Nír ba chian do Domnall ina degchomnaide in tan sin, in uair atchonncatar in Clárach cona chathmarcsluagaib agus Muirchertach mac Conchobair chailgneimnig co nimad onchon agus ech agus éidid dá ninnsaigid. ótchonnairc Domnall na deithbire sin, adubairt do guth rígairgsenach rómór na buara agus na braigde do chur amach ar móin na séd go tinnesnach, agus do fuagair do chách a gcommarbad [innus] nach bud adbar bogásaig dá naimdib a bfaghbáil acu in tan do fúigfedsan iat. do chóirig Domnall deired agus tosach ar a trénmuinntir .i. in deired ag dingbáil degsluaig in Chláraig cona chnichtgallaib, agus in tosach do trénscáiled tromairechta in tíre go tinnesnach.

Do gluaisetar in ghasrad ghormabrach ghnáthcoscrach ghním láidir fiartimchell na finntíre; agus ní rángatar tulaig gan tachar, ná áth gan imresain, ná glenn gan gníméchta, go gormchailltib bogtrédacha binneltacha braontoirtecha na bréntíre. do gabatar fos agus comnaide isna finntírib agus isna fáschailltib sin, agus do sáiletar fir Tuadmuman agus na triathgaill gomad toisc dá nach roichfitis tar a nais in ruathar sin. dorignetar cró caithise catha go comdaingen do gach leith ina lántimchell, agus dar le finnt sluagaib na foraire rob í doirseoracht Dubruis in róchathais ar a rabatar; agus do sáiletar nach roichfed fóirithin do flaithib na bfednach sin, agus n ach roichfitis arís d'innsaigid a náirdríg as in inad sin. do fóir Dia agus a degchroide Do mnall do'n dul sin, agu s is í slige do gabatar in ghlanfedan sin .i. itir in dísert agus in degráith, m ar a rabatar dá foslongport a nuasalbidbad; go rángatar slán go sliabchailltib Echtge airteraige.

Is insin oidche chédna gan chuntabairt táinic Toirdelbach trénchroidech || triathbeoda d'innsaigid na críche cédna gan chun tabairt; gonad ann atbertatar in dá bile bogdu asacha na briathra so ag commáidem a chéile do techt slán as na sásaib sin:—

Scíth mo chride dom chuairt siar. ar Domnall nár dian re dáim; a bfuair sinn [tráth] slios re slios. sámh linn a fios ag ár mnáib Sám linn Mathgamain O Briain. do chur ó'n ngliaid ina rith; is cenél Dúngaile donn. do chuired gach fonn ar crith Comach a bfer 's a mban mbán. do chuirsem i gClár na gcéd; dot iarraidse a triath in tslóig. tángamar go móin na séd Atchonncamar leith d'ár ndruim. sluag in Chláraig mar tuinn mir; marbmaid ár mbraigde is ár mbuar. do fregrad in dá sluag ann sin Nír léiged sinn port i bport. do fuaramar olc ó'n sluagh; dia is ár gcride sin choill. is edh ruc inn gan roinn uadh I tir dá longport na dtriath. tángamar aniar d'ár tig; dámad chomlín dúinne is dóib. do finnfatais na slóig sin Sám lim do techt as gach tres. ar Toirdelbach ro fes fích; dá mbeinnse is Cúmeda mór. ann dobeirmis d'ár slóg scíth

A haithle in turais sin Toirdelbaig do tráchtad, dorignetar in glanchomairle degdígainn do grinniugad .i. gluasacht go hiathaib úrtoirtecha Uaithne. do anatar ina gcomnaide isna cailltib sin, agus do chuaid Cúmeda mochinnsaigtech milisbriatrach míngh ruadchorcra go mórDomnall Mág Carrthaig .i. cáimríg drechderg dédglégel donnabrach Desmuman, d'iarraid fóirithne sluaig ar in slaitbile sográdach ruadoirderc rechtborbchruaid ráidbinnghlic réimchiallchert rígfoistinech.

Do ferad fáilte ria bfialChoinmeda ag mórDomnall, agus nír ba chian do'n Choin ina chomnaide go dtáinic scríbinn scélchelgach re a chois ó'n gClárach dá chennach ó chaomDomnall; agus nír tairged ar choin dá cherdaige ina chomaimsir luach ba mó ná ba laomscaire iná corca Dhuibne cona degtuathaib. adubairt Domnall go degbriatrach || agus go conchair ciallnáirech, in cú nach leis féin nach láimeochad dul dá reic dá haimdeoin. táinic tra Cúmeda slán ó na sásaib sin.

Imthúsa dá airecht clainne Chuiléin: do chuatar dá éis sin cona ninnilib do chothugad a mbethadach ar bruachaib a ndúthaige do'n dul sin. do airgetar O Maoláin go mochtráth arna márach, agus do fuaratar cáin in Chláraig agá tidlacad agus ceitheirne ina diaid agá dlúithtimáin. do marbatar in ceitheirn agus rucatar in cáin ar gcúla i gcrích Echtge do'n ruaig sin. Imthúsa Chonmeda mínbriathraig: táinic slán tar sluag forfaire in Chláraig ar gcúla go caomToirdelbach, agus do chinnetar comairle ó nach fuaratar fóirithin as inad eile dá ninnsaigid; agus is amlaid do órdaigetar a gcathruathar cróda cétfadach go bruachaib is go boillscénaib in tíre dá trénchosnam, agus ag dul tar áth na Sinann sruthguirme srebuaine siar adubairt in file na focail so:—

Triallam toisc. nach toisc tréith. beirem báig. sraonam sluag. airgem iath. téchtam tír. cirrbam cuirp. tollam táib. seolam siar. trénmac Taidg. aon bud ferr. nír thenn triall

agus do ghoir dia ó'n degbél in fir do imráid in nórdugad sin. rucatar ruathar tinnesnach go hEchtge d'innsaigid a muinntire mermenmnaige féin, agus do airgetar úi Bloid do'n dara || borb ruathar; agus tuc Tordelbach trénaiseg do na triath aib sin tar cenn a mbraighet agus a mbiadhcána, agus do aontaigedar na hairechta do'n ruatharsan righThordelbach itir faomadh agus aindeoin ar énslighidh, agus do cuired Donnchadh O Briain co bun righthorach Raiti do coiméd in Cláraigh ina certfagus.

[A.D. 1279] Is ann sin do fu agair in Clárach cathsluaghedh do díchur Tordelbaig as a thírthaib: sluaghedh in Fertáin a ainmsid hein; uair táinic in Clárach cona cathm arcsluag, agus Donnchadh O Briain cona borbsluaghaib cletharmacha coisidhedh, co clárma chaire in Fertáin a nimfagus na triath dá trénmescadh. agus is í seo slighi do ghabatar goill na Muman medhónaighi: a mbél chaille druinge go duaibsech, mar do stiur dia drochcomairle do na danaraib, co tarlaid oillbéim do'n fedain isin inad sin .i. Domnall dianrodcrechach dlúithéchtmarbhthach doetrana m ac tolgda taom arrachta Taidg. agus ó'nduair do aithnighetar na danair Domnall ina naghaidh dá ninnsaighe, dorinnetar ruagdeiredh ar tús do'n tosach agus tosach do'n taobdheiredh co tinnesnach, agus do inntódar na troich tuaicbel résan teichedh; agu s ótconnairc Domnall na drochairrdhena sin ag na danaraib, ruc sidhe sebhca mail ina medhón dá minscáiled.

Acht atá ní cena, do blaghadh barúna agus do rébchréchtadh rideredha, co nach raibe consapla gan chúlgherradh, ná oighre gan athbualad, ná seirsenach gan slistollad do na sluaghaib; mar adubairt Domnall na deigbhriathra || ac faicsin na cosrach cuip deirge craebchorcra cnáimghearrtha créchtamlaighi cianáithesaighi cédna:—

Buadhach in tres tucsabair. a degmuinnter datharmcruaid. nach gab scáth ó [a] scanrachadh. blagh do tsluagh in tsaobCláraigh. cuma a techt san turussa. dénaidh co luath laochéirge. fodbaighi na flaithisi. dícennaigid a ndegdáine. timsaighi co Toirdelbach. cloidhme is lanna is lúirecha. spuir is téda is targadha. scéith cotúin is corrslegha. imaircidh bar neiredha. acht gid trom is tothachtach. beirid buaidh is bemdachtain. ná gabaid ó glasghallaib. ó danaraib dímbuada

Cidh tra acht dorighnetar a righmuinnter amar adubairt Domnall agus do imaircedar a nairedha do'n faidb sin, itir lann agus sciath agus sciamlúirigh, tar Sinaind sruthaigméil siar gu longport Tordelbaig dá taisbenad; agus ba fáilid in finnsluagh ag faicsin na bfadb sin, agus nír b' aircisecht d'ar buidhech in barún aircisecht Domnaill ar na danaraib: uair do chuir cuigi gan cunntabairt sbuir órda a uasalridiredh arna nathcuma, agus scéith a barún arna mblaghadh, agus cloidme a cnicht arna cathlúbadh.

Otconnairc in Clárach na cóirighthi sin do clódmesc a craidhe agus do irnascaid a aicned co haimréidh, agus do gell dola do díghail na dála sin sin maidin mochsolais. do urlamaighetar in fedhan sin iat a noircill na himresna: agus ní hed sin táinic a bréithir in barúin, achtmad élódh indurthosach na haidhche i réidfairsingib na || rigslighedh co ráinic Bunraiti ruagminic do'n ruathar sin, agus do gab Dondchad in dlúithaimréidh do dítin a nuadhmuinntire ar a nemcháirdib.

Odchuala sluagh Tordelbaig in tinndenus sin agus longport in Cláraig arna comfholmugad, do éirgedar na degsluaigh co deibed hach deinmnedach d'fasdád a nescarat; agus ó nach rucatar na maithi ar a marcsluag, do benatar cuidechta do na coisidhib dá nandeoin do'n dula sin, agus dorindetar righmarbadh rómór rua tharborb rechtaigentach ar Donnchad cona degmuindtir. agus dorinne in rodClárach síth re saorTorrdelbach agus do díchuir Dondchad dondabrach a nDesmumain; agus nír cian do'n coirsíd sin in Cláraig agá congmáil gur fhell air agus gur fhuláir éirgi ar Tordelbach: gur airg Tordelbach tradraidhe uile ar én slighidh, gur díchuirestair a danair dá degimlib, agus a cnichta dá cathbailtib agus dá cóigcríchaib, agus a brethnaigh dá boillscénaib. agus gér línmar na laomcrecha sin, fríth síth go socair gan cennairc ó'n Clárach tar a néis induair sin; óir isedh ba bés bunaidh do'n brégaire, sídh tar éis a chrech agus crech tar éis a sídha do snadm daingniugad.

