<!DOCTYPE TEI.2 PUBLIC "-//TEI P3//DTD Main Document Type 1994-05//EN" [

<!ENTITY % TEI.extensions.dtd PUBLIC "-//CELT//DTD Extensions to the TEI//EN">

<!ENTITY % TEI.corpus             'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.prose              'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.transcr            'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.textcrit           'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.names.dates        'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.linking            'INCLUDE'>
<!ENTITY % TEI.figures            'INCLUDE'>

<!ENTITY % ISOlat1 public "ISO 8879:1986//ENTITIES Added Latin 1//EN">
<!ENTITY % ISOlat2 public "ISO 8879:1986//ENTITIES Added Latin 2//EN">
<!ENTITY % ISOnum  public "ISO 8879:1986//ENTITIES Numeric and Special Graphic//EN">
<!ENTITY % ISOpub  public "ISO 8879:1986//ENTITIES Publishing//EN">
<!ENTITY % ISOdia  public "ISO 8879:1986//ENTITIES Diacritical Marks//EN">
%ISOlat1; %ISOlat2; %ISOnum; %ISOpub; %ISOdia;

<!ENTITY % TEI.extensions.ent PUBLIC "-//CELT//ENTITIES Extensions to the
TEI//EN">
]>
<TEI.2 id="G302022">
<teiHeader creator="Beatrix F&auml;rber" status="update" date.created="2001-07-17" date.updated="2008-10-22">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title type="uniform">Cath Almaine</title>
<title type="translation">The Battle of Allen</title>
<title type="gmd">An electronic edition</title>
<author>Unknown</author>
<editor id="POR">P&aacute;draig &Oacute; Riain</editor>
<respStmt>
<resp>Electronic edition compiled by</resp>
<name id="MF">Maxim Fomin</name>
</respStmt>
<funder>University College, Cork</funder>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition n="2">Second draft, revised.</edition>
</editionStmt>
<extent><measure type="words">8360</measure></extent>
<publicationStmt>
<publisher>CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork</publisher>
<address>
<addrLine>College Road, Cork, Ireland.&mdash;http:www.ucc.ie/celt</addrLine>
</address>
<date>2002</date>
<date>2008</date>
<distributor>CELT online at University College, Cork, Ireland.</distributor>
<idno type="celt">G302022</idno>
<availability status="restricted">
<p>Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.</p>
</availability>
<availability status="restricted">
<p>Hardcopy copyright lies with the School of Celtic Studies (Dublin
Institute for Advanced Studies).</p>
</availability>
</publicationStmt>
<sourceDesc>
<listBibl>
<head>Manuscript sources</head>
<bibl id ="Y" n="1">YBL= Trinity College Library, MS H 2 16 alias Yellow Book of Lecan: Coll. 939.8&ndash;942.35 (=facs. 206a 8&ndash;207b 35).</bibl>
<bibl id="D" n="2">D= Dublin, Royal Irish Academy, D IV 2: fol. 87ra1&ndash;va44 (64a1&ndash;65a44).</bibl>
<bibl id="F" n="3">F= Dublin, Royal Irish Academy, MS 1134, olim 23 E 29, alias Book of Fermoy, fol. 128b1&ndash;130b13</bibl>
<bibl id="BR" n="4">Br= Brussels (Biblioth&egrave;que Royale 5301&ndash;20: 8&ndash;12 (in 'Fragmentary Annals').</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Editions/Translations</head>
<bibl n="1">Whitley Stokes, The Battle of Allen, in: Revue Celtique 24 (1903), 41&ndash;70 [YBL with variants and glossarial index].</bibl>
<bibl n="2">John O'Donovan, Annals of Ireland. Three Fragments, copied from ancient sources by Dubhaltach mac Firbisigh, and edited with translation and notes, 32&ndash;51; Dublin, 1860 [Br].</bibl>
<bibl n="3">Joan Newlon Radner, Fragmentary Annals of Ireland, Dublin: DIAS 1978, 66&ndash;80 [Br].</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>Secondary literature</head>
<bibl n="1">Eugene O'Curry, On the Manners and Customs of the Ancient Irish, II, 389&ndash;91, III, 309&ndash;13, 326, 381, Dublin, 1873.</bibl>
<bibl n="2">Nora K. Chadwick, Geilt, Scottish Gaelic Studies, VII, 1953, 106&ndash;53.</bibl>
<bibl n="3">M. Dillon (ed.), Irish sagas, Dublin, 1959.</bibl>
<bibl n="4">Nora K.Chadwick, M. Dillon, The Celtic Realms, London, 1967.</bibl>
</listBibl>
<listBibl>
<head>The edition used in the digital edition</head>
<biblFull>
<titleStmt>
<title level="m">Cath Almaine</title>
<editor>P&aacute;draig &Oacute; Riain</editor>
</titleStmt>
<editionStmt>
<edition>First edition</edition>
</editionStmt>
<extent>I Volume. xxxix + 86 pp. ix Preface, xi&ndash;xxxix Introduction, 1&ndash;16 Brussels MS (edited text on top of page, diplomatic text on bottom of page),
17&ndash;31 YBL MS (top of page) and Book of Fermoy MS (bottom of page), 33&ndash;57 Notes, 58&ndash;70  Appendices, 71&ndash;82 Vocabulary, 83&ndash;84 Personal Names, 85&ndash;86 Place and Tribal Names.</extent>
<publicationStmt>
<publisher>Dublin Institute for Advanced Studies</publisher>
<pubPlace>Dublin</pubPlace>
<date>1978</date>
</publicationStmt>
<seriesStmt>
<title level="s">Mediaeval and Modern Irish Series</title>
<idno type="volume">25</idno>
</seriesStmt>
</biblFull>
</listBibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<projectDesc>
<p>CELT: Corpus of Electronic Texts</p>
</projectDesc>
<samplingDecl>
<p>All editorial introduction, translation, notes and indexes have been omitted. Text supplied by the editor is marked <emph>SUP resp="POR"</emph>.</p>
</samplingDecl>
<editorialDecl>
<correction status="high">
<p>Text has been checked three times, proof-read and parsed using NSGMLS.</p>
</correction>
<normalization>
<p>The electronic text represents the edited text.</p>
</normalization>
<quotation>
<p>Direct speech is marked <emph>q</emph> outside poems. These are treated as speeches in an embedded text.</p>
</quotation>
<hyphenation>
<p>Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, the page-break and line-break are marked after the completion of the hyphenated word.</p>
</hyphenation>
<segmentation>
<p><emph>div0</emph>=the tale; <emph>div1</emph>=the recension; <emph>div2</emph>=the paragraph. Poems are treared as embedded texts, with line-groups and lines marked.</p></segmentation> 
<interpretation>
<p>Names of persons (given names), and places are tagged. Page breaks are marked <emph>pb n=""</emph>, line-breaks are marked <emph>lb n=""</emph>.</p>
</interpretation>
</editorialDecl>
<refsDecl>
<state gi="DIV1" freq="1" label="Recension" unit="number">
</refsDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<creation>By one or more unknown author(s)
<dateRange from="600" to="900" exact="none">600&ndash;900</dateRange></creation>
<langUsage>
<language id="ga">The text is in Old Irish.</language>
<language id="la">Some words are in Latin.</language>
<language id="en">Some English occurs in text supplied by the editor.</language>
</langUsage>
<!--<textClass>
<keywords>
<term>saga</term>
<term>prose</term>
<term>medieval</term>
<term>Kings Cycle</term>
</keywords>
</textClass>-->
</profileDesc>
<revisionDesc>
<change>
<date>2008-10-22</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Title elements streamlined, keywords added, new wordcount made, file validated.</item>
</change>
<change>
<date>2008-07-21</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Value of div0 "type" attribute modified, 'creation' tags inserted, content of 'langUsage' revised; minor modifications made to header.</item>
</change>
<change>
<date>2005-08-25</date>
<respStmt>
<name>Julianne Nyhan</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion</item>
</change>
<change>
<date>2005-08-04T15:56:43+0100</date>
<respStmt>
<name>Peter Flynn</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Converted to XML</item>
</change>
<change>
<date>2002-02-27</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Text parsed, file converted to HTML.</item>
</change>
<change>
<date>2002-02-21</date>
<respStmt>
<name>Ruth Murphy</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Additional structural markup applied; text proofed again.</item>
</change>
<change>
<date>2001-12-06</date>
<respStmt>
<name>Maxim Fomin</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Bibliography completed, names marked up.</item>
</change>
<change>
<date>2001-07-20</date>
<respStmt>
<name>Maxim Fomin</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>First and second proofing of text. Number of paragraphs and lines inserted, quotations and instances of verse and Latin usage are marked up.</item>
</change>
<change>
<date>2001-07-17</date>
<respStmt>
<name>Beatrix F&auml;rber</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Text converted to ASCII, header created.</item>
</change>
<change>
<date>1996-Oct-09</date>
<respStmt>
<name>Vibeke Dijkman</name>
<resp>ed.</resp>
</respStmt>
<item>Text captured by scanning.</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text n="G302022">
<body>
<div0 type="tale" lang="ga">
<div1 n="1" type="recension">
<head>Cath Almaine <sup resp="POR" lang="en">Brussels MS. (normalised).</sup></head>
<div2 n="1" type="paragraph">
<p><lb n="1">Cath <pn>Almaine</pn> etir <on>Laigniu</on> ocus <on>U&iacute; N&eacute;ill</on>. I teirt&iacute;d <frn lang="la">Decembris</frn> rocuired in cath-sa. Cauis in chatha-sa .i. in b&oacute;roma romaith <ps><fn>F&iacute;nnachta</fn></ps> do <ps><fn>Mo-Ling</fn></ps> a tobach d'<ps><fn>Fhergal</fn></ps>, ocus is ed &oacute;n n&aacute; rofhuilngetar <on>Laigin</on>. N&iacute;s-tucsat <on>Laigin</on> do <ps><fn>Loingsech</fn> mac<lb n="5">
<fn>&Aacute;engusa</fn></ps> ocus n&iacute; tucsat do <ps><fn>Chongal</fn> <an>Chinnmagair</an></ps>, cia rofuilngetar m&oacute;r d'imned &oacute; <ps><fn>Chongal</fn></ps>, ocus n&iacute; m&oacute; dno rop &aacute;il d&oacute;ib a tabairt d'<ps><fn>Fhergal</fn></ps>, uair rotairisnigset i m-briathraib <ps><fn>Mo-Ling</fn></ps> rogell n&aacute; bertha uathu tr&eacute; bithu in b&oacute;rama &oacute; <on>Laignib</on>.</p>
</div2>
<div2 n="2">
<p>Ba trom tr&aacute; la <ps><fn>Fergal</fn></ps> sin .i. <on>Laigin</on> do nemchomall a<lb n="10">
n-gellta fris, co rofhuacrad sluaiged d&iacute;recra d&iacute;m&oacute;r uad for <pn>Leith Chuinn</pn> .i. for <on type="clann"><ps><fn>Eogan</fn></ps></on> ocus for <on type="clann"><ps><fn>Conall</fn></ps></on> ocus for <on>Airgiallaib</on> ocus <on>Mide</on> in cethramad bliadain a fhlaithiusa f&eacute;in, n&oacute; i tres bliadain d&eacute;c <frn lang="la">ut quibusdam placet</frn>, do thobach na b&oacute;rama. Ba fata tr&aacute; rob&aacute;s ocin tin&oacute;l-sain; uair is ed at-beired cach fer do <on>Leith <lb n="15">
Chuinn</on> cosa roiched in fuacra .i. 'dia t&iacute; <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps> arin sluagad, ragat-sa'.</p>
</div2>
<div2 n="3">
<p><ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps> immorro mac baintrebthaige eiside d'<on>Fheraib Rois</on>, ocus n&iacute; dechaid l&aacute; n&aacute; aidche a taig a m&aacute;thar immach riam, ocus n&iacute; raibe i n-<pn>&Eacute;irinn</pn> uile bud ca&iacute;me n&oacute; bud ferr cruth n&oacute; <lb n="20">
delb n&oacute; d&eacute;nam in&aacute;s. Ni raba i n-<pn>&Eacute;irinn</pn> uile bud gr&iacute;bda n&oacute; bud s&eacute;gainne in&aacute;s, ocus is uad bud ferr rann espa ocus r&iacute;g-sc&eacute;la for doman. Is &eacute; bud ferr do gl&eacute;s ech ocus do innsma shleg ocus d'fhige fholt, ocus bud ferr fri aichne 'na einech <frn lang="la">de quo dicitur</frn>:

<text>
<body>
<opener>.r.</opener>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>&Aacute;ille macaib <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps> b&aacute;id,</l>
<lb n="25">
<l>binne a la&iacute;de luaidit beoil,</l>
<l>&aacute;ine &oacute;caib Inse F&aacute;il,</l>
<l>rot&oacute;caib t&aacute;in trilse a threoir.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text>
  
N&iacute;r l&eacute;ic dno a m&aacute;thair <ps><fn>Donn m-B&oacute;</fn></ps> la <ps><fn>Fergal</fn></ps> co tucad <ps><fn>M&aacute;el</fn>  mac <fn>Fa&iacute;lbe</fn> meic <fn>Erann&aacute;in</fn> meic <fn>Chrimthainn</fn></ps>, comarba <ps><fn>Coluim <lb n="30">
Chille</fn></ps> fria aisec beo, ocus co tuc-saide <ps><fn>Colum Cille</fn></ps> dno dia chinn co r&iacute;sed <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps> sl&aacute;n dia thaig f&eacute;in a cr&iacute;ch <on>Laigen</on>.</p>
</div2>
<div2 n="4">
<p>Tochomla dno <ps><fn>Fergal</fn></ps> for s&eacute;t. Rob&aacute;tar dna lucht eolais reime; n&iacute;rbo maith int eolas do-ratsat d&oacute; .i. i cumgaib cacha conaire, ocus i n-aimr&eacute;idib cacha conaire co r&aacute;ncatar <pn>Cluain <lb n="35">
Dobail</pn> i n-<pn>Almaine</pn>. Is ann bo&iacute; <ps><fn>&Aacute;ed&aacute;n</fn></ps>, clam <pn>Cluana Dobail</pn>, ar a chinn. Do-r&oacute;nsat dno na sluaig m&iacute;chostad .i. a &aacute;en-b&oacute; do marbad ocus a fuine ar beraib 'na fhiadnaise ocus a thech do breith dia chinn ocus a loscad.</p>
</div2>
<div2 n="5">
<p>Co n-&eacute;rbart in clam comba d&iacute;gal co br&aacute;th for <on>U&iacute;b N&eacute;ill</on><lb n="40">
in d&iacute;gal do-b&eacute;rad in <name type="nomen sacrum">Coimdid</name> for sin. Ocus t&aacute;inic in clam reime co pupall <ps><fn>Fergail</fn></ps> ocus b&aacute;tar r&iacute;grad <on>Leithe Cuinn</on> uile ar a chinn 'sin phupall in tan-sin. Robo&iacute; in clam oc aca&iacute;ne a imnid 'na fiadnaise; n&iacute; t&aacute;inic cride neich d&iacute;b fair acht cride <ps><fn>Con- Brettan</fn> meic <fn>Congusa</fn></ps>, r&iacute;g <on>Fer Rois</on>, ocus is ed &oacute;n n&aacute;ba aithrech<lb n="45">
do <ps><fn>Choin-Brettan</fn></ps>, uair n&iacute; t&eacute;rna r&iacute; do nech robo&iacute; isin phupall acht <ps><fn>C&uacute;-Brettan</fn> mac <fn>Congusa</fn></ps> a &aacute;enar asin chath. Conid ann at-bert <ps><fn>C&uacute;-Brettan</fn></ps>:

