]> An tú ar gcéadaithne, a charrag An electronic edition Eochaidh Ó hEoghusa Electronic edition compiled and proof-read by Margaret Lantry University College Cork Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. Second draft. 836 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
1997 2008 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402091

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript source Dublin, Royal Irish Academy, MS 3, 62 (alias 23 L 17: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 1). The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith An tú ar gcéadaithne, a charrag Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 207–211

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

There are no quotations.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the whole text. Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

 By Eochaidh Ó hEoghusa, an Irish bardic poet c.1200–1600 The text is in Classical Modern Irish. bardic poetry 2010-11-18 Beatrix Färber ed. New wordcount made; conversion script run. 2008-10-10 Beatrix Färber ed. Header modified; keywords added; file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:08:13+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1997-05-23 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed. An tú ar gcéadaithne, a charrag

Eochaidh Ó hEoghusa cct.

 An tú ar gcéadaithne, a charrag, a ráith éigneach eatharrod; cách ód chéadaithne do chur ní fáth méadaighthe meanman. An tú bhíodh i mbéalaibh sgol, do measdaoi re múr Cruachan? a phuirt ghil fan rionnghlan rosg, más ibh is iongnadh t-éagcosg! Do chlaochlóidh do chruth dealbhghlan, do imthigh bhar n-óirthreabhradh dod mhúr ghlan thaoibhleabhar the; ní mhar aoilghreanadh th'aighthe. Níor deargadh le hingnibh each, níor loiteadh le lorg nuaichreach, do leirg dtonnbháin ngairthe ngil, congháir t'fhaighthe do uaignigh. Tugais cruth naoidhe ar neamhchruth amhail do bhiadh baintreabhthach; a chúirt orrdhraic thirmgheal thiogh, do chomhloit imneadh th'aigneadh. Éagcóir do haithneadh oraibh cúis imnidh dá bhfuarobhair, a threabh na gcaithreann gcorcra re seal n-aithghearr n-iasochta. Dá dtuigthea mar táid re treall sé ríoghphuirt fhoirbhthe Éireann i n-éagcruth, a róimh na ríogh, níor chóir éagnach ar th'imshníomh. A-tá Teamhair teaghdhais Chuinn ó reimheas ríghmheic Cearbhuill mar gach dtealaigh—níor dhleacht di— gan mheadhair achd teacht tairse. Ó ré Mhuircheartaigh mheic Néill a-tá ráth Oiligh fhóidréidh —leis do-roighneadh dimbrígh dhi— gan deighrígh d'oirdneadh innte. Ní fhuair Caiseal—cúis diombáigh— d'éis Chormaic mheic Cuilionáin rí do fhréimh chéadfadhaigh Chuirc don ghéagthulaigh fhéil orrdhuirc. Ó aimsir Fhearghuis Fhogha do mharbhsad meic Eochadha níor fhaoi Eamhain fhéirmhín fhionn le héinrígh d'fhearaibh Éireann. Ríoghraidh Laighean na leas gcorr ón tráth fá dtorchair Cearbhall a-tá Nás na mboilgshreabh mbinn 'n-a fhoirgneadh fhás ón fhoirinn. A-tá iosdadh Cruachna Cuinn ó ré Raghallaigh rosgcuirr, múr aolbhláth do thobhaigh toil, 'n-a mhaolráth fholaimh fhásaigh. Aithnim nach fuileongtha i bhfad do bheith san chruth-so, a charrag, na hardphuirt-se ór clódh a gcruth mór an antuigse d'éagnach. Gidh eadh ní hiongantach linn a bhfuil d'athtuirse ar th'intinn; gan fháth níor claochládh do chruth, a ráth na n-aolchlár n-amhlach. A-taoi re treimhse bhfada, a chéadráith chlann nDiarmada —an ríghe réidh ní