%ISOlat1; %ISOlat2; %ISOnum; %ISOpub; %ISOdia; ]> Rannam le chéile a chlann Uilliam An electronic edition Unknown Electronic edition compiled by Margaret Lantry University College Cork. Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. Second draft. Proof corrections by Margaret Lantry 2780 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
1997 2008 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402134

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript source Castlerea (Co. Roscommon), Clonalis House, Book of the O'Conor Don, 29 Dublin, Trinity College Library, 1280, 128 , alias H. 1. 6. See Abbott and Gwynn, Catalogue of Irish Manuscripts in Trinity College Library (Dublin 1921). The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith Rannam le chéile a chlann Uilliam Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 379-387

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

Quotations are tagged with q.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the poem. Pagebreaks, metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

 By an unknown Irish bardic poet c.1200-1600 Text in Classical Modern Irish. One phrase in Latin. 2008-10-15 Beatrix Färber ed. Header updated; keywords added; new wordcount made, file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:11:06+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1997-05-28 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed.
Dublin, Trinity College, H.1.6 Castlerea (Co. Roscommon), Clonalis House, Book of the O'Conor Don
Rannam le chéile a chlann Uilliam Rannam le chéile a chlann Uilliam Inis Banbha ó tharla ag buaidhreadh críoch gConnla fíoch bhar bhfaghla. Do sguir cogadh cur dá choimhthréan fa cheann tíre; do cleachtadh riamh ag cloinn Créidhe roinn na ríghe. Iomdha roinn do-roinneadh uirre aithnidh dhamh-sa munbadh mall don oireacht fhionn-sa toigheacht tharsa. Do roinn Éireamhón is Éimhear Inis Ealga; do roinn Fearon Éar is Orba a féar re Feargna. Do roinn clann daighmhín an Daghdha ainmhín fheardha, do roinn Eoghan is Conn Cnodhbha fonn na feadhna; do roinn Sobhairce brugh Banbha 's an cur Cearmna. Déanam do nós na ríogh romhuinn roinn an achaidh; beith dá roinn ní mé nach mothuigh 's is é m'fhachain níor chleacht mei-se, gidh méin meathaidh, céim i gcathaibh, 's ní meisde rí gan a rathail ar tí tachair. Do-bhéar dhaoibh-se, a dhaighshliocht Uilliam obas chomha, ní fuil acht ar gcroinn do chora roinn as rogha. Rannfa mei-se ós mé do fhidir aithne a dtórann i ndíbh leithibh críoch fhuar Éireann na gcuan gcnódhonn. Do-ním leath do Leitir Maoláin nach mín muighe tír ar a gceiltear néall nimhe fan tréan tuile tír i leaghann sneachta ag snighe dearca duine; do-ním leath mar éineing oile d'Éirinn uile.

&ersir; gidh bé i nÉirinn go huilidhe nó go hiomlán a-déaradh tré choir n- ionnluigh nó eadarchasaoide nó ithiomráidh gurab aincheart éagcomhthrom do-roinneadh an roinn-se, a-tá an tsein-bhriathar ealadhanta ughdardha ón fhilidh láin-cheart Laidionda leam-sa dá lán-chosnamh; &ersir; is í an tsein-bhriathar sin: Quidquid in duas partes dividitur altera pars semi dicitur eadhón, gidh bé ní fhodháiltear nó ranntar i ndíbh rannaibh, a-dearar leath ris an dara rann, gion gurb leath chomhthrom í. Ar an adhbhar sain, do chothughadh an chomhráidh-sin &ersir; do dhearbhadh na deaghronna do-bheirim-se rogha gan fhreasabhra do chloinn an Iarla do na hurrannaibh sin. Óir do fheadar nach fuláir dhóibh fairrsinge na Fódla dá mbuidhnibh &ersir; imle uicht-leathna na hÉireann re hiomchur a n-anmhuirir; is léigid damh-sa an eang anshaidhbhir eassádhail anshochair iomchumhang úd.

