>e &ampersir; &omacr; f<ex>h</ex>othrag<ex>ad</ex> a&emacr;ir measurda &ampersir; &omacr; gl<ex>ana</ex>d imc<ex>h</ex>uib<ex>id</ex> an c<ex>h</ex>uirp. <ex>Agus</ex> glantur an c<ex>or</ex>p l&emacr; coimeilt m&imacr;n &ampersir; l&emacr; hong<ex>a</ex>d m&imacr;n do-n&imacr;t<ex>hear</ex> annsa fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> l&emacr; mil arna spum&amacr;il; &ampersir; is cumachtach an gl<ex>ana</ex>d do-n&imacr; 
<lb n="2110">an t-ongadh sin ar in croicinn &omacr;na t<ex>h</ex>salc<ex>h</ex>ur, &ampersir; tairrngid imurcac<ex>h</ex>a na l<ex>eanann</ex> tr&imacr;t na p&omacr;ir<ex>ib</ex>h innus co n-innarbunn iat. Et do-n&imacr; min p<ex>h</ex>&omacr;naire

<pb n="80">
<sup resp="JCa">infra 199-200</sup>
&ampersir; siserum an c<ex>&emacr;d</ex>na arna coimeilt don c<ex>h</ex>roicinn m<ex>ai</ex>ll<ex>e r&emacr;</ex> h&emacr;d<ex>a</ex>c<ex>h</ex> l&imacr;n; &omacr;ir be&omacr;ig<ex>id</ex>hi sin an t<ex>eas</ex> &ampersir; 
<lb n="2115">tan<ex>aig</ex>hi an croicinn.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: b&imacr;th a f<ex>h</ex>is agut co comf<ex>h</ex>urtacht<ex>aigth</ex>ear na cuirp f<ex>h</ex>l<ex>e</ex>umaitica &omacr; gl<sup resp="JCa">uas</sup>acht na n-alt. Et innailt<ex>ear</ex> na boill f<ex>huir</ex>imill<ex>acha</ex> annsa geimr<ex>ead</ex>h a huis<ex>g</ex>i t<ex>h</ex>e ara mb<ex>ear</ex>bt<ex>hur</ex> camam<ex>ill</ex>a 
<lb n="2120">&ampersir; bit&omacr;inne &ampersir; ain&emacr;it, &ampersir; a huis<ex>g</ex>i f<ex>huar</ex> annsa tsamr<ex>ad</ex>h. Et adu<ex>bradur</ex> na da&imacr;ne eagn<ex>uid</ex>hi ingne na cos &ampersir; na l&amacr;m do choimeilt l&emacr; huis<ex>g</ex>i &ampersir; l&emacr; haig<ex>&emacr;id</ex> &ampersir; l&emacr; hol<ex>aid</ex>h, &ampersir; co coim&emacr;dand sin i<ex>a</ex>t &omacr; bris<ex>i</ex>d &ampersir; &omacr; sgolt<ex>a</ex>d &ampersir; &omacr; dub<ex>ad</ex>. It<ex>e</ex>m, a n-ong<ex>a</ex>d a hol<ex>aid</ex> &ampersir; a sal<ex>ainn</ex> 
<lb n="2125">&ampersir; is m&omacr;r f<ex>h</ex>urtachtaigis iat, &ampersir; is m&omacr; f<ex>h</ex>urtachtaighis an t-uisqi te i<ex>a</ex>t n&amacr; in t-uis<ex>g</ex>i f<ex>uar</ex>. <ex>Agus</ex> gortaighi l&amacr;manna <ex>n&omacr;</ex> br&omacr;ga arna f&amacr;sg<ex>a</ex>d co cruaidh m<ex>&emacr;ir</ex> na cos <ex>n&omacr;</ex> na l&amacr;m; &ampersir; is c&umacr;is m<ex>&emacr;ir</ex> ar muin m<ex>&emacr;ir</ex> ele sin, &ampersir; an droch-s<ex>h</ex>uig<ex>ig</ex>thi. Et n&imacr; f<ex>h</ex>uil n&imacr; is 
<lb n="2130">m&omacr; gortaighis an inc<ex>h</ex>inn n&amacr; sibal cos-lumnacht tr&imacr; laith<ex>ig</ex> a n-aims<ex>ir</ex> f<ex>huair</ex>, &ampersir; c&umacr;is<ex>ig</ex>hi flux fuail &ampersir; anmfainde na s&umacr;l. It<ex>e</ex>m gort<ex>aigth</ex>ear an inc<ex>h</ex>inn &ampersir; na s&umacr;ile &omacr; c<ex>h</ex>oll<ex>ad</ex> a mbr&omacr;gaibh <ex>n&omacr;</ex> a n-as&amacr;n<ex>aib</ex>h &ampersir; &omacr; an<ex>n</ex>ma<ex>cht</ex> innalta &ampersir; coimelta na cos.</p>

<p><lb n="2135">Et b&imacr;th a fhis ag<ex>a</ex>t co coim&emacr;tur sl<ex>&amacr;int</ex>i na l&amacr;m &ampersir; co m&imacr;night<ex>hear</ex> an t<ex>einn</ex>ius b&imacr;s unnta &omacr;na l<ex>eannaib</ex>h f<ex>uar</ex>a oma &ampersir; &omacr; gaethmuireacht l&emacr; cluithib liathr&omacr;ide do-n&imacr;t<ex>hear</ex> c<ex>h</ex>um inaidh aird leisin d&amacr; l&amacr;im; &ampersir; is imc<ex>h</ex>uib<ex>id</ex> so co m&omacr;r do lucht l<ex>eann</ex>a 
<lb n="2140">f<ex>inn</ex>. Tuill<ex>ead</ex>: b&imacr;th a fhis agut co n-indarbunn coimeilt na cos &ampersir; an g<ex>ai</ex>le folum tromdacht &ampersir;

<pb n="81">
<sup resp="JCa">infra 200-201</sup>
cort<ex>h</ex>acht &ampersir; cruaidhi na cos. Mar in c<ex>&emacr;d</ex>na l<ex>eigeasaid</ex>h deathach uisgi mara do l&emacr;igin f&amacr; na luirgnibh &ampersir; f&amacr; na cosaibh cort<ex>h</ex>ocht na cos &omacr; 
<lb n="2145">t<ex>h</ex>siubal f<ex>ha</ex>da. Et is l&omacr;r linn a ndubrumur ann sin do c<ex>h</ex>oim&emacr;d an c<ex>h</ex>roicinn &ampersir; na mball f<ex>uir</ex>imill<ex>ach</ex>.</p></div3></div2>

<div2 type="caibidil" n="7"><head><note type="auth" n="122">Sgr&iacute;obhaidhe eile seachas pr&iacute;omhsgr&iacute;obhaidhe P a dhein an giota so, go l. 2191.</note> An <ex>seachtmad</ex> caib<ex>idil</ex>: Do riaglachaib follamn<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>i na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gab<ex>ur</ex> on &emacr;gosg bannda</head>
<p><mls unit="MS P page" n="427"><frn lang="la">Quattuor vel quinque sunt</frn> .i. at&amacr;it <ex>ceathra</ex> neithe <ex>n&omacr; c&umacr;ig</ex> neithe arna nd&imacr;sliug<ex>ad</ex> don &emacr;gosg bannda, mur at&amacr;, toirrc<ex>h</ex>is &ampersir; a breith &ampersir; a oil<ex>eamain</ex>, &ampersir; 
<lb n="2150">coim&emacr;d na c&imacr;ch &ampersir; folm<ex>ugad</ex> na f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;sta</ex> &ampersir; coim&emacr;d an m<ex>a</ex>cl<ex>aic</ex>. <ex>Agus</ex> ad&emacr;ram neithe athc<ex>h</ex>umaire d&imacr;b sin annsa c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> so.</p>

<p>Et ar t&umacr;s don toirrc<ex>h</ex>eas. <ex>Agus</ex> at&amacr; drong dona mn&amacr;ib aimrid n<ex>eam</ex>-c<ex>h</ex>umachtach, &ampersir; n&imacr; 
<lb n="2155">d&emacr;in an chaib<ex>idil</ex> so mension d&imacr;bh; &ampersir; at&amacr; drong ele n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> fuil aimrid &ampersir; is deacair do t<ex>h</ex>oirrchiug<ex>ad</ex>. Et laibe&omacr;ram<ex>ai</ex>d do fhollamhnug<ex>ad</ex> na mban <ex>no</ex>c<ex>h</ex> as deacair do t<ex>h</ex>oirrchiug<ex>ad</ex> c<ex>h</ex>um na cr&imacr;chi so innus com<ex>a</ex>d usaidi a toirrc<ex>h</ex>iug<ex>ad</ex>. Et laibe&omacr;ram<ex>ai</ex>d 
<lb n="2160">an dara huair d&amacr; reghimen tar &emacr;is a mbeith torrach innus g<ex>o</ex>m<ex>a</ex>d usaidi an toirrc<ex>h</ex>eas do t<ex>h</ex>eacht c<ex>h</ex>um na cr&imacr;chi dl<ex>eist</ex>inaigi. <ex>Agus</ex> cuirfim<ex>i</ex>d an treas uair regimen na mban ac breith a

<pb n="82">
<sup resp="JCa">infra 201-203</sup>
toirrc<ex>h</ex>easa. <ex>Agus</ex> cuirfim<ex>i</ex>d an <ex>ceathramad</ex> huair 
<lb n="2165">regimen a oil<ex>eamn</ex>a, tar &emacr;is a breit<ex>h</ex>i. <ex>Agus</ex> cuirfim<ex>i</ex>d an <ex>c&umacr;igead</ex> h&umacr;air riaglacha gener&amacr;lta &omacr; tuicfit<ex>h</ex>ear coim&emacr;d an m<ex>a</ex>cl<ex>aic</ex> &omacr; fholm<ex>ugad</ex> imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> na fola m<ex>&imacr;sta</ex>, &ampersir; na neithe ele.</p>

<p>M&amacr;s ead, as int<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>i ar son an c<ex>h&emacr;id</ex>-neith g<ex>o</ex> 
<lb n="2170">mb&imacr; drong dona mn&amacr;ib gan beith torrach &omacr; mail&imacr;s c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> an m<ex>a</ex>cl<ex>aic</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> hadbur <ex>n&omacr;</ex> gan adbur, co n<ex>&amacr;d&umacr;rd</ex>a <ex>n&omacr;</ex> co haic&imacr;d<ex>each</ex>, &ampersir; g<ex>o</ex> gn&amacr;t<ex>ha</ex>c<ex>h</ex> ar son mail&imacr;si na mball prinnsip&amacr;lda, <ex>n&omacr;</ex> mail&imacr;si figrach <ex>n&omacr;</ex> t<ex>h</ex>suig<ex>igth</ex>i an m<ex>a</ex>cl<ex>aic n&omacr;</ex> a br&amacr;igead,
<lb n="2175">&ampersir; ar son gn&amacr;th<ex>uigthe</ex> caithmi neithi &emacr;igin toirmiscius an toirrc<ex>h</ex>is.</p>

