Tá neasceacha don láithreán so i mbun an leathanaigh
GA 2005: Nithe Fánacha
1: Lá n-aon
- Sa tSean-Ghaeilge bhí, i dteannta na n-ainmfhocal firinscneach agus bainscneach atá inniu againn, ainmfhocail neodracha sa teanga.
- Bíonn séimhiú ar aidiacht a ghabhann le hainmfhocal baininscneach sa Tuiseal Ainmneach, m.sh bean mhaith.
- Consan lom a bhíonn ar aidiacht a ghabhann le hainmfhocal firinscneach sa Tuiseal Ainmneach, m.sh. fear maith.
- Sa tSean-Ghaeilge chuirtí urú ar aidiacht a ghabhadh le hainmfhocal neodrach sa Tuiseal Ainmneach. Bhí an inscne neodrach dulta i léig in aimsir na Meán-Ghaeilge féin, agus imithe leis na céadta bliain fé aimsir na Nua-Ghaeilge Luaithe, ach mhair iarsmaí áirithe.
- Bhí lá neodrach sa tSean-Ghaeilge, agus iarsma den inscne neodrach is ea an t-urú ar aon ina dhiaidh sa rá so lá n-aon.
Samplaí Eile
- Loch nEachach.
- Dál gCais.
- Deirtear fós dhá dtrian (chomh maith le dhá thrian).
- Iarsma eile den inscne neodrach is ea an t-urú i ndiaidh dhá.
2: Iar nó ar + urú ar Ainm Briathartha = tar éis
- Iar mbearradh an ríogh don mhacaomh = when the youth had cut the king's hair (focal ar fhocal: after the hair-cutting of the king for the youth).
- Iar ndortadh fhola an laoigh = when the calf's blood had been shed (focal ar fhocal: after the shedding of the blood of the calf).
- Ar mbeith i bhfad i gcróilighe dhó = when he had been bedridden for a long time (focal ar fhocal: after being long bedridden for him).
- Ar mbeith déanta don chruit = when the harp was made (focal ar fhocal: after being made for the harp.
- Arna chlos sin don laochraidh = when the warriors heard that (focal ar fhocal: after the hearing of that for the warriors); arna = ar (iar) + a (his, its).
3: D'fhior
- Tuiseal tabharthach é seo atá ag an bhfocal fear. Tá roinnt ainmfhocal firinscneach sa chéad díochlaonadh go bhfuil foirmeacha fé leith acu sa Tuiseal Tabharthach sa Nua-Ghaeilge Luath:
- i gcionn < ceann.
- i ngioll < geall (pledge).
- do neoch < neach (person).
