%ISOlat1; %ISOlat2; %ISOnum; %ISOpub; %ISOdia; ]> Teallach einigh iath Laighean An electronic edition Eochaidh Ó hEoghusa Electronic edition compiled and proof-read by Margaret Lantry University College Cork Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. Second draft. 1974 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
1997 2010 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402140

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript source Dublin, Royal Irish Academy, MS 3, 139 (alias 23 L 17: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 1). Dublin, Royal Irish Academy, MS 156, 358 (alias 23 D 5: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 4). Dublin, Trinity College Library, 1288, 123 (alias H. 1. 14; see Abbott and Gwynn, Catalogue of Irish Manuscripts in Trinity College Library (Dublin 1921)). The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith Teallach einigh iath Laighean Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 402–407

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

Quotation marks are temporarily retained.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the whole text. Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

 By Eochaidh Ó hEoghusa, an Irish bardic poet c.1200–1600 The text is in Classical Modern Irish. 2010-11-18 Beatrix Färber ed. New wordcount made; conversion script run. 2008-10-15 Beatrix Färber ed. Header modified; keywords added; file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:11:26+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1997-05-28 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed. Teallach einigh iath Laighean

EOCHAIDH Ó hEOGHUSA cct.

 Teallach einigh iath Laighean; mór gceardcha 'n-ar cumhdaigheadh an ghairm nach gnáth i n-asgaidh; ní hainm gan fháth fhuarasdair. Teallach einigh Innse Néill do bhí dá rádha riui-séin an síol fionn-sa Nuadhadh Neacht sluaghadh do b'ionnsa d'imtheacht. Aighthe éigeas Innse Fáil a-tá ó thús an domhnáin —ní diombuaine a ndál a-niodh— ar chlár lionnuaine Laighean. Cúigeadh chloinne Cathaoir Mhóir baisdear air—ní hainm éagcóir— múr roidhil síthbheannach sliom prímhtheallach oinigh Éireann. Cia do-chluin nó do-chualaidh maith mar mhaith an mhórshluaghaidh? do b'iontogha olc na bhfear um ghort lionntana Laighean. Caidhe i n-éanaird d'Inis Breagh a coimmeas re crích Laighean? níor feas úir an oirir fhinn gan dúil oinigh 'n-a inntinn. Tarla tar éintír eile dochar deiridh aimsire is trom céadaslaigh na gcliar ar fonn ngéagarsaidh nGailian. Gár bheag dhúinn dá dhearbhadh sin geall Athairne uair éigin i n-am anaslaigh gach aoin don talamh-soin chlann gCathaoir. Don chuaird thimchill thug orra a bhreith féin fuair eatorra dream do aithigh anbhuain gliadh ó mhaithibh glanshluaigh Gailian. "Dream budh chuirthe i mbar gcumaidh ní chluinfeam ní chualamair; a-tá an geall libh, a Laighne, sibh as fhearr" ar Athairne. Tug Féidhlim mór mac Criomhthain geall oinigh tar Éireannchaibh don droing náir oirbheartaigh fhéil dáil do oirdhearcaigh iaid-séin. Toisg dar thriall a Caisiol Chuirc mac Criomhthain—fa cuaird orrdhuirc— d'fhagháil gliadh a ngéirreann gcruaidh is giall Éireann i n-éanuair. Fríoth leis ar lorg a chéile ar feadh Fódla finnréidhe géill gach Éireannaigh dar iarr go féin ngéirreannaigh nGailian. Tar éis réidhthighe riu sin feadh bliadhna do bhí i Laighnibh ar chuireadh an uair do fhill an bhuidhean ler fhuaigh Éirinn. D'éis breathnuighthe Banbha Breagh ar gcur cúil re cath Laighean maith don droing-sin tar gach ndreim ar fhoillsigh an flaith Féidhlim. "Ní fhaca mé" ar mac Criomhthain "meadh dá n-uaisle d'Éireannchaibh gémadh iad aithigh Laighean siad ós mhaithibh measfaidhear." Geall cháich ón ló-sain i-le gnáth aca d'éis a chéile na Laighin ó bheannráth Breagh mairidh seanghnáth a sinnsear. Béim orra d'éis a n-aithreadh a-niodh féin ní foghaibhthear na deighfhir ga ndubhradh geall ar dturnamh einigh Éireann. A-tá fear díobh go nua a-niodh théighfeas teallach na sinnsear i measg sluaghfhairche bhfear bhFáil gan seal n-uaraighthe d'fhagháil. Eidhre Fhiachaidh