<p>Et d&amacr; teagm<ex>a</ex>d an bean gan beith torr<ex>a</ex>c<ex>h</ex> ar son mail&imacr;si an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rd</ex>a <ex>n&omacr;</ex> aic&imacr;d<ex>id</ex>h gan adbur <ex>n&omacr;</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> hadbur, gn&amacr;th<ex>uigth</ex>ear 
<lb n="2180">an tan sin neithe contr&amacr;rda don c<ex>h</ex>oimpl<ex>ex</ex> &ampersir; neithe fholm<ex>uig</ex>ius an t-adbur cint<ex>a</ex>c<ex>h</ex>. Et teagm<ex>ai</ex>d g<ex>o</ex> m&omacr;r docomal an toirrc<ex>hi</ex>s do gab<ex>&amacr;il</ex> &omacr; droch-coimpl<ex>ex</ex> f<ex>huar</ex> f<ex>h</ex>l<ex>iuch</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> hadbur <ex>n&omacr;</ex> gan adbur; ar an adbur sin tinnsgnam &omacr;n droch-coimpl<ex>ex</ex> 
<lb n="2185">sin &ampersir; &omacr;na c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>ib. Et is neithe t<ex>hir</ex>m<ex>uig</ex>ius &ampersir; t&emacr;ighis an m<ex>a</ex>cl<ex>ac</ex> rigid a leas lucht an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> sin &ampersir; fholm<ex>uig</ex>ius a f<ex>h</ex>l<ex>ichideacht</ex> imarcrach; m&amacr;s ead at&amacr; yerapigra<note type="auth" n="123">H iarapigra</note> 'na purg&omacr;id imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib. Et f&emacr;dtur coms<ex>h</ex>uig<ex>igth</ex>i 
<lb n="2190">t<ex>easaid</ex>i do d&emacr;nam dona neith<ex>ib</ex>h ibt<ex>h</ex>ear annsa ch&amacr;s<note type="auth" n="124">P c3; H cas</note> so, mur at&amacr;, triacail &ampersir; <frn lang="la">metridatum</frn>,

<pb n="83">
<sup resp="JCa">infra 203-204</sup>
teodoricon &ampersir; diacalim<ex>en</ex>t<ex>u</ex>m, maill<ex>e r&emacr;</ex> n&imacr; ara mbeirbt<ex>h</ex>ear buathfall<ex>&amacr;n</ex> &ampersir; sugramunt. Et is c<ex>u</ex>machtach fual eilfinnti d'&omacr;l annsa c<ex>h&umacr;is</ex> sin.</p>

<p><lb n="2195">Et is iat so na neithe aenda do gn&amacr;th<ex>uig</ex>ius annsa c<ex>h&umacr;i</ex>s sin, mur at&amacr;, buat<ex>h</ex>fall<ex>&amacr;n</ex> &ampersir; sugram<ex>un</ex>t &ampersir; <frn lang="la">calenndula</frn> &ampersir; at<ex>h</ex>air talm<ex>an</ex> &ampersir; dairin b<ex>ea</ex>c &ampersir; m&omacr;r, &ampersir; dath squinantum &ampersir; spican<ex>ardi</ex>, bisansia, <frn lang="la">ameos, costus</frn>. Et is &emacr;id<ex>ir</ex> na neithe so do c<ex>h</ex>ur ar fh&imacr;n 
<lb n="2200">a n-aims<ex>ir</ex> na pl&amacr;idi, <ex>n&omacr;</ex> fothrag<ex>ad n&omacr;</ex> s&imacr;r<ex>&omacr;ip</ex> do d&emacr;num d&imacr;b. <ex>Agus</ex> is m&omacr; luaidius an t-inad so do l<ex>eigeas</ex> na c<ex>&umacr;is</ex>e so n&amacr; do regim<ex>en</ex> a coim&emacr;da, ar an adbur sin laibe&omacr;rm<ex>aid</ex> de. Et as iat so na l<ex>eigis</ex> aenda as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> a pisarium na c<ex>&umacr;is</ex>e 
<lb n="2205">sin, .i. ola an balsam<ex>uis</ex> &ampersir; ola lile &ampersir; blon<ex>a</ex>c la<ex>c</ex>h<ex>on</ex>, bisansia &ampersir; <frn lang="la">muscus</frn>, spican<ex>ardi</ex>, siper &ampersir; cn&omacr; na sipreach &ampersir; cardamom<ex>u</ex>m. <ex>Agus</ex> adeirim g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n&imacr; <mls unit="MS P page" n="428">at&amacr; t<ex>easaid</ex>i stip<ex>ea</ex>cda<note type="auth" n="125">H stipida</note> gurab imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> a pisarium na mban ag&amacr; mbi m<ex>a</ex>cl<ex>ac</ex> f<ex>uar</ex> fl<ex>iuch</ex> &eacute;.</p>

<p><lb n="2210">Tuill<ex>ead</ex>: dl<ex>ig</ex>i a f<ex>h</ex>is do beith agad gurab m&omacr;r f<ex>h</ex>urtachtaigid cuisl<ex>eann</ex>a na cos do ligin na mn&amacr; c<ex>hu</ex>m gab<ex>&amacr;l</ex>a an toirrc<ex>h</ex>easa, &omacr;ir glanuid siat an m<ex>a</ex>cl<ex>ac</ex> &ampersir; c&umacr;isigid <frn lang="la">matrix</frn> do t<ex>h</ex>uitim a n-inad gab<ex>&amacr;l</ex>a an toirrc<ex>h</ex>easa. Gid eadh, b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is 
<lb n="2215">agad gurab imc<ex>h</ex>ubaidi an c<ex>h</ex>uisle annsa c<ex>h&umacr;is</ex> t<ex>easaid</ex>i n&amacr; sa c<ex>h&umacr;is</ex> f<ex>huair</ex>, &omacr;ir teagm<ex>aid</ex> nach imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> sa c<ex>h&umacr;is</ex> f<ex>huair</ex> h&imacr; ar son na c<ex>&umacr;ise</ex> adu<ex>bramar</ex>. Et as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> saet<ex>h</ex>ur &ampersir; sdufa tir<ex>im</ex> &ampersir; biad s&emacr;im &ampersir; cl<ex>ist</ex>eri t<ex>easaid</ex>i &ampersir; neit<ex>h</ex>e

<pb n="84">
<sup resp="JCa">infra 204-207</sup>
<lb n="2220">t<ex>ir</ex>m<ex>aig</ex>t<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>a don droing ag&amacr; mb&imacr; <frn lang="la">matrix</frn> fl<ex>iuch</ex>. <ex>Agus</ex> is mait<ex>h</ex> f&imacr;n laid<ex>ir</ex> d&omacr;ib. Et as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> co m<ex>in</ex>ic dona mn&amacr;ib n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> urusa do t<ex>h</ex>oirrc<ex>h</ex>iug<ex>ad</ex> neithe brisis in gaet<ex>h</ex>muireacht, &omacr;ir toirmisc<ex>id</ex> s&imacr; gab<ex>&amacr;il</ex> in toirrc<ex>h</ex>easa, mur at&amacr;, cuimin &ampersir; ain&imacr;s &ampersir; 
<lb n="2225">m<ex>er</ex>si &ampersir; s&imacr;l ruibi, angnus<note type="auth" n="126">sic an d&aacute; ls.</note> castus &ampersir; castorium &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e, f<ex>h</ex>&emacr;dm<ex>aid</ex> do c<ex>h</ex>ur ana ndeoch<ex>aib</ex> &ampersir; ana pisarium &ampersir; ana n-uinnem<ex>in</ex>tib.</p>

<p><ex>Agus</ex> is follus foll<ex>am</ex>nug<ex>ad</ex> na mban nac<ex>h</ex> urusa do t<ex>h</ex>oirrc<ex>h</ex>iug<ex>ad</ex> ar son mail&imacr;si na mball <ex>eile</ex> as 
<lb n="2230">na neithib adu<ex>bramar</ex> annsa c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> so t<ex>h</ex>uas. Et n&imacr; gabann mail&imacr;s f<ex>h</ex>igrach n&amacr; suig<ex>igth</ex>i an m<ex>a</ex>cl<ex>aic</ex> n&omacr; a br&amacr;igid l<ex>eigeas</ex> c<ex>h</ex>uci, acht muna teagma a beith ro-ard, &ampersir; co n-&imacr;sligt<ex>h</ex>ear &emacr; &omacr; ligin na cuisl<ex>inn</ex>i r&emacr; n-abur sofena, &ampersir; l&emacr; f&amacr;sadairc do 
<lb n="2235">c<ex>h</ex>ur ar na luirgnib; &omacr;ir c<ex>u</ex>mnaid sin c<ex>hu</ex>m gab<ex>&amacr;l</ex>a an toirrc<ex>h</ex>easa.</p>

<p>It<ex>e</ex>m, is dona neithib ullm<ex>uig</ex>ius <frn lang="la">matrix</frn> c<ex>h</ex>um gab<ex>&amacr;la</ex> an toirrc<ex>his</ex> deathach neith<ex>ead</ex> t<ex>easaid</ex>i ndeadh-bal<ex>aid</ex> stip<ex>ea</ex>cda do ligin fa&imacr;; &ampersir; n&imacr; dl<ex>ig</ex>id 
<lb n="2240"><corr sic="siat siat" resp="JCa">siat</corr> neithe deadh-bal<ex>aid</ex> do c<ex>h</ex>ur f&amacr;na sr&omacr;in roim an toirrc<ex>h</ex>eas, &ampersir; dl<ex>ig</ex>id ana diaid.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: ad<ex>eir</ex>im an bean tshanntaigius beith torr<ex>a</ex>c<ex>h</ex> co ndl<ex>ig</ex>inn s&imacr; na neithe t<ex>h</ex>oirm<ex>i</ex>scius an toirrc<ex>h</ex>eas do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi na neithe 
<lb n="2245">m&emacr;duigius an aimrid<ex>eacht</ex>, mur at&amacr;, cn&amacr;m cra<ex>id</ex>i an f<ex>h</ex>iada; &omacr;ir toirm<ex>is</ex>c<ex>id</ex> sin gab<ex>&amacr;il</ex> an toirrc<ex>h</ex>easa do leith a n<ex>&amacr;d&umacr;ire</ex> co huil<ex>id</ex>i. Tuill<ex>ead</ex>: n&amacr;