 Ótha Éighneach go hucht gColláin mar chuid tíre beag nach bhfuilid i gcló a chéile mun mó míle; níor ghabh duine iadh budh fhuaire riamh is ríghe. D'urláimh I Bhriain—beag dá dtug-tha toil don dúthaigh— gabhaim i mbeinn Fhuinn Fhiachaidh eing gcruinn gcúthail; léigim gan fhógra gan fhéachain Fódla fúthaibh. Ní cúis béime gidh bé mheasas méad mo leathtruim a léigim d'iath Chuinn tar ceartroinn don druing dhreachcoirr. Gidh bé mheasas mire a bhféinneadh 's a bhfear ndiombog ní mo chean rí ris a ronnad í 's a n-iomad. Gidh bé mheasas méad a gceannaigh ar chríoch nGaoidheal fulung a n-éacht is a n-áladh créacht a gcaoilshleagh. Gidh bé mheasas mionca a sluaighcreach tar slios tíre ní guais leam é do bhuing béime fan roinn ríghe. Gidh bé mheasas méad a gconfaidh ag cur catha beag nach dearna dearg a ndreacha fearg a bhflatha. Dul dá bhféachain ní fiú ceirt-leath críche hÉireann briocht a sgiath, cailce a gcaollann, bailce a mbéimeann, a bhfál craoiseach go gceo chródhonn leo 'n-a léibheann, a sluagh 'n-a n-éanbhróin áigh d'iarann, gráin a ngéirreann. Clann an Iarla ó imlibh Deirg Deirc dream as ionnsa; ní clann mar gach gcloinn an chlann-sa ga roinn riom-sa; ní fhuil líon a gcoisgthe go ceannsa acht an prionnsa.

Óir ní fhuil líon a gcoisgthe nó ceannsuighth- nó ceartuighthe na cuideachta sain acht an t-aoine Dia adhartha uile-chumhachta; nó prionnsa sochraidh sochrotha saidhbhir slóigh- líonmhar Sacsan lé sair-mhínighthear gach saor-shluagh dá shíor-chogadh; nó guais &ersir; omhan &ersir; imeagla na sé n-onchon n-ainbhle n-aigmhéil atáid agam-sa, do céad-tógbhadh ag Cridhinbhéal Cáinte, &ersir; do hoileadh as a haitle ag Néidhe fhaobhrach fheochair-bhriathrach mac Adhna, &ersir; i na dhiaidh sin ag Dallán fhíor-eolach fhíor-fhoghlumtha Forghuill, is ag Seanchán shíor-dhoiligh shein-fhile; is a-táid agam-sa is an uair-se re haghaidh gach aoin d'uaislibh is d'ardmhaithibh na hÉireann do shainteochadh m'fhoghail nó m'argain nó m'inghreim, dá gcognadh is dá gcnáimh- ghearradh; &ersir; is iad anmanna na n-onchon sain On &ersir; Ainimh &ersir; Aithis &ersir; Gríos &ersir; Glámh &ersir; Goirt- bhriathra; &ersir; muna thí m'fhortacht nó m'fhóirithín nó m'eadráin nó m'anacal do na huasail-ionnsdruimintibh sin, ní hinmheasda gur culadh cumhdaigh nó cosanta nó coiméadta ar mo chreach-argain an toicheasdal liosda láin-mhíothapaidh, is an fhiann anbhfann éagcruaidh &ersir; an chuideachta cheann-trom chriothánach chomh-anfadhach chruinnigheas i n-oireachtas im uirthimcheall i n-aimsir eagla nó fuachtana nó foiréigin nó re linn robhaidh nó ruthaigh do rochtain; &ersir; is í as culadh cogaidh nó cathaighthe don chuideachta sin .i. a meilleoga meirgeacha mainnt-bhéalacha ar n-a gceangal is ar n-a gcruadh-chuibhreach dá gcreasaibh cruadh-shúgán tar a gcorp-thaobhaibh, is a dtuagha coimhleathna caoil-bhráighdeacha cúl-chroma coimh-ghearra connaidh, is a gcorráin cama cír- ghéara ar n-a gcomh-shuidhiughadh fa na gcreasaibh céadna go comh-dhaingean, is a bhfiodhbhaca líomhtha leacan- chruaidhe ainghéara 'na leath- lámhaibh leo; is ní hionann don damhraidh fhaobhraigh arm- chorcra ar a n-iarraim-se comhroinn críche &ersir; forba &ersir; fineachais &ersir; fearainn uair iadhaid i n-uirthimcheall a n-ard-fhlatha sna gcipeadhaibh dá imchosnamh.