<text>
<body>
<opener>.r.</opener>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>At-&aacute;gar cath forderg flann,</l>
<l>a fhir <ps><fn>Fhergaile</fn></ps> at-glinn,</l>
<lb n="50">
<l>br&oacute;naig muinter <ps><fn>Meic Maire</fn></ps></l>
<l>iar m-breith in taige dia cinn.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>B&oacute; in chlaim,</l>
<l>rog&aacute;et i n-degaid a daim,</l>
<l>mairg l&aacute;im rotholl a bratt,</l>
<lb n="55">
<l>ar n&iacute; timchomart mac m-<ps><fn>Brain</fn></ps> <frn lang="la">etcetera</frn>.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="6">
<p>Is ann-sin as-bert <ps><fn>Fergal</fn></ps> fri <ps><fn>Donn m-B&oacute;</fn></ps>: <q>d&eacute;na airfited d&uacute;in, a <ps><fn>Duinn B&oacute;</fn></ps>, fo b&iacute;th is t&uacute; as dech airfitid fail i n-<pn>&Eacute;irinn</pn> .i. i c&uacute;isig ocus i cuislennaib ocus i cruittib ocus rannaib ocus<lb n="60">
r&aacute;idsechaib ocus r&iacute;g-sc&eacute;laib <pn>&Eacute;irenn</pn>, ocus isin maitin-se imb&aacute;rach do-b&eacute;ram-ne cath do <on>Laignib</on>.</q> <q>Acc,</q> ar <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps>, <q>n&iacute; cumcaim-se airfited duit-si innocht ocus n&iacute;m-th&aacute; &aacute;en-gn&iacute;m d&iacute;b-sin uile do thaidbsin innocht, ocus cips&iacute; airm i rabai-si imb&aacute;rach, ocus i m-beo-sa do-d&eacute;n-sa airfited duit-si. D&eacute;nad<lb n="65">
immorro in r&iacute;g-dr&uacute;th, <on>&uacute;a Maigleine</on>, airfited duit innocht.</q></p>
</div2>
<div2 n="7">
<p>Tucad <on>&uacute;a Maigleine</on> chucu iar tain. Rogab-saide oc innisin chath ocus chomrama <pn>Leithe Cuinn</pn> ocus <on>Laigen</on> &oacute; Thogail <pn>Tuama Tenbath</pn>, .i. <pn>Denna R&iacute;g</pn>, in romarbad <ps><fn>Cobthach</fn> <an>C&aacute;elbreg</an></ps> conice in n-aimsir-sin, ocus n&iacute;ba m&oacute;r cotalta <lb n="70">
do-rinned leo in aidche-sin la m&eacute;t ecla leo <on>Laigen</on> ocus la m&eacute;it na doininne .i. uair aidche fh&eacute;ile <ps><fn>Finniain</fn></ps> gaimrid sin.</p>
</div2>
<div2 n="8">
<p>Imth&uacute;s <on>Laigen</on> do-lotar-saide i <pn>Cruachan Cl&aacute;enta</pn>, d&aacute;ig  n&iacute; maid for <on>Laigniu</on> dia n-dernat a comairle ann, ocus corop a saide t&iacute;sat dochum in chatha. Lotar iar sain co <pn>Dinn Canainn</pn>.</p>
</div2>
<div2 n="9">
<p>  <lb n="75">
Con-r&aacute;ncatar tr&aacute; isin maitin arnab&aacute;rach na catha cechtarda, na&iacute; m&iacute;le do <on>Laignib</on>, m&iacute;le ar fhichit immorro do <pn>Leith Chuinn</pn>. Is cruaid ocus is feochair rocuired in cath-sa leith for leith, ocus rogab c&aacute;ch 'na chomraicib ann. Roba d&iacute;m&oacute;r la innise comrama na l&aacute;ech <on>Laigen</on> ocus l&aacute;ech <pn>Leithe Cuinn</pn>.</p>
</div2>
<div2 n="10">
<p>  <lb n="80">
As-bert co n-accas <ps><fn>Brigit</fn></ps> &oacute;s cinn <on>Laigen</on>: at-ches dno <ps><fn>Colum Cille</fn></ps> &oacute;s cinn <on>&Uacute;a N&eacute;ill</on>. Romemaid iaram in cath r&eacute; <ps><fn>Murchad</fn> mac <fn>Brain</fn></ps>, ocus r&eacute; n-<ps><fn>&Aacute;ed</fn> <an>Menn</an> mac <fn>Colcan</fn></ps>, r&iacute;g <on>Laigen Desgabair</on>. Romarbad <ps><fn>Fergal</fn></ps> ann. <ps><fn>&Aacute;ed</fn> <an>Menn</an></ps> ocus <ps><fn>D&uacute;nchad</fn> mac <fn>Murchada</fn></ps> romarbsat <ps><fn>Fergal</fn></ps> fadeisin ocus <ps><fn>Bile</fn> <lb n="85">
mac m-<fn>B&aacute;in</fn></ps>, r&iacute;g n-<on>Alban</on>; is uaid ainmnigther <pn>Corrbile</pn> i n-<pn>Almaine</pn>. Is &eacute; dno <ps><fn>&Aacute;ed</fn> <an>Menn</an></ps> romarb <ps><fn>Donn m-B&oacute;</fn></ps>. N&iacute; torchair immorro <ps><fn>Fergal</fn></ps> co torchair <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="11">
<p>Romarbad dno sesca ar ch&eacute;t amas in d&uacute;-sin. A coiml&iacute;n f&eacute;in romarbait <on>Laigin</on> 'sin chath-sin do <pn>Leith Chuinn</pn> .i. na&iacute; <lb n="90">
m&iacute;le ocus na&iacute; n-geilte d&iacute;b do dol for geltacht ocus c&eacute;t r&iacute;g do  r&iacute;gaib. At&aacute; <pn>Cnocc Fergail</pn> ann-sin. Rocuirset <on>Laigin</on> ilaig comma&iacute;dme ann dno.</p>
</div2>
<div2 n="12">
<p><frn lang="la">Unde dixit</frn>:
<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<lb n="95">
<l>Deod laithe <pn>Almaine</pn>,</l>
<l>iar cosnam buair <pn>Bregmaine</pn>,</l>
<l>ro-l&aacute; badb b&eacute;lderg birach</l>
<l>ilach im chenn <ps><fn>Fergaile</fn></ps>.</l>
</lg>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Scarais <ps><fn>Murchad</fn></ps> fri midlaig,</l>
<l>brogais a tri&uacute;na i talmain,</l>
<lb n="100">
<l>do-s&oacute;i f&aacute;ebar fri <ps><fn>Fergail</fn></ps></l>
<l>co f&eacute;in dermair des <pn>Almain</pn>.</l>
</lg>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Bath ann c&eacute;t ruirech rathach,</l>
<l>cruadach costadach carnach,</l>
<l>im na&iacute; n-gelta cen m&iacute;ne,</l>
<lb n="105">
<l>im na&iacute; m&iacute;le fer n-armach.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="13">
<p>Rogabad ann-sain in dr&uacute;th, <on>u&aacute; Maigleine</on>, ocus do-ratad fair g&eacute;im dr&uacute;ith do d&eacute;nam ocus do-rigne. Ba m&aacute;r ocus ba binn in g&eacute;im-sin , co mair 'g&eacute;im <on>u&iacute; Maigleine</on>' &oacute; shin ille oc dr&uacute;thaib <pn>&Eacute;irenn</pn>. Rogatad a chenn iar tain d'<ps><fn>Fhergal</fn></ps>, ocus rogatad a chenn<lb n="110">
don dr&uacute;th. Robo&iacute; mac alla g&eacute;ime in dr&uacute;ith 'sin &aacute;er co cenn tr&iacute; l&aacute; ocus tr&iacute; n-aidche. Is de as-berar <q>g&eacute;im <on>u&iacute; Maigleine</on> oc tafann na fer 'sin m&oacute;naid.</q></p>
</div2>
<div2 n="14">
<p>Do-luid dno <ps><fn>&Aacute;ed</fn> <an>Laigen</an> mac <fn>Fithchellaig</fn></ps>, r&iacute; <on>&Uacute;a Maine Connacht</on>, i r&aacute;en madma, ocus teichid co n-epert fria macaib:<lb n="115">
<q>n&aacute;cham-fh&aacute;cbaid, a macu, bud ferrde bar m&aacute;thair frib mo breith-se lib.</q> <q>N&iacute;t-b&eacute;rat</q>, ar <on>Laigin</on>. Conid ann-sin romarbad  <ps><fn>&Aacute;ed</fn> <an>Laigen</an></ps>, r&iacute; <on>U&aacute; Maine</on>. Ro-siachtatar immorro a meic <ps><fn>&Aacute;eda</fn>  <an>Laigen</an></ps> im <ps><fn>&Aacute;ed n-All&aacute;in</fn> mac <fn>Fergaile</fn></ps> co <pn>Lilcach</pn> airm i m-bo&iacute; <ps><fn>Mo-D&iacute;chu</fn> mac <fn>Amargein</fn></ps> ocus in <ps><fn>Gall Cr&aacute;ibdech</fn></ps>. Conid ann-sin<lb n="120">
claidisit <on>U&iacute; N&eacute;ill</on> ocus <on>Connachta</on> clad na cille ocus iat i richt na cl&eacute;irech, ocus is amlaid-sin ros&aacute;erait tr&iacute; m&iacute;rbaile na n&aacute;em, co fail cotach <on>&Uacute;a N&eacute;ill</on> ocus <on>Chonnacht</on> &oacute; shin ille 'sin chill-sin. Unde <ps><fn>&Aacute;ed All&aacute;in</fn></ps> cecinit:

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>N&iacute; fuaramar ar talmain</l>
<lb n="125">
<l>Almain badid r&eacute;idithir,</l>
<l>N&iacute; r&aacute;ncamar iarsin chath</l>
<l>Lilcach badid n&eacute;imithir.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text>
  
Ba buadach tr&aacute; in l&aacute;-sin do <on>Laignib</on>. Roanacht immorro <ps><fn>C&uacute;-Brettan</fn> mac <fn>Congusa</fn></ps>, r&iacute; <on>Fer Rois</on>, arna runnu do-rigne in<lb n="130">
aidche reime.</p>
</div2>
<div2 n="15">
<p>I <pn>Connail</pn> na r&iacute;g b&aacute;tar <on>Laigin</on> in aidche-sin oc &oacute;l fh&iacute;na ocus meda, iar cur in chatha, co subach soimenmnach, ocus c&aacute;ch d&iacute;b oc innisin a chomrama is iat medraig, medarcha&iacute;n. Is ann-sin ror&aacute;id <ps><fn>Murchad</fn> mac <fn>Brain</fn></ps>: <q>do-b&eacute;rainn carpat ceithre<lb n="135">
cumala ocus mo ech ocus m'errad don l&aacute;ech noragad isin n-&aacute;rmach ocus do-b&eacute;rad comartha chucainn as</q>. <q>Ragat-sa,</q> ar <ps><fn>B&aacute;ethgalach</fn></ps>, l&aacute;ech <corr sic="d&iacute;mma&iacute;n">di <on>Mumain</on></corr>. Geibid a chath-errad catha ocus comlainn imme, co r&aacute;inic co airm i m-bo&iacute; corp <ps><fn>Fergaile</fn></ps>; co cuala n&iacute;, in n-escaire isin &aacute;er &oacute;s a chinn<lb n="140">
co n-epert, ar roclos uile: <q>timarnad d&uacute;ib &oacute; r&iacute;g secht nime; d&eacute;naid airfited do bar tigerna innocht .i. d'<ps><fn>Fhergal</fn> mac <fn>Ma&iacute;le-d&uacute;in</fn></ps>, cia do-rochrabair sunn uile in bar n-&aacute;es d&aacute;na etir cuislenn-chu ocus cornaire ocus cruittire; n&aacute; tairmescad airfhuath n&oacute; &eacute;comnart sib d'airfited innocht d'<ps><fn>Fhergal</fn></ps></q>. Co cuala iaram int<lb n="145">
&oacute;clach in c&uacute;isig ocus in ceol s&iacute;rechtach, co cuala dna 'sin tum luachra ba nesa d&oacute; in dord fiansa ba binne ceolaib.</p>
</div2>
<div2 n="16">
<p>Luid int &oacute;clach 'na dochum. <q>N&aacute; tair ar m'amus</q>, ar in cenn fris. <q>Ceisc, cia t&uacute;</q>, ar int &oacute;clach. <q>N&iacute; ansa, mise cenn <ps><fn>Duinn B&oacute;</fn></ps></q>, ar in cenn, <q>ocus naidm ronaidmed form irra&iacute;r<lb n="150">
airfited in r&iacute;g innocht, ocus n&aacute; airch&oacute;itid dam</q>. <q>Caide corp <ps><fn>Fergail</fn></ps> sunn?</q>, ar int &oacute;clach. <q>Is &eacute; do-aitne frit anall</q>. <q>Ceisc, indat-b&eacute;r lem?</q>, ar int &oacute;clach. <q>Is t&uacute; as dech lem nom-bera</q>, ar in cenn, <q>acht r&aacute;th <name type="nomen sacrum">Cr&iacute;st</name> dot chinn dianom-ruca, co tuca m&eacute; ar amus mo cholla doridise</q>. <q>Do-b&eacute;r &eacute;icin</q>, ar int &oacute;clach.</p>
</div2>
<div2 n="17">
<p> <lb n="155">
Ocus imp&oacute;i int &oacute;clach ocus in cenn lais conice <pn>Connail</pn>. Ocus fuair <on>Laigniu</on> oc &oacute;l ar a chinn 'sin aidche ch&eacute;tna. <q>In tucais comartha lat?</q>, ar <ps><fn>Murchad</fn></ps>. <q>Tucas</q>, ar int &oacute;clach, <q>cenn Duinn B&oacute;</q>. <q>Foraim arin uaitne &uacute;t thall</q>, ar <ps><fn>Murchad</fn></ps>. Tucsat in sluag uile aichne fair, corop &eacute; cenn <ps><fn>Duinn B&oacute;</fn></ps>, ocus is ed<lb n="160">
ror&aacute;idset uile: <q>Dirsan duit, a <ps><fn>Duinn B&oacute;</fn></ps>. Ba c&aacute;em do delb. D&eacute;na airfited d&uacute;inn innocht, feib do-rignis dot thigerna imbuarach</q>.</p>
</div2>
<div2 n="18">
<p>Impaigther a aiged dno, ocus at-racht a dord fiansa attruag ar aird, co m-b&aacute;tar uile oc ca&iacute; ocus oc tuirse.</p>
</div2>
<div2 n="19">
<p><lb n="165">Idnaiccid in l&aacute;ech c&eacute;tna in cenn dochum a cholla amal rogell, ocus c&oacute;irgid &eacute; ar a m&eacute;ide. Cid tr&aacute; acht, r&aacute;inic <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps> co tech a m&aacute;thar. Uair is iat tr&iacute; inganta in chatha-sa .i. <ps><fn>Donn  B&oacute;</fn></ps>; do rochtain 'na bethaid conice a thech dar cenn m-br&eacute;ithre <ps><fn>Coluim Chille</fn></ps>, ocus g&eacute;im in dr&uacute;ith, u&iacute; Maigleine, tr&iacute; l&aacute; ocus tr&iacute;<lb n="170">
aidche 'sin &aacute;er, ocus na na&iacute; m&iacute;le do fhoruaisligud in m&iacute;le ar fhichit. <frn lang="la">Unde dicitur</frn>:

