Dlighe, a dhuine, déanamh lóin

]> Dlighe, a dhuine, déanamh lóin An electronic edition Fearghal Óg Mac an Bhaird Electronic edition compiled and proof-read by Margaret Lantry University College Cork Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. First draft, revised and corrected. 1905 CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork.

College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt

1997 2012 CELT online at University College, Cork, Ireland. G402040

Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.

Manuscript source Castlerea (Co. Roscommon), Clonalis House, Book of The O'Conor Don, 81. Secondary literature Pádraig Ó Macháin, Poems by Fearghal Óg Mac an Bhaird, Celtica 24 (2003) 252–263. [Survey article about Mac an Bhaird's oeuvre with further literature.] Lambert McKenna, 'Viaticum', Irish Monthly 56 (1928) 192–196. Pádraig Ó Macháin (ed), The Book of the O'Conor Don (Dublin: DIAS 2010). The edition used in the digital edition Láimhbheartach Mac Cionnaith Dlighe, a dhuine, déanamh lóin Dioghluim Dána Láimhbheartach Mac Cionnaith Dublin Oifig an tSoláthair [Government Publication Office] 1938 53–57

CELT: Corpus of Electronic Texts

All the editorial text with the corrections of the editor has been retained. Variant readings and editorial annotations have not been reproduced in this edition. Variants may be entered in a future edition.

Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS.

The electronic text represents the edited text. Compound words have not been hyphenated after CELT practice.

There are no quotations.

The editorial practice of the hard-copy editor has been retained.

div0=the poem. Page-breaks are marked pb n="". Metrical lines and quatrains are marked and numbered.

Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged.

The n attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text.

The title of the text is held as the first head element within each text.

div0 is reserved for the text (whether in one volume or many).

The numbered quatrains provide a canonical reference.

By Fearghal Óg Mac an Bhaird, an Irish bardic poet. c.1575–1625 The text is in Classical Modern Irish. bardic poetry 16c 17c 2012-06-19 Beatrix Färber ed. Addition made to bibliographical detail; new wordcount made. 2010-11-16 Beatrix Färber ed. New wordcount made; conversion script run. 2008-10-13 Beatrix Färber ed. Header updated; keywords added; file validated. 2005-08-25 Julianne Nyhan ed. Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion 2005-08-04T16:05:49+0100 Peter Flynn ed. Converted to XML 1997-08-25 Margaret Lantry ed. Text parsed using NSGMLS. 1996-09-12 Mavis Cournane ed. Text parsed using SGMLS. 1996-08-21 Margaret Lantry ed. Header constructed, structural mark-up entered checked. Lineation checked and verified. 1996-08-21 Margaret Lantry ed. Text proofed. 1995-96 School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies) ed. Text captured by scanning and proofed. Dlighe, a dhuine, déanamh lóin

FEARGHAL ÓG MAC AN BHAIRD cct.