[A.D. 1280] Isan errach ro bo nesa do'n nuadchogadh sin, is ann táinic triath deoradhlínmar Desmuman .i. Domnall rádh céillidhe roscabradgorm ruadh, d'iarraid impidhe ar Thordelbach i Tuadmhumain iman tír do roind re [a] rigbráthair; agus gér b'adbal in athcuinghi do iarr Domnall do'n dul sin, do fuair faomhadh a tabarta ó Thorrdelbach. || agus do roinnedh in tír ag na triathaib co cert ina cuibrennaib .i. in leth taobdaingen tráchtglégeal tonn geránach thiar fá chomhair a deghórdaighthi do Dondchadh, agus an leth toirthech triathimda taobfadréidh tromtidlaictech tresinn saighthech tair fá tigernas Tordelbaigh. agus nír cian do'n Clárach na comhnaide ic coiméd in choitchennais dá chaomógláchaib, in uair do iarr agus do fhuagair comsluaighedh coitcenn tré chommbáigh ar gallaib Erenn uile ar énslighidh, go nimad do gasradaib Gháidel re [a] cois icá coimidecht, uair do bí Banba arna borbcengal. agus is amhlaid seo do órdaighetar tír Tordelbaig do taoblomrad .i. in tiarla agus in tardBhuitillér co nuaislib Laigen agus Ulad agus uasalConnacht na bfál timcill im tuaiscert in tíre dá tréncoiméd; agus Mac Gerailt agus in gallChlárach co ngasradaib gall agus gáidel dá cúigedh Muman ina mórtimcell do toighecht i ndeiscert in tíre dá tuathrodrébadh; agus tángatar na triathghaill co tibraid na huindsiunn as gach áird gu héninadh do'n dula sin. is ann sin do indsaigh Donnchad O Briain co borbtinnesnach mar gach nóglách niníseall do toighecht ina cenn d'furáil tendta ar Tordelbach.

Otcuala Tordelbach na triathghaill uile i néninadh agus Donn chad ar ndianimpódh leo ar a láthair sin, do chuir Domnall delbsolus O brighaigentach Briain agus Diarmaid micharmín Mac Matghamna agus Cú mórairgsenach meadha do thairgsin comad do'n Chlárach do'n chur sin, ar comairghe iarla Ulad agus ar enech in ardBuitilléir. agus ótconnaic in Clárach in cuire sin do thuig || ná badh cogad dá críchaib ó [a] comthuitim, agus do shandtaigh a aicned a nimfhas dádh, agus d o fhuabair simhin ar na saorclannaib. do fergaigh in tiarla do'n uirghell sin, agus do gab borrfad in Buitillér tré imrádh a chomairce do cuibriugad. gaill in tíre theas nidat lugha a labartha séin .i. in Clárach agus clann Gerailt gormsdédach gérfhaebrach gnáthimresnach; co nderna[dh] írna ar aimréidhe d'feraib Erenn uile san inadh sin, nó gur éirig cond na céille co righda dá réidhiughad .i. iarla uasalgnímach Ulad; agus rob é órdughad in iarla: ceathrar braighet do'n borbClárach, agus leth in tíre arís do righThordelbach; agus do cuaidh cách dá críchaib comnaidhe do na cnichtghallaib.

Agus nír bo cian do chách isin tsáime sídhchána sin co táinic Domnall O Briain co bórdaib Cuinci ina certfhagus, gur cennaigh fín do na flaithib tángatar fá [a] thoghairm do'n turus sin. is ann sin tuc in diabal gu deinmnedach sanuis do saxanach do saobhghal laib caisléin cladmúraigh céimslemain Cuince, fá techt do déchain Domnaill ina dlúithfagus. agus is amlaid fuair in saxanach saorDomnall ag dul ar a ech isin inadh sin; agus ódconnairc in tallmarach in tuaignes, agus fáth in buille brathdighlaigh, agus gell écórach gacha hallmaraigh uile ar énslighi aige, do rad buille buanainignech isin mbléin solusmín slisfhadréidh snascumra sing mílla séimfulamg gur thregd a thaobdruim threimhid. ó do mothaig mórDomnall airrdena in éga dá innsaighidh co hanachainn, tucc scáthbhuille || scene tar a ais co haithmélach san allmarrach, agus ní ráinic in cnicht acht na céimruathar in caislén agus commáidhem Domnaill risna danaruib, in tráth do fuair ég cuma. agus cá fer[r]di in fer sin do ég do'n oidhidh sin.

Odcualatar na danair Domnall do dianoidhidh, ro innsaighetar. amach co merdhána gur fhasdádair ní dá niamfedhain; mar adubairt in tughdar ag aithméla na hoidheda sin, agus is amlaid adubairt: —

Brath Muman mac Taidg. tath curad a ceird; do chosnam teg Taidg. nír thairg fer dá fheirg Dociu gur tregd tír. derg aniu in mín mór; derg gach lerg fá sluagh. derg a snuadh 's a sróll Dearg in grian ó a ghuin. do searg gach sliab suin; do serg in gaoth glan. gach magh maoth gu muir Do tráig iasc is ith. do báidh riasc a rath; ní lacc celg dá cnuas. do sercc cruas na cath Sruth na mbrosgar mborb. a osnadh ós ard; Sinand na bferg bfuar. do treghd cuan a calg Domnall bog O Briein. comlann grod re gaib; gach troid dá tug tuaid. rug a buaid,s a baig Gach troid dá tuc tair. ruc ó Bloid a blaidh; gach troid dá tuc tiar. rucc a mian do'n maigh Na troda tuc thes. a tráchtad is cóir; colg tuinne re tír. ord in buille buain LaochDomnall na lann. nach léig a thecht tráth; craeb ché na lí luath. mac dé bí co bráth

[A.D. 1281] Mar atcuala Donnchad deghDhomnall do díth, do indsaig in Clárach ina céimruathar agus do aontaighetar énslua ghedh do díchur Thordelbaig as a thírthaib; agus do fág Tordelbach in tír gu tindesnach roim ruathar in dá rigsluagh sin sair co finncailltib Forbair. || agus nír bo cian do chách san comnaide sin in tráth tángatar arís na bfrithing d'imcosnam a natharda re Dondchad agus re danaraib, agus rucatar ruathar céimtrén cédfadhach ciallarnaidh fá na críchaib gur cosnadar a cuid féin do na finntírthaib; agus do faom in Clárach cóigcríchas etir na caomhsluaghaib, agus dorinne síd co sotal risin dá rand co reithenach, agus adubairt ag dealughad re Donnchadh agus re deagTordelbach: gidbé acu do indséghadh ar tús tír a chéli dá crechargain, comadh hé bud cara gan cundtabairt dóson ó shoin amach gan mhórceilt. agus nír léig Tordelbach tráthad ar an tréncomairle sin, agus do indsaigh re [a] cois i cétóir isin crích siar co sotalborb, gur timcellatar crecha O Cuinn agus O caomDeghaidh, nach aon ro boi na nagaidh do na haicmeduib sin; óir do bátar dronga d'íb Deadhaigh ina nderbchomaltaib i timcell Tordelbaig do'n turus sin .i. Donnchad agus Aodh agus uasalMuiredhach; agus ro bo maith in cuid cosanta do chagad do'n chur sin cenél fadchre chach flaithuasal fialcraidhech Fermaic. agus do gáiretar na tromsluaigh co tinnesnach umon tír, agus tucatar buaidhred ar bailedhaib, agus fuardúsgadh námad ar nemcáirdib; agus do timsaigetar ellach iarthair in tíre go tinnesnach i cenn ellaig a hoirthir gu héninadh, agus do chóirgetar cró slemuingér dá sleaghaib ar a slesaib na sluaghimirghedh sin, agus tucatar dos donnmeirgedh ar a deiredh, agus elta marcach agá mórcoiméd, agus do órdaighetar a nglasláich agus a ngillanrada re grodimáin na táin||tedh tré thindenus, ó nár bert i bfaladh in fedhmannas sin. do éirghetar uaisli na crích comfhogus as gach énáird dá ninnsaighidh gur bo lia in tóir iná in tromsluagh, co tomdais in tóir ar gach taoblergain. is and sin do ráid Cúmedha in mór briathar ar deiredh na dlúithcreiche: nach roibe acht mórochtar marcach, agus co ndingébad ar gach réidh in righthóir dá muinntir, gan marbad gan ghuin gan ghabáil gilla ná gnáthógláich ná géguasail, agus do aincidis [s]in eisiun isna haimréidhtib; agus do gabatar cách in compáirt sin, agus tucatar slán na sluagchrecha sin co slis Echtghi uillendgairbe, agus do scáiletar dá sciamlongportaib gan scáthegla.

Nír bo cian tasd do Thordelbach co tuc fis ar finnsluaghaib a oirecht co héninad. crech dorinnemar roime, ar Tordelbach re [a] tháisechaib, agus dénam degsluaighed do'n dulsa co tugam ucht re hucht ar énmaighin. is cubaidh, ar cách, in comairle sin agus is aithghairit in timcosnum uaithi. agus do éirghetar co hurmaisnech as in inadh sin, agus ag gluasacht a traighedh do Tordelbach adu bairt in rannsa tré rócreidem:—

Ná fuabraid fáisdine beoil. ná ésgaid chaim ná chailleoir; creididh damsa dia do nim. ní bia ach fallsa isna fáidhib

agus tuc dia a torad do Tordelbach a thairise as in Trínóid. agus do tindscetlaighet a turus co tinnesnach ina réim cobsaidh cruaidcraidhech ciallfoisdinech d'indsaighid Duibghlenna gu dírech; || agus do éirigh ar an caill ina certaghaidh Donnchad O Briain cona borbsluaghaib do thairmesc a turais agus d'iarraid a noidedha as in éigendáil. agus dorinnetar tromsluag Tordelbaig trí cóirighthi dá cathaib, agus trí cipedha dá chaomsluaghaib, agus trí hairbedha dá nuasalrighaib .i. córachadh clainne móréchtaighe mercalma maothcorcra míndelbaighe Mathghamna fá Diarmaid ndianfoisdi nech ndoedrana ndelbdígainn, fá tigerna na clainne cédfadhaigh[e] cédna, i tosach na caille dá cosnam; agus córachad ciallrodnáirech cathachnósmar cobsaidbeodha clainne Cuilén fá Coinmedha as a medhón, d'anacal in dá fedhan ar imdergad; agus córachad tria thárduasal táisechlínmar turasbeodha Tairdelbaig ar tréndeiredh, do brúdh a boillscéin agus do tendadh a thosaigh: ní nach rángatar riam a les ria in lá sin a tendad gu tresaib. agus tucsatar in tachar tolgda sin co badba brathbéimnech bithainmech laochda lannghér lámgerrtha fuilech fíchmar fiarchréchtach sotal sluagmarb slisrébtha nertmar nósmar nemúdmall tolgdha taobtholl tuaghbuil lech, gur legad ar in láithir sin in urdailsi d'uaislib in dá fedhan sul do faom Dondcadh dianmaidm Duibglenna do baistedh eir féin co fiadnach .i. Diarmaid michair móréchtach Mac Mathghamna i tús in tachair agus i tosach in tinóil, agus Anéislis óg O glan gradhach Gráda: do leith Tordelbaig na troméchta sin; agus Conchobar carrach || O caomLochlainn do'n leith eile ina naghaidh sein, agus O hAichir árdtáisech ó bfaircsenach bFlandchadha, agus in maidm d'imarcaid tar na héchtaib ar in leith sair co sunnrad ach; conad comáirem ceithre madmann a caithréim do'n cuairt sin .i. maidm dathlergach dianmarbtach dosgherrtha dergrodach Duibglenda ar dús, agus trí madmanna measgmarbthacha mergrodruathracha móraidble in lá arna márach; gur ba meirt nighthi na mórfedhnacha ó na sírcathaib gá snaighe, agus is suaill nár scaradh dá scíth ag na sciamcathaib. acht do médaigh a mhenma i Torrdelbach cona triathaib na catha do commáidem agus na madmanna do mhinugad.