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Cath <pn>Almaine</pn>, ard in gein,</l>
<l>m&oacute;r in gnim Decembeir</l>
<l>robris <ps><fn>Murchad</fn></ps>, m&oacute;rda crech,</l>
<lb n="175">
<l>mac <ps><fn>Brain</fn></ps> la l&aacute;echraid <on>Laignech</on>.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>Memaid ar <ps><fn>Fergal</fn> <an>F&aacute;il</an></ps>,</l>
<l>ar mac <ps><fn>Ma&iacute;le-d&uacute;in</fn></ps> derm&aacute;ir</l>
<l>co meiltis muille fo leirg</l>
<l>ar lintib fola fordeirg.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<lb n="180">
<l>Ocht r&iacute;g ochtmogat iar f&iacute;r,</l>
<l>na&iacute; m&iacute;le cen imair&iacute;m</l>
<l>do <pn>Leith Chuinn</pn>, comal n-gn&aacute;e,</l>
<l>do-rochair ann ar &aacute;en-ch&aacute;e</l>
</lg>
<lg n="4" type="quatrain">
<l>Na&iacute; n-geilte for geltacht de,</l>
<lb n="185">
<l>lotar d&iacute;b for <pn>Fid n-Gaible</pn>,</l>
<l>rocl&aacute;echlaigset dath iar tain</l>
<l>ara n-gl&eacute;the Cath <pn>Almain</pn>.</l>
</lg>
</sp>
<trailer>C.</trailer>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="20">
<p><frn lang="la">Haec sunt nomina regum qui interfecti sunt in hoc bello. Hi sunt quidem</frn> do <on>Sh&iacute;l Chuinn</on>:<lb n="190">
<ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Ma&iacute;le-d&uacute;in</fn></ps> <frn lang="la">cum .lx. militibus suis</frn>; <ps><fn>Forbasach</fn></ps>, r&iacute; <on>B&oacute;gaine</on>; <ps><fn>Fergal</fn> &uacute;a <fn>Aithechda</fn></ps>; <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Echach</fn> <an>Lemna</an></ps>, r&iacute; <on>Tamnaige</on>. <ps><fn>Congalach</fn> mac <fn>Conaing</fn></ps>; <ps><fn>&Eacute;icnech</fn> mac <fn>Conaing</fn></ps>; <ps><fn>Coibdenach</fn> mac <fn>Fiachaid</fn></ps>; <ps><fn>Conall</fn> <an>Cr&aacute;u</an></ps>; <ps><fn>Fergus</fn> <an>Gl&uacute;t</an></ps>; <ps><fn>Muirges </fn> mac <fn>Conaill</fn></ps>; <ps><fn>Lethaithech</fn> mac <fn>Con-charat</fn></ps>; <ps><fn>Anmchaid</fn> mac <fn><lb n="195">Con-charat</fn></ps>; <ps><fn>&Aacute;edgein</fn> &uacute;a <fn>Maithgne</fn></ps>; <ps><fn>Nuada</fn> <an>Uirc</an></ps>, r&iacute; <on>Guill</on> ocus <on>Irguill</on>; <frn lang="la">decem nepotes</frn> <ps><fn>Ma&iacute;le-fithrig</fn></ps>. It &eacute;-sin r&iacute;g <on>&Uacute;a N&eacute;ill</on> in <pn>Tuaiscirt</pn>. <frn lang="la">Hi autem qui sequuntur</frn> <on>U&iacute; N&eacute;ill</on> in <pn>Deiscirt</pn>. <ps><fn>Ailill </fn> mac <fn>Feradaig</fn></ps>; <ps><fn>Suibne</fn> mac <fn>Congalaig</fn></ps>; <ps><fn>&Aacute;ed</fn> <an>Laigen</an> &uacute;a <fn>Cernaig</fn></ps>; <ps><fn>Nia</fn> mac <fn>Cormaic</fn></ps>; <ps><fn>Clothgna</fn> mac <fn>Colcan</fn></ps>; <ps><fn>Tadc</fn> mac <fn>Aigthide</fn></ps>; <lb n="200">
<ps><fn>Dub-d&aacute;-chr&iacute;ch</fn> mac <fn>Duib-d&aacute;-bairenn</fn></ps>; <ps><fn>Menchosach</fn> mac <fn> Gamnaig</fn></ps>; <ps><fn>&Eacute;l&oacute;dach</fn> mac <fn>Flainn</fn></ps> &oacute; <pn>Scice</pn>; <ps><fn>D&uacute;nchad</fn> &uacute;a <fn>Fiachrach</fn></ps>;  mac <ps><fn>Con-loingse</fn></ps>; mac <ps><fn>Ma&iacute;le-m&oacute;na</fn></ps>; <ps><fn>Doiriad</fn> mac <fn>Conla</fn></ps>;  <ps><fn>Flann</fn> mac <fn>&Aacute;da</fn> <an>Odba</an></ps>; mac <ps><fn>Con-choingelt</fn></ps>; mac <ps><fn>Tuathail  meic Fh&aacute;elchon</fn></ps>; <ps><fn>Innrechtach</fn> mac <fn>Taidc</fn></ps>; mac <ps><fn>Garb&aacute;in</fn></ps>; d&aacute; &uacute;a <lb n="205">
<ps><fn>Ma&iacute;l-ch&aacute;ich</fn></ps>; d&aacute; mac <ps><fn>Ail&eacute;ine</fn></ps>; <ps><fn>F&oacute;carta</fn> &uacute;a <fn>Domnaill</fn></ps>; <ps><fn>Ailill</fn> mac <fn>Conaill Graint</fn></ps>; <ps><fn>Fidgal</fn> mac <fn>Fithchellaig</fn></ps>; <ps><fn>Dub-d&iacute;l</fn> &uacute;a <fn>Daim&iacute;ne</fn></ps> <frn lang="la">et fratres ejus</frn>; d&aacute; mac <ps><fn>Muiredaig</fn> meic <fn>Innrechtaig</fn></ps>; <ps><fn>Nuada</fn> mac <fn>Duib-d&uacute;nchuire</fn></ps>; <ps><fn>Rechtabra</fn> &uacute;a <fn>Cumascaig</fn></ps>; &uacute;a <ps><fn>Maine Cer Cer Cera</fn></ps>; <ps><fn>Fergus</fn> &uacute;a <fn>Eogain</fn></ps> n&oacute; <ps><fn>Leogain</fn></ps>; <ps><fn>Flaithemail</fn> mac<lb n="210">
<fn>Dl&uacute;thaig</fn></ps>; <ps><fn>Donngalach</fn> &uacute;a <fn>&Aacute;engusa</fn></ps>; <ps><fn>Conall</fn> <an>Menn</an></ps>, r&iacute; <on>Cein&eacute;il  Chairpre</on>; <ps><fn>Mac-Erca</fn> mac <fn>Ma&iacute;le-d&uacute;in</fn></ps>; tr&iacute; u&iacute; <ps><fn>Nuadat</fn></ps>; <ps><fn>Flann</fn> mac <fn>&Iacute;rgalaig</fn></ps>; <ps><fn>&Aacute;ed</fn> <an>Laigen</an> mac <fn>Fithchellaig</fn></ps>; <ps><fn>Niall</fn> mac <fn>Muirgesa</fn></ps>: <frn lang="la">Dolore autem et frigore mortui sunt clxxx</frn> tar &eacute;is chatha <pn>Almaine</pn> i t-torchair <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Ma&iacute;le-d&uacute;in</fn></ps> <frn lang="la">etcetera</frn>.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="2" type="recension">
<head><sup resp="POR" lang="en">Cath Alamine, Brussels MS. (diplomatic edition)</sup></head>
<div2 n="1">
<p>Cath <pn>Almhaine</pn> idir <on>Laigniu</on>, &ampersir; <on>Ui N&eacute;ill</on> intert&iacute;d <frn lang="la">Decimbris</frn> ra cuiredh an cath-sa. C&aacute;uis an chatha-sa .i. an boromha ro mhaith <ps><fn>Finnachta</fn></ps> do <ps><fn>Moling</fn></ps>, atobhach d-<ps><fn>Fergal</fn></ps>, &ampersir; issed&oacute;n nara fuilngeador <on>Laigin</on>. Nis tuccsat <on>Laigin</on> do <ps><fn>Loingsech</fn> mac <fn><lb n="5">Aongusa</fn></ps>, &ampersir; n&iacute; tucsat do <ps><fn>Congal</fn> <an>Cinnmhaghair</an></ps>, c&iacute;a ro fuilngettur m&oacute;r dimnedh &oacute; <ps><fn>Congal</fn></ps>, &ampersir; n&iacute; moo dno robail doibh athabhairt d-<ps><fn>Fergal</fn></ps>, uair ro tairisnigh-siot i m-briathraibh <ps><fn>Moling</fn></ps> ra geall na bertha uatha tr&eacute; b&iacute;tha an boromha o <on>Laignib</on>.</p>
</div2>
<div2 n="2">
<p>B&aacute; trom tra la <ps><fn>Fergal</fn></ps> sin .i. <on>Laigin</on> do nemhchomhall<lb n="10">
angeallta fris, go ro fuacradh sluaigedh direcra dim&oacute;r &uacute;adh for <pn>Leth Cuinn</pn> .i. for <on type="clann"><ps><fn>Eogan</fn></ps></on> &ampersir; for <on type="clann"><ps><fn>Conall</fn></ps></on>, &ampersir; for <pn>Airgiallaibh</pn> &ampersir; <pn>M&iacute;dhe</pn> an cetramadh bliadain a flaitiusa f&eacute;in, no itress bliadain d&eacute;c, <frn lang="la">ut quibusdam placet</frn>, do thobhach na boromba. Ba fada tra ro bh&aacute;s og an tin&oacute;l sain; uair assedh ad-beiredh gac fer do <lb n="15">
<pn>Leith Cuinn</pn> gus a roicheadh an fuaccra .i. d&aacute; t-t&iacute; <ps><fn>Donnb&oacute;</fn></ps> ar an sluaghadh raghad-sa.</p>
</div2>
<div2 n="3">
<p><ps><fn>Donnb&oacute;</fn></ps> immorro mac baintreabtaighe eisidhe d-<on>Feroibh Rois</on>, agasn&iacute; deachaidh l&aacute; na aidhchi a taigh a mathar imach r&iacute;amh, &ampersir; n&iacute; raibhe in <pn>Eirinn</pn> uile budh cao&iacute;mhe, no budh ferr <lb n="20">
cruth, no delbh, no denamh in&aacute;s. Ni rabha i n-<pn>Eirinn</pn> uile budh griubhdha, no budh segaine in&aacute;s, &ampersir; as uadh budh ferr rann espa, &ampersir; risg&eacute;la for domhon. As&eacute; budh ferr do ghl&eacute;s ech, &ampersir; do indsma slegh, &ampersir; d-fighe folt, &ampersir; budh fer riaichni na einech <frn lang="la">de quo dicitur</frn>.

