%ISOlat1; %ISOlat2; %ISOnum; %ISOpub; %ISOdia; ]> Fa ngníomhraidh measdar meic ríogh An electronic edition Gofraidh Fionn Ó Dálaigh Electronic edition compiled by Margaret Lantry University College Cork. Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. Second draft Proof corrections by Margaret Lantry 2355 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
1997 2008 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402114

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript source Dublin, Royal Irish Academy, MS 3, 7 (alias 23 L 17: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 1). Dublin, Royal Irish Academy, MS 2, 157 (alias 23 F 16: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 1). The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith Fa ngníomhraidh measdar meic ríogh Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 296–301

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

Quotation marks are temporarily retained.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the whole text. Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

 By Gofraidh Fionn Ó Dálaigh, an Irish bardic poet (1320–1387) c.1340–1387 The text is in Classical Modern Irish. 2012-06-21 Beatrix Färber ed. Header modified. 2010-11-10 Beatrix Färber ed. New wordcount made. 2008-10-13 Beatrix Färber ed. Header updated; keywords added. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:09:50+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1997-05-27 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed. Fa ngníomhraidh measdar meic ríogh

GOFRAIDH FIONN Ó DÁLAIGH cct.

 Fa ngníomhraidh measdar meic ríogh na bpreabsgor mear taobh re taobh; fa dheaghsdair na ndeaghmhac ríogh measdair gníomh na seangshlat saor. Ní breath as cáir uile d'fhior ar dhuine fa dháil a shean; ní fa fhréimh budh dleasda dol; measda fa mhodh féin gach fear. Fearr d'fhior a chlú 'n-a chlú mhaith iná a chrú ós chrú gach neich; is fearr modha flatha i bhflaith gidh maith rogha datha ar dhreich. Feirrde fear dá bhfaghbhadh hí, gidh eadh nocha n-adhbhar gnaoi gach ríoghradh ór chin a chré muna bhé gníomhradh fir faoi. Fear do-ghéanadh gníomhraidh ghloin do-ghéanadh míonmhuir don mhuir; d'fhiodh gan chnú is cnuaisleigheas sin; clú fir uaisligheas a fhuil. Fear saor is a bhladh dá bhrath dá char gion gur caomh a dhreach; ar ghnúis bhláith do-bhearthar guth; ní ar chruth cáich bearthar breath. Áille is feidhm calma re cois i ndeilbh dhamhna ro budh deis; a rádh gomadh saor crú a chnis ní taobh ris as dú ach lámh leis. Ag a mheas do-ghéabha ghnaoi gion gur feas na fréamha ó mbí gníomh arnaidh madh eadh ro-né fear gidh bé ar talmhain ó dtí. Damhna ríoghradh nocha roich a ngníomhradh chalma do chleith; d'éis gach ríogh méaraidh a mhaith, a ghníomh do fhlaith béaraidh breith. Mac ríogh ó nach rach i bhfad dá bhrath ar ghníomh a ghlac mbog tar ceann a dtibhre 's a dtug rug geall inmhe munar ob. Mac saoirríogh dá seoltar dán d'aoinshíol agus Eoghan Mór ní thig re ré an raimheic ríogh gníomh ar nar ainic sé an slógh. Diarmuid Mág Carthaigh Chuain Dor na sluaigh 'n-a dhaghthaigh ag dul maith gach triath ann is gidh eadh gan fhear tar barr gCliach do chur. Téid a fheidhm do dhearbh gach drong tar a dheilbh—gá dealbh as fhearr? uaisleacht a bhfoil d'fhíonfhuil Ghall ní thall soin dá ghníomhaibh geall. Báidh leam bhar dteisd ar thuir Chua; ar chuir dá ceann ní ceisd dó tar méid mílidh gé théid tú; sínidh 'gad chlú méid as mhó. Do rígh gion go rabhtha id mhac do sgarfá re sín an sioc; dá measda i n-ágh gníomh do ghlac cneasda mac ríogh do rádh riot. Bhar dtuigse ann is bhar n-aoibh, a chlann Chuirc-se 's a chlann Táil méin mhaith uaibh-se gé do fhuair uaidh féin as uaisle flaith Fáil. Oilill is Corc agus Conn is don fhoirinn a fholt fann, Dá Thí Theamhra agus Bé Bhionn; cré na dTrí bhFionn Eamhna ann. Athair a chomhanma chaoin fachain roBhanbha do réir Cormac mhac Muireadhaigh mhóir slat don fhóir fhuineadhaigh fhéil. Cormac Mór athair an fhir i gcathaibh níor clódh a sdair; do dhoirt dream armach a fhuil i Muigh thamhnach do fheall air. Giall dá dhaghmhac ro ba dú; Cormac ó nar chian a lá ríoghaid fuineadhaigh fear Cua Ua Muireadhaigh do mhear mná. Ag coimhdhíoghail Cormaic Mhóir dá roghlaic shoighníomhaigh shaoir do thuit foirionn úr le fhéin ó Fhéil go Dún gcoidhfhionn gCaoin. Ua fialBhloid gér chabhair cách Diarmuid aghaidh ar gach iath níor sguir fa athair a fhíoch gur chuir díoth ar chathaibh Chliach. Tug go huathadh iolar