Dlighe, a dhuine, déanamh lóin; éirghe amach go Sliabh Si-óin ort, a thruaigh—gá deacra dál? smuain ar t'eachtra gan iompádh. Eachtra bhaoghlach bhíos roithinn leat ní háil a hoirichill; do b'fhearr an chiall ceangal lóin 's do ghealladh go Sliabh Si-óin. Dá lón as fhearr dot aithghin d'fhios an aonaigh anaithnidh an abhlonn rod chuir i gcéim 's a hannlonn d'fhuil an fhíréin. Beir mar lón go Mac Muire déirc is aoine is urnuighe, ó nach fuil aitheachtra ort, 's na haitheanta tre umhlocht. Beir fós soillse leat mar lón; eadrod agus Sliabh Si-óin is iomdha gleann doirche dubh agus beann fhoirbhthe uathmhar. Ag toigheacht gus an tulaigh glóir an tighe thuas-amhain go mba hí bhar soillse sin; bí le toirrse dá tuillimh. Searc Íosa na n-áladh dtinn go mba hé th'arm 'n-a n-oirchill; lucht do dhiomdha ar gach rian róibh is iomdha go Sliabh Si-óin. Do lucht éinleabtha is iad soin na peacaidh go n-a bpréamhaibh; gér libh iad gus an am-so ná bir iad don aonach-so. Go comhdhál na gceasd ndeacair ná beir leat fiú an éinpheacaidh; do ghuais ríogh an tighe thuas bíodh do chridhe led choguas. Lúisifear an lá do-chuaidh go teaghdhais Ifirnn adhfhuair gé fuair go daor a dheacar smuain nar fhaomh acht éinpheacadh. Ní mó do aontuigh Éabha acht éinpheacadh uaithmhéala laithe a díoghbhóidh druim tar ais as ar choill príomhghlóir Parrthais. Ré cúig n-aimsear—dál deacair— do-chuaidh ar aoi an éinpheacaidh lucht na cruinne—gér chreach throm— fa seach uile go hIofronn. Mór an ghuais iomad na n-olc; a-táid uile tre éanlocht aingle an uabhair—gidh dáil doirbh— i láimh i n-uamhaidh Iofoirn. Mé dá dhíol a-niodh go nua —mar sin bhias m'ua agus m'iarmhua mairg gaollucht dan séala sain— aonlocht Éabha agus Ádhaimh. Do-ním tráth iomarcaidh olc, níor shmuain m'athair acht aonlocht; d'fhuil Ádhaimh inn is gidh eadh do sháraigh sinn ar sinnsear. Dá nglanainn go hannamh inn do bhiadh an t-aithcheo ar m'intinn; ní ghabhaim fo-ríor robhadh díom ní fhaghaim mh'urdhobhadh. Mó th'annsa iná an uile olc, mó do ghrádh iná ar nguasocht; acht gé tá cló tred chroidhe dá mhó trá do thrócaire. Fóir ar ghuais sinne mar soin; feacht n-aon i bhfoithribh fásaigh iolar slóigh, a chnú chroidhe, do fhóir tú led thrócoire. Do-chuadhais feacht ar fásach i measg fhoithreadh n-uathbhásach a rathal do bhí id bhallaibh ar tí t'athar d'agallaimh. San uaigneas soin iar ndul duid cúig mhíle ó a dtighthibh teagaid dá sgrios ó gach uile olc dot fhios uile tre umhlocht. Do-rónais tre dhúthracht ndil seanmóir bhúidh breithre an Dúilimh dod lucht gaoil d'aithle a n-eachtra dhaoibh iar n-aithne a n-imtheachta. Do na míltibh trá tre thal gé thug sibh sásadh briathar i gceann gach neith níor lór libh gan lón do bheith fa a mbruinnibh. Fuarais ag duine san dáil dá iasg chorcra is cúig aráin, an phroinn-se do phlúr shéanta níor thúr toirrse a taisbéanta. An tan-sain gá dtámaid ris i gcóirchuibhreann do chuiris taobh re taobh uille ar uille an cuire naomh neamdhuidhe. Na cúig aráin is dá iasg leathnuighid feadh na bhfinnriasg —i ndeoidh cháigh re ^chais teagar— tre bhais cháidh dá gcoisreagadh. Le beagán do shásadh shéimh tugais a ndaoithin dóibh-séin, a chara ar ar chlaon an bioth, 's ní rabha aon gan fhuighlioch. Na sácramainte is sí an phroinn, an chruinne an t-uaigneas áluinn; uch, is rathruagh sinn mar sain, is inn athshluagh an fhásaigh. Cúig mhíle do mhuin toile do shás tú led thrócaire; beithte ar tí ar sásaidh mar sin led ghrásaibh, a rí an ríchidh. An tí thug san fhásach uaidh an sásadh cumhra an chéaduair urra ar sásaidh-ne is sé sin mo ghrásoidhre Dé Dhúiligh. Ní do phroinn talmhuidhe tám; cuir, a Thríonóid, le teasghrádh teachta ar mo cheann dá roinn rum an phroinn bhus fhearr dom anam. Proinn na n-anmann is sí soin, mar deir an chanóin chubhoidh, a chorp do chaitheamh dá chloinn maitheamh ar n-olc san abhloinn. A fhagháil níor bh'fhiú sinne corp flatha na fírinne do-ghéabha mé maitheamh m'olc dá gcaithear é tre annsocht. Muna raibh an annsa ann Rí nimhe na sé saorchlann budh nimh a chorp do chaitheamh; ag sin an t-olc íocfaithear. Gé chaithim a chorp míolla i ndeoidh dhéanta doighníomha, rí nar chomhuill dá chraidhe oruinn go dtí a thrócaire! Ní cás damh-sa cur chuige má tú ag iarraidh fochraige; mó a thoradh grás iná a ghoimh tamhan do fhás gan fhachain. Ní hé Críosd do dhiúltfadh dhamh, mé féin trá tá dom dhiúltadh; do mhaith folta a ghlac ngonta mac ochta na humhlochta. Grás maithmheach ^as mhaith sochair Sbiorad naomh is naomhAthair Mac do ionghuir an uile slat d'fhiodhbhaidh na hionmhuine. Flaith tá agus bhias is do bhaoi, grian órdha dheiridh dheaghlaoi, bas do nigh an uile fhear, duine dil agus Dúileamh. Do éirigh ón lia luighe —ní bás acht bás síordhuidhe; do bhí dá áis crann 'n-a churp iar bpáis níor chall a chumhacht. Tar mo cheann do-chuaidh dá ghoin —dhó ní dhiongnuinn a urdail gidh ionann fuil dúinn is dó— do luigh san úir is do iompó. An rí rom bhean a báthadh do-chuaidh tre chlí a naomhmáthar an crann do-chuaidh 'n-a chroidhe barr uaidh ar a heolchuire. Níor throma dhó iná dhi-se an líog chomhthrom chloichei-se; do bhí an oil ar muin Mhuire far loigh tuir na trócaire. Maith an fiach fuair i n-a crádh; a-tá ar neamh na naoi naomhghrádh a hiomdhadh mar as dual di; tuar a diomdhadh ní dhlíghe. Dlighe. Fuair flaitheas síor ar a son na déara do dhoirt Peadar; do chomhshnoidh cruaidh a chridhe tromghoin an uain ainglidhe. Dlighe.