%ISOlat1; %ISOlat2; %ISOnum; %ISOpub; %ISOdia; ]> Ní tráth aithreachais d'fhuil Conaill An electronic edition Fearghal Óg Mac an Bhaird Electronic edition compiled and proof-read by Margaret Lantry University College Cork Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. First draft, revised and corrected. 2300 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland— http://www.ucc.ie/celt
1997 2008 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402133

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript source Dublin, Royal Irish Academy, MS 727, 222 (alias 23 C 33: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 18). Secondary literature Pádraig Ó Macháin, Poems by Fearghal Óg Mac an Bhaird, Celtica 24 (2003) 252–263. [Survey article about Mac an Bhaird's oeuvre with further literature.] Lambert McKenna, 'Elegy on Aodh Óg Ó Domhnaill', Irish Monthly 48 (1920) 207–209. The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith Ní tráth aithreachais d'fhuil Conaill Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 373–380

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

There are no quotations.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the poem. Page-breaks, metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

 By Fearghal Óg Mac an Bhaird, an Irish bardic poet. 1618 (see P. Ó Macháin) Whole text in Classical Modern Irish. 2008-10-14 Beatrix Färber ed. Header updated; keywords added; file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:11:01+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1997-05-28 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed. Ní tráth aithreachais d'fhuil Conaill

FEARGHAL ÓG MAC AN BHAIRD cct.