<pb n="85">
<sup resp="JCa">infra 207-208</sup>
himurcad s&imacr; <frn lang="la">matrix</frn> gabair, &omacr;ir toirm<ex>is</ex>c<ex>id</ex> sin gab<ex>&amacr;il</ex> an toirrc<ex>h</ex>easa. It<ex>e</ex>m na hit<ex>h</ex>id siat caera 
<lb n="2250">eidinn. Tuill<ex>ead</ex>: n&amacr; himurcaid siat an c<ex>h</ex>loch r&emacr; n-abur <frn lang="la">gagax</frn>, n&amacr; smargadus, n&amacr; saif<ex>&imacr;r</ex>, &omacr;ir toirm<ex>i</ex>sc<ex>id</ex> sin gn&imacr;m na coimriachtana. It<ex>e</ex>m do-n&imacr; beach d'ithi bean aimrid, gid eadh, is usaidi an <corr sic="toirrt3c3" resp="JCa">toirrc<ex>h</ex>eas</corr><note type="auth" n="127">sic H</note> do breith a cait<ex>h</ex>im. Tuill<ex>ead</ex>: n&amacr; 
<lb n="2255">caith<ex>ead</ex> s&imacr; slaig<ex>each</ex><note type="auth" n="128">H sloigt<ex>ea</ex>c<ex>h</ex></note> iarainn. Tuill<ex>ead</ex>: s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nad s&imacr; gach uile n&imacr; t<ex>h</ex>oirrm<ex>is</ex>cius an c<ex>h</ex>oimriachtain n<ex>o</ex>c<ex>h</ex> ad<ex>ubramar</ex> don taeb t<ex>h</ex>uas d&imacr;n.</p>

<p>Et dob &amacr;il linn na neithe do-n&imacr; furtacht m&omacr;r c<ex>hu</ex>m na gein<ex>eam</ex>na do c<ex>h</ex>ur annso. &Omacr;ir ullm<ex>uigid</ex>h 
<lb n="2260">deat<ex>h</ex>ach cogail &ampersir; t&umacr;isi na mn&amacr; do gab<ex>&amacr;il</ex> an toirrc<ex>h</ex>easa. Et d&amacr; mbia <frn lang="la">matrix</frn> fuar as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> laudanum d&omacr;ib. It<ex>e</ex>m pisairium arna d&emacr;num do t<ex>h</ex>eodoricon anacairdi &ampersir; do sgamonea, &ampersir; sin do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d&omacr;ib ana mbandacht &ampersir; coimriachtain co 
<lb n="2265">hobann ana diaid &ampersir; c&umacr;isig<ex>id</ex> an toirrc<ex>h</ex>eas.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: as mait<ex>h</ex> deat<ex>h</ex>ac<ex>h</ex> mellisa do ligin fa&imacr; an mbanndacht. Tuill<ex>ead</ex>: is mait<ex>h</ex> <frn lang="la">matrix</frn> m&imacr;l muidi do r&omacr;sdad &ampersir; a c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>&emacr;d</ex>na. Et is maith binid m&imacr;l d'&omacr;l ar an c<ex>&emacr;d</ex>na. 
<lb n="2270"><ex>Agus</ex> is mait<ex>h</ex> an cubar b&imacr;s r&emacr; b&emacr;l m&imacr;l an uair 
<mls unit="MS P page" n="429">b&imacr;s a' gearrad luibinn &ampersir; a &omacr;l don mna&imacr; &ampersir; don f<ex>hear</ex> sa c<ex>hu&imacr;s</ex> sin. Et adearuid drong co n-ullm<ex>uig</ex>inn <frn lang="la">suppositorium</frn> <ex>n&omacr;</ex> pisairium do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do <frn lang="la">nigella matrix</frn>, &omacr;ir glan<ex>ai</ex>d s&emacr; &emacr; do gab<ex>&amacr;il</ex> an toirrc<ex>h</ex>easa; 
<lb n="2275">gid eadh, connuimt<ex>h</ex>ear co gearr ann &emacr;, &omacr;ir at&amacr; s&emacr; 

<pb n="86">
<sup resp="JCa">infra 208-209</sup>
m&emacr;id &emacr;igin coim&emacr;ignigt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>. Tuill<ex>ead</ex>: .i. ullm<ex>uigid</ex> an t-uis<ex>g</ex>i ara mbeirbt<ex>h</ex>ear cicuta an bean aimrid do gab<ex>&amacr;il</ex> an toirrc<ex>his</ex>. It<ex>e</ex>m innlad an bean a banndacht d'&emacr;is na f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;st</ex>a. d'f<ex>h</ex>aicsin 
<lb n="2280">l&emacr; f&imacr;n glan dearg, &ampersir; ligt<ex>h</ex>ear<note type="auth" n="129">H leagar</note> deathach f&imacr;na ara mbeirbt<ex>h</ex>ear neift f&umacr;it<ex>h</ex>i ainns&emacr;in, &ampersir; curt<ex>h</ex>ar basilicon sa banndacht na diaig sin. It<ex>e</ex>m<note type="auth" n="130">H Et</note> leagar deathach <frn lang="la">rosa m<ex>arin</ex>a</frn> fa&imacr; an mbanndacht &ampersir; is m&omacr;r ullm<ex>aig</ex>ius &imacr; do gab<ex>&amacr;il</ex> an toirrc<ex>h</ex>easa. 
<lb n="2285">It<ex>e</ex>m is c<ex>u</ex>machtach c<ex>hu</ex>m gab<ex>&amacr;l</ex>a in toirrc<ex>h</ex>easa g&amacr;irl<ex>e&omacr;g</ex> f<ex>h</ex>l<ex>iuch</ex> arna brisid &ampersir; arna bearb<ex>ad</ex> maill<ex>e r&emacr;</ex> hol<ex>aid</ex> r<ex>&omacr;s</ex> n&omacr; co cna&imacr;tear a fl<ex>ichideacht</ex> &ampersir; a cur annsa banndacht. It<ex>e</ex>m must<note type="auth" n="131">H musd</note> arna c<ex>h</ex>umusc maill<ex>e r&emacr;</ex> hol<ex>ai</ex>d r<ex>&omacr;s</ex>, &ampersir; a c<ex>h</ex>ur isin banndacht &ampersir; 
<lb n="2290">is m&omacr;r f<ex>h</ex>urtachtaidius <frn lang="la">matrix</frn> c<ex>hu</ex>m gab<ex>&amacr;l</ex>a an toirrc<ex>h</ex>easa. It<ex>e</ex>m ongt<ex>h</ex>ar boill gach &emacr;goisg acu l&emacr; s&umacr;g saturion, &ampersir; crotur<note type="auth" n="132">H curt<ex>hur</ex></note> p&umacr;dur banndachta m&imacr;l orra, &ampersir; do-n&imacr; sin bean aimrid torrach. Et is follus as na neithib so ad<ex>ubramar</ex> r<ex>omainn</ex> regim<ex>en</ex> 
<lb n="2295">na mn&amacr; sul beas s&imacr; torrach.</p>

<p>M&amacr;s ead c<ex>uir</ex>im anois a regim<ex>en</ex> ar mbeith torr<ex>a</ex>c<ex>h</ex> d&imacr; annso. <ex>Agus</ex> at&amacr;it neithe &emacr;igin ata d&imacr;l<ex>eas</ex> dona mn&amacr;ib torrcha c<ex>huir</ex>fim<ex>&imacr;d</ex> annso co hat<ex>h</ex>c<ex>hu</ex>mair. Ar an adbur sin dl<ex>ig</ex>id na mn&amacr; 
<lb n="2300">torrcha g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile n&imacr; t<ex>h</ex>ogairmius an toirrc<ex>h</ex>eas marb do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi arna gab<ex>&amacr;il</ex>, &omacr;ir is inann at&amacr; an toirrc<ex>h</ex>eas a <frn lang="la">matrix</frn> &ampersir; mur b&imacr;s

<pb n="87">
<sup resp="JCa">infra 209-210</sup>
bl&amacr;th ar na crannaib, &omacr;ir is b<ex>ea</ex>c an c<ex>h&umacr;is</ex> trascras &emacr;. <ex>Agus</ex> mur an c<ex>&emacr;d</ex>na a ndeirid an toirrc<ex>h</ex>is 
<lb n="2305">roim aims<ex>ir</ex> a breit<ex>h</ex>i an <ex>seachtmadh</ex> m&imacr; <ex>n&omacr;</ex> an <ex>t-ochtmad</ex> m&imacr;; &omacr;ir at<ex>&amacr;</ex> an toirrc<ex>h</ex>eas a <frn lang="la">matrix</frn> an tan sin mur b&imacr;s torad anabuid ar crannuib, &omacr;ir is b<ex>ea</ex>c an gluasacht trascras an torad an tan sin. <ex>Agus</ex> mur an c<ex>&emacr;d</ex>na as beac an c<ex>h&umacr;is</ex> do-n&imacr; 
<lb n="2310">an toirrc<ex>h</ex>eas marb. Ar an adbur sin as &emacr;igin d&omacr;ib gluasacht imurcach do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na &ampersir; l&emacr;imneac<ex>h</ex> &ampersir; bual<ex>ad</ex> &ampersir; tuitim &ampersir; coimriachtain &ampersir; replexion b&imacr;d, fearg &ampersir; dobr&omacr;n &ampersir; eagla m&omacr;r.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: dl<ex>ig</ex>id siat g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile n&imacr; t<ex>h</ex>ogairmius 
<lb n="2315">an c<ex>h</ex>osachtach do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na, &omacr;ir is c&umacr;is don toirrc<ex>h</ex>eas marb an c<ex>h</ex>osachtach l&amacr;id<ex>ir</ex>; &ampersir; t<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>ear a c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>ius sin don tsraeduig ainmeasurda. Et is mait<ex>h</ex> deithneas do d&emacr;nam do c<ex>h</ex>oim&emacr;d a ceann n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> geinfidi r&emacr;ma<note type="auth" n="133">H reuma</note> an<ex>n</ex>. Tuill<ex>ead</ex>: dl<ex>ig</ex>id 
<lb n="2320">siat fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na, acht a fogus d'aims<ex>ir</ex> a toirrch<ex>is</ex> do breith. Tuill<ex>ead</ex>: dl<ex>ig</ex>id siat l<ex>eigeas</ex> l<ex>agthach</ex> do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na t<ex>h</ex>&imacr;s &ampersir; tuas acht muna coim&emacr;ignigi &emacr;igintus &emacr;; &ampersir; d&emacr;ntar maill<ex>e r&emacr;</ex> hinnill<ex>ius</ex> an tan sin &emacr; &ampersir; l&emacr; l<ex>eigeasaib</ex>h m&imacr;ne 
<lb n="2325">beannuigt<ex>h</ex>i. Tuill<ex>ead</ex>: gn&amacr;th<ex>uig</ex>id siat neithe lagus an br&umacr; a mod b&imacr;dh, mur at&amacr;it, eanbruit<ex>h</ex>i m&emacr;ithe ara mb<ex>eir</ex>bt<ex>h</ex>ear borr<ex>&amacr;itse</ex> &ampersir; bletus &ampersir; duill<ex>eabar</ex> <frn lang="la">uiola</frn> &ampersir; <frn lang="la">casia f<ex>istul</ex>a</frn> &ampersir; m&emacr;id &emacr;igin do spica, maill<ex>e r&emacr;</ex> huis<ex>g</ex>i ara mbeirb<ex>th</ex>ear tort<ex>h</ex>a 
<lb n="2330">&emacr;igin lacc<ex>thach</ex>a, &umacr;air is tarbach na neithe  