 Comhdhlúith a gcath 'n-a mbróin bhodhbhdha nach dóigh diomdha; bearn a himeal na bhfear bhfeardha ní bhean biodhbha re dlús lúireach ngarbh is gormgha agus arm n-iomdha. Iomdha leo ag léim gacha troda —budh tuar buaidhridh— searrach seang ag bleith a béalbhaigh 's beann eich uaibhrigh; mo chion budh réidh ris an ríoghraidh mir séimh suaimhnigh. Iomdha cotún coiléir rionnta go ró deallraidh is feilm chorr tar dheirc go duilbhir 's beirt trom treabhraidh. Iomdha ar droing nach dóigh do fhreasdal don fhréimh Bhúrcaigh sgiath le n-aincear com ar créachtghoin donn ó dhrúchtfhuil, caomhthach sging ag loinn nach leontar, croinn 'n-a 'gcúplaibh 'ga mbí iolar arm i n-éachtaibh 's badhbh ag brúchtaigh. Iomdha donnshlat dhíobras saighde is sreang ga lúbadh, biorchrainn caola as réidh do ruagadh céir dá gclúdadh, gunna chuireas d'fheidhm ar óigfhear sgeinm gan sgrúdadh, ó mbí fear a gléasda gruadhdubh pléasga púdar. Iomdha le a gcois—cia ar nach leathtrom— laoch mar Oghmha le gcuirthear cuairt ar feadh feadhma fear duairc dorrdha, gille nar ligh dlaoi ar a dhiomdha, saoi fhir fhoghla, fear croithte craoiseach go calma, taoiseach tromdha.

Is gidh tromdha tathaoireach tarchuisneach atáim-se ar an dtulán sruithmheirgeach sléibhe so, ní mó ná meanma is mór-aigneadh cloinne ionnsaighthighe éicht-bheodha oirdhearca urramhanta an Iarla go n-a n-óigríoghraidh uaibhrigh alláta i n-a n-uirthimcheall an uair shuidhid ar sleasaibh réidhe a ríogh-bhruighean ag ól a bhfleadh bhfíor- uasal bhfíneamhna &ersir; a ndeochann ngarbh ngabháltach, ar bhfás ruithneadh is ruamannachta i n-a ríoghgnúisibh ag éisteacht re dréachtaibh &ersir; re duan-laoidhibh a sean is a sinnsear gá soluis-reic i mbéalaibh reacaireadh is ríogh-bhard; ná mór-aigneadh na muinntrei-se an uair shuidhid i n-a mbothógaibh crom-lúbánacha creat-lomnochta ag comhól ar a chéile dá gcoidhinibh béil-fhliucha blaithche is dá dtobannaibh mór-chluasacha meidhge bruidearnaighe, &ersir; ag éisteacht re hagallaimh is re holl-ghlór a n-ainminnteadh n- éigciallaidh 'na n-uirthimcheal is gach aon aca ag tabhairt aithne go hurmhaisneach ar uraghall is ar fhoirbhéicigh gacha hainmhidhe seach ar oile; is éirghid a bhfonn is a bhfíor-aigneadh le n-a bhfrais-ghéimnigh sin &ersir; tógbhaid coimh- shéis crónáin i n-a gcoinne. Is ar an adhbhar sain ó tharla ceart-rogha chinnte don ordughadh sin ag gach aon fa leith dar laoch-mhuinntir, is eadh as indéanta ann daingniughadh go cinnte ar an gceart-roinn &ersir; snadhmadh solus ar an síothcháin &ersir; cuir &ersir; teannta &ersir; treabhaire do ghabháil ar gach taobh ré tréan-chomhall dá cheile gan ghabháil baile nó brághad gan ghluasacht ceana nó creiche ó neachtar uainn ar ar oile amhlaidh.