Acht atá ní chena, fa bánderga benda dá mbraenfhuil agus fa snuadhcuipderg na srotha dá srebaib; agus gér b'imda cosair cnámgerrtha ar na cailltib do na comaighib, do b'aidhbsighi in marbad ar na macairib; mar adubairt fili na fiadnaise na focailsi:—

Coscrach sin a clanna Cais. do derg frais bánlerga benn; is imda sruth na crú ruadh. ag siled ó'n tsluagh re gleand Imda lám is cos is cenn. arna ngerradh trell sa tres; imda mairb ar slesaib learg. ó [a] raibe gu derg mór nes O rainde tucad ar tús. marbad co ndlús cia nach cluin; gur thuit Mac Matgamna mór. trescuingidh ár slóig ann sin Do tuit ann Anéslis óg. O Gráda do'n ród nár scib; nochar toit leis ar an mbeirn. ach fer dorigne feidm fir Comraigidh Cúmara mór. is O Lochlaind go nglór ngarb; Conchobar adrochair thuaidh. ruc Cúmeda buaid na narm; A drochair O hAichir ann. do derg a lann ar claind Cais; táisech ó bFlanncadha bfial. nachar fill riam tar a ais Caill indáir in duibgleann dearg. corcra a learg is derg a dhos; gu néirget bí is mairb co dian. méraid in tainm cian ro clos Cethra madma tucsam tuaidh. dorucsam buaidh agus bla[i]dh; gér dobinn sin san leith tiar. fa binn a rian san leith tair Clann Cuiléin do congaib sinn. cenél Ferbhaic nár fhill báigh; ann gé do thuit in flaith fial. clann Mathghamna na ngliadh ngáidh ceithern uaithnech againn ann. cumma a mbeith re ham indáigh Feidm ar tuaghaib caithem colg. do derg agaidh do bolg bos; ar tegmáil dúinn cenn i ceann. do cuiredh re tenn mór cos

[A.D. 1282] Ní táinic tra Tordelbach acht dá tigh ó na tresaib sin, in tráth do fhuagair árdsluaghedh d'innsaighe Dondchaid dá díchur as a dúthaig gu deinmneadach; agus do gab Tordelbach na trichadha do'n turus sin, agus do díchuir Donnchan dá der gruathar i níb fialbheodha finnuaisli Fiachrach, agus do cóirigh Tordelbach co trebartéiglidhe in tír agus do cuir Cúmeadha i mesc in leithe sair dá saorcoiméd.

Nír chian do Dondchad ar a deoraidhecht in tann táinig co triathlongport Tordelbaig; agus nír mothaighetar maithi in mhórlongpuirt nó co bfacatar isin bfindfaiche in laom lasarmeirgedh, agus in tinntsádhadh onchon uathbasach, agus in cipe nertmar nemglórach ina mbidg athlam énuaire dá nindsaighidh. agus ní ráinic le triathaib Tordelbaig san teidm sin a nuaisli d'éidedh, ná a nairm d'indell, ná a m||buidhne do brosdadh, ná a catha do chórughad; gur scibset do'n láthair ó na laocscaindrechaib, cor marbad flaithi dá bfíruaislib agus maithi dá muinnteraib agus imad óg ele nach ináirmighthi; agus táinic Tordelbach do'n turus sin as slán ó na sluaghnaimdib tré foisdinighi a aigenta, agus tré laochdacht a lámthapaid, agus tré beith dá craide ina certinadh. agus is iat so na huaisli do hesbaighedh fá Torrdelbach isin tres sin .i. Concobar coscrach crechruathruch mac buanaigentac[h] Briain, agus Donnchad menmach medharmúirnech mac Muircer taigh, agus in flaith fosaidh fialmuinnterach finnLochlainn, agus Gillapádraic finn fialnáirech O Deadhaidh donnsciathach, agus Aod[h] mac degrúnach Diarmada Mic Con menmnaig mara; conid ann atbert fili Donnchaid na degfocailsi:—

Cróda in ruathar rucsabair. a crích Connacht cathneimnigh. co trén longport Tordelbaig. co sliab Eillbe ardcnocach. nír b'órd dáib in deoraidecht. fearr sib ó na sluaghedhaib. a Donnchaid ro dianmes cais. a í Briain do borbnámhaid. mór anocht teidm Tordelbaig. fá sliab Eillbe eochargorm. is uasal a esbadha. díb Concobar cathé chtach. mac Briain nocha beg esbaid. is díb fós go fírindech. mac mórchalma Muircertaigh. cá fuille écht acuson. ná finnLochlainn fosadhglic. díb co derb O degDeadhaidh. Gillapádraic portgredhnach. a mic Briain a borbleomain. do ruathar is rócródha

[A.D. 1283] Imthúsa in dá árdrig: a haithle na himresna sin do thécht Tordelbach in leath toirthech tromfódach triathimda thair, agus do dianchosain Donnchadh in leth taob||uaine tuadcho náich tráighturcarach tiar; agus do bátar re hathaid co hécubaidh esaontadhach ar an órdugad sin, nó co ndernadh comfhuagra coinne co coitchenn ag na caomrigaib. agus do fregratar co comslán in coinde sin; agus is amlaid táinig trénDonncadh gu taob alltarach na habann agus do bí mesci medha gá medhrad, gur caith escháin a thengadh re Tordelbach gur grísruithnighedh a ghnúis tré gér fhuighlib dianaigentacha Dondchaid. agus nír tráigh in tuile righfeirgi ráinic dá rósh aighidh nó co ruc díl a saindti ar saor Donncadh, nó gur chelg agus nó gur cengail caomDomnall O Conchobair agus Conghalach O Lochlainn tar cenn dá Corcumruadh ris féin co fírinnech, mar adubairt in tughdar agá fhaisnéis:—

Glór dian Donndchaid. do díchraid in dos drongdelbach; celg ro cengail. ferg ó [a] thengaid ar Thorrdelbach

Is amlaid ro órdaigh Domnall in degcelg sin: na trí bailedha a mbiadh Donnchad re halt na haidhci sin, a nindsaigidh co calma gan choigill; agus nach biadh do congnam ag in cathmílid do'n chur sin acht a gnáthlucht tighi agus a teglach ó'nduair do fuagair Domnall agus degCongalach agus in dá oirecht uile ar aonslighid hé agus do gluais Tordelbach co tinnesnach ina ruathar rechtadbal re srebaib na sruthfairgi siar, agus do gháiretar in gasradh sin co grednach grodcomarcach fá trí dúintib Donnchaid co deglamaigh, óir ní fhedatar cá hinad acu inar fhoisdinigh isin oidchi sin.

Ar sin do gabadh d o Donnchad a ech álainn ardluth mar || agus do ling uirre co haeerda; agus do iadhadar uathadh dá fírmuintir ina urtimchell, agus do haithnighedh in tárdmílid agá nimghabáil; agus do innsaighetar muinnter Tordelbaigh co trebardlúith tré díchracht a ndergnaimdenais gu Donnchad, gur scáilsetar co scá theglach a muinnter da gach táib ina timchell; agus do indsaig Ceinnédidh colgórda cráisechgorm mac beoda buantestach Briein Donnchad gu díchra, agus do indtó Donnchad in degh aghaidh co haigbéil airsim, agus tucatar dá buille colgda comesaontadhacha ina céle gan chaigill. do diangonadh Donnchad agus adrochair Cennéde do'n chuaird sin.

Gairit dá éisi sin co tarrla Mathghamain ua laomda Lochlainn agus Donnchad doinnsaighthech docum a céle, agus tucatar dá goin dícra doaigbéle ar a céli. agus do scarastar a ech frisin uasal mílid; agus ráinic féin co finnlinntib Forghais iartharaig do'n dula sin, agus do gab ig snám ar a sruth sin agus na sluaigh do gach leith agá lot agus agá léimthelgon, agus in Mathghamain cétna agá comgu in i cumusc gach áin. ro adhairsim tra in fírdia co fríchnamach agus do tógaib a láma tré luathaithrighe; agus do cuaidh co cobsaidh certbriathrach ciallfhoisdinech ó na harmaib fá'n abaind, gur scarastar na cetri dúile agus a diananam gu bráth ó shein gan athcumusc [ar mbeith secht mbliadna i gcomflaithes re Toirrdelbach an bliadain d'aois Chríst.1283.] mar adubairt in file na focailsi ic fothughad na fiadnaise:—

Aidhid Donnchad díth na ndám. scíth tresa conc[h]ar cach cliar; truag mar do tuit in mer mór. mar do loit slógh den co dian Diach Donnchaid faghus ó'n ngliaidh. abus a torcair triath Fáil; gnáthglaisi a ngart in gach sín. || do bac díb bráthairsi is báigh Tiar do thuit in conc[h]ar cas. Donnchad do loit gleieidh re [a] ghus; mac Briein ruaidh nachar thim tres. binn a buaid tes bind abus Atá agus úir fhuar na fhail. truagh dhúind trá mar tá na threib[h]; cend Sinna d'ar mhian gach muir. gilla suir seng fial ag fleidh

Rogabastar in réidhghlanbrethach rádhcertbriathrach rathmar chródha reannghormneimnech ruatharcrechach roscgruadhchorcra rinnabradghlan ruithenmhílla righThorrdelbach in righi arís gan roinn cóigcríchais dá rochtain; agus do ghealnuaddergdathballaig in grian a gnúis do glanTorrdelbach, agus do urniamnochtastar an fhirmamint a hagaidh do'n áirdrigh, agus do cuaidh in ghaoth gharbaigentach gérluaithláidir glórbalbcainntech grodimirech gu cobsaidh d á cotaltigh, ac cloisdecht triathrightha Torrdelbaig; agus do tréig in muir a mórnuall merglórach, gur díchuir a hiasc as a himlib ar a haireraib gur bo lán gach tráigh dá turcarthaib; agus do brechtdathaighetar bogcaillti blichtcraebacha buantoirtecha ag breith a toirrches do Torrdelbach; agus fuaradar fir na Fódlasa cuidiughad coitchend do righi techt conáigh Tordelbaig ó na dúilib agus ó na degáirdrennchaib, agus do fhaomatar aigenta na nEren nach a uasalchendas ar a noirechtaib dá léigdis allmarraigh a airdrigadh.