<text>
<body>
<opener>.r.</opener>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<lb n="25">
<l>Aille macaibh <ps><fn>Donnbo</fn></ps> baidh,</l>
<l>binne a laidhe luaidhid beoil,</l>
<l>aine ogaibh <pn>Innsi F&aacute;il</pn>,</l>
<l>ra thogaibh tain trillsi a thre&oacute;ir.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text>

Niar licc dno amathair Donnbo la <ps><fn>Fergal</fn></ps> go t-tuccadh <ps><fn>M&aacute;ol</fn> mac <lb n="30">
<fn>Failbhe</fn>, meic <fn>Erannain</fn>, meic <fn>Criomhthainn</fn></ps> comarba <ps><fn>Coluim Cille</fn></ps> fria aisic be&oacute;, &ampersir; go t-tuccsaidhe <ps><fn>Colum Cille</fn></ps> dno dia chionn go risedh <ps><fn>Donnbo</fn></ps> sl&aacute;n da taigh fein a cr&iacute;ch <on>Laigen</on>.</p>
</div2>
<div2 n="4">
<p>Tocomla dno <ps><fn>Fergal</fn></ps> for s&eacute;d. Ra battur dna lucht e&oacute;lais reimhe, nir b&oacute; maith an t-e&oacute;lus do radsad d&oacute;. .i. iccumhgaibh <lb n="35">
gacha conaire &ampersir; i n-aimhredhibh gacha conare, go rancuttur Cluain Dobail in-Almaine. As ann bu&iacute; <ps><fn>Aodhan</fn></ps> clamh <on>Cluana Dobhail</on> ara chinn. Do ronsad dno na sl&uacute;aigh micostadh .i. aaonbh&oacute; do marbadh &ampersir; afuine ar bheraibh na fhiaghnaisi &ampersir; athech do bhreith da chinn &ampersir; a losccadh;</p>
</div2>
<div2 n="5">
<p>  <lb n="40">
Con-er-bert an clamh comba digal go br&aacute;th for <on>UibhNeill</on> an digal do beradh an coimdidh farsin. &ampersir; tainicc an clamh remhe go puball <ps><fn>Fergail</fn></ps>, &ampersir; battur rioghradh <pn>Leithe Cuinn</pn> uile ara chinn sin phuball in-tan-sin. Ro bao&iacute; an clamh ag acaoine a imnidh na f-fiaghnaisi, n&iacute; tainig cridhe neich dibh fair, acht<lb n="45">
cridhe <ps><fn>Conbretan</fn> meic <fn>Congusa</fn></ps> r&iacute; f-<on>Fer Rois</on>, &ampersir; asedh onna ba h-aithrech do <ps><fn>Coinbretan</fn></ps>, uair ni terna r&iacute; do nech ro bhao&iacute; isin phuball acht <ps><fn>Cubreatan</fn> mac <fn>Oengusa</fn></ps> a&aacute;onar asin chath. Conadh ann ad-bert <ps><fn>Cubretan</fn></ps>:

<text type="poem">
<body>
<opener>.r.</opener>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Ad-&aacute;gar cath fordearg flaind</l>
<lb n="50">
<l>a fhir <ps><fn>Fhergaile</fn></ps> adglionn</l>
<l>badh bronaigh muintir <name type="nomen sacrum">Meic Maire</name></l>
<l>ar m-breith an taighe dar cionn.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>Bo an chlaimh</l>
<l>ro gaod andeaghaid a daim,</l>
<lb n="55">
<l>mairg laimh ra toll ambrad</l>
<l>ar n&iacute; thimcomart mac <ps><fn>Brain</fn></ps> <frn lang="la">etcetera</frn>.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="6">
<p>As andsin as-pert <ps><fn>Fergal</fn></ps> fria <ps><fn>Donnb&oacute;</fn></ps>; <q>d&eacute;na airfidedh d&uacute;in a <ps><fn>Doinnb&oacute;</fn></ps>, fo bith as t&uacute; as deach airfididh fail i-n-<pn>Eirinn</pn> .i. i-cuisigh, agas i-cuislendoibh, &ampersir; i-cruitibh, &ampersir; randaibh, &ampersir; raidsechoibh, <lb n="60">
&ampersir; rigsgelaibh <pn>Eirenn</pn>, &ampersir; isin madinsi imbarach do beramne cath do <on>Laignib</on></q>. <q>Ac</q> ar <ps><fn>Donnb&oacute;</fn></ps> <q>n&iacute; cumhgaim-si arfidedh dhuit-si anocht, &ampersir; nimth&aacute; aongniomh dibh sin uile do taidbh-sin anocht, &ampersir; cip-si &aacute;irm irabhai-si amarach, &ampersir; imbe&oacute;-sa do dh&eacute;n-sa airfidedh duit-si. D&eacute;nadh immorro an rioghdruth ua<lb n="65">
<ps><fn>Maighl&eacute;ine</fn></ps> airfidedh dhuit anocht</q>.</p>
</div2>
<div2 n="7">
<p>Tugad ua <ps><fn>Maighleni</fn></ps> chuca iarttain. Ro gabh-saidhe og indisin cath &ampersir; comramha <on>Leithe Cuinn</on>, &ampersir; <on>Laigen</on>, o thoghail <pn>Tuama Tenbath</pn> .i. <pn>Deanda R&iacute;gh</pn> in ra marbhadh <ps><fn>Cobhtach Caolbhregh</fn></ps>, conigi an-aimsir-sin, &ampersir; n&iacute; b&aacute; m&oacute;r codalta do rinnedh <lb n="70">
le&oacute; in-aidhchi sin r&aacute; m&eacute;d egla leo <on>Laigen</on>, &ampersir; la m&eacute;id na doininne .i. uair aidhche fh&eacute;le <ps><fn>Finniain</fn></ps> gaimhridh sin.</p>
</div2>
<div2 n="8">
<p>Imth&uacute;s <on>Laigen</on> do-lottur-saidhe i-<pn>Cruach&aacute;n Claonta</pn>, d&aacute;igh n&iacute; mhaidh for <on>Laigniu</on> da n-dearnat acomairle ann, &ampersir; gurob t&iacute;usad do chum an chatha. Lottur iarsain go <pn>Dinn <lb n="75">
Canainn</pn>, a-saidhe do chum an chatha.</p>
</div2>
<div2 n="9">
<p>Con-rancuttur tra isin maidin ar na marach, na catha cechtardha, nao&iacute; m&iacute;le do <on>Laighnibh</on>, m&iacute;le ar fichit immorro do <pn>Leith Cuinn</pn>. As cr&uacute;aidh &ampersir; as feochair racuiredh an cath-sa leith for leth, &ampersir; ra ghabh cach na chomraicibh ann: Ra ba dim&oacute;r <lb n="80">
r&aacute; innisi comrama na laoch <on>Laigen</on>, &ampersir; laoch <pn>Leithe Cuinn</pn>.</p>
</div2>
<div2 n="10">
<p>As bert go f-facas Brighid &oacute;s cionn <on>Laigen</on>; ad ches dno <ps><fn>Colum Cille</fn></ps> &oacute;s cionn <on>Ua Neill</on>. Ra mheamhuidh iaramh an cath r&iacute;a <ps><fn>Murchadh</fn> mhac m-<fn>Brain</fn></ps>, &ampersir; re n-<ps><fn>Aodh</fn> <an>Mend</an> mac <fn>Colgan</fn></ps> R&iacute; <on>Laigen Deasgabair</on>. Ra marbadh <ps><fn>Feargal</fn></ps> ann. <ps><fn>Aodh</fn> <lb n="85">
<an>Mend</an></ps>, &ampersir; <ps><fn>Dunchadh</fn> mac <fn>Murchadha</fn></ps> ro marbhsat <ps><fn>Fergal</fn></ps> fadesin, &ampersir; <ps><fn>Bile</fn> mac <fn>Bain</fn></ps> R&iacute; <on>Alban</on>, as uaidh ainmnighther Corr bile in <pn>Almaine</pn>. As&eacute; dno <ps><fn>Aodh</fn> <lb n="85">
<an>Mend</an></ps> ra marb <ps><fn>Donnb&oacute;</fn></ps>, n&iacute; torcair immorro <ps><fn>Fergal</fn></ps> go t-torchair <ps><fn>Donnb&oacute;</fn></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="11">
<p>Ra marbadh dno sesca ar cet amhus ind&uacute; sin. A coimhl&iacute;n <lb n="90">
f&eacute;in ro-marbhaid <on>Laighin</on> san chath sin do <pn>Leit Cuinn</pn> .i. nao&iacute; m&iacute;le; &ampersir; nao&iacute; n-gelti dibh do thol for geltacht, &ampersir; c&eacute;t righ do righaibh. At&aacute; <pn>Cnoc Fergail</pn> annsin. Ra chuirsiot <on>Laigin</on> ilaigh commaidmi and dno.</p>
</div2>
<div2 n="12">
<p>  
<frn lang="la">Unde dixit</frn>:

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<lb n="95">
<l>Deodh laithe <pn>Almaine</pn>,</l>
<l>ar cosnamh b&uacute;air <pn>Breaghmaine</pn>,</l>
<l>ro la badbh beldearg biorach,</l>
<l>iolach imcenn f-<ps><fn>Fergaile</fn></ps>.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>Scarais <ps><fn>Murchadh</fn></ps> ra midlaigh,</l>
<lb n="100">
<l>brogais a triuna i-t-talmuin,</l>
<l>do so&iacute; faobhar fria <ps><fn>Fergal</fn></ps>.</l>
<l>go f-fein dearmair des <pn>Almuin</pn>.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<l>Bath ann cet ruirech rathach,</l>
<l>cruadhach costadach carnach</l>
<lb n="105">
<l>im nao&iacute; n-gelta gan m&iacute;ne.</l>
<l>um naoi mile fer n-armach.</l>
</lg>
<lg n="4" type="quatrain">
<l>Ceitri cet cabhsaidh a-<pn>Cruaich</pn>,</l>
<l>las an amsaigh gaod san n-gl&iacute;aidh</l>
<l>latr&iacute; cedoibh <ps><fn>Conaill</fn></ps> cruaidh,</l>
<lb n="110">
<l>as&eacute; [  ].</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="13">
<p>Ra gabhadh annsain an druth ua <ps><fn>Maighleine</fn></ps>, &ampersir; do radadh fair geim druith do dh&eacute;namh, &ampersir; do rigne, b&aacute; m&aacute;r, &ampersir; b&aacute; binn an gheim-sin, go mair geim ui <ps><fn>Magleine</fn></ps> &oacute;sin ale oc druthaibh <pn>Eirenn</pn>. Ra gadadh achenn iarttain d-<ps><fn>Fergal</fn></ps>, &ampersir; ra gadadh a cenn <lb n="115">
don dr&uacute;th. Ra baoi mac alla gheimi an druith sin aieor go cenn tri la &ampersir; tri n-oidhche. As de as-m-berar geim ui <ps><fn>Maigleine</fn></ps> og tafan na fer san monaidh.</p>
</div2>
<div2 n="14">
<p>Do luidh dno <ps><fn>Aodh</fn> <an>Laighen</an> mac <fn>Fithcheallaigh</fn></ps> R&iacute; <on>Ua Maine Connacht</on> ir&aacute;on madhma, &ampersir; teichidh go n-epert fria <lb n="120">
macoibh: <q>Nacham faccbaidh a maca, budh ferde bur mathair friu mo-breith-si lib</q>; <q>Nit berad</q> or <on>Laighin</on>. Conadh annsin ro marbadh <ps><fn>Aodh</fn> <an>Laighen</an></ps> R&iacute; <on>Ua Maine</on>. Ra siachtattur immorro a meic <ps><fn>Aodha</fn> <an>Laighen</an></ps> im <ps><fn>Aodh</fn> <an>All&aacute;in</an> mac <fn>Fergaile</fn></ps> go <pn>Lilcach</pn> airm a-m-bu&iacute;. <ps><fn>Mo-dichu</fn> mac <fn>Amargin</fn></ps>, &ampersir; an <ps><fn>Gall</fn> <an>Craibhdheach</an></ps>.<lb n="125">
Conadh ann sin claidhisit <on>Ui N&eacute;ill</on>, &ampersir; <on>Connachta</on> cladh na cille, &ampersir; iad iriocht na g-cl&eacute;irech, &ampersir; asamhlaidh sin ra saoraid tri miorbaile na naomh, go f-fuil cotach <on>Ua N&eacute;ill</on>, &ampersir; <on>Chonnacht</on> &oacute; shin ale sin chill sin: <frn lang="la">Unde</frn> <ps><fn>Aodh</fn> <an>All&aacute;in</an></ps> <frn lang="la">cecinit</frn>.

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Ni f-fuaramar ar talmain</l>
<lb n="130">
<l><pn>Almain</pn> badid-redithir</l>
<l>ni rangamar iarsin cath</l>
<l><pn>Lilchach</pn> badid nemethar.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text>
  
Ba buadhach tra an l&aacute;-sin do <on>Laighnibh</on>. Ra h-anact immorro <ps><fn>Cubretan</fn> mac <fn>Congusa</fn></ps> R&iacute; f-<on>Fer Rois</on> ar na runna do righne<lb n="135">
an-aidhche reimhe.</p>
</div2>
<div2 n="15">
<p>I <pn>Condail</pn> na riogh battur <on>Laigin</on> an-aidhchi-sin ag &oacute;l f&iacute;na &ampersir; medha ar c-cur an chatha go subhach soimhenmnach, &ampersir; c&aacute;ch diobh ag innisin a chomramha, is&iacute;ad medraig medarcaoin. As andsin ra r&aacute;idh <ps><fn>Murchadh</fn> mac <fn>Brain</fn></ps> <q>Do berainn carpat<lb n="140">
cethre cumala, &ampersir; mo ech, &ampersir; merradh don l&aacute;och no raghadh isin n-&aacute;rmach, &ampersir; do b&eacute;radh comhartha chugainn as</q>. <q>Ragad-sa</q> ar <ps><fn>Baothghalach</fn></ps> laoch <corr sic="dimmain">di <on>Mumain</on></corr>. Gebhidh achatherradh catha &ampersir; comhlainn uime, go rainig go h-airm i-m-bo&iacute; corp <ps><fn>Fergaile</fn></ps>, go c-cuala n&iacute; inesgairgaire isin a&eacute;or osa cinn<lb n="145">
con-d-epert. Ar clois uile, <q>timarnadh duibh &oacute; righ Secht nimhe. Denaidh airfidedh da bar t-tigerna a nocht .i. d-<ps><fn>Fergal</fn> mac <fn> Maoleduin</fn></ps>, cia do rocrapair sunn uile inbhar nao&iacute;s d&aacute;na eidir cuislendchu, &ampersir; cornaire, &ampersir; cruitire na tairmesccadh er fh&uacute;ath, no &eacute;ccomhnart sibh dairfidedh anocht d-<ps><fn>Fergal</fn></ps></q>. Go c-cuala iaramh<lb n="150">
an-t-oglach an cuisigh &ampersir; an ce&oacute;l sirechtach, go c-c&uacute;ala dna san tum luachra b&aacute; nesa dh&oacute; an t&oacute;rd fiansa b&aacute; binne ce&oacute;laibh.</p>
</div2>
<div2 n="16">
<p>Luidh an t-oglach na tocum; <q>na tair ar mamus</q> ar an cenn fris. <q>Cesc cia th&uacute;?</q> ar an t-oglach. <q>Ni ansa misi cend <ps><fn>Duinnh&oacute;</fn></ps></q> ar an cenn, <q>&ampersir; naidm ro naidmedh form ar&eacute;ir airfidedh an r&iacute; a<lb n="155">
nocht, &ampersir; na erchoididh dhamh</q>. <q>Caidhe corp <ps><fn>Fergail</fn></ps> sunn?</q> ar an t-oglach. <q>As e do aithtne frit anall</q>. <q>Ceisc andad b&eacute;r lem?</q> ar an t-oglach. <q>As t&uacute; as deach lim: nom bera</q> ar an cenn; <q>acht r&aacute;th <name type="nomen sacrum">Crist</name> dod chinn danom ruga, go d-tuga me ar amus mo colla do ridhisi</q>. <q>Do b&eacute;r &eacute;gin</q> ar an t-&oacute;glaoch.</p>
</div2>
<div2 n="17">
<p>  <lb n="160">
&ampersir; im-poi an-t-oglaoch &ampersir; an cenn lais conige <pn>Condail</pn>, &ampersir; fuair <on>Laigniu</on> ag &oacute;l ar a chenn sin aidhchi cetna. <q>An t-tugais comurtha lat?</q> ar <ps><fn>Murchadh</fn></ps>, <q>tugas</q> ar an t-oglac <q>cenn <ps><fn>Dhuinnb&oacute;</fn></ps></q>. <q>Furim aran fhuaithne &uacute;d thall</q> ar <ps><fn>Murchadh</fn></ps>. Tugsat an sluagh uile aithne fair gur b&eacute; cenn <ps><fn>Duinn b&oacute;</fn></ps>, &ampersir; asedh ra raidhsid uile:<lb n="165">
<q>Dirsan dhuit a <ps><fn>Duinnb&oacute;</fn></ps>, b&aacute; c&aacute;omh do dhealbh, d&eacute;na airfidedh cluinn a nocht, febh do rignis dot-tigerna imbuarach</q>.</p>
</div2>
<div2 n="18">
<p>Impaighter a aighedh dno, &ampersir; att-racht adord fiansa attruagh ar aird, go m-battur uile ag cao&iacute;, &ampersir; ag tuirsi.</p>
</div2>
<div2 n="19">
<p>Idhnaicidh an l&aacute;och cetna an cenn do chum a cholla<lb n="170">
amal ro geall, &ampersir; coirghidh &eacute; ar a mheidhe. Cittracht, rainic <ps><fn>Donnb&oacute;</fn></ps> go tech a mathar. Uair ass&iacute;ad tri ionganta an chathasa .i. <ps><fn>Donnb&oacute;</fn></ps> do rochtain na bhethaidh gonige a thech dar chenn brethre <ps><fn>Coluim Cille</fn></ps>, &ampersir; g&eacute;im an druith ui <ps><fn>Maigleine</fn></ps> tri la &ampersir; tri h-aidhce san a&eacute;or, &ampersir; na nao&iacute; m&iacute;le do foruaislig an m&iacute;le ar<lb n="175">
fhichit. <frn lang="la">Unde dicitur</frn>:

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Cath <pn>Almaine</pn> ard a n-gein</l>
<l>m&oacute;r an gniomh <frn lang="la">Decembeir</frn>,</l>
<l>rom bris <ps><fn>Murchadh</fn></ps> morda crech.</l>
<l>mac <ps><fn>Brain</fn></ps> la laochraidh <on>Laighnech</on></l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<lb n="180">
<l>Memhaidh ar <ps><fn>Fergal</fn> <an>Fail</an></ps>.</l>
<l>ar mac <ps><fn>Maoilid&uacute;in</fn></ps> dermair.</l>
<l>gom eltis muille fo leircc.</l>
<l>ar lintibh fola fordercc.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<lb n="185">
<l>Ocht righ ochtmoghad iar f-fior.</l>
<l>nao&iacute; m&iacute;le gan imarriomh.</l>
<l>do <pn>Leith Cuinn</pn> comal n-gnaoi.</l>
<l>do rochair ann ar anchaoi.</l>
</lg>
<lg n="4" type="quatrain">
<l>Naoi n-geilte for gealtacht de.</l>
<lb n="190">
<l>lottur diobh for <pn>Fidh n-Gaibhle</pn></l>
<l>ra claoclaidhsit dath iarttain.</l>
<l>ara glethea Cath <pn>Almain</pn>.</l>
</lg>
</sp>
<trailer>.C.</trailer>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="20">
<p><frn lang="la">Haec sunt nomina regum qui interfecti sunt in hoc bello. Hi sunt quidem</frn> do <on>Sh&iacute;ol Guinn</on>. <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Maoiliduin</fn></ps> <frn lang="la">cum lx. militibus suis</frn>. <ps><fn>Forbasach</fn></ps> r&iacute;<lb n="195">
<on>Bogaine</on>. <ps><fn>Fergal</fn> ua <fn>Aithechdha</fn></ps>. <ps><fn>Fergal</fn> ua <fn>Tamhnaigh</fn></ps>. Mac <ps><fn>Eachach</fn> <an>Lemhna</an></ps>. <ps><fn>Congalach</fn> mac <fn>Conaincc</fn></ps>. <ps><fn>Eicnech</fn> mac <fn> Conaing</fn></ps>. <ps><fn>Coibdeanach</fn> mac <fn>Fiachaidh</fn></ps>. <ps><fn>Conall</fn> <an>Cr&aacute;u</an></ps>. <ps><fn>Fergas</fn> <an>Glut</an></ps>. <ps><fn>Murghes</fn> mac <fn>Conaill</fn></ps>. <ps><fn>Letaithech</fn> mac <fn>Concharat</fn></ps>. <ps><fn>Anmcaidh</fn> mac <fn>Concarat</fn></ps>. <ps><fn>Aedgein</fn> ua <fn>Maithe</fn></ps>. <ps><fn>Nuada</fn><an> Uirc</an></ps> ri <lb n="200">
<on>Guill</on>, &ampersir; <on>Irgconuill</on>. <frn lang="la">Decem nepotes</frn> <ps><fn>Maoilifitrigh</fn></ps>. Itesin righ <on>Ua Neill</on> an <pn>Tuaiscirt</pn>. <frn lang="la">Hi autem qui sequuntur</frn> <on>Ui Neill</on> an <pn>Desgirt</pn>, <ps><fn>Oilill</fn> mac <fn>Feradhaigh</fn></ps>. <ps><fn>Suibhne</fn> mac <fn>Congalaig</fn></ps>. <ps><fn>Aod</fn> <an>Laigen</an> ua <fn>Cernaigh</fn></ps>. <ps><fn>Nia</fn> mac <fn>Cormaic</fn></ps>. <ps><fn>Clothna</fn> mac <fn>Colgan</fn></ps>. <ps><fn>Tadhg</fn> mac <fn>Aigthide</fn></ps>. <ps><fn>Dubhdacrioch</fn> mac <fn>Duibhdhabairenn</fn></ps>. <lb n="205">
<ps><fn>Mencossach</fn> mac <fn>Gamnaigh</fn></ps>. <ps><fn>Elodhach</fn> mac <fn>Flainn</fn> &oacute; <fn>Sgigi</fn></ps>. <ps><fn>Dunchadh</fn> ua <fn>Fiacrach</fn></ps>. Mac <ps><fn>Conloingsi</fn></ps>. Mac <ps><fn>Maoile M&oacute;na</fn></ps>. <ps><fn>Doiriadh</fn> mac <fn>Conla</fn></ps>. <ps><fn>Flann</fn> mac <fn>Aodha</fn> <an>Odhbha</an></ps>. Mac <ps><fn>Concoingelt</fn></ps>. Mac <ps><fn>Tuathail</fn> meic <fn>F&aacute;olchon</fn></ps>. <ps><fn>Indrachtach</fn> mac <fn> Taidg</fn></ps>. Mac <ps><fn>Garbhain</fn></ps>. <ps><fn>D&aacute;</fn> ua <fn>Maoilch&aacute;ich</fn></ps>. Da mac <ps><fn>Aileni</fn></ps>. <lb n="210">
<ps><fn>F&oacute;carta</fn> ua <fn>Domhnaill</fn></ps>. <ps><fn>Ailill</fn> mac <fn>ConaillGraint</fn></ps>. <ps><fn>Fidhgal</fn> mac <fn> Fithcheallaigh</fn></ps>. <ps><fn>Duibdil</fn> ua <fn>Daimine</fn></ps> <frn lang="la">et fratres ejus</frn>. Da mac <ps><fn>Muredhaigh</fn> meic <fn>Indreachtaigh</fn></ps>. <ps><fn>Nuadha</fn> mac <fn>Duibh dunchuire</fn></ps>. <ps><fn>Rechthapra</fn> ua <fn>Cumusccaigh</fn></ps>. <ps><fn>Ua Maine cer cer cera</fn></ps>. <ps><fn>Fergas</fn> ua <fn> Eogain</fn></ps>. no <ps><fn>Leogain</fn></ps>. <ps><fn>Flaitheamhail</fn> mac <fn>Dluthaigh</fn></ps>. <ps><fn>Donghalach</fn><lb n="215">
ua <fn>Aongasa</fn></ps>. <ps><fn>Conall Menn</fn></ps> r&iacute; <on>ceneil Cairbre</on>. <ps><fn>Mac Erca</fn> mac <fn> Maoilid&uacute;in</fn></ps>. Tri h-ui <ps><fn>Nuadhat</fn></ps>. <ps><fn>Flann</fn> mac <fn>Irgalaig</fn></ps>. <ps><fn>Aod</fn> <an>Laigen</an> mac <fn>Fithcheallaigh</fn></ps>. <ps><fn>Niall</fn> mac <fn>Muirgessa</fn></ps>. <frn lang="la">Dolore autem et frigore mortui sunt clxxx</frn>. Tar eis Cath<lb n="219">
Almaine i-ttorchuir <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Maoilid&uacute;in</fn></ps> <frn lang="la">etcetera</frn>.</p>
</div2>
</div1>
<div1 n="3" type="recension">
<head>Cath Almaine and-so <sup>Yellow Book of Lecan.</sup></head>
<div2 n="1" type="paragraph">
<p>Ba&iacute; cocad m&oacute;r iter <ps><fn>Chathal</fn> mac <fn>Findguine</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Ma&iacute;li-d&uacute;in</fn></ps> fri r&eacute; fota. <ps><fn>Cathal</fn> mac <fn>Finngune</fn> meic <fn>Con-gen-m&aacute;thair</fn> meic <fn>Cathail</fn> meic <fn>&Aacute;eda Flaind Cathrach</fn> meic <fn>Cairpre</fn><lb n="5">
meic <fn>Crimthainn Sreb</fn> meic <fn>Echach</fn> meic <fn>&Aacute;engusa</fn> meic <fn>Nadfra&iacute;ch</fn></ps>. Docrech <on>Laigniu</on> tr&aacute; <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Ma&iacute;li-d&uacute;in</fn></ps> ar ulcuib fria <ps><fn>Cathal</fn> mac <fn>Findgaine</fn></ps>. Roairg dno <ps><fn>Cathal</fn> mac <fn>Findgani</fn></ps> <pn>Mag m-Breg</pn> uili co n-dernsad s&iacute;d &ampersir; comosad.</p>
</div2>
<div2 n="2" type="paragraph">
<p>Do-luid tr&aacute; fecht and <ps><fn>Fergal</fn></ps> atuaid do saigid b&oacute;roma ar <lb n="10"><on>Laignib</on> co feraib in tuaiscirt uime. Ba fada tr&aacute; rob&aacute;s acan tin&oacute;l-sin la <ps><fn>Fergal</fn></ps>. Is ed ad-bered cach fer fris: <q>dia n-dechad <ps><fn>Dond B&oacute;</fn></ps> lat, ragad-sa lat</q>.</p>
</div2>
<div2 n="3" type="paragraph">
<p>Baintrebthach immorro m&aacute;thair <ps><fn>Duind B&oacute;</fn></ps>. Is amlaid immorro ba&iacute; <ps><fn>Dond B&oacute;</fn></ps>; mac as &aacute;ine &ampersir; is &aacute;illi &ampersir; is cha&iacute;me ba&iacute; a <lb n="15">n-<pn>&Eacute;rinn</pn> &eacute;sen. N&iacute;r l&eacute;ic a m&aacute;thair do <ps><fn>Dunn B&oacute;</fn></ps> dul ar&aacute;en re <ps><fn>Fergal</fn></ps> co tardad r&aacute;tha &ampersir; cora <ps><fn>Coluim Chilli</fn></ps> fris co t&iacute;sad sl&aacute;n ar c&uacute;lu. Tuctha d&oacute; sin.</p>
</div2>
<div2 n="4" type="paragraph">
<p>Tic ar sin <ps><fn>Fergal</fn></ps> d'indsaigid <on>Laigen</on>. B&aacute;dar immorro droch-eolaig ria <ps><fn>Fergal</fn></ps> &ampersir; tucsad ar aimr&eacute;igib na cr&iacute;chi uili h-&eacute;.<lb n="20">
Is &iacute; iarum conair thucsad an eolaig .i. do <pn>Chluain Dolcain</pn>, &ampersir; gabsad longport ar br&uacute; na cilli &ampersir; tucsad imadall m&oacute;r arin cill .i. araili clam ba&iacute; in tan-sin &ampersir; &aacute;en-b&oacute; ogai; t&aacute;ncas &iacute;ar tain docum in chlaim co robenad a tech dia chind, &ampersir; tardad forgom do ga&iacute; fair co tarla triana brat &ampersir; co romarbad a &eacute;n-b&oacute;, &ampersir; rohindeonad<lb n="25">
ar beraib iaraind in b&oacute; iar sin.</p>
</div2>
<div2 n="5" type="paragraph">
<p>Is ann-sin as-bert <ps><fn>C&uacute;-Bretan</fn> mac <fn>&Aacute;engusa</fn></ps> r&iacute; <pn>Fer Rois</pn>.