<pb n="88">
<sup resp="JCa">infra 210-211</sup>
shleamn<ex>ai</ex>dius an br&umacr; dona mn&amacr;ib torrcha. Tuill<ex>ead</ex>: dl<ex>ig</ex>id siat an c<ex>h</ex>uisle do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi cuisl<ex>eann</ex>a na cos acht an tr&amacr;t<ex>h</ex> b&imacr;s dorc<ex>h</ex>adus meanman orra. Tuill<ex>ead</ex>: dl<ex>ig</ex>id siat neithe 
<lb n="2335">diueretic<ex>a</ex>c<ex>h</ex>a do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na t<ex>h</ex>ogairmius an f<ex>huil</ex> m<ex>&imacr;sta</ex> &ampersir; ullm<ex>aig</ex>ius &eacute; c<ex>hu</ex>m a breit<ex>h</ex>i &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi a tos<ex>a</ex>c<ex>h</ex> an toirrc<ex>h</ex>easa. Et b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad an uair bus m&omacr; an toirrc<ex>h</ex>eas gurab ann is measa an c<ex>h</ex>uisle.</p>

<p><lb n="2340">Tuill<ex>ead</ex>: b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad co ndl<ex>ig</ex>id na mn&amacr; torrc<ex>h</ex>a gorta do sheac<ex>h</ex>na &ampersir; tart &ampersir; l&imacr;nad urlaict<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>, <mls unit="MS P page" n="430">&ampersir; mur an c<ex>&emacr;d</ex>na fuacht ainmeasurda &ampersir; teas imurcach. Et gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear na lictab&amacr;iri c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urtachtaidius embrio; &ampersir; is d&imacr;b diamargariton.
<lb n="2345">Tuill<ex>ead</ex>: is &emacr;igin stuid<ex>&emacr;r</ex> imurcach do c<ex>h</ex>oim&emacr;d gaile na droingi so. Et comf<ex>h</ex>urtachtaigt<ex>h</ex>ear gail<ex>id</ex>i na droingi so leis an comshuig<ex>iugad</ex> do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do s<ex>h</ex>&umacr;g r<ex>&omacr;is</ex> &ampersir; do <term lang="la">lignum aloes</term> &ampersir; do masdix cona cusm<ex>ail</ex>ib, <ex>n&omacr;</ex> l&emacr; lictab&amacr;ire do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear 
<lb n="2350">do s<ex>h</ex>i&umacr;cra &ampersir; do <corr sic="spisraib" resp="JCa">sp&imacr;sradaib</corr><note type="auth" n="134">spisrad H</note> deadh-bal<ex>aid</ex> n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> fuil te gu m&omacr;r, &ampersir; l&emacr; c<ex>eir</ex>&imacr;nuib stip<ex>eac</ex>da deadh-bal<ex>aid</ex> n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> fuil te gu m&omacr;r. Tuill<ex>ead</ex>: dl<ex>ig</ex>id an bean torrach gan neithe ro-m&emacr;ithe n&amacr; ro-millsi do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im &ampersir; deoch uis<ex>g</ex>i do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na mur an 
<lb n="2355">c<ex>&emacr;d</ex>na.</p>

<p>Et as &emacr;igin an gaili do glan<ex>a</ex>d &omacr;ir b&imacr;th a toc<ex>h</ex>l<ex>ugad</ex> truaill<ex>igth</ex>i co m<ex>in</ex>ic; m&amacr;s <ex>ead</ex> glantur &emacr; l&emacr; n&imacr; ara mbeirbt<ex>h</ex>ear polipo<ex>dium</ex> &ampersir; ain&imacr;s &ampersir; carabuaid, &ampersir; a 

<pb n="89">
<sup resp="JCa">infra 211-212</sup>
nglan<ex>a</ex>d l&emacr; s&umacr;g r&omacr;is; &ampersir; as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> f<ex>h</ex>olm<ex>aig</ex>ius 
<lb n="2360">sin an l<ex>inn</ex> truaill<ex>igth</ex>i &ampersir; d&umacr;isgius a toc<ex>h</ex>l<ex>ugad</ex>. Et s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid siat c&amacr;isi t<ex>ir</ex>im g&emacr;r, &ampersir; d&amacr; teagm<ex>ad</ex> co sainnte&omacr;c<ex>h</ex>dais &emacr; r&omacr;star b<ex>ea</ex>c&amacr;n &emacr; d&amacr; f<ex>h</ex>l<ex>iuch</ex>ad. Tuill<ex>ead</ex>: as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> saet<ex>h</ex>ur measurda d&omacr;ib. <ex>Agus</ex> b&imacr;d a mbiada sod&imacr;l<ex>eagth</ex>a ana mbia oil<ex>eamain</ex> 
<lb n="2365">m&omacr;r inmolta, &omacr;ir rigid a leas sin ar a son f&emacr;in &ampersir; ar son a toirrc<ex>h</ex>easa.</p>

<p>Tuill<ex>ead</ex>: as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> or<ex>&amacr;itse</ex> arna r&omacr;stad a ndiaig b&imacr;d dona mn&amacr;ib torrc<ex>h</ex>a &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi an uair pri&amacr;iltear p&umacr;dur crainn aloes innta.<note type="auth" n="135">H unnta</note> <ex>Agus</ex> 
<lb n="2370">mur an c<ex>&emacr;d</ex>na as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> ubla gr&amacr;<ex>ineacha</ex> &ampersir; coriandrum a ndiaig b&imacr;d d&omacr;ib. Et b&imacr;th a fhis agad gurab dona neithib c<ex>h</ex>oisgius an sgeathrach f&imacr;n ana curt<ex>h</ex>ar or<ex>&amacr;itse</ex> &ampersir; bolus arm<ex>en</ex>icus. Et b&imacr;th a f<ex>h</ex>is agad co rig a leas an bean torr<ex>a</ex>c<ex>h</ex> a folm<ex>ugad</ex> 
<lb n="2375">ar son n<ex>eam</ex>glaine a <frn lang="la">matrix</frn> &ampersir; na mball at&amacr; 'na c<ex>h</ex>omursanacht. <ex>Agus</ex> d&emacr;ntur so on <ex>cheathramad</ex> m&imacr; co n-uig an <ex>seachtmad</ex> m&imacr;; &ampersir; is fearr sin l&emacr; subpositorium n&amacr; l&emacr; neithib do-bearar anuas.</p>

<p><ex>Agus</ex> gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear biatus arna bearb<ex>ad</ex> co 
<lb n="2380">m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> don mna&imacr; at&amacr; a ngaire don toirrc<ex>h</ex>eas do breith, &ampersir; co h&amacr;ir<ex>it</ex>hi an uair beas si a m<ex>ead&omacr;n</ex> an <ex>naemad</ex> m&imacr;. <ex>Agus</ex> ibid mur an c<ex>&emacr;d</ex>na eanbruit<ex>h</ex>i aenda <ex>n&omacr;</ex> eanbruit<ex>h</ex>i maill<ex>e r&emacr;</ex> buid&emacr;n ug<note type="auth" n="136">H buaigen og</note> &ampersir; f&imacr;n s&emacr;im uisgeam<ex>ail</ex>. <ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nad s&imacr; pot<ex>&amacr;itse</ex> a 
<lb n="2385">mbia s<ex>u</ex>b<ex>staint</ex> raisi &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. <ex>Agus</ex> d&emacr;nad saet<ex>h</ex>ur &ampersir; gluasacht n&imacr;sa m&omacr; n&amacr; mur do gn&amacr;th<ex>uig</ex>.

<pb n="90">
<sup resp="JCa">infra 212-213</sup>
Et &emacr;irgid s&imacr; a fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> uis<ex>g</ex>i milis aenda <ex>n&omacr;</ex> ara mbeirbt<ex>hear</ex> hocus &ampersir; uiola &ampersir; branca ursina. <ex>Agus</ex> n&imacr; himc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib sdufa.</p>

<p><lb n="2390">Et an uair <corr sic="b&ampersir;" resp="JCa">beit</corr><note type="auth" n="137">sic H</note> siat a ngaire do breit<ex>h</ex> a toirrc<ex>h</ex>easa ongt<ex>h</ex>ar an b<ex>r&umacr;</ex> &omacr;n imleac&amacr;n s&imacr;s moc<ex>h</ex>t<ex>h</ex>r&amacr;th &ampersir; r&emacr; laigi l&emacr; hol<ex>aid</ex> ruis l&imacr;n <ex>n&omacr;</ex> l&emacr; hol<ex>aid</ex> na n-alm<ex>on</ex>t mil<ex>is n&omacr;</ex> l&emacr; hol<ex>aid</ex> malua uisc<ex>us</ex><note type="auth" n="138">us=3 sa d&aacute; ls, leg. uisci?</note> &ampersir; l&emacr; luib<ex>ib</ex> boct<ex>ha</ex>c<ex>h</ex>a <ex>eile</ex>; &ampersir; gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear na neithe 
<lb n="2395"><corr sic="thogairmius thogairmius" resp="JCa">t<ex>h</ex>ogairmius</corr> an f<ex>h</ex>uil m<ex>&imacr;st</ex>a &ampersir; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile n&imacr; ullm<ex>aig</ex>ius an toirrc<ex>h</ex>eas c<ex>hu</ex>m a breit<ex>h</ex>i. Et do-n&imacr; maidnes<note type="auth" n="139">H maighnes</note> do c<ex>h</ex>onnm&amacr;il annsa l&amacr;im c<ex>h</ex>l&imacr; sin. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; deathach ingin easail<note type="auth" n="140">H asail</note> <ex>n&omacr;</ex> eich an n&imacr; c<ex>&emacr;d</ex>na. Et do-n&imacr; c<ex>r</ex>uel<note type="auth" n="141">H c<ex>r</ex>uaidel</note> arna c<ex>h</ex>eang<ex>al</ex> don tshliasuid deis 
<lb n="2400">an toirrc<ex>h</ex>eas d'ullm<ex>ugad</ex> c<ex>h</ex>um a breit<ex>h</ex>i. Et b&imacr;t<ex>h</ex> a fhis agad co ngn&amacr;th<ex>uig</ex>id na mn&amacr; Frangcacha plidhris maill<ex>e r&emacr;</ex> must do t<ex>h</ex>ogairm an toirrc<ex>h</ex>easa. <ex>Agus</ex> is m&omacr;r c<ex>h</ex>omf<ex>h</ex>urachtaidius deathach m<ex>irr</ex>a do ligin f&umacr;t<ex>h</ex>a iat. It<ex>e</ex>m as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> deat<ex>h</ex>ach 
<lb n="2405">galbanuim &ampersir; castorium arna c<ex>u</ex>musc maill<ex>e r&emacr;</ex> m<ex>irr</ex> &ampersir; r&emacr; dombl<ex>a</ex>s ae b&omacr; c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na. B&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad gach n&imacr; marbus na piasta gurab imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> &eacute; sa c<ex>h&umacr;is</ex> so. It<ex>e</ex>m d&amacr; n-ibt<ex>h</ex>ear coirt casia f<ex>istul</ex>a do-n&imacr; an c<ex>&emacr;d</ex>na, &ampersir; do-n&imacr; cr&omacr;ch &ampersir; sinamomum 
<lb n="2410">an n&imacr; c<ex>&emacr;d</ex>na. Tuill<ex>ead</ex>: is mait<ex>h</ex> f&imacr;n deadh-bal<ex>aid</ex> &ampersir; diet s&emacr;im dona mn&amacr;ib b&imacr;s a ngaire 
<mls unit="MS P page" n="431">d&amacr; toirrc<ex>h</ex>eas do breith. Tuill<ex>ead</ex>: is maith olann