[A.D. 1284] Cidh tra acht ar marbadh mórDonnchaid do'n turus sin le Torrdelbach, do imráidhetar acu indsaighid in nIrrus dá hargain co hamnáirech d'aind||éin a triatha tresminic trénloing sigh taomdána tidlaictigh Torrdelbaig óic armcorcra órdhuasaigh enechréidh mic Briain ruaidh, dá díchur nó dá dianmarbadh. agus tucatar a naighthi a naonfhecht ar na hairechtaib, a ndes re tír taobuaine agus a clé re sál sruthaigbéil; agus tucatar minscáiledh mórédálach as a mbailtib ar a mbidbadhaib, gur airgset uile a nénfecht na hoirechta sin gan díchell gan dermat a ngleann na ndún na ndlúithaimréidh. agus do fhág ógThorrdelbach in tír co tinnesnach ó nach facaidh árach aigi ar a himcosnam; agus táinic in triathlaomárdrigh toiscbeoda Torrdelbach ele d'indsaighid a longpuirt gu laomchobsaidh co cluain rathmair réidhfairsing riascaibnigh righfoirgnemaigh rámfoda [agus is é an Toirdel bach so dorigne caislén innte agus is lais fós dorignedh an chédobair chloiche i múr innse do'n taobh tiar di amail adeir an file san rann so:—

Toirdelbach na longport lán. do chédchuir cloch am chertlár; 's i múr innsi do'n taob tiar. nír lingsi aon re hainmian]

[A.D. 1285] Ar ndaingniughadh a degrighi do Torrdelbach turusbuan, isin errach ro bo nesa do na nuadhscélaib sin tángatar trénairechta Tuadmu man co triathlongport Tordelbaig, agus do grindighetar a ngerán ar na godgallaib ar congbáil a crích ina certaghaid, agus um comroind a tuath re [a] táisechaib, agus um beith ag siledh dá serbsluaghaib ar slesaib dúthaighe gacha deg brughad. agus do gab Tordelbach na trénchasáide sin, agus do tinóiled Tuadmuma co Torrdelbach gu tinnesnach agus tucatar borbdúsgadh ar na brethnachaib; agus ro bo drochmúsglad a degaislingthib do da brethnachaib an borbruathar sin, agus fa crech righ darírib in rianargain sin; óir dob é seo fad a bferandais: ó tibraid fosadhmín aighedh|| [glain] na huinnsen go himellbórdaib bona rigthoraig réimchrechaig ruaigdíghainn Raite. agus dob é aidble anma na náirdchrech do'n dul sin .i. conách Thradraige do thimsugad ó thráig go habhainn ar éntslighid; agus do bí luach a aistir ag an áirdrig gan amhrus ó na hallmarchaib.

Otchuala in Clárach in laomthír do lomargain do éirig a chonfad re [a] cóigcríchaib; agus ó nár mothaig Toirdelbach i dTuadmu main ní ar a ndigeoladh dianchogad in dubChláraig, do smuain ar chomairle bud chóra do chríchnugad: do órdaig sluaiged slisimda sreithlínmar sluagdhaingen séimthriathach sleghneimnech snu adhamail.

[A.D. 1304] Tángatar tra as gach aonáird do'n chrích go héninad na hoirechta sin ina negarbuidnib uathmara armdhaingne éistechtchiuine eichdíghainne urmaisnecha, agus ina cipedaib colglethna clethruada cráibsciathacha cobsaide clogadghela cath neimnecha, agus ina ndrongaib dosmeirgecha dianonchonacha donnfaobracha dofastóidh. is í so imorro slige do órdaigetar a nárdsluaga d'innsaigid na Muman mórchairthe, i dtiugh na ngall dá ngnáthargain. agus do ghluaisetar in ghasrad ghormroscach go hobann as in inad sin ina gcéimennaib ciuinimthechtacha cobsaide cédfadacha tar in Sinainn slisfadréid soir go críchaib Cuanach do'n chéimruathar sin; gur ghiallatar gáidil || na gcríoch sin do chaom Thoirdelbach .i. in dá Eile agus Urmhuma agus Uaithne uile ar éntsligid, agus aos Gréine agus glanChuanach agus Eoganacht bheg cona bruachimlib. agus ó rángatar a mbraigde go Brian toirdelbach, do fuagair in táirdrí do Thuadmumain tinnscedal a thurais agus córugad a chath i gclármachaire mínfadréid na Muman .i. a nonchoin i nurthosach, a meirgeda i medón agus a nórscéith i nimell, a slegha ar a slesaib agus a marcsluag ar a mórdeiredh; gur derglas in donnaedher ós na degsluagaib, gur chlód croide a gcloistecht, gur uathbás aigenta a néistecht, gur saobad sluaig [a] sírdéchain, agus gur milled menman a mothugad. agus tugatar a naigthe i nénfecht ar in órdugad sin ar chathair chladhmúraig clochdaingin clárdígainn cianfhaircsenaig Chinnlis.

Cidh tra acht ódchonncatar na danair na deghsluaga sin d'in nsaigid béil dorais a biraidse na cathrach, tugatar na trénghoill side sanntach go deithbirech dá ninnsaigid dá gcosnam féin. agus ní raibe tarba sin tinnscedal sin gé tugad mór nduad agus ndocamail ina dhénam: óir do fuaratar a bfuairledrad ar dtús isin tachar, agus do loisced go lándeithbirech na créchta sin gin gur chabair in cruaidleighes fuaratar; óir dorigned rigtheinid rechtfoghla rodfhairsing ruithengarb ruatharmer cithnélach cráibhneimnech ciachlínmar ina gcenn do'n chathraig ó'n || mbadhún go biraitsi. agus do fágbatar in dún go delbálainn dathsolas gan dubadh; óir do ba chomachta mhór do na míledaib sin go ndernatar [grianána] gelderga do na gnáthárasaib glédhuba ina mbítis balbghaill risna fichtib bliadan gan buaidredh roime sin.

Is do turasaib fós Toirdelbaig do'n toisc sin a thuras go taobaib gormsrothacha gelmaighrecha glanródacha Gréine dá grodargain, agus do mothaigetar glélasracha a thoisce do'n turas sin.

Do ba d'innsaigthib í fhinnBriain re na hinnisin a innsaigid ar innis uasalréid isdadcháim échtadbail Amhláib; d'ar fágbatar go réid in rigbaile, gé gur b'aimhréid leisna hallmarchaib a fhágbáil gan chrodh gan dáine gan dathisdadh.

Is do chuartaib úi chaomMogha .i. í Bhriain, a chuairt go fiadh mínlergach mórtrédach merdháinech mongstédach múrchlochtiugh Mogháin; agus tugatar lasair im a longbhruidnib, agus marbadh ar a muinnteraib, agus díth ar a dáinib, agus anacal ar a hellaigib.

Is do ruatharaib fós úi rigBloid a ruathar go magh niathfairsing naonachréid nistadchorr nAilbh; go ndernatar breo borblasrach do,n bhaile itir dháinib agus árasaib agus innilib, itir ór agus airged agus édaigib, itir chorn agus chupa agus chaomchatháir, agus nír ainicset acht na heich amháin do'n dul sin. agus is do chaithréi mib í Chormaicbhriain a bhorbinnsaigid ar belach échtmarbtach áithesruagach iathimellgblan Achaille; gur fágaib in tisdadh sin || ina mhúraib maoldubha ar múrloscadh a mhórghall ina mhedón.

Cuairt eile táinic Toirdelbach go letrach órchlogach áibhlergach uasalminnach Odhráin; d'ar loisgedh go grod in gallbhaile ag na gasradaib, agus do haincedh cuid in neimhid do na niamisdadaib, agus rugadh cinn agus cathfaidb gusin rigmachaire i raib Toirdel bach dá dtaisbénad.

Do loiscedh fós le Toirdelbach triatharmach do'n chuairt sin cell mínaightech múrdhomain macámlínmar mórAradh go hainiar martach; agus do ba rí Eirenn do'n dul sin in táirdrí acht muna biadh comairleda gusmara guthmilse gallbadhacha in ghlaniarla do thoirmesc Toirdelbach do'n turas sin.

Ag inntódh siar do na sluagaib sin láim re Deirgert ndianimir ghech ndathgelghorm ndoschraobach, atchonncatar in nénmnái nuallaig nadhnáraig ningnáthaig naghaidcháim dá ninnsaigid; agus tugatar uile i nénfecht a naire do'n ingin sin tré nemgnáthaige a hégcoisc, agus tré dellradh a deilbe .i. ingen bhúilid bratnuadhonn bélchroidherg baschorrmaoth barrchamlag bánchíochach; agus ros aigletar in ingen go hoirbidnech uile i nénfecht, agus do fregair sí go nemdána ruadbriathrach na niamflatha; agus do gonadh ó ghríslasair a gradha na gasrada, agus do chomlas croidhe gacha curaidh agá cédfaicsin. léigidh secha na saobhaigenta sin, ar in ingen, go nagallainn tamall Toirdelbach. flaithes Eirenn m'ainmsi a áirdríg, ar in ingen; agus muna nimpádai s allmaraig thusa do'n toisc so, do biadh || flaithes Eirenn agat re haimsir gan uiresbaid. do dlúithigetar na fionntsluaig ina fogas tré áibnes a héistechta, agus do éirig ina solasnél suas ó na sluagaib; gonadh ann adubairt na briathra so:—

Toga Temrach Toirdelbach. mac Taidg í Bhriain bognáirech. airdrí Chaisil chlaidimdeirg. lennán Taillten taobuaine. macám Uisnig órchuachaig. dalta Oilig échtadbail. silled súla sáirEmhna. cruacha Chuinn gá chosnam sin. le gach rigain ruithenmóir. adeir Nás co naididin. nach ferr conách cáimchéile. mná eile dá niarrfadhsan. ná in chatháir chorr chlóghelbláith. an gcuala sib so Aine. gá rád go tug Toirdelbach. snaidm pósta dá bláthagaid. na prímthonna port uaine. do thóirnset dá dtriatháirdrig. tonn trom Tuaige taobremar. is tonn Chlidna chithbraonach. is tonn innbir iascsrothayh. mai rg do impó a nénlennán. nó go bfóiridh fionnFódla. is mé in flaithes fiarfholtcham. mairg romchráidh fám cháimlennán. fá Toirdelbach troméchtach. do bí ár súil re a sluagruathar. nó gur inntó in táirdrí sin. gid é bhus ferr agaibse. Toirdelbach nach tosc anbfann. le hEi rinn is aithméla. in sebac suairc súlchorrghorm. a dhul uaithe d'aon togha

