%ISOlat1; %ISOlat2; %ISOnum; %ISOpub; %ISOdia; ]> Fogus furtacht don tír thuaidh An electronic edition Fearghal Óg Mac an Bhaird Electronic edition compiled and proof-read by Margaret Lantry University College Cork Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. Second draft. 2271 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland— http://www.ucc.ie/celt
1997 2010 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402116

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript source Castlerea (Co. Roscommon), Clonalis House, Book of the O'Conor Don, 197. Dublin, Royal Irish Academy, MS 625, 277 (alias 3 C 12: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 16). Dublin, Royal Irish Academy, MS 4, 80 (alias 24 P 27: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 1). Dublin, Royal Irish Academy, MS 564, 57 (alias 23 N 26: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 14). Further reading Pádraig Ó Macháin, Poems by Fearghal Óg Mac an Bhaird, Celtica 24 (2003) 252–263. [Survey article about Mac an Bhaird's oeuvre with further literature.] Lambert McKenna, 'To Aodh Ó Domhnaill', Irish Monthly 55 (1927) 468–73. The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith Fogus furtacht don tír thuaidh Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 307–312

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

There are no quotations.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the poem. Pagebreaks are marked pb n="". Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

 By Fearghal Óg Mac an Bhaird, an Irish bardic poet c.1627 (see P. Ó Macháin) The text is in Classical Modern Irish. 2010-11-11 Beatrix Färber ed. New wordcount made; conversion script run. 2008-10-12 Beatrix Färber ed. Header updated; keywords added; file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:09:58+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1997-05-27 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed. Fogus furtacht don tír thuaidh

FEARGHAL ÓG MAC AN BHAIRD cct.