<pb n="91">
<sup resp="JCa">infra 213-215</sup>
arna t<ex>u</ex>ma a s&umacr;g ruibi &ampersir; arna cur sa banndacht. It<ex>e</ex>m buat<ex>h</ex>fall<ex>&amacr;n</ex> do bearb<ex>ad</ex> a n-uis<ex>g</ex>i &ampersir; ceir&imacr;n 
<lb n="2415">de ar an imlic&amacr;n &ampersir; togairm<ex>id</ex> an toirrc<ex>h</ex>eas.</p>

<p>Labrum anois do regim<ex>en</ex> na mban tair &emacr;s a toirrc<ex>h</ex>is do breit<ex>h</ex> co ceann tri l&amacr; <ex>n&omacr; ceath</ex>ra l&amacr;. Et b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad tair &emacr;s an toirrc<ex>his</ex> do breit<ex>h</ex> gurab imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> biada g&amacr; mb&imacr; oil<ex>eamain</ex> sh&emacr;im 
<lb n="2420">&ampersir; oilius gu m&omacr;r &ampersir; d&imacr;l<ex>eagth</ex>ur co luath, mur at&amacr;, uis<ex>g</ex>i ara mbeirbt<ex>h</ex>ear fe&omacr;lanna inmolta &ampersir; <sup resp="JCa">uigi</sup> boga &ampersir; f&imacr;n s&emacr;im deadh-bal<ex>aid</ex> gan beith ro-l&amacr;id<ex>ir</ex>. It<ex>e</ex>m dl<ex>ig</ex>id siat g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile t<ex>h</ex>orad do sheachna &ampersir; na prais<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>a &ampersir; na pot<ex>&amacr;itse</ex> f<ex>uar</ex>a. <ex>Agus</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>naid 
<lb n="2425">siat fuacht &ampersir; aer f<ex>uar</ex> co ceann tr&imacr; l&amacr;. <ex>Agus</ex> anuid ana loigi ana leabuig co ceann tr&imacr; l&amacr; <ex>n&omacr; ceath</ex>ra l&amacr;. <ex>Agus</ex> cait<ex>h</ex>id siat biad co m<ex>in</ex>ic &ampersir; co b<ex>ea</ex>c.</p>

<p>Et n&amacr; d&emacr;nuid fothra<ex>gad</ex> co ceann <ex>ceathra</ex> l&amacr; <ex>n&omacr; c&umacr;ig</ex> l&amacr;. <ex>Agus</ex> b&imacr;th a f&imacr;n s&emacr;im dead-bal<ex>aid</ex> gan 
<lb n="2430">beith deathmur n&amacr; l&amacr;id<ex>ir</ex> n&amacr; buaideart<ex>h</ex>a. <ex>Agus</ex> tair &emacr;s <ex>c&umacr;ig</ex> l&amacr; d&emacr;ntur fot<ex>h</ex>ragad f&amacr; t<ex>h</ex>r&imacr; sa <ex>tseacht</ex>m<ex>ain</ex>. <ex>Agus</ex> an m&emacr;id druidius s&emacr; risin <ex>trea</ex>s l&amacr; d&emacr;g <ex>n&omacr;</ex> risin <ex>ceathramad</ex> l&amacr; d&emacr;g as &imacr; an m&emacr;ide sin dl<ex>ig</ex>id diet reamur do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im &ampersir; a sl&amacr;inti do c<ex>h</ex>oim&emacr;d.</p>

<p><lb n="2435"><ex>Agus</ex> teagm<ex>aid</ex> co m<ex>in</ex>ic flux m&omacr;r fola dona mn&amacr;ib, tair &emacr;s a toirrc<ex>hi</ex>s do breit<ex>h</ex>, &omacr; c&umacr;isigt<ex>h</ex>ear b&amacr;s; m&amacr;s ead, ceangailtear na l&amacr;ma co cruaid &ampersir; curt<ex>h</ex>ar f&amacr;sadurc arna c&imacr;gib gan fuil<ex>iugad</ex>. Et curt<ex>h</ex>ar br&emacr;id arna t<ex>u</ex>ma a uin&emacr;gra ana mb&imacr; r&omacr;s 
<lb n="2440">&ampersir; bl<ex>&amacr;th</ex> an ubaill gr&amacr;<ex>inig</ex> ar in mead&omacr;n &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. Et is dona neithib ag&amacr; fuil d&imacr;sleacht m&omacr;r

<pb n="92">
<sup resp="JCa">infra 215-216</sup>
sa c<ex>h&umacr;is</ex> sin cac muc do c<ex>h</ex>ur a n-oluinn &ampersir; a c<ex>h</ex>eang<ex>al</ex> d&amacr; sliasaid.</p>

<p>Et teagm<ex>aid</ex> co m<ex>in</ex>ic teinneas c&imacr;gh &ampersir; neasc<ex>&omacr;id</ex> 
<lb n="2445">dona mn&amacr;ib tair &emacr;s a toirrc<ex>his</ex> do breit<ex>h</ex> &omacr; imdug<ex>ad</ex> an bainne 'na c&imacr;gib; &ampersir; is maith an l<ex>eigeas</ex> an tan sin bean <ex>eile</ex> do c<ex>h</ex>ur d&amacr; n-&omacr;l. <ex>Agus</ex> is ainimc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> an bainne dona leanbaib an bainne sin, mur adu<ex>brumar</ex> don taeb t<ex>h</ex>uas d&imacr;n sa c<ex>h</ex>aibidil ar 
<lb n="2450">luaigimar<note type="auth" n="142">H labram<ex>ur</ex></note> &ampersir; do regim<ex>en</ex> na na&imacr;din. Et is mait<ex>h</ex> c<ex>hu</ex>m an ait sin do c<ex>h</ex>ur ar c&umacr;l epitima do-n&imacr;t<ex>hear</ex> don uisgi ara mbeirbt<ex>h</ex>ear p&omacr;naire &ampersir; orobus &ampersir; coriandrum. Tuill<ex>ead</ex>: b&imacr;th a fhis agad co fuil d&imacr;sleacht ag part&amacr;nuib srot<ex>h</ex>a <ex>n&omacr;</ex> mara arna 
<lb n="2455">mbrisid &ampersir; arna cur mur c<ex>h</ex>eir&imacr;n do laigdiug<ex>ad</ex> an bainne. <ex>Agus</ex> is mait<ex>h</ex> epitima do s<ex>h</ex>&umacr;g ruibi sa c<ex>h</ex>&amacr;s c<ex>h&emacr;d</ex>na.</p>

<p>Et n&amacr; glantur an bean co m<ex>in</ex>ic tair &emacr;s a toirrc<ex>his</ex> air eagla fosd&omacr;ig na fola truaill<ex>igth</ex>i; acht as 
<lb n="2460">imc<ex>h</ex>ub<ex>ai</ex>di d&omacr;ib a folm<ex>ugad</ex>, &omacr;ir c&umacr;isigt<ex>h</ex>ear m&omacr;r&amacr;n d'easl<ex>&amacr;int</ex>ib &omacr;n f<ex>h</ex>osd&omacr;gh sin, mur at&amacr;it, fiabr<ex>us</ex> &ampersir; neasc<ex>&omacr;id</ex>i &ampersir; teinn<ex>eas</ex> a <frn lang="la">matrix</frn>. <ex>Agus</ex> is m&omacr;r f<ex>h</ex>urtachtaidius sraedach na mn&amacr; sin. Tuill<ex>ead</ex>: is mait<ex>h</ex> c<ex>h</ex>um an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na deat<ex>h</ex>ach ceann 
<lb n="2465">sgad&amacr;in s<ex>h</ex>aillti <ex>n&omacr;</ex> ingin <corr sic="ech" resp="JCa">eich</corr><note type="auth" n="143">sic H</note> <ex>n&omacr;</ex> easail. <ex>Agus</ex> is m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> na c<ex>uis</ex>l<ex>eann</ex>a r&emacr; n-abur sofena do ligin do t<ex>h</ex>ogairm na f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;st</ex>a, &omacr;ir toirm<ex>is</ex>gid sin urc<ex>h&omacr;id</ex> na neasc<ex>&omacr;id</ex>i &ampersir; a l&imacr;nta &ampersir; an fhiabr<ex>uis</ex>. Et d&amacr; teagm<ex>a</ex> fiabras orra san aims<ex>ir</ex> sin as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> uis<ex>g</ex>i 

<pb n="93">
<sup resp="JCa">infra 216-217</sup>
<lb n="2470">e&omacr;rna d&omacr;ib &ampersir; ubla gr&amacr;<ex>ineacha</ex> millsi; &omacr;ir is &omacr; c<ex>h</ex>onnm&amacr;il na f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;st</ex>a geintear na fiabr<ex>uis</ex>, m&amacr;s <ex>ead</ex> togairmt<ex>h</ex>ear h&imacr;. Tuill<ex>ead</ex>: &omacr;ir gn&amacr;th<ex>uigid</ex> br&umacr; na droingi sin at, m&amacr;s ead as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> diacalment<ex>u</ex>m &ampersir; diasiminum &ampersir; na neithe aenda &ampersir; 
<lb n="2475">comshuig<ex>igth</ex>i brisis in gaet<ex>h</ex>muireacht. Tuill<ex>ead</ex>: as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr;ib origanum &ampersir; masdix do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im, comt<ex>h</ex>rom d<ex>o</ex> g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n<ex>&imacr;</ex> d<ex>&imacr;b</ex>.</p>