sluagh, a shiobhal fa ruathar ríogh, do dhíthigh náimhde i ngort ghliadh gur iadh im Phort Láirge a líon. Ar síol mBriain do ba beart doirbh ar dteacht i ngliaidh níor ghníomh meirbh do chuir im Ghleann Maidhir maidhm i sbairn fa cheann blaighidh beirn. Mac Cormaic Mhóir do ghabh greim ris nar ghabh tóir 'n-a tóir thim; a rian budh cartha dá chloinn; riar Goill ní lamhtha re linn. Mór gclach do claonadh re chois, mór gcath budh bhaoghal do bhris, d'aithle thugha gach Ghoill ghlais budh lais Mumha gan roinn ris. Ag sin Diarmaid más lór libh is an Diarmaid Mór nach mair; rí Breagh trá fa tairm an fhir, fear ór chin a-tá a ainm air. Ionann dáibh arm, ionann gníomh, ionann tarm áigh, ionann séan, ionann ainm a n-aithreach saor, acht gairm na gcraobh dtairtheach dtréan. Fear é as inDiarmada Mhóir ar ghné, ar bhinnfhialbhuga, ar bháigh; a ghníomh san Diarmuid fa dheoidh agus treoir ríogh fhialbhuig Fháil. na feadhna ar a bhfoil sliocht léir soin i n-earla na n-alt, feidhm na mBrian, laomhdhacht na Lorc, rian na gCorc, aobhdhacht na nArt. Gidh uaisle an glan faltúr fial ó Artúr dána gar a ghaol méin Éireannach ní holc dhún fa fholt úr chéimeannach chlaon. Trí Domhnaill theas im ua dTáil —i dtreas budh doghraing a ndréim— trí Toirdhealbhaigh don taoibh thuaidh mun sduaidh saoir roighreadhnaigh réil. Dá Chonchobhar, dá Thadhg thall dá dtard tromthoradh an tonn, trí Cormaic theas ceann i gceann im an seang n-orrdhraic ndeas ndonn. Dá cheinnbhile nar chríon dos, dá dheirbhfhine an ríogh ó Rus, sódh na leomhan bhfial ro feas Eoghan Mór theas, Brian i-bhus. Airde a chrú is comhardha dhúin ar chlú na rodhamhna ón fhréimh; ní bhí ar mearughadh é uaim; fuair sé a mheadhughadh dá mhéin. Méin an chomhanma ór chin sé sa rodhamhna a Tigh Dá Thí —fa gein bhuadha oile é— is é as ghloine ad-chuala i gclí. A thréidhe i nDiarmaid as dluigh —fa réidhe thiaghmaid 'n-a thoigh, réidh an céidDiarmuid ór chin— fan gcéibh dtigh ngéigfhiarbhuig ngloin. Mac mheic Domhnaill athlaimh Óig ris nach gabhthair radhruim róid 's a chaomhchrú do chin mun ngéig fa aonchlú acht méid an fhir óig. Casnaidh báidhe gidh bé dhíbh; áille ná gach cré an dá chraoibh; geall fhir dá chéile níor cháir do dhá chéile cláir ghil ghaoil. An té aca as aithnid dhamh nocha bhfaca a aithghin d'fhior; ós ag luadh saorchlann a sean sduadh Bhreagh an t-aonchrann ós fhiodh. Ó do-chóidh comhainm an laoich —níor chomhainm ris nach cóir tnúith— gan fhear gcoimhghníomha an fhéil áith fa chéibh dtláith ndoinnmhíolla ndlúith. Rí ó theaghlach ar a mbia bladh lia Teamhrach Dá Thí a theagh; uathadh a ghlóir a fhiú d'fhior; "is liú sriobh iná Bóinn Bhreagh." Ní hionann rí is Diarmaid díbh, ní ó Dhiarmaid dá gach dháimh; "ní meadh mínleach agus móin" fírbhreath as cóir ar fear bhFáil. Is é tarbhdhamh thuairfeas ghnaoi; adhnadh a nuaichleas do-ní; ní samhalta re cruth a chré; is é an sruth rabharta an rí. Is é an bile ós chronn chuir; fonn a chridhe nachar cheil; is é an fíon dearg ós gach dhigh; ceard gach fhir do dhíol a-deir. Is é géag dhean as doirbh ngleac; ar theagh séad ní soirbh a lot; is é ar mbunadh bói-ne 's brat, mac Móire agus curadh Crot. Fríoth Solamh dá char i gclí; an damh i n-a rodhamh Ré; giolla a hoirear bhraonghlan Bhaoi mar laoghdhamh naoi n-oigheadh é. Gan síoth meabhla 'gun fhial ard do dhíoth feadhna dá mbiadh borb; an sruth as mhó is moille fearg ní dearg i ló coinne a cholg. Ar fhios mheic mheic Domhnaill dún do badh doghraing gleic re ghníomh feilm chathardha 'n-a dá clár ó fheidhm lámh rachalma an ríogh. A lámh dheas re díoth gach laoich, lámh nar fríoth i dtreas go tláith, lámh chlé re congmháil a sgéith is é i gcléith re corrgháibh cháich. Cóir do chách a chíos dá chionn; is gnáth bhíos idir bhróin reann a ghlac roigheal chaomh fa chrann barr saor a throigheadh re teann. Mac Cormaic béilgheabhaidh beirn le a chorrshlait ngéirleabhair nguirm; téid tar feartais mara ag maidhm re baidhbh ndearcglais Bragha Boidhbh. Fear dá thoigh ag tarraing deoch a gallaing is a groigh each; mar leagar bréid longa ar loch tonna ar dhá roth théid 'n-a theach. Deoch le bhfalchair gile a ghruadh d'Ú Charthaigh 's a hibhe a hór; badh dearg gruaidhlearg gnúise an ríogh re a crúi-se ó fhíon fhuairdhearg d'ól. Ríoghdhámhna ar nach céaltar clú féaghtar tre mhíonabhra mhná; ní cian uadh an t-ainm as mhó a ghairm dhó is dá thuar a-tá. Diarmuid Cliach, cara na ndámh, ar dtriath is ar ragha ríogh, ní d'fhaghbháil teasda gan tuar measda sduadh Ghabhráin fa ghníomh. Fá ngíomhraidh.