 Ní tráth aithreachais d'fhuil Conaill a gcloch chúil an gcéin do mhair; lor do bhoing casnadh do chroidhibh— do choill gasradh Oiligh air. Ar chosnamh cádhais an tuaisgirt an tighearnas do thuill sé ní fhuair guaisghin Chaithreach Cearmna; aithreach d'uaislibh Eamhna é. Ní hiontaobhtha aicme Conaill a gceannas dó ó nar dháil siad, níor ghabh guaisneimh re nguin mbaoghlaigh, do uaisligh tuir Aolmaigh iad. An lá nach fuair flaitheas Conaill ceann rodhamhnadh Rátha Té is ann badh caointe clann Fhéilim; níor bh'am faoilte d'Éirinn é. Bás Aodha is gan é do ríoghadh ríoghradh éachtach Átha Liag ó Theamhraigh chlaoin na gcoll leonta do sgaoil fa fhonn Eorpa iad. A chur fa úir Innse Luighdheach 's gan fhlaith do ghairm do ghríbh Luain dá ní do sgaoil cách ó chéile an tráth do shaoil Éire a huaim. Gan chur ris um ríoghacht Éirne do b'fhiu othair aidhbhle a chró; do bhí sé idir chách 'n-a Chormac, do sgé bláth na ndonnshlat dó. Ó chur na gcrú is chur na gcathadh creideamh d'Aodh an uair do mhair fa shíol n-Éanna do b'fhiu a dhochar; do-chiu séala a othar air. Do b'fhiu a fhuarbhoth oidhche shoighnéan 's a shuan corrach ós chionn sdéad do b'fhiu a dhochar i gcoill chaoilshleagh gur thuill sochar Gaoidheal nGréag. Le móradh tuath do thuill flaitheas le fírinne—foirbhthe an chairt— le rath ríogh, le coingheall gcroidhe, le sníomh goirmreann d'Fhine Airt. Fós ag cosnamh catha Éirne uatha gion go n-uair a luagh níor thearc ag teacht as gach tachar feart is leacht is athar uadh. Fa múr cloiche do chrích Leithbhir a bhas fhuilteach do b'fhearr séan; do chathaibh Breagh fa ceall chomhdha a ghreagh seang is a ghormgha géar. Ó nar leis Cruacha is cuan Feabhail ní fríoth leis-sean luach ar thuill; do b'é fál a gcreach do chaomhna each is lámh is caolgha Í Chuinn. Gion gur hoirdneadh—anba an mhíobháidh— mac Í Dhomhnaill Dúin na Sgiath ní budh cóir achd caoineadh flatha ar róimh aoigheadh chatha Cliach. Le huaithnibh catha Cláir Laighean 's i Leith Chuinn iar gcrích a ré 's i ngach aointeagh do mhín Mhumhan caointear 'n-a rígh Uladh é. Gaisgead na cruinne ar n-éag Earchail do aithbheodhuigh i n-a fhonn ní hé féine a-mhán do mhéaduigh; dá chrádh céille éadair ann. Ní hionmhaoidhte i nInis Luighdheach ar lucht caointe na gcóig n-iath caoi do dhéanamh go ndeoir dhatha tre réallain eoil catha Cliach. Na cúig cúigidh-se clann Luighdheach lán d'eolchuire druim ar dhruim; fa léan ní dhiongna na daoine, iomdha néal ag caoine Í Chuinn. Ceithre searbhghaotha iar slait Raoileann is réalta dhonn as dearg snas ag drud re caithimh a chéile tug ar laithibh gréine glas. Siansa cumhadh ceol na Finne; fachain tuirse tá 'gun Mhuaidh; ar chuan Daoile ní fhuil áineas; faoidhe guil ag ráimhEas Ruaidh. Cuiridh athtuirse ar fhior gcuarta an ceol tuirse tá san gcuan; do-bheir caoine ar fhior ainiuil faoidhe na sriobh dtaidhiuir dtruagh. Ag caoine laoich Locha Feabhail faoidhe truagha tógbhaidh sí; is lór do mhaoithe do mhúsgladh glór na gaoithe ag dúsgadh dhí. Ag dúilibh balbha iar mbás Aodha, gidh iomdha cheana caoi thruagh, is lia faoidhe badhbh is brainéan ag caoine a arm raighéar ruadh. Do b'iad trí bhrughaidh na mbrainéan a bhas fhuilteach nar fhosd séad, a dhornchar, 's a dhoire caoilshleagh, Murchadh oile Gaoidheal nGréag. Murchadh Siuire, seabhac Muimhneach, mac Briain Bhóruimhe, barr Té, níor ghabh for-íor adhbha Cormaic gér dhamhna ríogh orrdhraic é. 