%ISOlat1; %ISOlat2; %ISOnum; %ISOpub; %ISOdia; ]> Rugadh báire ar an mbochtacht An electronic edition Donnchadh Mór Ó Dálaigh Electronic edition compiled and proof-read by Margaret Lantry University College Cork Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. Second draft. 1674 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt
1997 2008 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402075

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

 Manuscript source Dublin, Trinity College Library, 1340, 7 (alias H. 3. 19; see Abbott and Gwynn, Catalogue of Irish Manuscripts in Trinity College Library (Dublin 1921)). Dublin, Royal Irish Academy, MS 1235, 11 (alias C ii 2: see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 27). The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith Rugadh báire ar an mbochtacht Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 155–158

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

There are no quotations.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the whole text. Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

 By Donnchadh Mór Ó Dálaigh, an Irish bardic poet c.1200–1600 The text is in Classical Modern Irish. 2010-11-18 Beatrix Färber ed. New wordcount made; conversion script run. 2008-10-10 Beatrix Färber ed. Header modified; keywords added; file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:07:27+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1997-05-21 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed. Rugadh báire ar an mbochtacht

DONNCHADH MÓR Ó DÁLAIGH cct.

 Rugadh báire ar an mbochtacht; tearc fhuilngeas a hanshocracht; nír chás duine a-bháin dá breith, do-cháid an uile d'éinleith. I n-aimsir Pheadair is Phóil —ag trághadh gé tá a honóir— do bhí an bhochtacht 'n-a linn láin gur shocracht linn í d'fhagháil. A-tá ag na daoinibh do dhligh leanamhain an luirg dhírigh beatha as táire ná bheith bocht ag breith báire ar an mbochtacht. Gin gurab air as mhó meas is buidheach Dia dá dhaidhbhreas bochtacht gin go mbeath dá thoil neach leis nach olc a easbhaidh. 'N-a comhthrom ní budh cuirthe conách gémadh ceaduighthe; an daidhbhreas gurab é as fhearr is é a aighneas go haithghearr. Don chruinne mar chuid ronna Íosa ar n-oide foghloma an almsa rug do roghain; tug annsa dá heasbhadhaibh. Fada ó a báire do bhreith dhí Muire ógh d'imtheacht uaithe bean a carthana ó chroidhe, banchara na bochtaine. do beanadh dhí—dia do chor— gur fágbhadh hí na haonar rí na n-uile 's a easbhail; Muire ní hí a héineasbhaidh. Ní fhuair fa dheoigh—is dó tám— do dhíoth carad ná compán d'éis na n-easbal go héanar easgar ó nach éiréaghadh. Gabhthar i ngaisde an éaga Froinséis fear a coimhéada —gár fhearr bráighe—ag an mbochta, ceann báidhe na bochtachta. Fear do ba treise ar a thoil, fear iomchuir cuinge crábhaidh, bráthair nachar char a chorp, damh nar ghnáthaigh a ghreasocht. Béal tana dá dtugadh fios, bas gheal nach glacadh díleas, croidhe ler chuma a dhochar, urra a oire d'iomachar. An traigh míon ná an mhala cham ní thug oilbhéim don anam, ná an chiabh mhaoth nar mhaoth gcrábhaidh, far bhaoth ciall a chompánaigh. Ní as ar bhaoghal a bhréagadh don tsúil chuirr do choimhéadadh an t-abhra gan díon ar dheoir gá dtarla a díol do dhoirrseoir. Le a chrábhadh ag breith breithe do bhí a héisdeacht d'áireithe an chluas do ba caol tuigse; saor do-chuas ón chéadfaidh-se. Dá gcur fa umhla an anma na céadfadha corpardha gá dtú acht nocha dtabhradh sbéis i gclú dá bhfaghbhadh Froinséis. A bhriathar mhilis mhálla nír fhéad fear a faghála neamhdhóigh as an ní a-deireadh; seanmhóir í do oibrigheadh. I gcontabhairt ná cuiream go n-éisdfeadh rer n-urfhuigheall: ní dochuirthe aghadh air gabhal chothuighthe an chrábhaidh. An dtibhreá d'éarlamh eile dá threise d'fhior impidhe, a rí na n-uile, ar a éis an ní nach fuighe Froinséis. Bráthair Mionúr do rádh ris dá umhla—gá dtám thairis— sé dá ainmniughadh as a hucht daingniughadh hé ar a umhlocht. Na géaga as airde san fhiodh ón ghaoith gé ghabhaid briseadh gach géag dá mbí umhal ann pudhar dhí nocha déanann. An chnú thoraidh téid sa sruth do réir fheasa na n-eolach; bheith ar talamh is dú dhí 's an chnú fhalamh i n-airde. Gach tuar as truime geamhar le a gort is gnáth ísleaghadh; an tslat chumhra gidh hí ann is í as umhla dá hubhall. Móide an toradh tháinig dhé nír bhean bráthair dá ísle —fán gach achaidh as fhearr gort— geall dar n-athair ar umhlocht. Is córaide dá chlannaibh an t-athair ór fhásamair na baramhla do-bhearar a n-aradhna d'ísleaghadh. Go breith an chluiche ó chianaibh ní bhíodh aca acht éinriaghail; reacht an chlann-sa 'n-a dá cuid; ní do theacht tharsa támuid. Do filleadh orra dá éis an chlann do chin ó Fhroinséis an báire do bhí rompa; do bhí a n-áille iasochta. 'N-a gcloinn tabhartais a-táid; ní ghabh leo acht an lá iompáid; bheith dháibh amhlaidh ar a éis do tharngair an fáidh Froinséis. Ní hiomdha dhínn 'n-a dheaghaidh bráthair bhíos gá hoileamhain an riaghail gá dámaid dí fiadhail acht tánaig thairse. Nach fiú aonmhonadh hé féin dá ionnmhus is iúl soiléir; ní beag do dhímheas é air do dhíleas dá mbé ag bráthair. Is cóir sa chás i bhfuilim gan fhailleachadh m'urfhuighill —ar síoth re laogh nDé dlighe— ní saor é ó oirbhire. Deacra dhúinne iná dhuit-se dul beo ón bheirn ghábhaidh-se; beag an phian do bhí id bhochtacht, do mhian do bh'í an anshocracht. Ar n-éigean muna fhóire maoidh ar Mhac na banóighe buirre na glaice gonta duinne i n-aice th'umhlochta. Maoidh fós ar oidhre an Athar tú go héag dá hiomachar —neimh an bhuinn gár dhocra dhuid?— cuing na bochta fad bhrághuid. Is tugtha gan mo theibe d'eineaclann it fhoighide Mac Dé dá n-eitghe th'umhlocht leigthe mé led mheasardhacht. An ghuin bháis do bhaoi id chridhe ar Críosd ciodh nach maoidhfidhe? a dhoigh gár dhocra treabhlaid? goin th'ochta ní hindearmaid. Im ionadh is tú thoghaim d'aighne agus d'fhior uroghaill; do bhiadh ar námha réidh rinn mo námha féin dá bhfuilnginn. Ní as a ndoirtfinn mo dhéara bean osgladh as m'aithmhéala, a dheochain, a chnú cridhe, ós tú eochair m'aithrighe. A oide, a athair dála, a sgiath dídin diongbhála, mo locht as a thruaill tugadh, do-chuaidh thort mo theasrugadh. Rugadh.