Odchuala in cur cletharmláidir cobsaidbheoda cianinnsaigtech caomThoirdelbach cona chathsluagaib comráite fáistine in flaithesa, ro ba aithméla leo in luathimpód do léigetar dá laochraid agus dá lethanchóirigtib || nó gomadh leo Banba gan bruachesbaid. agus nír ba barr aithméla na hiatha ar ar anastar tar éis a shaothair dá socairdhergad .i. Tuadmum a cona táibimlib, agus Uaithne cona hoireraib, Eile agus Urmuma cona niathbórdaib, úi Lu ighdech cona lethanchlár, aos Gréine agus glanChuanach, Eoganacht agus aos trí muighe maighréidghlan, agus blagh bruachálainn d'iathaib Chon nacht. agus gémadh ferr leisin áirdrig Eire uile ar éntsligid iná in tórdugad sin, do chinn a chonách isna críchaib sin ar gach cóiged oile; agus do tógaib a chlú ós gach clannmhaicne, agus do éirig a ainm agus a oirdercas ós gach áirdrig. agus do hórdaigedh aige sé histada in degdhuine, agus sé longpuirt laomtidlaictecha, agu s sé glanfhoirgnema gredhanmóra, agus sé cathracha cathslua gacha clárdígainne clochglégela, dochum comnaide innta do chaith em a chonáich agus do chertugad a chóigcríoch agus do choiméd imledh a fhinntírthad.

Acht atá ní cheana: do caithed in tromflaithes sin Toirdelbaig go tothachtach teresbadach tuathchonáich re ré cheitre finnbliadan bfichet gan uiresbaid innill ar aonduine ó ísel go huasal, gan chumgach ferannais ar filedaib, gan trághad fína ar flaithib, gan bernadh tréda ar táisechaib, gan esbaid bídh ná bogthorc ar brugadaib, gan daidbhre gan deróile gan díth máinech, acht gach duine ag fognamh dá fhírdúthchus féin.

Nach cuma a chuimniugad i gcrích na caithréime so bás Donn chaid í dhegDhedhaid .i. táisig tholgda tuathlínmair chróda || chonáich chiallnáirig, agus do ba derbchomalta do Thoirdelbach in Donnchad sin. agus do chuaid Donnchad go dianaigenta d, faghbáil gill ar a ghlanbráithrib féin; agus ódchonncatar a bhráithre i mbaogal in borbleoman do innsaigetar é tré ruathar a rachtchomairle, agus tré uabar a naigenta, agus tréna fhaicsin i nuaignes; go dtáinic díth Donnchaid do'n dianchomairle sin, gur marbadh go mochtinnesnach in mílid le Lochlainn riabach O Degaid agus le Macraith O Degaid. agus gér ba ghairit do bí Donnchad agá dhianmarbadh, ro ba fada a iarghnó dá éis ar na hoirechtaib. agus ráinic in scél sin go sciamlongport Toirdelbaig go tinnesnach, agus nír scél fáiltigte leisin bflaith in fer sin do thuitim isin tres sin; agus fa teidm croide le Toirdelbach a thuitim, go ndubairt in rosc so:—

Truag in teidm. táinic tiar. rug bás borb. táisech tenn. dainimh dam. Donnchad donn. conn is ciall. crú mo chuirp. craob dom chéill. in teidm truag

[A.D. 1305] Fecht eile d'ar éirig imresan itir na háirdrigaib agus na hallmarchaib, dá dtángatar ní do na tuathaib go toscairches go haltrom cintanais na gcinedach .i. go caislén crunntorach cloch denmnach Cuinnche, go dtarla imresan itir uathad dá nuaislib agus na hallmarchaib gur marbad O Leideda lethansciathach cona laochbráthair. agus ótchuala Cúmedha merdánacht na saxanach ar a shaormuinntir, ruc in Cú ciallchertréid colgneimnech confa dach mershidhe dianaigentach dofhasdóidh d'innsaigid chaisléin Chuinnche gan choigill; gur múrlingedh a múrchladh agus gur rébgherradh a róchomlada, gur berrnadh a bhruachimle || agus gur cnestholladh a chloch slesa, gur glacad a ghallméine agus gur hairged fó echaib agus fá éidedaib uile ar éntsligid in tisdadh sin; agus tugad a lán fá mháil do'n mherlasair isin mórchaislén go raibe ina uamaidh uamhduib uathbásaig.

Is gairit ina diaid sin, iar bfaghbáil scél do'n áirdrig, tinólas Toirdelbach go tinnesnach na tírtha agus ru catar ruathar cróda cathlinmar céimneimnech do taobnochtad Tradraige ar tosach, agus do borbrébad bona Raite do'n ruathar thánaiste go tinnes nach. acht énní chena: fuair Tradraige in teidm do bí i ndán dá niamfhoirgnemaib, agus rucatar na borbsluaig go Bunraite go réimfhoistinech agus tucatar cath gacha cúla dá chiumastaobaib; gur himdergad im in árdbaile i nénfecht trésna háirdghnímaib sin, go ndernadh donnlaom dígainn dergaidbsech dobáidhte do'n degbaile, agus do dubadh arís a nimdergtha fá'n uasalphort. agus ro ba ghníom namhluaidh do na hallmarchaib in baile d'uasalchó rugad d'aimhdeoin in áirdrig; agus tugsat uile i nénfecht a naigte go cert ar an gcathraig, agus do fásaiged foslongport ag na fionntsluagaib ina fírfogus, agus do órdaigetar go prap saigdeoireda dá sírthelgon, míleda dá míniugad, curada dá coiméd, gasrada do ghrísad a gallméine, agus flaithe fialnáirecha dá bforaire.

Is do'n dula sin do órdaig Toirdelbach in triathobair nár hórdaiged i nEirinn [a] hintsamail roime riam .i. clárdroiched ciumasréid fiarláid na gaible mara gusin tráig; agus ro ba chorrtha in caislén ó na cóirigtib sin. tigit comairleda in iarla do'n dula sin d'innsaigid || Thoirdelbaig dá thoirmesc; agus ó'n ló do gab do láim laochToirdelbach do chomairliugad, ro fágaib in caislén ar in órdugad sin.

Fecht eile dá dtáinic Toirdelbach turuschróda tréninnsaigtech toscarrachta tromneimnech mac Briain ruatharmhir roscálainn ruaid i gcríchaib Chorcabhaiscinn do braithiarraid bhaogail ar a bhidba daib: agus ní cian sin tír táinic Toirdelbach in tráth do fuair a uasalbidba ina fhogus i nDísert murthaile míntráchtach. fa hiat so na saorbhidbada sin .i. Ruaidrí binnfoclach brethriaglach buide agus Tadg menmnach michairréid Mac Mathgamna; gur iadsat timchell na solusbruidne, gur marbadh Ruaidrí agus rigThadg do'n ruathar sin, amail adubairt in tugdar agá innisin ar na himtechtaib sin:—

Uch is dianesbaid. na héchta so ní snímh suarcasa. na créchta so In rí Ruaidrí réid rathchalma glac ghlanchumra. Mac Mathgamna Tadg taobfadréid. triath tromghrednach saor sengdelbach. craob chonnmenmach In Ruaidrí sin. réid róbhuide a mhórbaile. fá mhórbuile Tug Toirdelbach. do'n teinnéigin ár druimfhine. d'úib Chinnéidid Crech cholgloingsi. na cuanbunad delb dianghalair. teidm Tuadmuman In cáimthírsi. bud chathfálach gargguthánach. árdachánach;

[A.D. 1306] Fa hiat so tra trí foirgnema fáltoirtecha solasbuana féithchlárghela fialToirdelbaig .i. foirgnemh áibinn oirdercrígda óirthidlaictech isdadhbreghda in oinig dá éis agá urdarcugad ag ollamnaib na hinnsi so na hEirenn. is é in dara foirgnem na flaithe sin, mainistir ilbhrec iascsrothach árdstuagach aolghelbláith aobhálainn órdghenmnach órlebrach fáthchlogbinn uaidhmínréid uasalmarbach Innse: itir chroich náim agus niamhlebar, itir ghrés agus ghormfuinneoig, itir chochull agus chaomchailech; agus méraidh go bráth in buanisdadh bennachta sin ar sliocht in áirdrig go hoiregda. is é tresbláthfoirgnem bunaid Bhriantoir delbaig .i. foirgnem niamsoillsech nemdorcha naomálainn nime, ina bfuil féin go foistinech go dtí an bráth gan baoglugad, nó go ndechaid domnach in dianbráith tadhall i dtalmain ar chenn a chuirp go cathraig nime dá niamghlanad.

Agus ó tháirnic do Th oirdelbach tairgsin a fh oirgnema do chríchnugad, do aontaig gan aithméla in saogal do shechnad agus dul go tech na Trínóide do dénam chomnaide na cathrach nemda. agus do bí formad na bflaithed do bí beo risin mbuanég; agus dá nórdaigtis na flaithe a bferannas tar a éis mar do órdaig seisen, do biadh Eire gan aimhréide ó shoin óna hoirechtaib mar adubairt in file na focailsi:—

Dorcha in brath so do báidh grian. do dorchaig Eire ar énrian; is cúis d'ég gan a dhul di. créd do dhub gnúis na gréini Créd do múscail in gaoth glan. as m mad i nanad; créd sód a chairde gan chert. do tóg in fairge i nénfecht; Créd do chrín gach coill taraid. créd tug feidm ar foghadaib; mar ro ródhlig is béd balb. créd fár siredh gach senarm Créd fár iarr gach gilla a gha. créd fár sechnad na selga; bar nanbuain uile i ngar. a dhagsluaig muige Muman Adeir in gaoth is in grian. is in fairrge ar énrian; ní huair dá mn áib go menmnach. do chuaid ua Táil Toirdelbach Do chuaid Toirdelbach ua Táil. adeir in Ere d,aonláim; gan fer d,úib Chuinn dá cabair. ben Chuinn nocha ciallamail Atá ag buaidred Banba. féis le feraib allmarda; dá suidedh Toirdelbach tair. ro budh tromghrednach Temair Atá Cruachan go ciamair. is Emain a súirliamain; a glór nír ghnáth fá orchra. is mór fáth na fírdorcha

