]> Bean dá chumhadh críoch Ealla An electronic edition Fear Feasa Ón Cháinte Electronic edition compiled and proof-read by Margaret Lantry University College Cork Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. Second draft. 896 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
1997 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402096

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript source Dublin, Royal Irish Academy, MS 2, 202 (alias 23 F 16: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 1). Dublin, Royal Irish Academy, MS 3, 30 (alias 23 L 17: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 1). Dublin, Royal Irish Academy, MS 257, 53 (alias 23 G 24: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 6). Dublin, Royal Irish Academy, MS 490, 178 (alias 23 N 15: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 11). The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith Bean dá chumhadh críoch Ealla Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 223–228

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

There are no quotations.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the whole text. Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

 By Fear Feasa Ón Cháinte, an Irish bardic poet c.1200–1600 The text is in Classical Modern Irish. bardic poetry 2010-11-18 Beatrix Färber ed. New wordcount made; conversion script run. 2008-10-10 Beatrix Färber ed. Header modified; keywords added; file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:08:29+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1997-05-23 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed. Bean dá chumhadh críoch Ealla

FEAR FEASA ÓN CHÁINTE

 Bean dá chumhadh críoch Ealla; a-tá—ní taom soineanda—- neoil éachta impe re headh, linnte téachta 'n-a timcheal. Síona corracha ceatha, saighnéin lonna loisgeacha, tuile chumhadh ós a ceann nach duibhe dubhadh díleann. A-tá re hathaidh d'aimsir 'n-a tír dhorcha dhoghailsigh nar bhean a déarchuladh dhi; ní bean éanchumhadh i-se. I gcrích Ealla na n-eas nglan iomdha comhartha cumhadh táraidh dá tochrádh re treall gur sháraigh ochlán Éireann. A haibhne i dteirce torchar; ní trom féar a fanntolchadh; iúl fraochmhar a slighthe sain; sirthe faolchon 'n-a fiodhbhaidh. A-tá—ní cumha chuimse— dá adhbhar 'gá hathtuirse; gibh bé dhíobh as dimbhríogh dhi do líon sé d'imshníomh i-se. I nEallaibh d'éis a leonta aimrid gach craobh cheineolta, luath ar an gcioth mheasdar mall, ní easgar ioth 'n-a ionam. Do cailleadh le crích Ealla —tug dorcha a dreach shoineanda— tuir iorghuile achaidh Fhinn, nathair ionghuire a himill. Do cailleadh fós—fada a ghomh— a mionn adhartha, a hollamh, caitheamh aimsire a sluagh sain; truagh an ainnsile d'Eallaibh. Domhnall Caoimh creach brughadh, Dálaigh díoth ollamhan, a mbeith mar táid 'n-a dtaisibh dá chreich an fháid Eallai-sin. Dá leonadh a fhlaith ngoile, dá bhuaidhreadh a mbanchoire, dá chúis daghra leasChláir Luirc dá dhamhna an easráin d'adhuint. Mór as easbhaidh d'iath Ealla, mór as díoth d'fhuil Oilealla, dá phudhair luighe gach lis don Mhumhain uile is éisleis. Díoth dá marcraidh mac Chaoimh; díoth dá n-ollamhnaibh d'aontaoibh —ní léir sreath adhmholaidh as— creach dá n-adhbhoraibh Aonghus. A-táid mar a-tá an Mhumha fa ndíth-sin ag déardhubha beithre fhoraire Fhóid Bhreagh, sgolaidhe na gcóig gcúigeadh. Gér mhór ag sgaoileadh don sgoil a n-orchra i ndiaidh Í Dhálaigh, níor lugha ag deaghail don droing a gcumha i ndeaghaidh Domhnaill. Ní bhíodh sgolaidhe don sgail dá mbíodh i mbaile Í Dhálaigh gan chomaoin éigin ón fhior d'fhorraoin nar bh'éidir