]> Fód codarsna críoch Bhanbha An electronic edition Eochaidh Ó hEoghusa Electronic edition compiled by Margaret Lantry University College Cork. Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. Second draft Proof corrections by Margaret Lantry 1845 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
1997 2008 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402115

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript source Castlerea (Co. Roscommon), Clonalis House, Book of the O'Conor Don, 393. Dublin, Royal Irish Academy, MS 3, 64 (alias 23 L 17: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 1). The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith Fód codarsna críoch Bhanbha Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 302–306

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

Quotation marks are temporarily retained.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the whole text. Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

 By Eochaidh Ó hEoghusa, an Irish bardic poet c.1575–1625 The text is in Classical Modern Irish. bardic poetry 16c 17c 2010-11-10 Beatrix Färber ed. New wordcount made. 2008-10-15 Beatrix Färber ed. Header updated; file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:09:54+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1997-05-27 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed. Fód codarsna críoch Bhanbha

EOCHAIDH Ó hEÓGHUSA cct.

 Fód codarsna críoch Bhanbha; mór d'uaislibh na hathardha taoth ar sgáth oiléin na n-olc fan gnáth doimhéin do dhúsocht. Iomdha leacht Ghoill is Ghaoidhil, iomdha éacht do b'ionmhaoidhimh, iomdha oil úir san eing-se re goimh thnúidh 'n-a timchill-se. Ríoghraidh Ghall, Gaoidhil Bhanbha, gnáth leo lot na hathardha re gomh croidhe dá chéile; blogh oile dá haimhréidhe. Meinic a-niodh 's a-nallain miosgais chroidhe ag cniochtGhallaibh do chloinn mhéirsheing Ghaoidhil Ghlais fa Éirinn bhfaoilidh bhfoltchais. Meanma chroidheamhail chogthach, aigneadh doiligh díoghaltach dóibh sin ag saorchath Banbha fir na n-aolchlach nAllmhardha. Lucht inghreama Innse Fáil 's clann mhillteach Mhíleadh Easbáin casmhail a rún dá-roile fa Mhúr n-arsaidh n-Úghoine. Eagla cniochtGhall re a gceanaibh eagla Ghall ar Ghaoidhealaibh 's gan ghlas fa éineing orra ní has d'Éirinn eatorra. Gidh eadh ní hionann gach olc is anbhuain fhairche Chonnocht, achadh cuaingheal na gcall sean, ó bhuaidhreadh Ghall is Ghaoidheal. Sluagh Danar ar dhruim a cean ar olc re huaislibh Ghaoidheal tír na sruth bhfaoilidh bhfosaidh, Gaoidhil san chruth chéadna-sain. Tnúthach bhfoghla re fada Goill is mac Meic Diarmada —mór d'éintír ionnramh a n- olc— fa fhionnmhagh gcéichtmhín gConnocht. Ní choisgid aonlá d'fhoghail Goill Fhódla d'fhuath Chonchobhair; bídh amhlaidh ar fhuath na nGall faghlaidh a dtuath 'n-a dtiomchall. Ní lugha as mhillteach mac Taidhg ar iath Cruachna an chláir mhínaird tír bhreaclongach na mbruach slim d'fhuath eachtronnach 'n-a inntinn. Mór longphort do leagadh lais feadh cogaidh an duinn dearcglais 's níor tógbhadh dún ná diongna san mhúr fhódghlan oireaghdha. Gidh eadh is easbhaidh air féin gach cion gnáth, gach greas aigmhéil, gach díbhearg dá ndéanann sain, fa réadhfhonn mhíndearg MaonMhaigh. Budh aithreach leis uair éigin iath Cruachna an chláir mhínghéiggil muighe slaitgheala síon dte gan aitreabha ríogh roimhe. Caithfidh cuingidh Cláir Meadhbha bheith ag ól fleadh bhfíneamhna —náir don tairngeartach ros togh— fa ghairbhleachtach cláir Chruachan. Gach brugh dar bhris go talamh, gach lios dar loisg Conchabhar budh saothrach ar a ghruaidh ngil ag uaim aolchloch 'n-a n-áitibh. Adamar tar éigceart nGall budh fuar do dhruim a ndéanann ráth shéadChruachan na sreabh dte fa éadnuachar ngeal nGaillmhe. Seinbhean na ríogh, Ráth Cruachan, go mbia