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>At-&aacute;gar cath forderg fland,</l>
<l>a firg <ps><fn>Fhergaile</fn></ps> ad-glind,</l>
<l>ad br&oacute;naig muinter <name type="nomen sacrum">Meic Muiri</name></l>
<lb n="30">
<l>ar m-breith a taigi dia chind.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>B&oacute; in chlaim,</l>
<l>dog&aacute;ed a n-degaid an doim,</l>
<l>mairg l&aacute;im ler tolled a brat</l>
<l>ria techt i cath co mac m-<ps><fn>Brain</fn></ps>.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<lb n="35">
<l>D&aacute; m-beith neach do-berad cath</l>
<l>matren dreman ria mac m-<ps><fn>Brain</fn></ps>;</l>
<l>andsa leam old&aacute;s ind r&aacute;e</l>
<l>in c&aacute;e rocanad in chlaim.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="6" type="paragraph">
<p>Is and-sin as-bert fria <ps><fn>Dond m-B&oacute;</fn></ps> in aidhchi-sin r&eacute;<lb n="40">
tobairt in chatha: <q>d&eacute;ntar let ar n-airfided innocht a <ps><fn>Duind B&oacute;</fn></ps></q> ar <ps><fn>Fergal</fn></ps>, ar is &eacute; <ps><fn>Dond B&oacute;</fn></ps> fer airfidig as dech ba&iacute; i nn-<pn>&Eacute;rinn</pn> iter senchas &ampersir; rundu &ampersir; cuslind &ampersir; cach cini&uacute;l airfidig archeana. Ad-bert <ps><fn>Dond B&oacute;</fn></ps>: <q>n&iacute; f&eacute;daim-sea &eacute;m &aacute;en-fhocol ar mo b&eacute;l anocht &ampersir; airfided nech aili th&uacute; anocht. Acht chena cidb&eacute; airm <lb n="45">
a rabais am&aacute;rach d'agaid do-d&eacute;n-sa th'airfided. D&eacute;nad iarum  &uacute;a <ps><fn>Maiglindi</fn></ps> innocht ar n-airfided ar is &eacute; r&iacute;g-dr&uacute;th <pn>&Eacute;renn</pn> h&eacute;</q>.</p>
</div2>
<div2 n="7" type="paragraph">
<p>Do-r&oacute;nnad dno amlaid-sin an aidchi-sin.</p>
</div2>
<div2 n="8" type="paragraph">
<p>Lodar <on>Laigin</on> arnam&aacute;rach co <pn>Cruachan Cl&aacute;enta</pn> &ampersir; <lb n="50">
t&aacute;ncadar &iacute;ar sin co <pn>Dind Canand</pn>.</p>
</div2>
<div2 n="9" type="paragraph">
<p>Is and-sin tr&aacute; con-r&aacute;ncadar <pn>Leth Cuind</pn> &ampersir; <on>Laigin</on> ceand i cend &ampersir; rocomm&oacute;rad and-sin tr&aacute; ind urgal &ampersir; inn imargul is f&iacute;chda roferad i n-<pn>&Eacute;rinn</pn> riam. Ba fortr&eacute;n ba ferrda rofiged in gleo guineach g&aacute;imtheach in tan-sin. Badar imda tr&aacute; and-sin <lb n="55">
meic r&iacute;g &ampersir; ruirech &ampersir; rod&aacute;eine &ampersir; t&aacute;naisti flatha fod&eacute;sin &ampersir; s&aacute;erclanda socheine&oacute;il a n-&eacute;gmais a n-anma. Ba buideach badb birach b&eacute;lsalach in uair-sin &ampersir; bad br&oacute;naid m&aacute;thair b&aacute;eid ig gul &ampersir; ig golgairi ac ca&iacute;neadi na s&aacute;ercland in uair-sin.</p>
</div2>
<div2 n="10" type="paragraph">
<p>N&iacute; roan tr&aacute; &ampersir; n&iacute;r thairis menma <ps><fn>Coluim Cilli</fn></ps> ar <on>U&iacute;b<lb n="60">
N&eacute;ill</on> isin cath-sin la faicsin m-<ps><fn>Brigdi</fn></ps> &oacute;s cath <on>Laigen</on> ac fubdad  sl&oacute;ig <pn>Lethi Cuind</pn>, conad la faicsin <ps><fn>Brigdi</fn></ps> amlaid-sin romebaid in cath ar <ps><fn>Fergal</fn></ps> &ampersir; ar <pn>Leth Cuind</pn> ria n-<ps><fn>&Aacute;ed</fn></ps> .i. r&iacute; <pn>Descirt Laigen</pn>, &ampersir; is &eacute;sin romarb <ps><fn>Fergal</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Buan</fn> mac <fn>Baili</fn></ps> r&iacute; <pn>Alban</pn> &ampersir; Dond B&oacute;,  &ampersir; co n-dorchair <ps><fn>Dond B&oacute;</fn></ps> didiu n&iacute; romarbad <ps><fn>Fergal</fn></ps>. At&aacute; didiu <lb n="65">
<ps><fn>Cnoc</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Br&iacute; Buain</fn> meic <fn>Baile</fn></ps> r&iacute; <pn>Alban</pn> and-sin b&eacute;os.</p>
</div2>
<div2 n="11" type="paragraph">
<p>Seasca ar c&eacute;t romarbad and d'amsaib in r&iacute;g and .i. <ps><fn>Conall</fn> <an>Meand</an></ps> r&iacute; <on>Cene&oacute;il Cairpre</on>, &ampersir; <ps><fn>Forbhasach</fn></ps> r&iacute; <on>Cene&oacute;il B&oacute;guine</on>, &ampersir; <ps><fn>Fergal</fn> &uacute;a h-<fn>Aithechda</fn></ps>, &ampersir; <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Echach Leamnai</fn></ps> r&iacute; <on>Tamnaigi</on>, &ampersir; <ps><fn>Condalach</fn> mac <fn>Conaing</fn></ps>, &ampersir; <ps><fn>&Eacute;ignech</fn> mac <lb n="70">
<fn>Olcan</fn></ps> r&iacute; na n-<pn>Airter</pn>, <ps><fn>Coibdinach</fn> mac <fn>Fiachrach</fn></ps>, &ampersir; <ps><fn>Muirgius</fn> mac <fn>Conaill</fn></ps>, <ps><fn>Lethait</fn> mac <fn>Con-carad</fn></ps>, &ampersir; <ps><fn>&Aacute;edgen</fn> &uacute;a <fn>Mathgne</fn></ps>, <ps><fn>Nuada</fn> mac <fn>Oirc</fn></ps> r&iacute; <on>Gall</on>, &ampersir; dech u&iacute; <ps><fn>M&aacute;eili-fithrig</fn></ps>. At &eacute; and-sin tr&aacute; r&iacute;ga in <pn>tuaiscirt</pn> do-ecrsad isin chath-sin. At iat-so immorro r&iacute;ga <on>U&aacute; N&eacute;ill</on> in <pn>Deiscirt</pn> romarbaid<lb n="75">
and .i. <ps><fn>Fland</fn> mac <fn>Ragnaill</fn></ps>, <ps><fn>Ailill</fn> mac <fn>Feradaig</fn></ps>, <ps><fn>&Aacute;ed</fn> <an>Laigen</an> &uacute;a <fn>Cernaig</fn></ps>, <ps><fn>Suibni</fn> mac <fn>Congalaig</fn></ps>, <ps><fn>Nia</fn> mac <fn>Cormaic</fn></ps>, <ps><fn>Dub-d&aacute;-cr&iacute;ch</fn> mac <fn>Duib-d&aacute;-inber</fn></ps>, <ps><fn>Ailill</fn> mac <fn>Conaill Grant</fn></ps>, <ps><fn>Flaitheamail</fn> mac <fn>Dl&uacute;thaig</fn></ps> r&iacute; <on>Corpre Cruim</on>, <ps><fn>Fergus</fn> &oacute; h-<fn>Eogain</fn></ps>. <frn lang="la">Hic totus numirus de reigibus ceciderunt &ampersir; alii novem<lb n="80">
uolatiles septem millia cecinerunt in bello ab utroque exercitu</frn>.</p>
</div2>
<div2 n="12" type="paragraph">
<p>&ampersir; <frn lang="la">inde</frn> <ps><fn>Nuadu</fn> &uacute;a <fn>Lomthuile</fn></ps> <frn lang="la">dixit</frn>:

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Med&oacute;n la&iacute; a n-<pn>Almaine</pn>,</l>
<l>ag cosnum buair <pn>Bregmaine</pn>,</l>
<l>ro-l&aacute; badb b&eacute;lderg birach</l>
<lb n="85">
<l>ilach im cheand <ps><fn>Feargaile</fn></ps>.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>Scarais <ps><fn>Murcad</fn></ps> fri midlaig,</l>
<l>i m-rogaes tr&eacute;n for talmain;</l>
<l>do-s&oacute;i f&oacute;ebar fri <ps><fn>Feargal</fn></ps>,</l>
<l>co f&eacute;n n-dermair de <pn>Almain</pn>.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<lb n="90">
<l>Ad-bath c&eacute;t ruireach rathach ruamach,</l>
<l>co c&eacute;t costadach carnach,</l>
<l>im n&aacute;ei gelta gin m&iacute;ne,</l>
<l>im secht m&iacute;li fer n-armach.</l>
</lg>
</sp>
<trailer>M.</trailer>
</body>
</text>
  
A <frn lang="la">tertkalendas Decimper</frn> ar a&iacute; laithi m&iacute;s gr&eacute;ne &ampersir; dia Mairt ar<lb n="95">
a&iacute; laithi sechtmaine rofigead cath <pn>Almaine</pn>.

</p>
</div2>
<div2 n="13" type="paragraph">
<p>Is and-sin rogabad &uacute;a <ps><fn>Maiglindi</fn></ps>, .i. in r&iacute;g-dr&uacute;ith, la <on>Laigniu</on> &ampersir; la <ps><fn>Murchad</fn></ps> &ampersir; do-radad fair g&eacute;m druad do d&eacute;nam. Ba m&oacute;r tr&aacute; in g&eacute;<sup resp="POR">i</sup>m-sin &ampersir; ba bind co fuil g&eacute;m &uacute;a Maiglindi ac sochaide d'feraib &Eacute;renn &oacute; sin ille. Do-radad iar sin b&eacute;m dar<lb n="100">
a mun&eacute;l cor beanad a cheand de. Ad-beraid aroili na h-eolach roba&iacute; g&eacute;m u&iacute; <ps><fn>Maiglindi</fn></ps> isinn &aacute;er co ceann tr&iacute; tr&aacute;th. Is de-sin at&aacute; g&eacute;m u&iacute; <ps><fn>Maiglindi</fn></ps> ac tofund na fer <sup resp="POR">i</sup>sin m&oacute;naid.</p>
</div2>
<div2 n="14" type="paragraph">
<p>Is and-sin ad-bert araili l&aacute;ech maith do <on>Conachtaib</on> ri macaib: <q>n&aacute;cham-f&aacute;cbaid a gillu</q>, ols&eacute;, <q>bid fearrdi frib<lb n="105">
menma bar m&aacute;thar dianum-rucasa lib.</q> Imp&oacute;id iar sin fris &ampersir; t&oacute;cbaid leo h-&eacute;. Do-luid <ps><fn>&Aacute;ed All&aacute;n</fn> mac <fn>Feargaile</fn></ps> asin cath co r&aacute;nic in <on>Gall</on> d&aacute;r comainm <pn>Lilach</pn> &ampersir; adchis-eom in <on>Gall</on> .i. <pn>Lisicach</pn> n&oacute; <pn>Lilcach</pn> leis dia comairci. <ps><fn>Pruidens</fn></ps> didiu ainm in <on>Gaill</on>-sin; co n-deachaid int aingel ar in cleith a richt in<lb n="110">
cl&eacute;rig, air do-arngert bithanad isin chill-sin. Is and-sin ad-bert <ps><fn>&Aacute;ed All&aacute;n</fn></ps> in rand-sa:

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>N&iacute; r&aacute;ncamar ar talmain</l>
<l><pn>Almain</pn> bade r&eacute;digthir,</l>
<l>n&iacute; fuaramar iarsin cath</l>
<lb n="115">
<l><pn>Lilcach</pn> ulchach badi n&eacute;imidhir.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text>
  
Roadnocht immorro <ps><fn>C&uacute;-Bretan</fn> mac <fn>&Aacute;engusa</fn></ps> .i. r&iacute; <on>Fer Rois</on>.</p>
</div2>
<div2 n="15" type="paragraph">
<p>B&aacute;dar <on>Laigin</on> tr&aacute; ac fleadugad &ampersir; ag &oacute;l an aidchi-sin. Is ann-sin ad-bert <ps><fn>Murchad</fn> mac <fn>Brain</fn></ps> re h-&aacute;en dona sluagaib b&aacute;dar isin tig teacht ar ceand cind duine isinn &aacute;rmuig, &ampersir; do-b&eacute;rad <lb n="120">
secht cumala dont&iacute; noradad ri sin. <q>Radad-sa and</q>, ar &aacute;en-&oacute;clach amna d'feraib <pn>Muman</pn>. Luid-sen amach &ampersir; a errad catha &ampersir; comlaind uime co rocht co h-airm a m-ba&iacute; corp <ps><fn>Fergail</fn></ps>. Amal ba&iacute;, co cualai inn&iacute; nechtair isinn &aacute;er ar ro-closs uili fris h&eacute;. <q>Timarnad d&uacute;ib &oacute; maig nime airfided bar tigerna do<lb n="125">
d&eacute;nam anocht .i. <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Ma&iacute;li-d&uacute;in</fn></ps>; do-rochrabair uili in bar n-&eacute;icsib sunn ar&aacute;en re bar tigerna .i. ri <ps><fn>Feargal</fn></ps>.</q> Ro-chualadar immorro in ceol iar tain iter &aacute;es d&aacute;na &ampersir; cornairi &ampersir; cusleanncha &ampersir; cruitiri, co cuala immorro na ceola &eacute;csamla &ampersir; n&iacute; cuala riam n&aacute; iarum ceol bud ferr; co cuala didiu in guth<lb n="130">
isin tup luacra; ba bindi in ceol &iacute;-sin an&aacute;d ceola in domain.</p>
</div2>
<div2 n="16" type="paragraph">
<p>Luid int &oacute;cl&aacute;ech iar sin ina docum. <q>N&aacute; tairr cucum</q>, ar in cenn fris; <q>cid &oacute;n cindus ata&iacute;</q>, ar int &oacute;cl&aacute;ech; <q>misi <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps></q>, ar in ceand, <q>&ampersir; ronaisced orm airfided dom thigerna anocht<lb n="135">
.i. do <ps><fn>Fergal</fn></ps>. N&iacute; do <ps><fn>Murchad</fn></ps> itir</q>, ar in ceand. <q>Cait <ps><fn>Fergal</fn></ps> f&eacute;n</q>, ar ant &oacute;clach: <q>is &eacute; a chorp in taitneamach rit anall</q>, ar in ceand. <q>Cest</q>, ar int &oacute;cl&aacute;ech: <q>nod-b&eacute;r lium</q>. <q>Is t&uacute; is deach lium nom-bera ar bith</q>, ar in ceand, <q>acht nam&aacute; menum-berad <name type="nomen sacrum">Cr&iacute;st mac D&eacute;</name></q>. <q>Dianom-bera</q>, ar in cend,<lb n="140">
<q>curam-tuca dorigisi com cholaind</q>. <q>Dot-b&eacute;rtar &eacute;igin</q>, ar int &oacute;clach.</p>
</div2>
<div2 n="17" type="paragraph">
<p>Do-chuaid immorro int &oacute;cl&aacute;ech dia thig &ampersir; in ceand lais. <q>An tucuis lat n&iacute; asan &aacute;rmuig</q>, ar <ps><fn>Murchad</fn></ps>. <q>Tucus tr&aacute;</q>, ar int &oacute;cl&aacute;ech; <q>tobair aran uaitni thall</q>, ar <ps><fn>Murcad</fn></ps>. Do-rat in sl&oacute;g<lb n="145">
uili aichni, arin ceand &ampersir; r&aacute;idsead uli: <q>N&iacute;rb irsun duid a <ps><fn>Duind B&oacute;</fn></ps> bith amlaid-sin. Is t&uacute; is &aacute;illi &ampersir; is fearr airfidid ba&iacute; i n-<pn>&Eacute;rinn</pn></q>. <q>Maith</q>, ar in l&aacute;ech, das-bert a maig in ceand: <q>d&eacute;na airfided d&uacute;ind, a <ps><fn>Duind B&oacute;</fn></ps>, fo d&aacute;ig <name type="nomen sacrum">Meic D&eacute;</name> .i. <name type="nomen sacrum">&Iacute;sa Cr&iacute;st</name> i n-deachaid<lb n="150">
gn&uacute;is. Airfid <on>Laigniu</on> anocht feib roairfidis do thigerna &oacute; chianaib</q>.</p>
</div2>
<div2 n="18" type="paragraph">
<p>Imp&aacute;is iarum a aiged re fraighidh in tigi ar d&aacute;ig cumad  dorcha d&oacute; &ampersir; t&oacute;cbais a chr&uacute;isich &oacute;s aird combo bindi cach ceol ar tuind talman. Co mb&aacute;dar in sl&oacute;g uili ag ca&iacute; &ampersir; ac toirrsi<lb n="155">
ria truaigi &ampersir; ri taidhi&uacute;iri in ci&uacute;il rochan.</p>
</div2>
<div2 n="19" type="paragraph">
<p>In tan tr&aacute; ba sc&iacute;th in sluag ac toirrsi ac &eacute;stecht frisin ceol, luid int &oacute;cl&aacute;ech c&eacute;tna lasin cend co riacht an corp. <q>Maith &eacute;m</q>, ar in ceann risin &oacute;gl&aacute;ech; <q>tuidmi mo cheand rim chorp</q>; c&oacute;raigis didiu int &oacute;cl&aacute;ech in cend risin colaind &ampersir; leanaid<lb n="160">
de fo c&eacute;t&oacute;ir; do comall br&eacute;ithri <ps><fn>Coluim Cille</fn></ps> &oacute;n, air is &eacute; <ps><fn>Colum Cille</fn></ps> ba&iacute; na sl&aacute;naigecht fona techt i tuaig do-ridisi docum a m&aacute;thar co roindised sc&eacute;la in chatha &ampersir; aiged <ps><fn>Fergail</fn></ps> di-si &ampersir; do ch&aacute;ch.</p>
</div2>
<div2 n="20" type="paragraph">
<p>A nn-&eacute;cmais dno <ps><fn>Cathail</fn> meic <fn>Findgaine</fn></ps> rofhersad<lb n="165">
<on>Laigin</on> in cath-sa <pn>Almaine</pn>, &ampersir; rob olc ria <ps><fn>Cathal</fn></ps> in cath do cur ina a&eacute;mais f&eacute;n , &ampersir; ad-cualadar <on>Laigin</on> gr&uacute;g <ps><fn>Cathail</fn></ps> do beith riu, conad h-&iacute; comairli do-r&oacute;nsad. Ceann <ps><fn>Fergail</fn></ps> do breith co <ps><fn>Cathal</fn></ps> da comma&iacute;deam in gn&iacute;ma; rucad iar sin in ceand siar co <ps><fn>Cathal</fn></ps>, conad and-sin as-bert <ps><fn>Rumand</fn></ps> fili <ps><fn>Fergail</fn></ps> and so:

<text type="poem">
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<lb n="170">
<l>Rob&iacute;th <ps><fn>Fergal</fn></ps> fer ca&iacute;n cnedmar,</l>
<l>gr&iacute;b glond galann;</l>
<l>rogob &oacute;engol amal toraind</l>
<l>&oacute; t&aacute; <pn>Indsi Modh</pn> co <pn>Manaind</pn>.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="21" type="paragraph">
<p>Is and-sin didiu ba&iacute; <ps><fn>Cathal</fn></ps> a n-<pn>Glendamain</pn> na r&iacute;g ac <lb n="175">
<pn>Sl&eacute;b Chrot</pn>, &ampersir; in sl&oacute;g do-deochaid lasin ceand rotriallad a marbad la <ps><fn>Cathal</fn></ps>, uair ba h-olc lais d&iacute;th <ps><fn>Fergail</fn></ps> dar ceand a sh&iacute;da.</p>
</div2>
<div2 n="22" type="paragraph">
<p>Dofoilced rofigedh roslemanch&iacute;rad do chind <ps><fn>Fergail</fn></ps> iar sin la <ps><fn>Cathal</fn></ps> &ampersir; do-bretha br&eacute;id sr&oacute;ill uime iar sin, &ampersir; do-bretha<lb n="180">
secht n-doim &ampersir; secht muilt &ampersir; secht tindi &ampersir; siad uili fonaigthi ar b&eacute;laib cind <ps><fn>Fergail</fn></ps>; rohimdergad iar sin imon ceand a fiadnaisi fer <pn>Muman</pn> uili &ampersir; dofoslaic a sh&uacute;ili ria <name type="nomen sacrum">Dia</name> do altugad na h-airmiden &ampersir; na h-an&oacute;ra m&oacute;iri-sin tucad d&oacute;. Rofodlad iar sin la <ps><fn>Cathal</fn></ps> in biad-sin do bochtaib na cell <lb n="185">
comfhocus ba&iacute; d&oacute;ib .i. <pn>&Aacute;th Chros Mo-Laga</pn> &ampersir; <pn>Tulach Min Molaga</pn>.</p>
</div2>
<div2 n="23" type="paragraph">
<p>Luid iar sin <ps><fn>Cathal</fn></ps> co n-gl&eacute;ri tin&oacute;il fer <pn>Muman</pn> les  d'idnocol chind <ps><fn>Fergail</fn></ps> como-tarad f&eacute;n d'<on>U&iacute;b N&eacute;ill</on>. &ampersir; co tarad r&iacute;gi <on>&Uacute;a N&eacute;ill</on> do <ps><fn>Flaithbertach</fn> mac <fn>&Aacute;eda</fn></ps>, &ampersir; f&aacute;cbais <lb n="190">
<ps><fn>Cathal</fn></ps> amlaid-sin iad &ampersir; t&aacute;nic co <pn>Gleandamain</pn> na r&iacute;g i cind ch&aacute;ectigis ar m&iacute;s.</p>
</div2>
<div2 n="24" type="paragraph">
<p>Is iar sin tr&aacute; rofigh cocad m&oacute;r i <on>Laignib</on> i n-agaid <ps><fn>Cathail</fn> meic <fn>Findgune</fn></ps>, &ampersir; co rothin&oacute;il <ps><fn>Cathal</fn></ps> fir <pn>Muman</pn> les,  &ampersir; co n-deachaid a n-agaid <ps><fn>F&aacute;el&aacute;n</fn></ps> r&iacute;g <on>Laigen</on> co <on>Laignib</on> uili <lb n="195">
ar&aacute;en ris &ampersir; curter and-sin cath <pn>F&eacute;li</pn> iter <ps><fn>F&aacute;el&aacute;n</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Cathal</fn></ps>, &ampersir; do-cer <ps><fn>F&aacute;elcar</fn></ps>; r&iacute; <pn>Osraidi</pn> and &ampersir; brister an cath ar <on>Laignib</on>.</p>
</div2>
<div2 n="25" type="paragraph">
<p>Imscarad <ps><fn>Cathail</fn></ps> &ampersir; <on>Laigin</on> connuigi sin.</p>
</div2>
<lb n="197">
<closer>Finit. amen. Finit.</closer>
</div1>
<div1 n="4" type="recension">
<head>Cath Almaine so <sup>The Book of Fermoy.</sup></head>
<div2 n="1" type="paragraph">
<p>Bo&iacute; cocad m&oacute;r etir <ps><fn>Cathal</fn> mac <fn>F<gap>guine</fn></ps> r&iacute; <pn>Lethe Moda</pn> &ampersir; <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Mo&iacute;le-d&uacute;in</fn></ps> r&iacute; <pn>Lethe Cuind</pn> ri r&eacute; cian. Rocrech <on>Laigin</on> tr&aacute; <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Ma&eacute;ile-d&uacute;in</fn></ps> ar ulc ri <ps><fn>Cathal</fn> mac<lb n="5">
<fn>Findguine</fn></ps>. Roairg dno <ps><fn>Cathal</fn></ps> <pn>Mag m-Breg</pn> ule co n-dersat s&iacute;th  &ampersir; comfhossad iarom.</p>
</div2>
<div2 n="2" type="paragraph">
<p>Do-luid tr&aacute; fecht ann atuaid <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Ma&iacute;li-d&uacute;<gap></fn></ps> do saigid b&oacute;roime for <on>Laignib</on> co feraib in <pn>tuaiscirt</pn> imbi. B&aacute; fota tr&aacute; b&aacute;s oc tin&oacute;l la <ps><fn>Fergal</fn></ps>. Ass ed at-bered cech fer fris: 'd&aacute;<lb n="10">
&ndot;dech <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps> lat, ragat-sa lat'.</p>
</div2>
<div2 n="3" type="paragraph">
<p>Bantrebtoch immorro m&aacute;thair <ps><fn>Dhuind B&oacute;</fn></ps>; mac is &aacute;inem &ampersir; is &aacute;ilemh bo&iacute; a n-<pn>&Eacute;<gap></pn> in <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps>. N&iacute; rol&eacute;ic immorro a m&aacute;thair do <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps> <gap>&aacute;en ri <ps><fn>Fergal</fn></ps> cu tarat <ps><fn>Fergal</fn></ps> r&aacute;ith <ps><fn>Col<gap> Cille</fn></ps> friasi im bhethaid <ps><fn>Duinn B&oacute;</fn></ps> doridissi a docum.</p>
</div2>
<div2 n="4" type="paragraph">
<p>  <lb n="15">
T&aacute;nic iar sain <ps><fn>Fergal</fn></ps> do shaigid <on>Laigen</on>. B<sup resp="POR">&aacute;dar</sup> imorro droch-eolaig ria <ps><fn>Fhergal</fn></ps> &ampersir; tucsat for t&oacute;ir<sup resp="POR">igecht</sup> for aimr&eacute;id na coicr&iacute;che uili. Is &iacute; iarum <gap> nucsat ind eolaig .i. do <pn>Cluain Dolchaill</pn> cha<gap> gabsat longport for br&uacute; na cilli &ampersir; tuc-s<sup resp="POR">eoim</sup> imadhall m&oacute;r forin cill .i. araile clam &ampersir; <gap> boin aici. Rohin-deonad <lb n="20">
ar beruib iarnn<gap></p>
</div2>
<div2 n="5" type="paragraph">
<p>Is ann-sin at-bert <ps><fn>C&uacute;-Bret&aacute;n</fn> mac <fn>&Aacute;engusa</fn></ps> .i. <gap> Fer <gap>