d'áiriomh. Chuige do ghabhdaois trá ag teacht, do bhídís aige ag imtheacht go hionbhuidh sgaoilte don sgail, faoilte ionmhuin re a n-aghaidh. Oide sgagtha na sgoile 's a gcompánach comhnoidhe re linn sídh nó i gcailg chagaidh mairg an tír re a dtéarnadair. Díoth don mholadh, olc don aoir, bás Aonghusa mheic Amhlaoibh; saoth don ghaisgeadh líomhtha lonn an baisgeadh díochra Domhnall. Mac Í Chaoimh ceardcha goile díobhadh uaisle a fhaonloighe, áladh doiligh dá gach dháimh, bádhadh oinigh is easráin. Níor mhian leis an lá do mhair gan chuaird ollaimh 'n-a fhochair; an fáidh ó bhfuair gach oideacht cáir do-chuaidh 'n-a chomhoideacht. Domhnall mhac Airt 's a ollamh dóibh is aoibhne—adamar— béine nar an ar-oile; gar dá chéile a gcomhnoidhe. A-táthar leo—leor do shníomh— ar gach thaobh d'fheart na n-airdríogh; tarthaidh sinne ar ndíobhdhúdh dhe i ríoghmhúr Cille Créidhe. Sáith Í Dhálaigh do dhamhna i nDomhnall dreach nathardha; sáith an donnaghaidh shing shéimh dar linn d'ollamhain ainn-séin. Suaimhneach dá gach dhuine dhíobh gan marthain d'fhulang fairbríogh i ndiaidh an chomthaigh ro chleacht; liaigh dá n-orchraibh a n-imtheacht. Ionnshamhail Domhnall dreach bhras ní dóigh go bhfuigheadh Aonghus; fa chrích ndaithghil mbraonghlais mBreagh aithghin Aonghais ní fhuigheadh. Bíoth gur mhaith le mac Í Chaoimh bheith is ollamh d'éantaoibh meisde é dul d'Ú Dhálaigh sé ag cur ar a chompánaibh. Do b'easbhaidh duas d'Ú Dhálaigh díoth céile agus compánaigh bás an fhialruire shéimh shing tar féin Fhiadhmhuighe Fhéilim. Is toirmeasg sgéal do sgaoileadh díoth dréacht agus duanlaoidheadh fa Chlár nOiligh dtonnmhall dtais do Dhomhnall oighidh Aonghais. Mór gcompánach croidhe Dhé do-chuaidh ag iarraidh éigse —ró doghruinne nar líoth lais— do dhíoth fhoghluime Aonghais. Gréas marbhnaidhe meic mheic Airt dámadh beo an t-oide orrdhairc do snoighfidhe 'n-a ghréas ghlan gréas badh sgoithghile sgiamhadh. Níor ghuais dí 'n-a dheaghaidh sain toibhéim oide ná adhbhair; níor bheag d'fheitheamh, a Dhé, dhi gomadh breitheamh é uirre. Do bhí—níor bheag do thuigse, níor ghuth dhóibh é an ionbhuidh- se— geall gach oide 'ga ucht shlim a hucht a oige n-inghill. Do nós Í Dhálaigh sa dán do bhí Domhnall díon forrán re súr feadh, re feitheamh cruidh, 'n-a bhreitheamh cean is coguidh. 'N-a láimh leadartha biodhbhadh, 'n-a ghríbh chuirthe caithiorghal, 'n-a dhóigh oinigh, 'n-a eo ghlan, 'n-a dhoighir bheo gan bháthadh. Mac Í Chaoimh, cuingidh Ealla, troigh luaimneach lá doineannda, bas dána dhíobhraigthe sleagh, brágha míonmhaicne Míleadh. Ursa troda, túr deabhtha, fuigheall iarainn aithleaghtha, lámh éachtach áladh docrach bádhadh céadchath gcumhacthach. Mac Eilionóir, abhra slim, ní hé a inmhe acht a inntinn thug ainm d'iomarcaidh gach fhir don bhaidhbh iongantaigh éigsigh. Rogha foghluma fríoth lais, cur feadhma, foghal ionnmhais, cosg díbheirge cháigh dá chrích, rímheirge áigh is eissíth. Geall gach oide taoibh re taoibh mar fhuair Aonghus mhac Amhlaoibh geall gach ríodhamhna rug sin ar fud fhíonadhbha Éibhir. Ó Dálaigh an dréachta ghloin, mac ochta chloinne Carthaigh, dalta an chróchshlóigh mhálla mhir, órthóir an dána dhírigh. Bádhadh tnútha, tobar fis, cosg dubha, dúsgadh áinis, léaghadh meall nglanrolla ngeal, ceann foghloma na bhfileadh. Ursa breithnighthe gréas ngill, sgolaidhe d'ollamh inghill, altra cháigh i n-ar gceird-ne, fáidh glanta na Gaoidheilge. Dursan, a Dhé, a ndeaghail ruinn mh'oide, mo chéile cumuinn; san gcruth i rabhadar rum uch nar anadar agam! Géarsam uaibhreach orra sain mo lucht comtha, mo chomthaigh, teidhm as tinne do threaghd mé a bhfearg rinne ní raibhe. Bean.