<p>It<ex>e</ex>m is m<ex>in</ex>ic t<ex>h</ex>eagmus teinneas annsa m<ex>a</ex>cl<ex>ac</ex>, &ampersir; is l<ex>eigeas</ex> imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&omacr; suigi a n-uis<ex>g</ex>i ana<note type="auth" n="144">H ara</note> 
<lb n="2480">mbeirbt<ex>h</ex>ear ain&imacr;s &ampersir; camam<ex>illa</ex> &ampersir; &imacr;chtar na bronn &ampersir; na<note type="auth" n="145">H an</note> leasa d'ongad l<ex>&emacr;</ex> hol<ex>aid</ex> uiola. Et d&amacr; teagmuid <mls unit="MS P page" n="432">cneada a <frn lang="la">matrix</frn> l<ex>eigis</ex>tear &emacr; l&emacr; huinnem<ex>in</ex>t gil Raisis, &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>ius sin as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> a cneaduib na mball f&emacr;it<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>. <ex>Agus</ex> is l&omacr;r linn a ndu<ex>bramar</ex> 
<lb n="2485">do regim<ex>en</ex> na mban beirius a toirrc<ex>h</ex>eas.</p>

<p>Labrum anois do regim<ex>en</ex> na mbanaltrann &ampersir; ad&emacr;ram neithe at<ex>h</ex>c<ex>hu</ex>maire de. Et ad&emacr;ram ar t&umacr;s cuingill na banaltrann. <ex>Agus</ex> do-gabur an c<ex>&emacr;d</ex>-chumgill d&imacr;b do leith a ha&imacr;si. Et as &imacr; as a&imacr;s 
<lb n="2490">imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> d&imacr; an a&imacr;s &omacr;g arna cr&imacr;chnug<ex>ad</ex>. Et is &emacr; sp&amacr;s na ha&imacr;si &omacr;igi &omacr; <ex>ch&umacr;ig</ex> bliadnuib fithid co ceann <ex>c&umacr;ig</ex> mbl<ex>iadan</ex> d&emacr;g ar <ex>fhichid</ex>; &omacr;ir dl<ex>ig</ex>id an bainne beith f<ex>uir</ex>fe an tan sin ar son co mb&imacr;t na boill is tosach d&oacute; f<ex>uir</ex>fe.</p>

<p><lb n="2495">An <ex>dara</ex> c<ex>uingill</ex> do-gabur &eacute; do leith na figrach &ampersir; na haib&imacr;ci<note type="auth" n="146">H haibidi</note>; &omacr;ir dl<ex>ig</ex>id an bean oilius leanam c<ex>or</ex>p m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> do beith aici &ampersir; muin&emacr;l r<ex>eam</ex>ur &ampersir; ucht

<pb n="94">
<sup resp="JCa">infra 217-218</sup>
leat<ex>h</ex>an &ampersir; musguili inmolta. Et n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn s&imacr; beith ro-t<ex>h</ex>ruag n&amacr; ro-r<ex>eam</ex>ur acht a mod 
<lb n="2500">inm<ex>ead&omacr;na</ex>c<ex>h</ex>.</p>

<p>An <ex>treas</ex> c<ex>uingill</ex> do-gabur &emacr; do leith na c&imacr;ch; &omacr;ir is &emacr;igin na c&imacr;gi do beith m&omacr;r deadh-mais<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> daingin, &ampersir; n&imacr; dl<ex>ig</ex>id siad m&emacr;id eachtrannach do beith innta, n&amacr; beith bog n&amacr; lag. <ex>Agus</ex> dl<ex>ig</ex>id 
<lb n="2505">cinn na c&imacr;ch gan beith ro-b<ex>ea</ex>c air eagla na na&imacr;din do s<ex>h</ex>aet<ex>h</ex>rug<ex>ad</ex> co m&omacr;r d&amacr; nglac<ex>ad</ex>.</p>

<p>An <ex>ceathramad</ex> c<ex>uingill</ex> do-g<ex>a</ex>bur &omacr; b&emacr;saib na banaltrann &eacute;; &omacr;ir dl<ex>ig</ex>id s&imacr; beith d<ex>eid</ex>h-b&emacr;s<ex>a</ex>c<ex>h</ex> inmolta innus n<ex>a</ex>c<ex>h</ex> beith s&imacr; so-c<ex>h</ex>laec<ex>h</ex>l<ex>uigt</ex>hi &omacr; 
<lb n="2510">aic<ex>&imacr;d</ex>ib na hanma, mur at&amacr;, eagla &ampersir; dobr&omacr;n &ampersir; fearg &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e, &omacr;ir truaill<ex>id</ex> na neithe so coimpl<ex>ex</ex> an bainne. M&amacr;s <ex>ead</ex> d&aacute; mbia s&imacr; arna claec<ex>h</ex>l<ex>&omacr;d</ex> n&amacr; hoil<ex>ead</ex> s&imacr; an na&imacr;di, &omacr;ir is b<ex>ea</ex>c in deit<ex>h</ex>neas t<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>ear do beith aici f&amacr;n na&imacr;din an 
<lb n="2515">tan sin. Tuill<ex>ead</ex>: n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn s&imacr; beith suirg<ex>ea</ex>c<ex>h</ex> n&amacr; measgam<ex>ail</ex>, &omacr;ir truaill<ex>id</ex> sin coimpl<ex>ex</ex> an bainne.</p>

<p>An <ex>c&umacr;igead</ex> c<ex>uingill</ex> do-gabur &eacute; &omacr; s<ex>hu</ex>b<ex>staint</ex> &ampersir; &omacr; c<ex>h</ex>&amacr;il &ampersir; &omacr; c<ex>h</ex>aindiacht an bainne; ar an adbur 
<lb n="2520">sin dl<ex>ig</ex>id an bainni beith a s<ex>u</ex>b<ex>staint</ex> m<ex>ead&omacr;nai</ex>d gan beith silteach n&amacr; r<ex>eam</ex>ur &ampersir; gan rainn &emacr;xamla do beith ann n&amacr; gan a beith cubrach. &Omacr;ir d&amacr; curt<ex>h</ex>ar braen de ar an ingin &ampersir; a sga&imacr;l<ex>ead</ex> is com<ex>artha</ex> ar s<ex>u</ex>b<ex>staint</ex> s&emacr;im do beith aigi sin, &ampersir; muna 
<lb n="2525">sga&imacr;le is com<ex>artha</ex> ar s<ex>u</ex>b<ex>staint</ex> r<ex>eamuir</ex>. Et b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad co mb&imacr;t rainn c<ex>h</ex>&amacr;isimla &ampersir; rainn

<pb n="95">
<sup resp="JCa">infra 218-219</sup>
uisgeamla an bainne measurda comt<ex>h</ex>rom; &ampersir; dearbt<ex>h</ex>ur sin an uair c<ex>ur</ex>t<ex>h</ex>ar braen don bainne &ampersir; braen fuail do c<ex>h</ex>ur ana c<ex>h</ex>eann &ampersir; a c<ex>u</ex>musc 
<lb n="2530">tr&imacr;t a c<ex>h</ex>&emacr;ile,<note type="auth" n="147">H trina ceile</note> &ampersir; bud follus ann sin uisgeamlacht &ampersir; c&amacr;isimlacht an bainne inmolta. Et dl<ex>ig</ex>id dat<ex>h</ex> an bainne claenad c<ex>hu</ex>m gile &ampersir; a blas c<ex>hu</ex>m millsi. Et n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn saillt<ex>eacht</ex> n&amacr; g<ex>&emacr;ir</ex>i n&amacr; d<ex>a</ex>t<ex>h</ex> buidi n&amacr; dearg beith ar an mbainne.</p>

<p><lb n="2535">Tuill<ex>ead</ex>: n&imacr; dl<ex>ig</ex>inn an banaltra beith aislingt<ex>hea</ex>c<ex>h</ex> n&amacr; codl<ex>ad</ex> trom do beith aici; &omacr;ir is m<ex>in</ex>ic ligid na banaltranna na leinim d'<corr sic="eg" resp="JCa">&emacr;g</corr><note type="auth" n="148">sic H</note> do gorta tr&imacr; t<ex>h</ex>ruime a codalta, &ampersir; m&umacr;c<ex>h</ex>aid iat uair <ex>eile</ex> a' coll<ex>ad</ex> orra.</p>

<p><lb n="2540">Et is m&omacr;r as int<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>i gan an bainne do beith ro-arsaid n&amacr; ro-gar d'aims<ex>ir</ex> an toirrc<ex>his</ex>. M&amacr;s <ex>ead</ex>, b&imacr;d se a n-a&imacr;s d&amacr; m&imacr; <ex>n&omacr;</ex> m&imacr;s co leith. Et b&imacr;th a toirrc<ex>h</ex>eas n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> .i. gan in bean do breit<ex>h</ex> leinm mairb.</p>

<p><lb n="2545">Tuill<ex>ead</ex>: is m&omacr;r dl<ex>eag</ex>m<ex>aid</ex> a t<ex>h</ex>ab<ex>airt</ex> d&amacr;r n-&umacr;ig coimpl<ex>ex</ex> inann do beith ag an na&imacr;din &ampersir; ag an banaltrainn. Gid eadh, n&imacr; bud olc, d&amacr; mbeith an na&imacr;di coilear<ex>d</ex>a, an banaltra do beith flegmatica <ex>n&omacr;</ex> a regim<ex>en</ex> do beith a' claenad 
<lb n="2550">c<ex>h</ex>ugi. Et d&amacr; teagm<ex>ad</ex> co mbeith an bainne roi-reamur droch-bal<ex>aid</ex>, leagur comn<ex>uid</ex>e d&omacr; f&amacr; aer tamall d'&emacr;is a bligt<ex>h</ex>i gan a t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t d&amacr; &omacr;l don na&imacr;din. Tuill<ex>ead</ex>: d&amacr; mbia an bainne r<ex>eam</ex>ur as imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> neithe s<ex>h</ex>&emacr;imigius &eacute; do t<ex>h</ex>ab<ex>air</ex>t,