rabha— ód fhréimh fhíre i n-aontamha. I n-aimhriocht dot fhoirinn féin a-taoi re treimhse n-imchéin, a chúirt ródghlan choillbhleacht chorr, ó fhoirneart ógbhadh n-eachtrann. Foirneart eachtrann is é thug do chur sa chruth-so, a charrag, a ráth thoghtha bheannbhláth bhog far neamhghnáth orchra orad. Níor ghnáth leat-sa achd re linn Ghall gur bearnadh séan bhar saorchlann, a linngheal taobhuaine tiogh, imneadh aonuaire ar th'aigneadh. Do chleachtais fleadh is fiadhach is graifne greagh n-óirshrianach ór dhiombuan iarann bhar n-each, a niamhfhonn lionnfhuar loinnreach. Ní caithtí lá id longphurt shean gan reic ndréacht nó nduan bhfileadh re glór bhar síodhchraobh seanma fa ól bhfíonchaor bhfíneamhna. Meinic thigdís teachta síth d'fhoráil chomhadh ó choigcrích dod chúirt ghairthe thaobhaird the 's raibhthe i ngach aonaird uaibh-se. Fa gnáth ar leirg do leasa lucht sgaoilte craobh gcoibhneasa ag maoidhimh uaisle gach fhir; aoighidh uaibh-se agus innibh. Fiu an céadaoibhneas do chleachtais, fiu a-rís do ró éigeantais, a phuirt úir na ngoirmeas nglan, doilgheas ar t'úidh nach iongnadh. Achd a-mháin nach maoidhte dhuit ró buaidhreadh nó barr iomluit, a shlóighfheithmheach na dtreabh dtais, fear d'fhóirithneach ó fhuarais. Tarla do chéile cubhaidh riot, a sheanráth shéanamhail d'uaislibh caithchéile chláir Fhreing; ná báidh d'aithmhéile th'intinn. Mac Diarmuda díoghbhadh cath fuarais tar éis do dheacrach, a bhraontana na mbeann dtais, aontagha as fhearr dá n-uarais. Tréig an gcumhaidh do chleachtais, eirg it earraidh oireachtais, lí bróin ná haithintear ort, a róimh chlaichfhinntreabh Chonnacht. Ní hathtuirse as oircheas duit ó fhuair tú tar éis th'iomluit, a fhéirmhín na sídheas sean, th'éinrígh ndíleas fa dheireadh. Rod chuirfe a-rís id riocht féin oidhre Taidhg na dtreas n-aigmhéil, a linngheal na gclár gcorcra, slán ret imneadh iasochta. as gréine is gar do dhubhadh; gearr go gcuirfe Conchubhar do bhláth ionghnáth ar th'aghaidh, a ráth fhionnbhláth éagsamhail. Budh iomdha amhladh dh'ór ceard ós shleasaibh do chlár gcraoibhdhearg is ceird shaothrach druim ar druim ós leirg bhar n-aolchlach n-áluinn. Gártha caismeart agus crot budh iomdha i n-aoinfheacht iomut, a thonnnuaigheal na dtreabh bhfionn, combuaidhreadh fleadh is fithcheall. Ní fuighthear ón uair-se a-mach teimheal ar thaobhaibh th'aolchlach, a cholggairthe na gcíoch ngeal. ná díoth ordaighthe ar th'fhoirgnead. Bhar n-ainm féile re fada méadóchaidh Mac Diarmada ag aos ghnáthmholta Ghuirt Néill, a phuirt bhláthchorcra bheinnréidh. A charrag na gcuan sreibhshídh is é oidhre Eibhilín, a ráth gheal na ngéigleas gcorr, fear do chéidgheas do chomholl. Do cleachtadh dhuit, a dhúin shídh, iocht is oineach it airdrígh; geis duid éara re n-aoighidh; sgéala nach cuid commaoidhimh. Dod gheasaibh bhós tre bhith síor th'iadhadh ar ionchaibh th'airdríogh, fa chliathfhroighibh do chraobh mbreac ná aon d'fhiafroighidh inneat. Ní chuala éingheis fholaigh nach í intinn Chonchobhair ort, a bhrugh na mbeann gcorcra, dul i gceann a gcaomhanta. An. Baincheann bhrogha na cairrge, inghean ríogh fhóid fhionnChairbre na geasa céadna congbhoidh, réalta an leasa leabarghloin. Rún toirbheartach teagar séad, an céadchlú cuirfidh Mairghréag ar an ráith mbreacthana mbinn beantagha cháich i gcoitchinn. Gruaidh thibhreach gan toil bhfolaigh, sgath saorbhan síol gConchobhair, troigh bhoinnleasg as comhdha cean, toirmeasg foghla na bhféinneadh. An tú.