 Gabhthar geall ag na mnáibh muile re cnáimh coire; ní gnáth ar meisge ó fhíon d'ibhe an míol muighe; meinic do ligh le fear faire bean fhir oile; cuirthear neamhdháil duas ar dhuine 'n-a chruas croidhe. Léigeam dínn ar saobhnós seachráin; snadhmam connradh; bíodh re gach gcuma dar ceangladh urra urrlamh. Géabhad chugam mar chor síthe saorchlann Uilliam fir nach bronn a ngort do Ghallshluagh folt ndonn ndruimfhiar. Géabhaidh mé—ní mhaithfead Seaán— fan síoth thoingead tar druim gach gheallaidh dá ngeallad d'earraidh Uilleag. Dá mhac Riocaird rogha ar sluaighidh slata failmghéag fir as fheardha gleic ós ghormród meic do Mhairghréag. Géabhadh chugam sa chor chéadna clann shéimh Shuibhne chuireas gleo gan ghruaim go ngairbhe go mbuaidh mbuidhne, dream dhligheas cur thar ar gcinn-ne bun gach buidhne. Síol Seachnasaigh sluagh Ó bhFiachrach —fraochdha an mhéinne— na cuir daingne as dual dar ndín-ne sluagh go séimhe; fir sin do ghabhluigh ó Ghuaire d'adhbhaidh fhéile. Clanna Uadhach, aicme Hoibeard ní haos doibheart, 's iad tar cách dom chaomhna ar ainiocht, aobhdha an t-oiriocht. Ní hiad a-bháin, biaidh gach aoinfhear ó fhiadh Ghaillmhe mar budh dalta cíogh dom choimhdhe, díol ar ndaingne. Beid a marcaigh, beid a mbantracht, beid a ríoghna do ghuth éinchinn cáigh dom chaomhna; ní dáil díoghna. Biaidh mo roinn re ríoghraidh Chonnacht choidhche ar chuimhne; siai-de mhairfeas fa mhagh Mheidhbhe bladh na buidhne. Biaid a laoich dá luadh ar tosaigh i dtigh bainnse; biaidh maith agus olc gacha haimhse ag tocht tairse. Biad-sa im rígh ar ríoghraidh Bhúrcaigh, beid fam antail; fás ar mh'inmhe béin re a mbronntaibh don fhréimh Fhranncaigh. Maith an geall re gabháil ríghe mo roinn orra; beanfa mei-se d'fhéin chnuic Chonga sduic réidh ronna.

&ersir; is iad sduic ronna na ronna réamhráidhte, dá dteagmhadh fonn aithearraigh nó imeirce im aigneadh nó im inntinn-se, oiread an fhearanntais do uatha-sain agam-sa gan oirbhearnadh, gidh bé ionadh d'Éirinn i mbudh mian lem meanmain anadh nó oiriseamh, &ersir; cuairt timchill gan tairisiomh gan toirmeasg maille na gcomhartha aird-cheannais d'fhagháil éadála go háiseach aontadhach amhail as iomchubhuidh d'fhior mo gharma.

 Iomdha fa chnoc gcríochruadh gCnodhbha síothshluagh Samhna; cluintear fuaim na dtonn fa Thromhra as lom labhra; ní lucht déanta cúntair corma Búrcaigh Bhanbha. Fine Bhúrcach na mbrugh sochraidh saor a n-aicme; lán a maith 's a saith dar seirc-ne; maith a maicne. Maith a dtighe i dtiobhram cuarta as cian cluintear; maith a ngníomh don fhlaith dá leantar; maith a muintear. Maith a laochraidh lán do ghaisgeadh gníomh go bhflathtraigh; maith a mná nach caith acht corcair; maith a marcraidh. Is maith ar lúth lucht a bhfeadhma —ní feidhm leisgfhear; maith a bhfleadha gan déir ndeasgadh gan mhéin meisgeadh; i láimh a ríoghbhan seang slistiugh fearr a bhfeisteagh.