<pb n="96">
<sup resp="JCa">infra 219-220</sup>
<lb n="2555">mur at&amacr;, oxim<ex>el</ex> diuereticac<ex>h n&omacr;</ex> n&imacr; ara mbeirbt<ex>hear</ex> &imacr;s&omacr;ip n&omacr; origan<ex>u</ex>m <ex>n&omacr;</ex> bl&amacr;t<ex>h</ex> na t&imacr;me &ampersir; a c<ex>h</ex>usm<ex>ail</ex>e.
<mls unit="MS P page" n="433"><ex>Agus</ex> gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear cr&omacr;c<ex>h</ex> ana diaid &ampersir; saet<ex>h</ex>ur measurda. <ex>Agus</ex> d&amacr; mbia coimpl<ex>ex</ex> te ag an
mna&imacr; tab<ex>uir</ex> oxim<ex>el</ex> aenda d&imacr; m<ex>a</ex>ill<ex>e r&emacr;</ex> f&imacr;n s&emacr;im 
<lb n="2560">anfann ar aen-s<ex>h</ex>l<ex>ig</ex>i ris. Et d&amacr; mbia an bainne s&emacr;im s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nad s&imacr; saet<ex>h</ex>ur, &ampersir; gn&amacr;th<ex>uigead</ex> neithe reamraidius an f<ex>h</ex>uil &ampersir; fur&amacr;iltear uirre codl<ex>ad</ex> fada do d&emacr;n<ex>u</ex>m. <ex>Agus</ex> gn&amacr;th<ex>uigead</ex> f&imacr;n r<ex>eam</ex>ur milis.</p>
<p>Et teagm<ex>aid</ex> co mb&imacr; imurcaid bainne co m<ex>in</ex>ic 
<lb n="2565">annsna c&imacr;gib, &ampersir; a t<ex>h</ex>ruaill<ex>iugad</ex> &omacr;n imurcaid sin. Et l<ex>eigis</ex>tear an aic<ex>&imacr;d</ex> sin l&emacr; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> na neitheadh oilius co b<ex>ea</ex>c &ampersir; l&emacr; tr&emacr;idin<ex>us</ex> &ampersir; l&emacr; saet<ex>h</ex>ur &ampersir; l&emacr; fot<ex>h</ex>rag<ex>ad</ex> &ampersir; l&emacr; n<ex>eam</ex>-c<ex>h</ex>odl<ex>ad</ex> cona cusm<ex>ail</ex>ib; &ampersir; curt<ex>h</ex>ar ceir&imacr;n ar an ucht &ampersir; arna c&imacr;gib do c<ex>hui</ex>min &ampersir;
<lb n="2570">d'aig&emacr;id &ampersir; do lentes arna mbearb<ex>ad</ex> a n-aig&emacr;id, <ex>n&omacr;</ex> do ph&omacr;n<ex>uire</ex> &ampersir; do terra sigillata &ampersir; a c<ex>u</ex>musc r&emacr; haig&emacr;id. <ex>Agus</ex> is mait<ex>h</ex> biamlacht<note type="auth" n="149">H bidamlacht</note> <frn lang="la">psillium</frn> &ampersir; aig&emacr;id ar nd&emacr;num <frn lang="la">epitima</frn> d&imacr;b c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na; &ampersir; is mait<ex>h</ex> ruib c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na 
<lb n="2575">maill<ex>e r&emacr;</ex> cl&omacr;bus,<note type="auth" n="150">H clous</note> &omacr;ir laigdig<ex>id</ex> an t-<frn lang="la">epitima</frn> do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear d&imacr;b an bainne. <ex>Agus</ex> do-n&imacr; an t-<frn lang="la">epitima</frn> do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do bolus arm<ex>en</ex>icus &ampersir; d'fh&imacr;n an <ex>c&emacr;d</ex>na. Tuill<ex>ead</ex>: b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad co fuil d&imacr;sl<ex>eacht</ex> ag part&amacr;nuib an tsrotha &ampersir; na fairgi arna mbrisid &ampersir; 
<lb n="2580">ar nd&emacr;num <frn lang="la">epithima</frn> d&imacr;b c<ex>hu</ex>m laigdigt<ex>h</ex>i an bainne.</p>

<p>Et d&amacr; mbia eagla oruinn an bainne do t<ex>h</ex>&emacr;chtad 

<pb n="97">
<sup resp="JCa">infra 220-221</sup>
annsna c&imacr;gib ongt<ex>h</ex>ar iat l&emacr; hol<ex>aid</ex> minnt<ex>uis</ex>. <ex>Agus</ex> an uair c<ex>h</ex>laenus coimpl<ex>ex</ex> na c&imacr;ch c<ex>hu</ex>m 
<lb n="2585">t<ex>easaideacht</ex>a ait<ex>h</ex>intear sin co hurusa &omacr;na tagall,<note type="auth" n="151">H taghall</note> &ampersir; curt<ex>h</ex>ur epithima orra an tan sin do biamlacht luib<ex>ead</ex> f<ex>uar</ex>, <ex>n&omacr;</ex> olad fuar, n&omacr; sh&umacr;g f<ex>uar</ex> at&amacr; follus d&umacr;in. <ex>Agus</ex> b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad gurab dona neithib d&imacr;sga&imacr;lius an c<ex>h</ex>&amacr;isimlacht t<ex>easaid</ex>i t<ex>h</ex>eagmus annsna 
<lb n="2590">c&imacr;gib, .i. <frn lang="la">epithima</frn> do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear d'aig&emacr;id &ampersir; do r&omacr;s. Et is dona neithib d&imacr;sga&imacr;lius an c<ex>h</ex>&amacr;isimlacht f<ex>huar</ex> t<ex>h</ex>eagmus innta <frn lang="la">epithima</frn> do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear d'uis<ex>g</ex>i ara mbeirbt<ex>h</ex>ear fen&emacr;l &ampersir; <frn lang="la">balsam</frn> &ampersir; ain&emacr;d &ampersir; <frn lang="la">fenugrec<ex>u</ex>m</frn>. Et is mait<ex>h</ex> c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na <frn lang="la">epithima</frn> 
<lb n="2595">do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear d'ol<ex>aid</ex> lile &ampersir; do p<ex>h</ex>ibur c<ex>h</ex>as &ampersir; do c<ex>h</ex>amam<ex>illa</ex> &ampersir; do ruib.</p>

<p>Et teagm<ex>aid</ex> co m<ex>in</ex>ic nach b&imacr; a d&imacr;l bainne ag an banaltrainn d'oil<ex>eamain</ex> an leinm; &ampersir; f&emacr;duid so beith 'na c&umacr;isib aigi sin, mur at&amacr;, truaigi &ampersir; 
<lb n="2600">tearcacht na hoil<ex>eamn</ex>a <ex>n&omacr;</ex> droch-coimpl<ex>ex</ex> an c<ex>hu</ex>i<ex>r</ex>p co huil<ex>id</ex>i <ex>n&omacr;</ex> na c&imacr;ch. D&amacr; teagm<ex>a</ex> s&emacr; <corr sic="o truaige o truaigi" resp="JCa">&omacr; t<ex>h</ex>ruaigi</corr> <ex>n&omacr;</ex> &omacr; t<ex>h</ex>earcacht na hoil<ex>eamn</ex>a, gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear ar&amacr;n geal cr<ex>uithneacht</ex>a ara curt<ex>h</ex>ar p&umacr;dur ain&imacr;si &ampersir; fen&emacr;l. <ex>Agus</ex> gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear f&imacr;n 
<lb n="2605">abaid &ampersir; uis<ex>g</ex>i e&omacr;rna maill<ex>e r&emacr;</ex> bainne, <ex>n&omacr;</ex> uis<ex>g</ex>i seaguil maill<ex>e r&emacr;</ex> si&umacr;cra; <ex>n&omacr;</ex> gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear liti e&omacr;rna maill<ex>e r&emacr;</ex> fuil c<ex>ear</ex>c &ampersir; r&emacr; s&imacr;l fen&emacr;il, <ex>n&omacr;</ex> liti c<ex>h</ex>r<ex>uithneacht</ex>a maill<ex>e ris</ex> an fuil c<ex>h&emacr;d</ex>na &ampersir; r&emacr; heanbruithi siser; &ampersir; gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear liti c<ex>h</ex>oirci 
<lb n="2610">do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear d'uis<ex>g</ex>i ana mb&amacr;itear iarann &ampersir; as 

<pb n="98">
<sup resp="JCa">infra 221-222</sup>
imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> c<ex>hu</ex>m an neith c<ex>h&emacr;d</ex>na.; it<ex>e</ex>m<note type="auth" n="152">H om.</note> biad m&emacr;d<ex>uig</ex>ius an bainne, .i. fe&omacr;il beirbt<ex>h</ex>ear a n-uis<ex>g</ex>i maill<ex>e r&emacr;</ex> huinn<ex>eam</ex>an &ampersir; r&emacr; hainn<ex>&emacr;id</ex> &ampersir; r&emacr; fen&emacr;l. <ex>Agus</ex> taburt<ex>h</ex>ar an coms<ex>h</ex>uig<ex>iugad</ex> do-n&imacr;t<ex>h</ex>ear do 
<lb n="2615">s<ex>h</ex>i&umacr;cra d&omacr;ib. <ex>Agus</ex> is m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> buid&emacr;n ogh do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im ar an c<ex>&emacr;d</ex>na. It<ex>e</ex>m &umacr;ith gobar &ampersir; c<ex>h</ex>aer<ex>a</ex>c<ex>h</ex> do c<ex>h</ex>ait<ex>h</ex>im maill<ex>e r&emacr;</ex> bainne, &ampersir; a ngn&amacr;th<ex>ugad</ex>, &ampersir; is m&omacr;r an furtacht do-n&imacr;d ar son na d&imacr;sl<ex>eacht</ex>a &ampersir; an c<ex>h</ex>usm<ex>ailis</ex> at&amacr; acu ris na c&imacr;gib.</p>

<p><lb n="2620">Et dl<ex>ig</ex>id siat na neithe t<ex>hir</ex>m<ex>aig</ex>ius an sp<ex>er</ex>ma do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na, mur at&amacr;, ar&amacr;n brain &ampersir; aicc<ex>&emacr;id</ex>, lentes, ruib &ampersir; coriandrum t<ex>ir</ex>im, &ampersir; gn&amacr;th<ex>ugad</ex> biad ara mb&imacr; m&omacr;r&amacr;n saluinn. Et s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid siat gach uile oil<ex>eamain</ex> at&amacr; saillti gu m&omacr;r.</p>

<p><lb n="2625">Tuill<ex>ead</ex>: is m<ex>ai</ex>t<ex>h</ex> cac f&amacr;innle &ampersir; bainne easail do c<ex>h</ex>oimilt dona c&imacr;gib do t<ex>h</ex>ogairm an bainne. 
<mls unit="MS P page" n="434">Tuill<ex>ead</ex>: na c&imacr;gi do c<ex>h</ex>oimilt le l&amacr;muib &ampersir; togairm<ex>id</ex> an bainne.</p>

<p>Et d&amacr; faict<ex>h</ex>ear co fuil<ex>id</ex> na c&imacr;gi te, gn&amacr;th<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear 
<lb n="2630"><frn lang="la">ordenat<ex>u</ex>m</frn> &ampersir; <frn lang="la">biatus</frn> &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e c<ex>h</ex>laenus c<ex>hu</ex>m f<ex>uaraideacht</ex>a. Et d&amacr; faict<ex>h</ex>ear f<ex>uaraideacht</ex> ar tigearnug<ex>ad</ex> inntu m&emacr;d<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear an oil<ex>eamain</ex> sh&emacr;im c<ex>h</ex>laenus c<ex>hu</ex>m t<ex>easaideachta</ex>. Et b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad co m&emacr;duidinn f&amacr;sadurc, gan fuiliug<ex>ad</ex>, gan br&umacr;g 
<lb n="2635">m&omacr;r, t<ex>easaideacht</ex> na c&imacr;ch, &ampersir; tairrngid adbur an bainne c<ex>hu</ex>m na c&imacr;ch.</p>