 Fogus furtacht don tír thuaidh, fogus furtacht dí dom dhóigh, tiocfa d'Aodh rer-oile a huaim; don taobh thuaidh is goire an ghlóir. Broid an chóigidh saorfaidh súd; fóirfidh ar ghaoltaibh a ghéag an t-Iarla oirbheartach óg griangha ó fhód ghoirmealtach Ghréag. Dá dhaghfhádh fa díleas rún Fítheal is Dallán na ndámh i gcuimhne ríomhthair a-raon fíorfaidh Aodh fuighle na bhfádh. Muaidh is Doire is Dún na nGall agus múr Oiligh 's an Fhionn 's ní sa mhó—ní míobháidh leam— dó do gheall an fíorfháidh Fionn. Na Conaill fhíre as fhearr buaidh dar gheall Coluim ríghe róinn ná saoilidh nach ba dhíobh dhúinn; bíodh súil gach Gaoidhil re glóir. Ar labhair Cormac Ó Cuinn ní samhail d'orchar re haill; d'Aodh Bhreagh acht go triall tar tuinn Treabh Chuinn ní ba fiadh ar faill. Glóir a gharma iarrfaidh Aodh, triallfaidh le chabhlach tar cuan, líonfaidh beannBhanbha na mBrian, fíorfaidh thiar seanlabhra suadh. Géisfidh an Ana re n-Aodh, na slata géisfid dá ghrádh, géisfidh gach ní do-ní nuall, géisfidh an cuan dá dtí i dtrágh. An Loch Léin-se léigfidh gháir an Éirne géisfidh re a ghlóir; cuirfidh meanma ar gach dúil díbh Súir mhín agus Bearbha is Bóinn. Mar bhóchna bhailbh briathar mall an griangha dá ghairm a-nonn ar tí a gharma ceann i gceann budh teann labhra na dTrí dTonn. Na feadha ag claonadh dá gcloinn, na gaotha ag gealladh Í Chuinn, tug a dháil go domhan Finn foghar binn re tráigh ag tuinn. Don sgoith Bhreagh-sa do bhí i ndán gach ní do gealladh dá ghaol; an cuire do imthigh uainn fillfidh a mbuaidh uile ar Aodh. Clann Dálaigh fan teo gach toil do-chádair mar cheo do mhuigh; do sóigh an chrobhuing ór chein glóir i dtreibh Chonuill do chuir. Go bhfagha tuir Tholcha Floinn do chomhdha a chuirp ar gach chaill an ré do bhean Dia don druing nach bia d'íbh Cuinn fear ar faill. Lór go fóill a ndeachaidh dhíbh pór budh tóir ar Thealaigh bhFáil, an choimhdhe ar ar cuireadh uaigh; nár thoirne uainn m'fhuigheal áir. Creach eile ní fhuighe an tnúth; meinic budh cuirthe do chách, fa ruire tilidh na dtuath sighin luath is guidhe ghnáth. Lór don fhormad teacht rer dtréan, 's ar gcomhlot do theacht dá thaobh, rogha ar gcuaine aga i n-úr; nár ghada an tnúdh uainne Aodh. Do bhí sochar bánfhuinn Briain ó Chonga go Máluinn mín síos re fánaidh ar feadh fúinn gur bhean tnúidh Í Dhálaigh dhínn. Dá fhoichne a haonchrobhuing iad naomhCholuim roimhe i ngach ród Críosd cáidh le griangha na nGréag; ní dáigh d'éad an t-Iarla óg. Flaith dan cóire Teach Dá Thí ná meas ar a óige é; gach glóir fa dheoidh fearfaidh faoi; leathfaidh a ghnaoi do dheoin Dé. Dá mhórrath budh fogus fás is dá mhórdhacht dola i ndlús; teas caol do-ghabhar re ngríos; caol bhíos gach tamhan ar tús. Ní i n-aoinfheacht ghealas an ghrian, ní i n-aoinfheacht treabhthar an tuar, biaidh neart Ó nEachaidh ag Aodh; teacht caol ag deathaigh is dual. Beanfaidh a chasnaidh d'Fhód Ír; gidh óg budh harsaidh a threoir; ar Bhanbha thonnmhaill budh tóir glóir garma Í Domhnaill fá dheoidh. Do chleacht go dlúith doghraing reann ceap Ó Domhnaill Dhúin na nGall; ag uaim róidlearg na dTrí dTonn do bhí Conn 'n-a óigleanbh ann. Conn Céadchathach ceann gach slóigh fa teann ar éachtAchadh n-Ír rí Breagh do hanadh re a uaim; 'n-a thamhan fuair Teagh an Trír. Posd cothuighthe na gcóig sgol Conaire Mór fa mór seadh fuair glóir dá thaghadh ó thal do ghabh 'n-a thamhan Bóinn Bhreagh. Fós ós chách do-chuaidh 'n-a am go hág ar an uair do b'fhearr Iath Breagh do chosain dá chionn do gheabh Fionn ó thosaigh teann. Ar an nós-sain—ní nós nár— acht gidh óg órfaidh a ghaol; cia an fádh nar tharngair a thréan séan 'n-a bhládh amhlaidh ar Aodh? An dream fhuair go hóg tre aoibh gach fód um Bhuais is um Bhúill is Cliodhna is Bóinn is Teach Táil mar do-chóidh dháibh go ndeach dhúinn. Gar dar ndoghraing dola ar gcúl; fogas d'Ú Domhnaill ar ndíon; leathfaidh ar gcomhtha um gach gcuan, beanfaidh ar snuadh dorcha dhíonn. Snuadh dorcha ar gach aoinneach uaidh orchra Gaoidheal diaidh i ndiaidh; bláth gach abhla ag dubhadh dhóibh culadh bróin fa Bhanbha Bhriain. Snuadh na horchra ar Thealaigh dTé le dorchacht ní dhealaigh sí; meadh do Bhóinn tairthigh an Traoi; do mhnaoi bhróin is aithghin í. I mbrón na Traoi tarla ciall an tann-sa do bhaoi gan bhríogh; múradh a clach damhna déar tarla léan do rath a ríogh. Fóir Gréag iar ngabháil na Traoi dá hanáir nochar fhéach sí; dá port úr do b'eagar clé, do leagadh lé go húr í. Bile réidh dá fiodhbhaidh féin is é do b'ionchuir dá huaim; an obair do bhí gan bhrígh do thogaibh Prímh hí ar n-uair. Toigéabhaidh toimhse na múr, toigéabhaidh toighe na naomh, tulach sgaithmhín Dá thí thiar dí ar dtriall budh haithPhrímh Aodh. Cosmhail re cóirgheadh na Traoi mar fhóirfeas ar Tulaigh dTé; tír 'n-a loighe tír Dá thí, dí goma Prímh oile é. Bóinn bhordbhláith na seintreabh séimh do thogbháil a teinnteach mbúidh le grádh tar grinneal an chuain filleadh fa bhuaidh i ndán dúinn. A-táid na toirthe a-tá an úr mar tá gach foichne 's gach fádh 's an ghaoth ghuithbhinn dár súr siar; triall tar sruithlinn dún i ndán. Cuireadh le mbréagfa i mbrugh Floinn tug an Téamhagh go n-a thuinn is na neoil fhlatha re a linn 's na heoin do rinn catha ó gCuinn. Mar sin do Laoi 's do Loch Cuan 's don Bhaoill i nglas acht a ghlár; rg bhailbh ad-bhath a bríogh; clach na ríogh dá ghairm tre ghrádh. Aodh Lighean dá ngabhar greim dá ndlighthear ragha agus roinn —bíodh a chiall ag cathair Chuinn— rachaidh tar tuinn go Fiadh Floinn. Iar ndul tar lear béaraidh buadh, géabhaidh gach ar ghabh a ghaol, cuirfidh na talmha fa thréan; luighfidh séan a anma ar Aodh. A-tá lais go Fiadh na bhFionn cairt ó Niall is cairt ó Chonn; ní bhia taobh re cúirttreibh crann; fúigfidh thall gach aon 'n-a fhonn. Fillfid a bhrughaidh le báidh fillfid a urraidh tre aoibh go fleisg Éadair san taoibh thuaidh 's ar sgaoil uaidh dá ghéagaibh gaoil. Biaidh roineart ag dáimh fa dheoidh, biaidh gach oireacht 'n-a n-áit féin, biaidh ana ar adhbha gach naoimh, gabhla im chraoibh dá chara i gcéill. A croidhibh cáigh cuirfidh fíoch, suidhfidh le cáir idir chách; le reacht bhinn báithfidh an fuath; cinn a thuath táithfidh 'n-a thráth. Caor bhuadha ler tuilleadh toil ní chluinim, ní chuala, a sdair, fíor flatha nach fuair a fhuil; ní fhuil buaidh gan fhatha air. Iúl fíorghlan le bhfuigthir saoi, do ríoghadh re gcuingidh Cé don tréad darbh iomchubhaidh í céad acht rí ós thiormThulaigh Té. Gach annáil dá laoidheadh linn branáin Gaoidheal druim ar dhruim a-táid fa Mhál Fine Floinn 's na Goill as sine i gclár Chuinn. Mac Brighde fa mbloghthar dair budh hinmhe an bronnadh do-bheir; treabh seanAirt ó mhuir go muir do gheabh fuil Gearailt ór ghein. Gnáth méin gach con i n-a cuan; a-tá ag dréim re dol tar sál; do Rudhroidhe do oir Aodh craobh chumhraidhe re bhfoil fádh. Fogus.