Ar ndul Toirdelbaig do'n turus sin go réid go rigthech nime, do rígadh a oighre gan aimréide ina inad sin uair sin. tángatar a tháisig ina thimchell go magh nAdhair dá áirdrígadh, agus ag rígad in rígbhile is ann do chan Cúmeda mórdálach bríg na mbriathar so:—

Sén dé duit a Donnchaid. duit go mb'é bar marthain do dhaigir a Donnchaid. i nagaid in anfaid Sén dé duit is dúinne. ní clé duit ar nduainne do taidgle ní tráighe. a áirdrí na huaille Dénaidh coiméd coitchenn. dá chrích dá chenél a chomhtaig a chuilén. na dorchaig do degshén

Cidh tra acht do chaith Donnchad re deghnós fá degsíthcháin a ríge go réimchonáich rígthoirbertach .i. ceithre bliadna braon toirtecha balbgaothacha gan brathmilled, agus ráithe || go riagail chert agus mí: gan mindaidbres, gan imrád ag áirdrig re [a] degdhuinecht, gan chomardad cúigedaig re [a] cathsluagaib, gan taobrádh ag duine ar a degheinech; gan chosmailes dá chathraig re caomfhoirgnem, gan chaithmige múr a gcomrannaib ag iarladaib ná ag áirdrigaib, agus gan énnech bud tánaiste dá thoirbertaib itir triathaib na tromFhódla. agus go rug rigbuad in áirdrig ar gach aonórdugad, go dtáinic teidm torannbuan tromneimnech tinnesnech fá'n triath sin d'ar tuathmilled in tír; agus brath borbchícrach beoghalarach briste gacha buanchom airle; agus adbar éirge gacha hesaonta .i. tuir congbála cathrach na cáimrige ina certinad, agus snáithe slisfuaighéla gacha síth chána dá slisairecht, agus táilliur taobchumtha na dtuath agá dtáisechaib, agus comachtach cóirigte na nesgcarad fá aonaigned .i. Cú menmnachláidir medhairgríbda muirerdamhnach minicdua sach mósárdfosaidh malachstuagach maothfoltchuachach medha do ghabáil ghalair ghrodinnsaigte i míntosach mís Aguist gan amhrus, ar ndul sin dechmad ndegbliadain ar míle ar trí cédaib ó rug in ógh a haonmac go huasal agus go húirísel do chennach gach cionntaig go parrthas: óir ní do chabair na nemchionntach táinic in tairrngertach, óir nír fóir do'n dula sin acht gach aon fuair tré pecad Ebha esonóir. ní raibe tra acht na deich ndegbliadna sin ar trí cédaib ar míle [rectius A.D. 1306] ó techt do'n Trinóid d'ár dtesargain go hég Con mhórfaircsenaig medha i naonló agus óghMuire, gin gurab i naonaimsir; óir is i naonló do chuaid caomMhuire go cathraig a rigmhic dá rochtain agus Cú minnder cach medha, iar ndul || dá aimsir sin ló chédna, gan chunntabairt chum nime arna niamglanad mar ba chubaid re caomárasaib.

Créd nach bud chóir do chaomollam[ain] urrann do thesmhol taib an flatha so do thráchtad do'n turus so, óir is maith amugha gémad mórflaithes gach maith nach scríbtar tré sciamfoclaib. agus gémad é ugdardhás Auguistín naomtha d'foighénad dúinne go dlistenach, ní fédfamais cerda uaisle Chonmedha do chom áiremh: óir do chongaib na cóigcrícha ina gcertinad, do dhíchuired a nuilc dá nimlib, do choisced srengdacht na sotalrig do na saorchlannaib, agus ní léigedh aimhréir a áirdrig le huasal na le hallmarach. do chuired aigenta na nesgcarad dá naimdeoin ar éntsligid; ní thabradh foghlaide ar fuaslucudh, agus dobeiredh breith do gach bocht do bud anbfann. do théachtadh a thuatha, do bhogthoirbertaigedh a bhrugada, do onóradh a uaisle, do aincedh a anbfanna, do chaomnadh a dheróile, do uaisligedh a egalsa, do niamchóirigedh a náimthempuill, agus do imdaigedh a fhinnfhleda; go raibe ina hénfhleid gan uiresbaid ó aimsir a rigtha go bfuair bás in tráth sin, amail adubairt in file na focail so ag fiadnugad coscair agus conáich Chonmeda mhilisbriathraig:—

Do tuit rigthúr tige Táil. farír ní roichfe a tógbáil; goin cride romchráid go tinn. túr tige Táil do tuitim Do tuit túr gacha tige. tré tuitim ár dtréntige; ní beg orchra in fhine fhinn. dromchla in tige do tuitim Cáit i bfuigbter i bfedaib. sáith in tige táiblebair; do tuirid réidgil ghablaig. fuiglig séimmhir mongabraig Túr congbála na gcéd gcath. Cúmeda nár mion degrath; || do chongbad gach tech go tuinn. d'fognad gach cleth dá luaduill Do chongbad na tigte tuaid. itir Chruachain 's m chraobruaid ; brig as gach bidbaid do ben. itir Chlídna is Chaisel Cogad Conmeda do mill. crích Muman mór a luaidill; tug síthcháin in Chon do chách. rígcháin is crodh is conách Do fríth ith is bliocht abus. ó'n ló fuair in cú cennus; is é tug na tairthe alé is rug as a haithle uainne Do tógaib cadhas na gcell. a chomairce fa chomtenn; tug rian a chéille do chách. réide is ciall is conách Ar nég Con menmnaig meda. do athraigset airrdena; is gaothglór fíre go bfuil. claochlód síne ar na sluaguib Gnáth ó dubas in grian glan. éirges doinenn is dárdal; sreba na síne a chlú adchiam. Cú meda ar míne in mórghrian Cúmeda comairce ár gcell. rélta nár dhorchad doinenn; a ríge fa glésda glan. ésca fíre gur folcad Gach dúil do dorchad dá dhul. gach neimed biaid i mbaogul; brath Muman gan a marthain. umal cách ó a chomarthaib Tré esbaid onchon Adair. docht gach caill fá chnuas taraid; tré flaith Eochaille aidble. leochaille na linnaibne Ní gébh do láim áig in fir. do chur i nénláidh itir; áig chuire na gcuirmtegh gcáin. ní tuillfedh uile i nénláid Tuillfid im láid lá ma[o]thla. do cuir in cú crechlaomda; mar Chuinnce chaidche gan chiaich. aidche Chuinnce ina certdiaidh Tar éis coscair Chuinnce ó chách. rígtar Cúmeda mochtráth; bile trén d'ar tech na tuir. fá sén chrech agus choscuir Fa chróda a choscar re gáib. ar sluag fherrda in Fhertáin; a chonfad ní fuil gan ainm. ar gcur Donnchad na dhianmaidm; Maidin chreiche Chinntsléibe. nír sechmaid ó a sáirchréide fir dá lergbruachaib dar lem. do dergruathar a nduibgenn Do hairged leis lá aile. go muir taobchlár Tradraige; in badb do gach aird dá ghuin. garb do brathairg na bretnuig Ar sechnad cath na gcurad. ar dtaobfuagháil Tuadmuman; téid tuir connmenmnach gan chor. Tordelbach soir ar sluagod Rángatar go clár Caisil. clann tolgda in Tálchaisin; a nderrna a cenn Cú meda. clú gan fhell a airrdena A hucht Toirdelbaig na dtriath. do éirig Cú na gcáimsciath; cathair Chinnlis do loisc sain. dá thoisc gur bris na breoghaib Do loisc gur las a slinntech. lá eile Grian gormlinntech do loisc gach fairb gur gab greim. do maig Ailb nochar b'áibeinn Ruathar Conmeda do mháid. crechloscad innsi úi Amláib; rian a dhíbfergach im dán. fá iath mínlergach Mongán Dian do loisc Cú na clainne. belach uasal Achaille; deigchrech na chomdáil gan chel. leitrech Odráin do hairged Cell mór Aradh is ard bríg. do hairg a hucht m áirdríg; fa choscrach a thoisc o [a] thaig. do loisc . . . allá sain Rug Cúmeda na dtres dte. ruathar fó chaislén Chuinnce; cé díob nár dlúthchoisc do'n droing. nó gur múchloisc a mórghoill Cúmeda nár mín graighe. do athairg tír Tradraighe; do tairg in Clárach dul di. do airg bun rámach Raiti Do loisced Bunraite réid. leis arna argain ainnséin; imda ó chathchosdad in Chon. athloscad ar gach aoltor Do chédchoscraib Con meda. bile fosaid finnfeda; álainn do léidmig fó tuaid. ar a néignib i naonuair Is terc tír nach tnúth le fer. tres ar a échtaib d'áirem; || in ní as cáined do gach clainn. a náirem nocha nfédaim Do áirmhemar ina aghaid. síthcháin a deirc donnfaghaig; síthcháin cert agus cagad. is terc leisa dtángadar Tángatar le mac Mic chon. iat araon fá uaill onchon; rí na gcéd do fuair gan feirg. buaid go hég ar gach éncheird Galar croide ní crech gann. féchain a cholg 's a chathbarr; do'n chreich fa gléghar a gha. beith gá féchan is fada

Cidh tra acht ar nég Con mhóraigentaig meda agus arna adhlacad i bfochair a áirdríg i ninis chluana rígthechtaige rámfada, ro tinólatar na hoirechta go haoninad do ghiallad dá dhegmac do Donnchad; agus do bí comairle urlam ag na hoirechtaib sul do bí Cúmeda gan marthain. nír b'ingnad tra in aigned sin ag na huaislib agus ag na hairechtaib fá fialDonnchad: óir ro ba deghaigned dóib a fhírinne gan uirbhernad, agus do chongbadh énfer re feichemnas; agus nár chosmail cródacht re [a] choscraige, nár diall dath re [a] dheilb niamchrothaig, nár b'inann einech re [a] deghduinecht, agus nár chombinn glór re [a] ghlanbriathraib. óir nír b'inann duine agus Donnchad ar a uaibrige re esgcáirdib, ar a uirísle d'áirdríg, ar a thoirbertaige do tháisechaib, ar a bhoglaomscaire re brugadaib, ar a oi rbidnige re filedaib, ar a mhichairecht re mnáib, ar a mhilsecht re macámaib, ar a mhen mnaige re mórtheglach, agus ar oighredacht a fhínfhled; co nár b'ingnad fer na nuasalcherd sin do chomtogad do'n choraid chert riaglaig, mar adubairt in tugdar dá mháidem:— Giallad dúinn do Donnchad. nárab druid re deibech is uaibse gan fuirech. a uaisle is a einech || A binne is a breghdacht. a briathar chert chunnla táth na gclann ó [a] chonnla. is bláth na gcrann gcumra Múnad báis dá bidbaid. brégad maigden mílla gach breth d'aomhad uada. ní saobad a sína Trócaire ar na truagaib. traochad buirb dá borbdháil cladfocal dá chelgbuain. anocal gach ordghráid Nemhuise re námaid. náraige re neimed gach scél maith do mholad. ár bflaith trén gan teimel Mac Conmeda menmnaig. mín solas a shaorniam gné in fir mar is fírdual. is é sin a shaorgiall Cidh tra acht ar ndiallad do Donnchad, ar noirdercugad dá bhésaib agus ar gcoitchinniugad dá chiantestaib, ro éirig tnú th miscais gacha táisig rena thoirbertaib; do fuathaig aigned gacha uasail a uasalréim, agus do miscaisig menma gacha míled mhór toirbertaig um Donnchad; gur adhain a fhuath i naignid gacha comarsan ina comnaide: mar bíos fírthobar tar a bfásann fairb agus fionnairthenn, agus congbaid sin re seal in sruthuisce; agus gé chongbann, ní mór in mhíghoin mhinigios ar mhedón in mhórtobair in tan doirtes ina taoscaib tonnuaibrecha tinnesnacha fá'n tír. acht do fulaing Donnchad redenas na ndroch ún sin.