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>At-&aacute;gar cath forderc flann,</l>
<l>a fir <ps><fn>Fergaile</fn></ps> <gap>,</l>
<lb n="25">
<l>br&oacute;nach muinnter <name type="nomen sacrum">Mic Muire</name></l>
<l>iar m-<corr sic="br&mdash;th">br<sup resp="POR">ei</sup>th</corr><gap> dia cind.</l>
</lg>
<lg n="2" type="quatrain">
<l>B&oacute; in claim,</l>
<l>rog&aacute;et i n-degaid <gap>,</l>
<l>mairg l&aacute;im rotollai a brat</l>
<lb n="30">
<l>r&eacute; techt <sup resp="POR">i cath</sup> <gap> mac m-<ps><fn>Brain</fn></ps>.</l>
</lg>
<lg n="3" type="quatrain">
<l>M&aacute; beth nech do-bera c<sup resp="POR">ath</sup></l>
<l><gap> den drcman ri mac m-<ps><fn>Brain</fn></ps>;</l>
<l>annsa <gap> d&aacute;s ind r&oacute;e</l>
<l>in c&oacute;e rocechain in <sup resp="POR">clam</sup>.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="6" type="paragraph">
<p><lb n="35">Is ann-sin at-bert <ps><fn>Fergal</fn></ps> fri <ps><fn>Donn &mdot;<gap></fn></ps> sin r&eacute; tabairt in catha: <q>d&eacute;ntar l<gap>fited anocht a <ps><fn>Duinn B&oacute;</fn></ps>, ar iss<sup resp="POR">&eacute;</sup> [...] fitiuch is dech robo&iacute; riam i<sup resp="POR">nd</sup> <gap> &ampersir; runna &ampersir; cuslind &ampersir; cech cein&eacute;l <gap> athac issinn a&iacute;msir-sin. N&iacute; fh<gap> <ps><fn>B&oacute;</fn></ps> &oacute;en-fhocal for  mo be&oacute;l<sup resp="POR">a</sup> <gap> nech aili t&uacute; anocht <gap> i r-rabuis im<gap><sup resp="POR">fid <lb n="40">
<gap> adia</sup> <gap>inocht</q> ar <ps><fn>Fergal</fn></ps> <q>ar iss &eacute; r&iacute;g-dr&uacute;ith <pn>&Eacute;renn</pn> h-&eacute;</q>.</p>
</div2>
<div2 n="7" type="paragraph">
<p>Do-r&oacute;nath dna amlaid ind oidchi-sin.</p>
</div2>
<div2 n="8" type="paragraph">
<p>Do-llotar <on>Laigin</on> iarnab&aacute;rach cu <pn>Cruachan Cl&eacute;onta</pn>. T&aacute;ncatar far sain co <pn>Dind Canann</pn>.</p>
</div2>
<div2 n="9" type="paragraph">
<p>Is ann-sin tr&aacute; cond-recait <pn>Leth Cuinn</pn> &ampersir; <on>Laigin</on> cenn a <lb n="45">
cenn. Cath <pn>Almaine</pn> ainm in catha-sin.</p>
</div2>
<div2 n="10" type="paragraph">
<p>Ni roan didiu menma <ps><fn>Coluim Cille</fn></ps> for <on>U&iacute;b N&eacute;ill</on> issin cath-sain la h-ascin m-<ps><fn>Brigde</fn></ps> h-uas cath <on>Laigin</on>, cu r-r&oacute;emid in cath r&eacute; n-<ps><fn>&Oacute;ed</fn></ps> .i. r&iacute; <pn>Deiscirt Laigin</pn>; is &eacute; robris in cath for <ps><fn>Fergal</fn></ps> &ampersir; <ps><fn>Bili</fn> mac <fn>B&aacute;in</fn></ps> r&iacute;gh <pn>Alban</pn> &ampersir; <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps>, &ampersir; gu rotrasgrad <ps><fn>Donn <lb n="50">
 B&oacute;</fn></ps> n&iacute; romarbad <ps><fn>Fergal</fn></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="11" type="paragraph">
<p>Romarbuit sesca ar c&eacute;t do amsaib in r&iacute;g &ampersir; <ps><fn>Conall</fn></ps> mac r&iacute;g <on>Ceine&oacute;il Conaill Coirpri</on>, &ampersir; <ps><fn>Forbasach</fn></ps> r&iacute; <on>Cen&eacute;il B&oacute;guine</on>, &ampersir; <ps><fn>Ferghal</fn> &uacute;a <fn>Aitechdai</fn></ps>, &ampersir; <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>Ecdach Lemnai</fn></ps> r&iacute; <on>Tamnaigi</on>, <ps><fn>Condalach</fn> mac <fn>Conaing</fn></ps>, &ampersir; <ps><fn>&Eacute;icnech</fn> mac <fn>olcan</fn></ps> r&iacute; na <lb n="55">
 n-<pn>Airter</pn>, <ps><fn>Coibdenach</fn> mac <fn>Fiacrach</fn></ps>, <ps><fn>Muirgius</fn> mac <fn>Conaill</fn></ps>, <ps><fn>Leathaitech</fn> mac <fn>Con-charat</fn></ps>, <ps><fn>&Aacute;edgen</fn> &uacute;a <fn>Mathgne</fn></ps>, <ps><fn>Nuada</fn> mac <fn>Eirc</fn></ps> r&iacute; <pn>Guill</pn>, &ampersir; deich n-&uacute;i <ps><fn>M&aacute;eili-fitrigh</fn></ps>. Is &eacute; in sin r&iacute;g in tuascirt.</p>
</div2>
<div2 n="12" type="paragraph">
<p>It iat ann-so <on>U&iacute; N&eacute;ill</on> in <pn>Deiscirt</pn> romarbait <sup resp="POR">ann</sup>.i. <ps><fn>Flann</fn> mac <lb n="60">
<fn>Rogellaig</fn></ps>, <ps><fn>Ailill</fn> mac <fn>Feradhaig</fn></ps>, <ps><fn>&Eacute;id</fn> <an>Lagin</an> &uacute;a <fn>Cernaig</fn></ps>, <ps><fn>Suibne</fn> mac <fn>Conghalaig</fn></ps>, <ps><fn>Nia</fn> mac <fn>Cormaic</fn></ps>, <ps><fn>Dub-d&aacute;-cr&iacute;ch</fn> mac <fn>Duib-d&aacute;-inber</fn></ps>, <ps><fn>Oilill</fn> mac <fn>Conaill Graint</fn></ps>, <ps><fn>Flaithemail</fn> mac <fn>Dl&uacute;thaigh</fn></ps> r&iacute; <on>Coirpri Cruim</on>, <ps><fn>Fergus</fn> &uacute;a <fn>Eogain</fn></ps>. <frn lang="la">Hic <sup resp="POR">totus numerus</sup> de regibus ceciderunt
&ampersir; ali novem uolatil<sup resp="POR">es</sup> septem<lb n="65">
millia ceciderunt in eo bello ab <sup resp="POR">utr</sup> <gap>in excercitu</frn>.</p>
</div2>
<div2 n="13" type="paragraph">
<p>Is ann-sin &uacute;a <ps><fn>Mag<gap></fn></ps> r&iacute;g-dr&uacute;th, &ampersir; do-ratad fair g&eacute;im <sup resp="POR">do d&eacute;nam</sup>. Robo m&oacute;r tr&aacute; in g&eacute;im h-&iacute;-sin &ampersir; robo b<gap>o f<gap>l <gap>&eacute;im u&iacute; <ps><fn>Magline</fn></ps> ac sochaide <sup resp="POR">do feraib</sup> <gap><sup resp="POR">din</sup>. Do-ratad iar sin for a muin&eacute;l co n-dechaid a cenn d<sup resp="POR">e</sup><gap> bo&iacute;<lb n="70">
g&eacute;im u&iacute; <ps><fn>Magline</fn></ps> oc tofunn <gap>.</p>
</div2>
<div2 n="14" type="paragraph">
<p>Is ann-sin at-bert araile l&aacute;ech <gap>achtaib fria macu: <q>n&aacute;cham-f&aacute;caid a gill<gap> de frib menma far m&aacute;thar</q>. Imp&aacute;it iar<gap> bait leo h-&eacute; for cranna sleg. Do<gap> <ps><fn>All&aacute;n</fn> mac <fn>Ferghaile</fn></ps> cu r&aacute;inic in <on>Gall</on> <gap> <pn>Lilcach</pn> &ampersir; cu roataigh in <on>Gall</on> .i. <pn>Lilcach</pn><lb n="75">
l<gap>arghi. <ps><fn>Prudens</fn></ps> dno ainm in <on>Gaill</on>-sin; go <gap>t aingel for in cleith i r-richt in cl&eacute;irigh, <sup resp="POR">ar do-airngert</sup><gap> cl&eacute;irech  bithanad issin chill-sin. Is ann-sin <gap>bert &eacute;ad <ps><fn>All&aacute;n</fn> mac <fn>Fergaile</fn></ps>:

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>N&iacute; r&aacute;ncamar ar talmain</l>
<lb n="80">
<l><pn>Almuin</pn> badi r&eacute;idhitir;</l>
<l>N&iacute; fhuaramar iarsin cath</l>
<l><pn>Lilcach</pn> ulccach badid n&eacute;midir.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text>
  
Roanacht immorro <ps><fn>C&uacute;-Bretan</fn> mac <fn>&Aacute;engusa</fn></ps> .i. r&iacute; b-<on>Fher Ross</on>.</p>
</div2>
<div2 n="15" type="paragraph">
<p>B&aacute;tar immorro <on>Laigin</on> ic flegugad &ampersir; ic &oacute;l in aidchi-sin.<lb n="85">
Is-bert iarum <ps><fn>Murchad</fn> mac <fn>Brain</fn></ps> fri h-&oacute;enfer istich dint sl&oacute;gh dula ar cenn cind duine san &aacute;rmhuig, &ampersir; do-b&eacute;rad secht cumala dont&iacute; noraghad. <q>Raghat-sa ann</q>, for &oacute;clach amra do feraib <pn>Muman</pn>. Luid-sein immach &ampersir; a errad catha uimbi co rocht corp <ps><fn>Fergail</fn></ps> co cuala in n-escaire issinn a&iacute;er, co r-roclois uili<lb n="90">
frisie. <q>Timmarnad d&uacute;ib do muig nime airfitiud for tigerna do d&eacute;nam anocht .i. <ps><fn>Fergal</fn> mac <fn>M&aacute;eile-d&uacute;in</fn></ps>; do-rocrabhair in  bur n-&eacute;icsib uile sunn ar&aacute;en ri bur tigerna .i. ri <ps><fn>Ferghul</fn></ps>.</q> Ro-cualatar immorro in ceol iar tain etir &aacute;es d&aacute;n<sup resp="POR">a</sup> &ampersir; cornaire &ampersir; cuislennchu &ampersir; cruitire, co cuala inn&iacute; na ceola &eacute;csamla n&iacute; riam<lb n="95">
n&aacute; iarum ceol bu ferr. Co cuala dna in cnoinsig sent shup luacra. Ba binde in ceol h&iacute;-sin old&aacute;t ci&uacute;il in domuin.</p>
</div2>
<div2 n="16" type="paragraph">
<p>Lui<sup resp="POR">d</sup> int &oacute;cl&aacute;ch die &ndot;-docum iar sin. <q>N&aacute; tair cucum</q>, ar in cenn fris. <q>Cid &oacute;n cid tae&iacute;</q>. <q>Missi <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps></q>, ar in cend, <q>&ampersir; donaisced form airfitiud <sup resp="POR">do</sup> d&eacute;nam <sup resp="POR">dom</sup> tigerna<lb n="100">
indnocht .i. do <ps><fn>Fergal</fn></ps> <gap> <sup resp="POR"><ps><fn>Murchad</fn></ps></sup> <gap></q>, <sup resp="POR">or</sup> in cenn. <q>Caide <ps><fn>Fergal</fn></ps> f&eacute;in</q>, or int &oacute;clach <q><gap><sup resp="POR">tait</sup>nemach frit anall</q> ol in cenn. <q>Cesc <gap><sup resp="POR">ot</sup>b&eacute;r</q>. <q>Is t&uacute; is dech lem nom-bera</q>, for in<gap>a <q>minam-berad <name type="nomen sacrum">Crist mac D&eacute;</name></q>. <q>D&aacute;nom-<sup resp="POR">bera</sup> <sup resp="POR">la</sup><gap></q>, <sup resp="POR">or</sup> in cenn, <q>gonom-tuca gom colaind doridhisi</q>.</p>
</div2>
<div2 n="17" type="paragraph">
<p> <lb n="105">
<q><sup resp="POR">In tuca</sup><gap><sup resp="POR">at</sup> n&iacute; assin &aacute;rmagh</q>, or <ps><fn>Murchad</fn></ps>. <q>Tuc<gap></q>, <sup resp="POR">ar int &oacute;g</sup><gap> <q>Tabuir forsinn uaithne tall</q>, or Mur<gap>at in sluag uile aithne fair &ampersir; dor&aacute;id<sup resp="POR">sed</sup>: <q><sup resp="POR">nirb</sup> irsan duit, a <ps><fn>Duind B&oacute;</fn></ps>, beith amlaid-sin; is<gap> &ampersir; is ferr airfitiud bo&iacute; a n-<pn>&Eacute;riu</pn>.</q><lb n="110">
<q>Maith</q> <gap>ech, tuc a muich in cenn: <q>d&eacute;na oirfitiud <gap>, a <ps><fn>Duinn B&oacute;</fn></ps>, fo d&aacute;igh <name type="nomen sacrum">Meic D&eacute;</name> .i. <name type="nomen sacrum">&Iacute;ssu Cr&iacute;st</name> a n-dechaid <sup resp="POR">g</sup><gap>s. Airfid <on>Laigniu</on> indocht amal doairfitis <sup resp="POR">do tigerna &oacute;</sup> cianaib.</q></p>
</div2>
<div2 n="18" type="paragraph">
<p>Imp&oacute;is <ps><fn>Donn B&oacute;</fn></ps> a aigidh fri fraigid in tichi ar d&aacute;ig<lb n="115">
comadh doreha d&oacute;, &ampersir; do-rat a cr&uacute;isic as comb&aacute; binde old&aacute;s cacha ceol ar talmain, co rabatar int sluaigh uile oc ca&iacute; &ampersir; oc toirrsi fri truaigi &ampersir; tadi&uacute;iri in ceoil.</p>
</div2>
<div2 n="19" type="paragraph">
<p>In tan tr&aacute; ba sc&iacute;th in sluagh oc torrsi. Luid int &oacute;clach<lb n="120">
c&eacute;tna lasin cenn eo riacht a corp. <q>Maith &eacute;im</q>, ol in cenn frissin &oacute;clach: <q>tudhmi dam mo cend <sup resp="POR">f</sup>rim corp</q>; c&oacute;raigid dno int &oacute;clach in cenn forsin eoluinn &ampersir; len<gap> di fo c&eacute;t&oacute;ir, &ampersir; do comallad br&eacute;ithir n-<name type="nomen sacrum">D&eacute;</name> &ampersir; <ps><fn>Coluim Cille</fn></ps> ria sl&aacute;naisec fo tuaid docum a m&aacute;thar doridhissi <sup resp="POR">cu</sup> <sup resp="POR">r</sup>oindis sc&eacute;la in catha &ampersir; aidedh <ps><fn>Fhergail</fn></ps>.</p>
</div2>
<div2 n="20" type="paragraph">
<p> <lb n="125">
I n-&eacute;cmuis <ps><fn><sup resp="POR">Ca</sup>thail</fn> meic <fn>Findg<gap>e</fn></ps> dno rocuirsi <on>Laigin</on> cath <pn>Almuine</pn> &ampersir; <sup resp="POR">r</sup>up olc le <ps><fn>Cathal</fn></ps> in cath do cur na ingnais. &Oacute; 't-cualatar <on>Laigin</on> gr&uacute;c&aacute;n <ps><fn>Cathail</fn></ps> do beith friu. Conid h-&iacute; comairli <sup resp="POR">do</sup>-r&oacute;nsat, cend <ps><fn>Fergail</fn></ps> do breith cu <ps><fn>Cathal</fn></ps> do comma&iacute;d<sup resp="POR">em</sup> <sup resp="POR">in</sup> <sup resp="POR">c</sup>atha. Rucad iarum in cenn co<lb n="130">
<ps><fn>Cathal</fn></ps>. Conid ann-sin is-<sup resp="POR">bert</sup> <sup resp="POR"><ps><fn>Ruman</fn></ps></sup> file <ps><fn>Fergail</fn></ps>:

<text>
<body>
<sp>
<lg n="1" type="quatrain">
<l>Rob&iacute;ith <ps><fn>Fergal</fn></ps> fer ca&iacute;n cennmar,</l>
<l>gr&iacute;b glond galann;</l>
<l>rogab &oacute;engol amal torainn</l>
<l>&oacute; t&aacute; <pn>In<gap> Mog</pn> co <pn>Manaind</pn>.</l>
</lg>
</sp>
</body>
</text></p>
</div2>
<div2 n="21" type="paragraph">
<p>  <lb n="135">
I n-<pn>Gle&ndot;domhuin</pn> na r&iacute;g robo&iacute; <sup resp="POR"><ps><fn>Cathal</fn></ps></sup> in tan-sin &ampersir; in sl&oacute;g do-dechaid lasin cenn ro<sup resp="POR">trial</sup><gap> a marbad la <ps><fn>Cathal</fn></ps> ar rop olc leis d&iacute;th <ps><fn>Fergail</fn></ps> <gap>enn t-s&iacute;dha.</p>
</div2>
<div2 n="22" type="paragraph">
<p>Rofoilced iar tain cenn <ps><fn>Fer<sup resp="POR">gail</sup></fn></ps> ic <ps><fn>Cathal</fn></ps> &ampersir; do-breth  br&eacute;it sr&oacute;ill imme <gap>, &ampersir; do-bretha secht n-daim &ampersir; <gap> secht <lb n="140">
tinne at&eacute; fo<sup resp="POR">naigthi</sup> ar b&eacute;laib cind <ps><fn>Fergail</fn></ps>. Rohimdergad didiu <sup resp="POR">im</sup><gap> i fiadhnuissi fer <pn>Muman</pn> uile &ampersir; rooslaic a s&uacute;ile do <lb n="142">
  atlaghad na h-airmiten-sin do-ratad d&oacute;.</p>
</div2>
</div1>
</div0>
</body>
</text>
</TEI.2>