mheic Aodha croidhe nar char míothaomha fear comdha céadanma a shean comhla ghéagabhla Ghaoidheal. Dá mbáidhtí oineach Fhóid Fhloinn do-ghéabhthaoi gríos san gcogoill fear gan amhluadh einigh air ag eidhir armruadh Fhiachaidh. Dá mbeidís righnigh re a linn gan d'iomrádh acht ainm Fhéidhlim do aithbheodhaigh an ainm sin gairm an chaithleomhain cheirdigh. Ar gcaitheamh einigh Fear bhFáil téid-sean i dtús a iomráidh uain an ualaigh-sin ní fhuil 'ga ghruaidh nualuisnigh náraigh. Mar fhéachas dá onóir féin féachtar leis—lór dó dheighmhéin— croidhe as fhraochaibche i gcrú chleath do chlú laochaicme Laighneach. Nach mór d'Fhéidhlim mhac Fhiachaidh díon Laighneach ar lainnfhiachaibh coimhfhéagaidh ó eing go heing don eing fhoighéagaigh fhairrsing. Ní fhuigheadh Laighneach re a linn béim ris nach beadhgfadh Féidhlim méad a imnidh fa chúis cháigh 'n-a ghnúis tibhrigh 'n-a teannáil. Do bhí an gnáith-sin uair eile 'gun mhílidh mhac Deichtire troigh fa siobhlaighe ag cur cath ar son ionghaire Ultach. An t-aoinfhear do b'fhaide uaidh i gcrích Eamhna an fhuinn fhionnfhuair do dheargfadh a dhímhiadh sain ríniadh ceardchan an chleasraidh. Cú Chuluinn na gcleas ngoile Cnoc Fionnchairn na Foraire fa ráith choimhfheithmhe don choin i ndáich oireichle d'Ultaibh. Fiú éinchreiche níor fhiu leis gá dámaid do dhul thairis; leor é fan am-sa d'fhaire sé ar an gcarn-sa i gcomhnaidhe. Níor ghnáth leis—ní léigeadh sain— aghaidh deoraidh fa dhiomdhaidh; fa deaghcangnamh dál na Con fa chlár eatalghlan Uladh. Ag cosnamh a gclú 's a gcreach do bhíodh an bheithir nimhneach; ag coimhfhéagsain do chrú Ír fa troighéasgaidh Cú an chleitín. Coimhéad dan mac samhla sain do-ní Féidhlim mac Fiachaidh do Laighneachaibh toir is tiar ar moigh ghlainleathain Ghailian. A mbiodhbhaidh do bhreith a ngill ní guais leo le linn Féidhlim, ná lotadhnadh a ngruadh nglan d'fhocalghamh druadh ná deoradh. Cúis béime le a mbeadhgfadh sin ní fhuighe aonmhac Laighnigh tre lios eithreach bhfoighéag bhFinn tar coimhéad bhfeithmheach bhFéidhlim. I ndoras báis, i mbreith gill fear a saortha is sé Féidhlim, eo saorchuain bhailbhealtaigh Bhreagh tairngeartaidh laochshluagh Laighean. Fear ler hóradh a aicme, fear as truime tiodhlaicthe, fear as mheasardha do mhodh, fear as easumhla d'uabhar. Fear as leomhanda ag léim treas, fear as réidhe ag riar éigeas, fear as aimhréidhe i n-uair cean do chruaidh ghlainfhréimhe Gaoidheal. Ní hónna acht re haighthibh cliar, ní lonn acht ag léim caithghliadh, ní frithir acht feadh smachta, sreabh fhichidh na hannsachta. Cruaidh fa rún, réidh fa mhaoinibh aigneadh an duinn dreachfhaoilidh; mín re héidtréan, teann re tréan géigfhréamh as ceann dá chinéal. Bradán Life na learg sean posd einigh íochtair Laighean brat caomhdhaigh fásfhairche Fáil aonghoin bhásaighthe bandáil. Ursa cogaidh, ceann síodha, dídean cirt, cosg fairbríogha, doras céadágha cláir Breagh, dáigh éadála na n-aoigheadh. Cinnlitear clú na mBranach tús teasda tá ar neamhfhalach dortadh créachtfhuile i gcrú sleagh, clú nach féadfaidhe d'fhilleadh. Donn failgheach fine Chathaoir, gnúis dil nar dhearg gríostathaoir, fíorbhun labhartha Mo-Ling, díoghbhadh anorchra d'Éirinn. Mac meic Aodha na n-arm ngéar, mórádh ceall, cumhdach éidtréan, draig shuilbhir, troigh re teannta, muir go ndruimnibh díleannta. Labhairt as lugha ná a ghníomh sníomh easaonta na n-airdríogh, séad robhuadha ráithe Néill, snáithe comhuama a cheinéil. An dá Aodh do imthigh uam m'aos cumtha, crobhuing dhiombuan, do imthigh mo thréan le a dteann mar éan ór imthigh eiteall. Teallach. Inghean Fhiachaidh earla lag níor oircheas dúinn a dearmad meanma chobhsaidh nar char séad níor chosmhail damh, ní dheirméad. Ní dheirméad-sa an deaghbharr slim ná an glór féata focailbhinn ná an sdíom chorramhlaigh cúil chais ná an tsúil mhongfhabhraigh mhallghlais. Searc aoidheadh, iomchar ainbhreath, gein bhuadha ban ríoghLaighneach, rosg glainshliom fa ngrianlas síon nach ainghionn fhiabhras airdríogh. Fuair Úna ó ógmhnáibh Banbha barr éagcoisg is urlabhra; tearc meadh don bhriatharthaoi bhinn ar feadh iatharchraoi Fhéidhlim. Teallach.