[A.D. 1307] Cuairt dá ndechatar muinnter Sída snuadmhílla sluagaichbéil go sráidib buirghéis chille solasmíne Sárnatail, go dtarrla tegmáil itir muinntir Sída agus sherbchonsábla in bhaile go borbaigentach; agus tugatar a naigthe ar a chéile gan chun tabairt in dá fedain sin. do marbad in consábla go tinnesnach isin tres sin, agus tugatar dianchrech do damhaib in deghiarla leo tar || in lebarchóigcrích; agus nír lámh muinnter Shída re O saorBhriain a'gus re a shaorbráthair ar egla agus ar uaisle in iarla na tuatha do thathaige, go ndechatar do chaithem a dtermainn le teglaigib dá dtáinic roime ar in réim sin [go] mag nuasalchráib tech neo, gur anatar blagh dá muinntir isin mórchill sin; agus ó nach fuaratar a bfritheolam go fríchnamach, dorignetar drochabaise dá dhígail. do héighed umpu trésna háirdghnímaib sin, agus do fregratar clann Mháilruanaid í Chormacáin na ruadhéigme sin; gur marbsat derbchomalta degShída do'n dianruathar sin, agus O Cinndergáin fa sloinned dó

Ar dtecht do na scélaib sin chum sciamShída, fásaid fiuchad fírfeirge ann tré díth a dherbchomalta; go dtáinic Maccon agus caomShída, agu s Aodh mac Donnchada mac a nderbráthar, ina gcéimruathar tinnesnach fó termann maighe heo d'aithle na haideda sin, agus tugatar aonlaom árdlasrach tar tuathaib agus tar trebhfoirgnemaib in termoinn uile i nénfecht i bfégmais a uasaltempuill; agus muna beith Maccon, ní coigeoltai eisen do'n dul sin. agus do lomairgset lethanchlár in termoinn fá thrédair gedaib, agus tángatar ar gcúla dá gcríchaib.

[A.D. 1308] Do scáil in tromscél go deithbirech fá Tuad mumain, agus d'éirig bághborrfad bráithremail buananfadach i núib Bhloid tréna dtermonn dúthchais do dhianloscad. is iat so uaisle na combágha lér cogradh clann Chuiléin do chrechargain agus do chathsraonad as a gcríchaib .i. clann táibéidithe Thoir delbaig agus clann Diarmada finn cona bfednachaib do gabáil do ghlanchloinn Bhriain [ruaid] iar mbunadas; agus úi Chinnéididh agus úi Chonaing, || úi Chédfada úi Shencháin úi Ogáin úi Eichtigern úi Máildúin, agus muinnter dhianaigentach Dhiu braicthe. fa hé so a dtoiscedal tar tír amuigh ina mórbháig .i. Urmuma co nuaislib ua gCinnéidid agá gcórugad, fir na Forghabála go feidmláidir, clann laochBriain agus úi Longargáin, ina laomchóirigtib lethansciathacha go lár in tíre do trénchosnam a ndúthchais agus a ndáinedh, do dígail a nesbad ar a nesgcáirdib, agus do díchur chlainne cath échtaige crechneimnige ciuininn saigtige calgbuailtige crechoirdeirce Chuiléin.

Is é so ro órdaigetar acu .i. gan anacul do tabairt d'uasal d'óg ná d'árdbrugaid, do truag ná do trén, do táisechaib do mnáib d'filedhaib ná d'anbfannaib, do macaib ná d'araib ná d'oighredaib, achtmad commarbad coitchenn ar gach cinedach. is amlaid do órdaigetar .i. suide ina nisdadaib tar a néis, agus termonn a dtíre uile do thaobnochtad fá tempullaib agus fá trénisdadaib i ndígail in ruathair rugatar clann Chuiléin fá'n gcédtermonn; mar adubairt fili síl Bhloid na briathrasa:—

Dénaid báig a chlanna Bloid. tabraid in troid mar nach nár; ná cluinter clann Chaisín chais. do bar gcur tar ais ó'n ág A bfuil againn do chlainn Briain. fregraid in gliaid cia nach cluin; dá bfuilngid agaid a narm. dogébaid go garb a nguin Eirget clann chalma Duinnchuan. muinnter Chonaing na smual áig; clann Chinnéidid toir is tiar. taob re taob isin ngliad ngáig Eirget suas clann Aichir fhinn. muinnter Ogáin nár fhill teist; ó ticfait linn síol Máildúin. díob nocha dénta dúinn ceist Ticfait clann Longargáin luath. ann sin is bud buan a mairg; ticfait úi Chétfada in chuain. co dtinól sluaig as gach aird ; Ticfait clann Flaithbertaig linn. muinnter Sencháin nar fill colg; ticfait úi Eichtigern sin mbágh. dá gcomraicem bud bráth borb S íol gCormaic coitchenn na gcnedh. fregrait siat a sel ann sód; úi Chongaile na gcrech gcruaid. do chosain buaid in gach ród Ná caiglid síol mBrénainn báin. ticfait,n bhar ndáil do'n táib tiar; úi Máildamnaig nach fuath lib. tabraid lib a mbuadh aniar Cosnaid bar dtír tabraid cath. congbaid bar rath láim i láim; cosnaid bar nuaisle is bar nuail. beirid buaid is dénaid báig

Otchualatar clann Chaisín in comtinól cobsadmór cathlínmar colginnsaigtech sin chucu, do chruinnigetar a n uaisle uile i naoninad; tugatar a bflaith dá bféithfoistiniugad, agus innsetar a nanbuain do'n árdflaith .i. úi Bloid ina mbrathchóirigtib borb fuiglecha bailcbriathracha buanainmecha báiginnsaigtecha uile i naoninad ag iarraid a ninnsaigtesium. agus is edh so adubairt in flaith go foistinech fosaidbriathrach fadolta: cá bfios nach fóirfedh Dia in deinmne sin, ar Donnchad; agus do teigébadh nach é a les in luadhaill d'ar labratar, óir ní hinann dubad agus dianferthain. agus rachadsa d'innsaigid ar [in saorflaith .i.] in áirdríg d'innisin uabair na nuaisledh sin, agus do tairgsin chórach do [na] cinedachaib, agus do síthugad a nainmian tréna niam thermonn; innus go ndernaidh Donnchad féthchomairlech fáth foistinech fialtsoghradach O finnBhriain a bfastód gan techt do'n turus sin. óir ní raibe ag iarraid a nesgcáirdesa.

Do gluais Donnchad risna degthoiscib sin d'innsaigid longpuirt í laochBriain, agus do chan na comhada sin i bfiadnaise na bfinn tsluag uile ar éntsligid; agu s do innis a charadrad do gach cinedh acu [fá sech] go coitchenn cuimnigtech, go nár dligetar édtairech tad naigenta do beith acu fá'n árd||flaith. do shir O Briain braigde re comhall na gcomhad sin do Donnchad agus dá dhegairechtaib, agus adubairt Donnchad go degtigernais go dtiubradh gach braighe do shirfedh O saorBhriain do chionn na síthchána do na sluag airechtaib; agus is é líon do togh O Briain do braigdib .i. ceithre braigde dég do degmaithib na nuasalairecht ar éntsligid. do faom Domnall agus do chomaill agus do tidlaic a uasalmac féin agus a fhialmuinntir gan fuirech do'n áirdríg mar ro iarrastar.

[A.D. 1309] Nír chian do chloinn Chuiléin isin gcomnaide sin ar snadmfuagáil a síthchána agus ar dtídlacad a nuasalbraigded, in tráth táinic techtaire ó O Bhriain tré borbthinnenas dá innisin nár fhéd fosad na bfednach sin gan dul dá ninnsaigid dá nargain agus dá ndíláithriugad. ódchuala Donnchad na deith bire sin .i. scáiled ar scáth na sída dá shaorshluagaib; agus a bhraigde uile ina égmais gan a gcongnam aige le cathugad, agus gan faghbáil tsída tar a gcenn ó chóigcríchaib; do lonnaig go lasairderg a lethanghnúis lergballach laomainbthenach, agus do éirig re hanfad na feir.ge fiuchadghroide fáthrechtmaire féthchongbálaige foistinige do tinóil a theglaig ar dtús go tinnesnach. do chuir fios ar na féinnedaib ina ndiaid go deinmnedach, agus dob ingnad leisna laochairechtaib na luathchomairleda sin .i. febas agus fírimad a bfialbraigded, agus athgairde a bfírfhosaid dá chionn ó na cóig críchaib. óir dob é sin deired cáirdesa na gcinedach, agus tosach mesctha na Muman, agus críoch flaithesa fionnToirdelbaig agus fialChonmeda míntsíthcháinigte.