cuimhne a chreachruathar saoilim—gion go saoiltir lais— 'gun mhaoilinn bhraointigh bheannghlais. Tuigthe dhamh gé deirim sain do nós bhan nach bí Cruachain iosdadh úr oileamhna Chuinn; roidhiomdha dhún mar dearaim. Luighfidh air d'éis a ndearna; ní bhia cuimhne a céidmheanma glac as créachtdomhain ó chath ag séantolaigh mhac Mághach. Ráth Meadhbha na múr líggeal fiú a bhfuair d'ulc dá himdhídean do bhiodhbhaidh Bruighne na bhFionn cuimhne ar dhiomdhaidh nach dligheann. Meinic riamh do rinneadh sain ag díon Chonnacht d'Ú Eoghain gníomh neamhthláith i n-uair fheadhma fa chreachráith bhfuair bhfinnMheadhbha. Meinic lingeas leirg dtroda re cathaibh chlann nDiarmuda tre bhróin ngéirreann síothghlan sean ar léibheann bhfíochmhar bhféinneadh. Meinic dhoirtear i ndeabhaidh d'fhuil chodhnaigh chlann Muireadhaigh ceatha braon ndorus ndomhain fan dtaobh solus síodhamhail. Adhbhar omhain dá dhreich dhuinn a bhfuil d'airrdhíbh Chon Culuinn san ghríbh dhreachmhaordha ón Mhuaidh mhir dá neamhchaomhna ar uair éigin. Cú Chulainn an chroidhe mhir níor chuir riamh i rinn éigin bríogh i gcréachtnughadh a chuirp síol na n-éachtchuradh n-orrdhuirc. An tráth fa dtigdis uile i gCúigeadh chlann Rudhraidhe níor bh'uamhan le beithir mBreagh sluaghadh na gceithir gcóigeadh. Fir Éireann d'aonrún cogaidh d'éis na Tána tángadair d'fhios Eamhna na mbánshroth mbinn ealbha ánrath fa Oilill. Lingis i lámhaibh Ultach an Cú fíochdha fóbartach tré bhróin gcrannruaidh choille reann i gcoinne armshluaigh Éireann. Innlid ar Choin na ceardcha a gcleasa áigh inneallta uaisle an chuire chneisghil chaoimh sa bhreisligh uile d'aontaoibh. Leathtrom muinntire Meidhbhe don chur-sa ar Magh Muirtheimhne téid soin ar chéadfaidh catha do Choin éachtaigh fhionnMhacha. Gidh eadh tar éis a ndearna ar chathaibh Chláir seinMheadhbha do créichtchiorrbhadh cneas an Chon sa treas éichtiongnadh uathmhar. Cuiris láimh—lór do phudhar— d'eis a chuirp do chréachtnughadh slat do b'orsa d'fhine Ír ar cridhe an Chon-sa an chleitín. "An croidhe ad-chiú ar n-a tholladh go dul orm ní fheadamar gur neamhchruaidhe ná cur cloch" ar cur fearchuaine Ultach. "Gé a-tá a-niogh 'n-a chosair chró ní shaoil mé—móide mh'iarghnó— narbh iarann cruaidh mo chridhe" ar sduaidh ghrianfhonn Gháiridhe. "Bheith dom chroidhe d'fheoil nó d'fhuil dá saoilinn" ar Cú an chleasraigh "fa chlár sreabhghlas na mbeach mbinn leath a ndearnas ní dhingninn." Mar sin narab séad samhail bheith i gcath, a Chonchabhair, gan ghuais fhuileachaidh d'arm ort, a bhadhbh fhuireachair éadtrocht. Saoiltear leat le linn deabhtha croidhe iarainn aithleaghtha 's gan sgáth a chréachtghoine id chorp, a bhláth céachtMhoighe Connocht. Dar leat bídh lúireach Logha i gcath fad chneas míontana red dhimbríogh i ndíon do chuirp, a ghríobh na n-ilghníomh n-orrdhuirc. Nó saoilidh tu-sa, a thaobh slim, go mbí airm Uair mheic Tuirinn id bhais tslim ghéiggealtais ghloin i rinn éigeantais agaibh. Munab eadh, is iongnadh linn mar thig tu-sa toisg innill saor i gcéidrinn gach chatha, a chraobh ghéigshlim ghormMacha. A aigneadh fosaidh feithmheach, a ghus reachtmhar ríbheithreach, a dhreach shlim níamhsholuis náir, a ghrianfhorais fhinn Fhuaráin. A éigne ón Charraig chladhaigh, a phosd catha, a Chonchobhair, a ghnúis ghairthe re dtéigh tol, a réim aithbhe dá hanfadh. A leac thairsigh na troda, a choiléin chlann nDiarmoda, a bholg fichigh fionnshroth dtréan, a chrithir shiobhlach shoighnéan. A-tá im chunnradh re a chéibh dtigh rann do ghnáth d'Aodh Mhág Uidhir, géag armghonta ón mhínFhinn mhuill d'fhírrinn adhmholta oruinn. Fiacha oram-sa amhlaidh sin inghean Domhnaill, dreach fhaoilidh, dlighidh sin míonrais molta dá síodhbhais dhil dhonnchorcra. Díoghrais mholta dá dreich dhuinn ní fuláir d'inghin Domhnaill; clú a saorathar is dual dí sduadh ó chaomhachadh Chairbre. Fód.