<p>D&amacr; teagmad an bainne do-bal<ex>aid</ex>, tabr<ex>u</ex>m f&imacr;n maith deadh-bal<ex>aid</ex>. <ex>Agus</ex> <corr sic="caith-" resp="JCa">caithead</corr><note type="auth" n="153">H caitheamh</note> an banaltra

<pb n="99">
<sup resp="JCa">infra 223-224</sup>
biada deadh-blasda deadh-bal<ex>aid</ex>. Et dl<ex>ig</ex>id an 
<lb n="2640">banaltra g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n&imacr; c<ex>hu</ex>m<ex>us</ex>c<ex>us</ex> an f<ex>h</ex>uil &ampersir; mensdrua do s<ex>hea</ex>c<ex>h</ex>na, &omacr;ir truaill<ex>id</ex> an c<ex>u</ex>musc sin bal<ex>ad</ex> an bainne &ampersir; laigdig<ex>id</ex> a c<ex>h</ex>aindiacht. M&amacr;s <ex>ead</ex> s<ex>ea</ex>c<ex>h</ex>nuid coimriachtain &ampersir; meisgi &ampersir; sgeat<ex>h</ex>rach &ampersir; s&amacr;ith m&omacr;r &ampersir; saet<ex>h</ex>ur anmeasurda, fearg &ampersir; dobr&omacr;n
<lb n="2645">&ampersir; n<ex>eam</ex>-c<ex>h</ex>odl<ex>ad</ex>, &ampersir; gu coitc<ex>h</ex>inn g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile n&imacr; buaidris &ampersir; c<ex>h</ex>na&imacr;<ex>us</ex> an f<ex>h</ex>uil &ampersir; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> n&imacr; geinius droch-l<ex>eann</ex>a.</p>

<p>Et an mod ara fh&emacr;dm<ex>aid</ex> cainndiacht imurcach na c&imacr;ch do t<ex>h</ex>oirmeasc &ampersir; a coim&emacr;d ana caindiacht d&imacr;l<ex>eas</ex> do-g&emacr;bt<ex>h</ex>ur sin gu l&omacr;r leath-a-tuas d&imacr;n annsa 
<lb n="2650">c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> labras do riaglach<ex>aib</ex> an regim<ex>en</ex> do-gabur do leith na haib<ex>&imacr;</ex>ci.<note type="auth" n="154">H haibidi</note></p>

<p>Labrum anois do c<ex>h</ex>oim&emacr;d <frn lang="la">matrix</frn> &omacr; f<ex>h</ex>olm<ex>ugad</ex> imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> na f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;st</ex>a. Acht g&emacr; <sup resp="JCa">a</sup>du<ex>brumar</ex> m&omacr;r&amacr;n sa c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> so don taeb t<ex>h</ex>uas d&imacr;n, ar an 
<lb n="2655">adbur sin ad&emacr;ram b<ex>ea</ex>c&amacr;n annso air.</p>

<p>Et b&imacr;t<ex>h</ex> a f<ex>h</ex>is agad gurab c<ex>&umacr;is</ex> c<ex>h</ex>oim&emacr;da sl<ex>&amacr;int</ex>i don m<ex>a</ex>cl<ex>ac</ex> &ampersir; don mna&imacr; faicsin na f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;st</ex>a a c&amacr;il<ex>id</ex>eacht &ampersir; a caindiacht &ampersir; a n-aims<ex>ir</ex> imc<ex>h</ex>ub<ex>aid</ex> do r<ex>&emacr;ir</ex> gn&amacr;th<ex>uigth</ex>e an g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile aims<ex>ir</ex>, &ampersir; gurab 
<lb n="2660">c<ex>&umacr;is</ex> c<ex>h</ex>oim&emacr;da &omacr; g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> uile urc<ex>h</ex>&omacr;id; &ampersir; do-n&imacr; s&imacr; iat geanmnaid maill<ex>e r&emacr;</ex> b<ex>ea</ex>c&amacr;n &amacr;ilg<ex>is</ex> coimriachtana. Et as &imacr; as meadh c<ex>h</ex>omt<ex>h</ex>rom do <frn lang="la">f<ex>h</ex>lux</frn> na f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;st</ex>a, .i. a beith &umacr;air an g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> 
aen-m&imacr;. <ex>Agus</ex> n&imacr; h&emacr;igin a beith co<sup resp="JCa">m</sup>m&omacr;r <ex>n&omacr;</ex> coimb<ex>ea</ex>c an g<ex>a</ex>c<ex>h</ex> 
<lb n="2665">aen-mna&imacr;. Et rithid s&imacr; annsa c<ex>h&emacr;d</ex>-c<ex>h</ex>adrans don r&emacr; annsna maigdinuib, &ampersir; dona mn&amacr;ib &omacr;ga sa <ex>da</ex>ra

<pb n="100">
<sup resp="JCa">infra 224-225</sup>
cadrans, &ampersir; dona mn&amacr;ib as f<ex>uir</ex>fe n&amacr; sin annsa <ex>treas</ex> cadrans, &ampersir; dona sean-mn&amacr;ib sa <ex>cheathramad</ex> cadrans. Et tinnsgnaid an f<ex>huil</ex> m<ex>&imacr;sta</ex> sil<ex>ead</ex> co 
<lb n="2670">coitc<ex>h</ex>inn annsna mn&amacr;ib a ndiaig a <ex>ceathramad</ex> mbl<ex>iadain</ex> d&emacr;g, acht g&emacr; <corr sic="teagmann" resp="JCa">t<ex>h</ex>eagmus</corr><note type="auth" n="155">sic H</note> co silinn n&imacr;sa luait<ex>h</ex>i <ex>n&omacr;</ex> n&imacr;sa moille do r<ex>&emacr;ir</ex> &emacr;xamlacht coimpl<ex>exa</ex>, &ampersir; aib&imacr;ci, regim<ex>en</ex>, &ampersir; r&emacr;gi&omacr;in, &ampersir; a cusm<ex>ail</ex>e. Et is mur sin cr&imacr;c<ex>h</ex>n<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear <frn lang="la">flux</frn> na f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;st</ex>a a 
<lb n="2675">ndroing dona mn&amacr;ib co luath &ampersir; a ndroing <ex>eile</ex> gu mall, do r<ex>&emacr;ir</ex> &emacr;xamlacht na c<ex>&umacr;is</ex>id rann<ex>aid</ex>hi adu<ex>bramar</ex> ar t&umacr;s.</p>

<p>It<ex>e</ex>m mur claec<ex>h</ex>l<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear an f<ex>huil</ex> m<ex>&imacr;st</ex>a, &omacr;na suig<ex>iugad</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> f&emacr;in as c<ex>&umacr;is</ex> anfhainne &ampersir; claec<ex>h</ex>l<ex>uigt</ex>hi 
<lb n="2680">na f<ex>uir</ex>me dona mn&amacr;ib sin, &ampersir; as c&umacr;is tearcacht don gein<ex>eam</ex>ain &ampersir; toirrc<ex>his</ex> mairb sin. M&amacr;s ead d&emacr;ntur deithneas innus nach claec<ex>h</ex>l<ex>uig</ex>i an f<ex>huil</ex> m<ex>&imacr;st</ex>a &omacr;na hord n<ex>&amacr;d&umacr;rd</ex>a. <ex>Agus</ex> t<ex>ui</ex>ct<ex>h</ex>ear suig<ex>iugad</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> na f<ex>ol</ex>a m<ex>&imacr;sta</ex> &omacr;na dat<ex>h</ex> &ampersir; &omacr;na s<ex>u</ex>b<ex>staint</ex> 
<lb n="2685">&emacr;xam<ex>ail</ex>tear f&amacr; &emacr;xamlacht an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex>, &ampersir; na haib&imacr;ci, an regim<ex>en</ex>, &ampersir; na ha&imacr;si, &ampersir; an r&emacr;gi&omacr;in. Et n&imacr; beanann so risin obair so ar l&amacr;thair; ar an adbur sin ligm<ex>id</ex> torainn h&imacr;, &omacr;ir is l&omacr;r linn a f<ex>h</ex>is do beith againn ann so gib&emacr; c<ex>&umacr;is</ex> &omacr; claec<ex>h</ex>l<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear 
<lb n="2690">an f<ex>huil</ex> m<ex>&imacr;sta</ex> &omacr;na suig<ex>iugad</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rd</ex>a f&emacr;in gurab c&umacr;is dona hurc<ex>h</ex>&omacr;idib adu<ex>bramar</ex> r<ex>omainn</ex> h&imacr;. Ar an adbur sin d&amacr; mbia s&imacr; 'na suig<ex>iugad</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rda</ex> f&emacr;in, as c&umacr;is c<ex>h</ex>oim&emacr;da sl<ex>&amacr;int</ex>i h&imacr;; &ampersir; muna bia, tre&omacr;r<ex>aig</ex>t<ex>h</ex>ear c<ex>hu</ex>m an tsuig<ex>igth</ex>i sin h&imacr; an m&emacr;id 

<pb n="101">
<sup resp="JCa">infra 225</sup>
<lb n="2695">bus &emacr;id<ex>ir</ex>; &ampersir; bud follus sin a caib<ex>id</ex>leach<ex>aib</ex> foll<ex>am</ex>n<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>i na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-gabur &omacr; &emacr;gsamlacht 
<mls unit="MS P page" n="435">an c<ex>h</ex>oimpl<ex>exa</ex> &ampersir; na ha&imacr;si &ampersir; na haib&imacr;ci, &ampersir; as na neithib adu<ex>bramar</ex> annsa c<ex>h</ex>aib<ex>idil</ex> so don taeb t<ex>h</ex>uas d&imacr;n.</p>

<p><lb n="2700"><ex>Agus</ex> is annsin cr&imacr;c<ex>h</ex>n<ex>uig</ex>t<ex>h</ex>ear regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i at&amacr; d&imacr;l<ex>eas</ex> don &emacr;gusc bannda &ampersir; tinnsgnus an <ex>dara</ex> p<ex>air</ex>t<ex>eagal</ex> don tr&amacr;chtad so do riaglach<ex>aib</ex> regim<ex>en</ex> na sl<ex>&amacr;int</ex>i do-g<ex>a</ex>bur &omacr; &emacr;xamlacht na neith<ex>ead</ex> n<ex>&amacr;d&umacr;rd</ex>a; &ampersir; connmuid <ex>seacht</ex> caib<ex>idleach</ex>a.</p></div2></div1></div0></body></text></TEI.2>