Tángatar [na] tromairechta go tinnesnach tóchestalach, do fregratar na || saorchlanna go sotalborb in sruthsluaiged sin, agus do iarratar in dobhuiden d'innsaigid. tángatar do'n tinnscetal sin go cnoc mbláithlergach mbraonférach mbaile í Chuilinn ina gcéimruathar; agus ní rabatar flaithe a bforthu ath, ná imle a noirechta, ná cineda cenéil Dúngaile sin degthinól sin, achtmad corpláthair chloinne Chuiléin agu s blogh d'úib doinnsaigtecha Dobarchon. agus ro féch Donnchad ar a dhegsluag agus adubairt agá bféchain: is maith atáthai a thrénmuinnter, ar in triathflaith; is imda bar nuaisle gin go bfuil bar náirem; is tairise gid nach imda bar dtromtinól; is cengal cáire connailbe bar gcórugad, agus is gritháil aonmhuice bar ninnsaigid. is mairg laochrad fá [a] léigfidhe, mairg cath ar a gcuimeoscai, mairg fedan ar a ninnsóchai, is mairg dúithche ar a ndoirtfide bar bforrán do'n dula so. agus is usaide dáib in tachar do tennad atá éntigerna orraib do bar nórdugad; ní hinann agus in fedan úd aga bar ninnsaigid: ní chreidenn fer dá chéile dá gcinedaib. agus a dubairt Donnchad na degbriathra so ag tabairt a aigthe ar a fhírmuinntir:—

Sib féin sin a shíl Aoda. gid uathad ní hintaoba. fríth síol glan Aoda go gar. ní hanaobda gid uathad Gid línmar in lucht so tair. tig na ruaig do bar rochtain; gach sluag tenn do tráig sibse. is ferr báid is bráithirse Fer mar Domnall mac mic Chon. cá bfuil acu cá hinod; cóir a mháidem uaibse ainn. áinfer as uaisle againn Lochlainn Maccon Sída seng. Ruaidrí is in dá Aod áirmem; scor nach fann grega gábaid. clann Chonmeda mórdálaig; Clann Taidg Ruaidrí na rád séim. Mathgamain is Tadg táibréid; a bfaghla do tairg lám lib. is mairg tarla ina naigid Clann Ghillamochainne i gcéin. Gillamochainne a gcenn séin; do chongain líga a lann lib. agus clann tSída shoilbir Clann Donnchaid do dianscáil droing. agus clann maith Máilsechloinn; clann rádglan nach fann fine. clann ágmar in Airchine Clann in Chláraig do chlecht áig. clann laochinnsaigtech Lorcáin; clann Ghillamáil glórda a ngal. agus clann mórda Menman Ui Máildamna dergus cath. úi Allmaráin na nárdrath; fir nach boigthim fá bladaib. sin [troid] choitchinn chomramaig Ui Slatra na sluag ngríbda. is clann ágmar Aisida; rád glan a rann nach begán. is clann ágmar Artagán Clann Aille éirget do,n chath. is clann Chinndergáin chliarach; sluaig na cáille i gcathfál. úi Máille is úi Miadacháin Am buidech a aicmed oll. tic gach lá catha chucom; brígmar ní gann bar ngrega. a chlann línmar Leideda Eirgid suas iadaid umam. nochtaid scéith na sciamdhrumann; mo bann ní bud tais sin tír. a chlann Chais a chlann Chaisín Beirid céim go cill nGuaire. ar a gcóigcrích gcraobuaine; is lór d'fagail bar nairet. anaid nó go ninnsaiget Scoiltid scéith lúbaid lanna. brisid slega a shaorchlanna; [marbaid f]odbaide flaithe. codnaide bar gcóraigthe [Doirtid] fuil fuagraid in maidm. cosnaid coscar is cianainm; [a ne]lbada bud derb duib. selb in engnama aguib Dá gcuirthí go tenn mon tír. in cédchath so a chlann Chaisín; [cr]óda re gach noirbert ib. bud oirderc ó bar néigsib

[A haith]le na himagaillme sin Donnchaid rena deghmuinntir, ro || éirig go hurmaisnech oscarda dá éided féin isin inad sin. tugadh ar dtús a uasaléided dá innsaigid .i. cotún daingen degchumtha dlúithimairech díneitrigech derganfadach deschiumasbláith delb snuadach dathcroiderg dígraise; do cuir uime go héscaid in téided órchiumsach sin, agus is é comfad do díon a dhegchotún Donnchad .i. ó íchtar a mhaothbrágad mínchorcra go mullach a ghlún ngasda nglégelchorr. do gabadh uimesiun ar uachtar in inair sin lúirech lántrebraid lúbghlégel lebarchruinn adbalfairsing órbórdach dirraid druimnech dlúithchliathach degfighte bláith buantsochair cneistiugh cráibghlic certriaglach suaichnid slisghel soghrádach. ro gab cathchrios cáiltiugh ciumasbláith cróichniamda clochbúclach cennrachórda, cona lannlúth lúthmar cruinnfhedánach certimlech acht munar bud aidbsige a áirde os a fedhnachaib. do thennastar in crios corr certbláith cruinnréltanach cédna sin tar a chathlúirig, agus ennach imfada faobarghorm iarannghlan trénrennach táib lethan tresurlam bánchúlach bláthmaidech piastamail claisréid cáiltiugh certfoirgnemach i gcengal in chresa bláithréid brecdathaig sin. do gabad scabal féithgel fairsingréid fionnfraigtech fáithgresach feidmláidir fighte uime tar uachtar a órlúirige. do gab clogat clárdhaingen ciumaschruinn corrchertbláith coinnellmórda craob thairgnech cianfhulaing fána chennbaithis [isin] inad. do gabastar a chloidem colgda clár[lethan] claisleitrech cianainignech corrdésach cathmini[c craob]thruaillech crosórda crisamlach chuige, gur tenn asdar go taomathgairid tar a thaob. do gabastar a gha gasd[a] || gérfaobrach gormdathach grésmílla ina ghlaicdeis fá chomair a dhiubraicthe fá na degsluagaib. tarraid sé a chráisech chrann adbal chródaingen cholgdírech ceoneimnech comnaide chuige ina chléláim dá dinge agus dá dianbualad. agus nír bheg torann na dtrénfedhnach isin tráth sin ag cuingid a gcotún gcraobchorcra, a lúirech loinnerghlan, a lann lasarmór, a gcráisech gcuartaichbéil, agus ag athchur a nech tar a nais dá naradaib ó nach raib a naire re himgabáil a dtáisig, agus ag togad na dtrénarm: a nógbaid ag adhrad ar a náille dá nórarmaib, na hógláich ag saigid na senarm dá ndernadar áithes i nimresnaib go róminic roime sin; na mílid ag fugháil na meirged risna mórchrannaib, agus na honchoin agá gciumasdaingniugad ar na cráisechaib.

Is ann sin adubairt Donnchad do ghuth réidsholus rígfaircse nach ráidhmílla: éistet bar nóig, agus follamnaigidh bar bferga, maolaidh bar medhar, múinidh bar macáim, árdaigidh bar naigenta agus bar nonchoin gomad fútha mhaothlasfait na meirgeda; déntar trí cóirigte do bar gcathaib. agus dorigned ar Donnchad go degórdaigte mar adubairt. dorigned go tinnesnach na cóirigte do chomaontugad .i. laomchórugad lethanchloidmech lasairneimnech línmarchróda laochinnsaigtech látharchobsaid luathéchtmarbtach laochDomnaill mic mic Con agus caomLochlainn cona coméirge; agus córugad mínchiuintolgda merghrodruathrach mianimresnach macámcholgda mochinnsaigtech móraigentach Miccon agus cáim Shída; agus córachad datharmchoinnlech dlúithnertlínmar dos chorneimnech donnmaothmeirgech dergonchonach dathachlínmar duaibsechláithrech dianrodchróda daithinnsaigtech Donnchaid cona dhegtáisechaib agus || cona bhrugadaib agus cona bhorb theglach.

Is ann sin táinic Mac catharrachta ciallfoistinech con d'agallaim a óigríg agus a uasaltigerna agus is edh adubairt re Donnchad: is mise, ar in macám sin, agus Sída soghradach na fir as adbar do'n imresain so; agus mar do gabamar go grodchomairlech tosach in chogaid do chomtógbáil, derlaicter dúinn andiu niamhtosach in chatha do chruadugad: óir is sinn as sanntaige innseochait na hárdsluaig úd, agus is rinn as mó ferg a bflaithed, agus bud tromaide in marbad ar na mórsluagaib a bfaghbá il i bfaicsera. éistidh re a naibeorsa a dhegsluaig, ar Donnchad, agus bud chomfhogas do bar gcóirigtib tosach in tachair do tarrachtain. biadsa, ar Donnchad, isin deghmedón, gomad dam thegmus tiugh na trénimresna; agus bididhse in dá brathchórugad oile da gach táib im timchell in bar sciathánaib gan scáthegla, agus [in] bar gcraobaib crithneimnecha re sliostollad na sluagh dá saigthí in uairsi go haonláthair.

Nír chian do Donnchad ag in degtegasc sin go bfacatar lasairtheine in luchta fesaigechta agá bfoillsiugad féin. nír chuiredh gan chomfregra in comartha sin, agus rugatar céim ciuinfoistinech cobsadluath cédfadach go cóigcrích cladhuaine cille glanlergaige Ghuaire. agus ní rabatar go cian isin gcomnaide sin in tan adchonncatar chucu na trí catha colgneimnecha cráisechremra crechinnsaigtecha cinidhlínmar críochfoirgnecha cobsaide, agus na trí cóirigte ciantestacha cédfadacha, agus na hairbheda órarmacha innellchróda uasalbeoda indeghdáine, dá ninnsaigid ina niamfogus. is ann sin adubairt [Donnchad] rena dhegmuinntir: ná héirgidh nó || go ninnsaiget na sluaig tar slios na cóigcríche chugaib. nír chian in cáirde sin go dtugatar na sluaig síde sotalborb d'innsaigid na rígláithrech i rabatar. do éirgetarsom tra go fosaid fírésgaid dá bfregradh; tugatar ucht re hucht ar in láthair agus do tinnscnadh aibgitir na himresna: do léigetar a saigde ar sruthlegan d'innsaigid a chéile gan choigill; do dáiletar na fagha[da] frithirneimnecha féithsiansacha i nochtaib sciath agus sciamlúirech; agus dorigned crithnél dá gclocharmaib um chennaib agus um chlogataib um armaib agus um mórminnaib a chéile.

Cidh tra acht ódchonncatar clann Chuilein in cathláthair agá congbáil ina gcertaghaid, rugatar céim cruadchroidech ciuinamh náirech ciallfoistinech as in gcathláthair. ódchonncatar úi Bhloid in borbruathar sin, dorignetar aonchomairle esgcarat oirdercnár áithesbuan ainédálach amhrathmar aithmélach uile isin uair sin ó ísel go huasal uile ar éntsligid.

Odchonncatar clann Chuiléin in comairle sin, tugatar tromgháir ag commáidem in choscair ar nimpód d'úib Bloid ó'n mborbláthair. is ann sin do gab in flaith fialDonnchad foistine, agus do gabatar [na] clanna ó sin amach agá merinnsaigid: do gabatar clann Taidg agá dtimchellad, clann tSída agá sírlenmain, clann Donnchaid agá sírbualad, clann Máilsechlainn agá nuasalmarbad, clann Lorcáin agá luathchirrbad, clann in Airchinnig agá noirchesmarbad, clann in Chláraig agá gciumasrébad, clann in Ghillamháil agá ndianinnsaigid, clann Menman aga minroinn, úi Máildamna ina ndergruathar agá ndlúithimáin; agus na hoirechta uile ó sin amach agá móraidhid amail adubramar i ndegtosach in chatha so ag córugad sloinnedh gacha saor||chenéil.