'N-a dhamhna téarna—tuar neamháidh— Naoise éachtach na n-each mbras; níor léigeadh faoi róimh na ríghe gé do bhaoi dóigh fhíre as. Do thuit fós suil fuair a ríoghadh i Ráith Dá Choga cian uaidh Cormac na Loingse, lámh éachtach; fa dál toirse an t-éachtbhrath fhuair. Mac Carraigh chalma an cur éachtach, Aonghus Cláire rer chóir súil do chall ar dhóthchas a dhraoidheadh barr órchas far saoileadh Súir. Mar na damhna tú do thuireamh tug cinneamhain bhus cian goimh d'Aodh Eilge gan táth a thíre; fáth feirge na síne soin. Timcheall tighearnais an tuaisgirt ní turbhaidh tharla ar tuir mBaoi achd olc d'Ibh Cobhthaigh a gcinneadh; níor locht orthaibh filleadh faoi. Ar olc re hógaibh an tuaisgirt nar toghadh oirn Aodh 'n-a rígh; ar n-eite lúith do chloinn Chraoidhe do bhuing tnúith na ndaoine dhínn. Guais gur díoghladh do dhigh tnútha le taobh míleadh Mhúir Dá Thí an feidhm do-níodh gleolucht gaisgidh; fa beodhacht i n-aisgidh í. Na catha do chuirdis Ultaigh i n-aoinfheacht le háirsidh Liag le hAodh Fáil do-bheirthí a mbuidhe, fa neimhní dháibh uile iad. Do-ghéanadh sei-sean sluagh d'aoinneach Aodh Bearnais ar bruinne slóigh; muna mbeath a each is a ara do ba a leath cleath dala dhóibh. Glún deireanach gaisgidh Gaoidheal a ghaol ón tráth tharla i n-uaigh mar fhine Róigh iar gCoin gCuluinn ó do roigh róimh fhuluing uainn. Dínn do-roighneadh ríoghradh Uisnigh iar n-Art Aoinfhear—anba an clódh— nó fiodh críon nó tráigh gan torchar nó síol dTáil iar Murchadh mór. Nó Tuatha Dé na nduas líonmhar ar Lugh Láimhchian dar an linn, nó fine Néill iar Niall n-Oiligh nó a fhian féin iar n-oighidh Fhinn. Nó an Róimh phortghlas iar bPoimp Máighe múr duaitheanta Dúin na nGall; iar ndul faoi dá fláithibh dílse caithir na Traoi an tír-se thall. Nó an Fhrainc iar Searlas sluaigh Gaoidheal, nó an Ghréag uma ngéisid cuill do bhí fa bhrón iar n-éag n-Aichil —is mór an béad—caithir Chuinn. Aichill mhac Péil na mbeart mbaoghlach do bhí thoir go dteasda sé neimh ón ghrian áigh ar a armaibh; níor dháigh gliadh dá fhaghlaidh é. Níor leighis liaigh ná luibh dhíleas duine ar ar dhearg—dia do ghlóir— Aichill mhac Péil posd an ghaisgidh nar fhosd ó chléir aisgidh óir. Níor leigheasadh go lá a éaga éachta a chaolgha ná a chuilg dhuinn; do bhí Aodh amhla 'n-a Aichil damhna ler fhaomh caithir Chuinn. Neimh a láimhe ón ló do imthigh d'Ultaibh uile is adhbhar cráidh —an ceas naoidhean do fhás ortha— tre a bhás aoinfhear Tolcha Táil. Na toirthe ar dtréigean a ndatha —ní daoine a-mháin—mór an bhroid; a-ta ót éag fa cheas cumhad meas na ngéag ar ndubhadh dhoid. Le glór dhuaibhseach dhíoghlas borbghaoth ar bhalbh oighreadh d'fhuighlibh cuain; a-tá a luach d'fhailmhe san fhiodhbhaidh aibhne ós bhruach re n-iodhnaibh uaibh. Diasa fása is fiodhbhadh fholamh d'easbhaidh eire ag éirghe suas a luach soin d'ísle san fhochan go ngoil tríbh-se ag crothadh cnuas. Soighnéan fiuchaidh, aoibhle teine, fan dtuaisgeart ag téaghadh líog, a-tá a lógh d'fhuaire san oighreadh; lór do thruaighe ar toirneadh tríod. A sil a innibh an aieoir d'fhearthain líonmhair san leith thall teasda soin do bhliocht ón bhuarchrodh; ní fhuil achd riocht uathmhar ann. Éachta mionca, míne is burba, boga is cruas, is cumann sáimh, na síona dá gcaoi ó chroidhe, a dhlaoi dhíona Mhoighe Máil. A mhaoidheamh beag iar mbreith cosgair a chnú chroidhe, a chathach Ché, a leonadh gnáth daoine ndearbhtha, a bhláth naoidhe Tealcha Té. A Aodh Óg mhac Aodha Í Dhomhnaill nar dhiult iorghail, nar éar duain; a dhúsgadh cealg, a cheo shídhe, a breo dhearg an tíre thuaidh. A mheic Máire, a mhóradh éigeas, an uaigh i bhfuile, a fhleasg lí, ní beag do mheath fuile Féilim; is creach uile d'Éirinn í. Mág Aonghusa ón uair do imthigh an t-eineach uile fuair bás, iomdha gan riar dámh dá dhearbha; triall tre Chlár Teamra ní tráth. Teasda gaisgeadh Ghaoidheal gConnacht Conn Aolmhuighe mar fhuair bás; ní cluintear tnúdh le cor gcosgair; dol do thúr tochair ní tráth. Fuair a oirdneadh i n-áit Pápa Peadar cráibhtheach, ceann na ngrás, lán do bhuaidh do bhaoi san ríoRóimh fuair gnaoi ón Tríonóid 'n-a thráth. Ní tráth.